Áp dụng pháp luật về kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của viện kiểm sát nhân dân tỉnh đắk lắk

Nội dung bài viết phân tích pháp luật về kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk.

• Tác giả: Huỳnh Phi Hải
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến Pháp và Luật Hành Chính
• Đề tài: Áp Dụng Pháp Luật Về Kiểm Sát Điều Tra Các Vụ Án Xâm Phạm Trật Tự Quản Lý Kinh Tế Của Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ
• 1.1. Khái quát chung về vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và vai trò của VKS trong giải quyết vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
• 1.2. Khái quát chung về áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của VKS
• 1.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tỉnh Đắk Lắk tác động đến việc giải quyết các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
• 2.2. Thực trạng áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế tại tỉnh Đắk Lắk
• 2.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA VIỆN KIỂM SÁT
• 3.1. Yêu cầu nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Viện kiểm sát
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của VKS
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vụ Án Xâm Phạm Trật Tự Quản Lý Kinh Tế Đắk Lắk

Trật tự quản lý kinh tế bao gồm các quy định của Nhà nước về chế độ, nguyên tắc, chính sách trong sản xuất, lưu thông, kinh doanh, quản lý tài chính, tiền tệ, tài nguyên, phòng ngừa tội phạm và bảo vệ rừng. Các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế (XPTTQLKT) xâm phạm các lĩnh vực quản lý kinh tế của Nhà nước, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. BLHS 2015 chia các tội XPTTQLKT thành ba nhóm: các tội phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, thương mại; các tội phạm trong lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm; và các tội khác XPTTQLKT. Người phạm tội có thể là cá nhân, tổ chức, pháp nhân vi phạm các quy định quản lý kinh tế với mục đích vụ lợi. Hành vi phạm tội có thể là hành động hoặc không hành động, gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại cho nền kinh tế quốc dân. Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý. Hiện nay, chưa có khái niệm pháp lý chính thức về các tội XPTTQLKT, nhưng các giáo trình luật hình sự thường định nghĩa chúng là những hành vi xâm phạm nền kinh tế quốc dân, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tổ chức và công dân thông qua vi phạm các quy định trong quản lý kinh tế.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Vụ Án Xâm Phạm Trật Tự Quản Lý Kinh Tế

Các vụ án XPTTQLKT là những hành vi vi phạm các quy định của Nhà nước trong quản lý kinh tế, xâm phạm cơ chế Nhà nước quản lý, vận hành nền kinh tế, gây thiệt hại đáng kể cho nền kinh tế, lợi ích của Nhà nước, các chủ thể kinh tế và người tiêu dùng. Các hành vi này được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách có lỗi, xâm hại các quan hệ xã hội liên quan đến trật tự quản lý kinh tế. Các tội này có tính chất phức tạp, tinh vi, gây khó khăn cho công tác điều tra, truy tố, xét xử. Theo Luận án Tiến sĩ của tác giả Nguyễn Chí Công, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế là các hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách có lỗi, xâm phạm quản lý kinh tế của Nhà nước, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân.

1.2. Phân Loại Các Tội Xâm Phạm Trật Tự Quản Lý Kinh Tế tại Đắk Lắk

Các tội XPTTQLKT được phân loại dựa trên lĩnh vực bị xâm phạm. Nhóm tội phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, thương mại bao gồm các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, gian lận thương mại. Nhóm tội phạm trong lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm bao gồm các hành vi trốn thuế, cho vay nặng lãi, kinh doanh trái phép. Nhóm các tội khác XPTTQLKT bao gồm các hành vi vi phạm quy định về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng. Việc phân loại này giúp cơ quan điều tra xác định đúng tội danh và áp dụng pháp luật phù hợp.

1.3. Vai Trò của Viện Kiểm Sát trong Giải Quyết Vụ Án Kinh Tế Đắk Lắk

Viện Kiểm Sát (VKS) có vai trò quan trọng trong giải quyết các vụ án XPTTQLKT. VKS thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, đảm bảo tuân thủ pháp luật, không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội. VKS có quyền yêu cầu cơ quan điều tra cung cấp tài liệu, chứng cứ, tiến hành các hoạt động điều tra bổ sung. VKS cũng có quyền truy tố bị can trước tòa án, bảo vệ cáo trạng và tranh luận với luật sư bào chữa. VKS có trách nhiệm kiểm sát bản án, quyết định của tòa án, đảm bảo tính hợp pháp và có căn cứ.

II. Thực Trạng Kiểm Sát Điều Tra Án Kinh Tế tại Đắk Lắk

Công tác kiểm sát điều tra (KSĐT) các vụ án XPTTQLKT là một chức năng quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk, đảm bảo các hoạt động khởi tố, điều tra đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không để lọt tội phạm và người phạm tội, tránh làm oan sai người vô tội góp phần giữ vững ổn định xã hội để phát triển kinh tế và bảo vệ pháp chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tuy nhiên, công tác KSĐT các vụ án về tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Vì vậy, cần nghiên cứu, đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác áp dụng pháp luật trong KSĐT các vụ án XPTTQLKT trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới.

2.1. Điều Kiện Kinh Tế Xã Hội Đắk Lắk và Tác Động Đến Tội Phạm Kinh Tế

Sự phát triển kinh tế - xã hội của Đắk Lắk tạo ra nhiều cơ hội, nhưng cũng làm nảy sinh các yếu tố tiêu cực, dẫn đến gia tăng tội phạm kinh tế. Các lĩnh vực như quản lý đất đai, đầu tư xây dựng, khai thác tài nguyên thường tiềm ẩn nhiều rủi ro vi phạm pháp luật. Sự thiếu đồng bộ trong cơ chế quản lý, sự yếu kém của một bộ phận cán bộ, công chức cũng là nguyên nhân dẫn đến vi phạm kinh tế Đắk Lắk. Việc nắm bắt thông tin, phân tích tình hình tội phạm kinh tế còn hạn chế, dẫn đến khó khăn trong công tác phòng ngừa, phát hiện.

2.2. Thực Trạng Áp Dụng Pháp Luật trong Kiểm Sát Điều Tra tại Đắk Lắk

Thực tiễn cho thấy, việc áp dụng pháp luật trong KSĐT các vụ án XPTTQLKT tại Đắk Lắk còn nhiều bất cập. Một số quy định của pháp luật còn chồng chéo, chưa rõ ràng, gây khó khăn cho việc áp dụng. Năng lực của một số cán bộ KSĐT còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong KSĐT còn chưa chặt chẽ, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác.

2.3. Khó Khăn và Thách Thức trong Kiểm Sát Điều Tra Án Kinh Tế Đắk Lắk

Việc thu thập chứng cứ trong các vụ án kinh tế Đắk Lắk thường gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của các giao dịch tài chính, sự che giấu tinh vi của tội phạm. Việc định giá tài sản, xác định thiệt hại trong các vụ án kinh tế cũng là một thách thức lớn. Áp lực từ các mối quan hệ xã hội, sự can thiệp từ bên ngoài cũng gây khó khăn cho công tác KSĐT. Sự thay đổi liên tục của chính sách, pháp luật cũng đòi hỏi cán bộ KSĐT phải thường xuyên cập nhật kiến thức.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kiểm Sát Điều Tra Án Kinh Tế Đắk Lắk

Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Viện kiểm sát, cần có các giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện pháp luật đến nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Các giải pháp này cần bám sát thực tiễn Đắk Lắk, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương.

3.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Kiểm Sát Điều Tra Vụ Án Kinh Tế

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về KSĐT các vụ án XPTTQLKT, đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng, dễ áp dụng. Cần có hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng các quy định của pháp luật trong từng loại vụ án kinh tế cụ thể. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tội phạm kinh tế, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Kiểm Sát Điều Tra tại Đắk Lắk

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ KSĐT, nâng cao kiến thức về pháp luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng. Cần có chính sách thu hút, giữ chân cán bộ giỏi, có kinh nghiệm trong công tác KSĐT. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của cán bộ KSĐT, đảm bảo tính minh bạch, khách quan, công tâm.

3.3. Tăng Cường Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Chức Năng Đắk Lắk

Cần tăng cường phối hợp giữa Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra, Tòa án, các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác phòng, chống tội phạm kinh tế. Cần xây dựng cơ chế trao đổi thông tin, phối hợp điều tra, truy tố, xét xử các vụ án kinh tế. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kiểm Sát Điều Tra Án Kinh Tế Đắk Lắk

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế cần được thực hiện một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của Đắk Lắk. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, các cơ quan, tổ chức liên quan để đánh giá, điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp.

4.1. Xây Dựng Mô Hình Kiểm Sát Điều Tra Điển Hình tại Đắk Lắk

Cần xây dựng các mô hình KSĐT điển hình cho từng loại vụ án kinh tế cụ thể, làm cơ sở để nhân rộng trong toàn tỉnh. Các mô hình này cần được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực tiễn, kết hợp với các quy định của pháp luật. Cần có sự tham gia của các cán bộ KSĐT có kinh nghiệm, các chuyên gia pháp luật để xây dựng các mô hình này.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Áp Dụng Giải Pháp Kiểm Sát Điều Tra

Cần có cơ chế đánh giá hiệu quả áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả KSĐT, đảm bảo tính khách quan, khoa học. Việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí cụ thể, có thể đo lường được. Cần có sự tham gia của các cơ quan, tổ chức độc lập để đánh giá hiệu quả áp dụng các giải pháp.

4.3. Chia Sẻ Kinh Nghiệm Kiểm Sát Điều Tra Án Kinh Tế Đắk Lắk

Cần tổ chức các hội nghị, hội thảo để chia sẻ kinh nghiệm KSĐT các vụ án XPTTQLKT giữa các địa phương, các đơn vị trong tỉnh. Cần xây dựng các tài liệu hướng dẫn, phổ biến kinh nghiệm KSĐT cho cán bộ KSĐT. Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm kinh tế.

V. Kiến Nghị Hoàn Thiện Quy Trình Kiểm Sát Điều Tra Án Kinh Tế

Để nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế tại Đắk Lắk, cần có những kiến nghị cụ thể đối với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế quản lý và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ.

5.1. Kiến Nghị Sửa Đổi Bổ Sung Luật Pháp Kinh Tế Liên Quan

Cần kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về phòng, chống tội phạm kinh tế, đảm bảo tính đồng bộ, khả thi. Cần kiến nghị ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật, giải thích rõ các quy định còn chưa rõ ràng. Cần kiến nghị tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật kinh tế.

5.2. Kiến Nghị Về Cơ Chế Phối Hợp Liên Ngành Tại Đắk Lắk

Cần kiến nghị xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong công tác phòng, chống tội phạm kinh tế. Cần kiến nghị thành lập các tổ công tác liên ngành để giải quyết các vụ án kinh tế phức tạp. Cần kiến nghị tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế.

5.3. Kiến Nghị Về Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ Kiểm Sát Viên

Cần kiến nghị tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ KSĐT, nâng cao kiến thức về pháp luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng. Cần kiến nghị có chính sách ưu đãi đối với cán bộ làm công tác KSĐT, thu hút, giữ chân cán bộ giỏi. Cần kiến nghị tăng cường trang thiết bị, phương tiện làm việc cho cán bộ KSĐT.

VI. Tương Lai Kiểm Sát Điều Tra Vụ Án Kinh Tế Tại Đắk Lắk

Với sự phát triển kinh tế - xã hội của Đắk Lắk, công tác kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Việc nâng cao hiệu quả công tác này không chỉ góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của người dân và doanh nghiệp, mà còn tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy sự phát triển bền vững của tỉnh.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Vào Kiểm Sát Điều Tra

Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác KSĐT, nâng cao hiệu quả thu thập, xử lý, phân tích thông tin. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu về tội phạm kinh tế, phục vụ công tác phòng ngừa, phát hiện, điều tra. Cần ứng dụng các phần mềm chuyên dụng để hỗ trợ công tác KSĐT.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Phòng Chống Tội Phạm Kinh Tế

Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm kinh tế, trao đổi thông tin, kinh nghiệm, hỗ trợ điều tra các vụ án xuyên quốc gia. Cần tham gia các tổ chức quốc tế về phòng, chống tội phạm kinh tế. Cần ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp với các nước trong khu vực và trên thế giới.

6.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Phòng Chống Tội Phạm

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tội phạm kinh tế, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp. Cần xây dựng các chương trình giáo dục về phòng, chống tội phạm kinh tế trong trường học. Cần khuyến khích người dân tố giác các hành vi vi phạm pháp luật kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ 1. Khái quát chung về vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và vai trò của VKS trong giải quyết vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế 1. Khái niệm, đặc điểm của vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Trật tự quản lý kinh tế là những quy định của Nhà nước về chế độ, nguyên tắc, chính sách trên các lĩnh vực sản xuất, lưu thông kinh doanh hàng hóa, quản lý tài chính, tiền tệ, tài nguyên, quản lý đấu tranh phòng ngừa tội phạm và bảo vệ rừng… Các tội XPTTQLKT đã xâm phạm đến các lĩnh vực quản lý kinh tế của Nhà nước, gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân. Các tội XPTTQLKT được Bộ luật Hình sự năm 2015 (BLHS 2015) quy định có 3 nhóm tội: Các tội phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, thương mại; các tội phạm trong lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm; các tội khác XPTTQLKT.

Người phạm tội là cá nhân, tổ chức, pháp nhân có hành vi vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế ở các mức độ khác nhau với mục đích vụ lợi, tùy theo từng tội danh. Hành vi phạm tội được thể hiện có thể là dạng hành động hoặc không hành động và đã gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại cho nền kinh tế quốc dân hoặc cho từng ngành, lĩnh vực nhất định. Người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý. Hiện nay, chưa có một khái niệm pháp lý nào quy định về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế.

Trong một số giáo trình thì đề cập đến khái niệm các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế được đề cập tương đối đơn giản, cụ thể: Giáo trình Luật hình sự - trường đại học Luật Hà nội, nhà xuất bản Công an nhân dân 2016 ghi nhận: Các tội phạm xâm phạm quản lý kinh tế là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm nền kinh tế quốc dân, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của tổ chức và của công dân thông qua các vi phạm, các quy định trong QLKT. 8 Giáo trình Luật hình sự - Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội ghi nhận: Các tội phạm xâm phạm quản lý kinh tế là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một các cố ý hoặc vô ý, xâm phạm trật tự quản lý của Nhà nước đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân. Tuy nhiên, tác giả cho rằng các khái niệm trên xây dựng trên cơ sở khái niệm chung của tội phạm và tên gọi chung của nhóm tội. Đồng thời, phản ánh mối quan hệ một cách khái quát nhất các quan hệ xã hội có cùng tính chất bị hành vi, vi phạm xâm hại.

Lý do cơ bản dẫn đến hạn chế này, theo chúng tôi là do chưa làm rõ được nội hàm khách thể loại của tội phạm, hay thuật ngữ “trật tự quản lý kinh tế”. Các thuật ngữ “trật tự quản lý kinh tế”, “cơ chế quản lý kinh tế”, “quan hệ quản lý kinh tế” đều gắn với chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước. Việc quy định các tội XPTTQLKT và trách nhiệm hình sự đối với các tội XPTTQLKT là xuất phát từ trật tự quản lý kinh tế, cơ chế quản lý kinh tế, quan hệ quản lý kinh tế và rộng hơn là chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước bị hành vi phạm tội xâm hại đáng kể. Tuy nhiên, qua việc vi phạm các chế độ, chính sách quản lý kinh tế, nền kinh tế đất nước, lợi ích của Nhà nước, của các chủ thể kinh tế và lợi ích của người tiêu dùng đều bị xâm hại.

Trong Luận án Tiến sĩ của tác giả Nguyễn Chí Công – Trách nhiệm hình sự đối với các tội XPTTQLKT năm 2016 tại Khoa Luật – Đại học Quốc gia đã đưa ra khái niệm sau: Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế là các hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách có lỗi, xâm phạm quản lý kinh tế của Nhà nước, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân. Như vậy, nếu xuất phát từ hành vi nguy hiểm cho xã hội của tội phạm, có thể phát biểu khái niệm các tội XPTTQLKT như sau: Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế là các hành vi, vi phạm các quy định của Nhà nước trong quản lý kinh tế, xâm phạm cơ chế Nhà nước quản lý, vận hành nền kinh tế, gây thiệt hại đáng kể cho nền kinh tế, lợi ích của Nhà nước, các chủ thể kinh tế và người tiêu dùng. Nếu 9 xuất phát từ khái niệm chung về tội phạm và khách thể loại (nhóm) của tội phạm, có thể phát biểu khái niệm các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế như sau: Các tội XPTTQLKT là các hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách có lỗi, xâm hại các quan hệ phát sinh trong quá trình quản lý, vận hành nền kinh tế giữa các cơ quan quản lý Nhà nước về kinh tế và các chủ thể kinh tế. Vai trò của VKS trong giải quyết vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Theo quy định của pháp luật, VKSND được giao thực hiện hai chức năng: Thực hiện Quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.

Hai chức năng này vừa có tính độc lập tương đối, vừa quan hệ chặt chẽ, tác động quan lại, bổ sung lẫn nhau, không tách rời nhau. Chính đặc điểm đó đã tạo nên tính thống nhất trong chức năng của VKSND. Ở Việt Nam, VKS là cơ quan duy nhất được giao chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp. Hoạt động kiểm sát điều tra được thực hiện ngay từ khi khởi tố vụ án hình sự và trong suốt quá trình điều tra vụ án hình sự.

Viện kiểm sát có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ pháp luật, pháp chế, bảo đảm thực hiện chức năng KSĐT các vụ án XPTTQLKT. Việc bảo đảm thực hiện chức năng KSĐT các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự được thể hiện trên hai phương diện: Một là, đấu tranh chống tội phạm, phát hiện kịp thời để đưa ra xử lý nghiêm minh trước pháp luật đối với người phạm tội xâm phạm đến các quyền và lợi ích hợp pháp, trong đó có các quyền của con người. Hai là, bảo đảm các quyền của con người (của người bị tình nghi, bị can, người bị kết án) không bị pháp luật tước bỏ được tôn trọng và đảm bảo hoạt động điều tra được diễn ra đúng trình tự, thủ tục, đảm bảo quyền và lợi ích cửa các bên có liên quan. Trên cơ sở đó, Viện kiểm sát sẽ bảo đảm thực hiện chức năng KSĐT các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế thông qua các giai đoạn sau: 10 Bảo đảm thực hiện chức năng KSĐT các vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, qua hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp Luật trong việc điều tra các vụ án hình sự xâm phạm hoạt động điều tra; Bảo đảm thực hiện chức năng KSĐT các vụ án XPTTQLKT thông qua việc kiểm sát tuân theo pháp luật trong việc xét xử các vụ án hình sự.

Kiểm sát điều tra hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự để thực hiện việc kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động điều tra vụ án hình sự nhằm đảm bảo quá trình giải quyết vụ án hình sự được thực hiện một cách công bằng, đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội và đúng pháp luật. Thông qua hoạt động của VKSND nói chung thì thực hiện chức năng KSĐT các vụ án XPTTQLKT thông qua hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc điều tra vụ án hình sự mà cụ thể được ghi nhận tại BLTTHS 2015 và Quy chế công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát khởi tố, điều tra và truy tố của Viện Trưởng VKSNDTC ban hành kèm theo Quyết định số 111 ngày 17/4/2020. Hiến pháp năm 1959 ra đời đã ghi nhận VKSND là một cơ quan trong hệ thống các cơ quan quyền lực nhà nước, với chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật tại Điều 3 Luật tổ chức VKSND năm 1960 đã ghi nhận VKSND có nhiệm vụ: "Điều tra những việc phạm pháp về hình sự, truy tố trước Tòa án nhân dân những người phạm pháp về hình sự; kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc xét xử của Tòa án nhân dân và trong việc chấp hành các bản án; kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc điều tra của Cơ quan công an và của CQĐT khác; kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc giam, giữ của các trại giam.[36] Điều này cho thấy, từ khi mới thành lập VKSND đã có trách nhiệm quyết định việc kiểm sát hoạt động điều tra các vụ án hình sự của các cơ quan tiến hành tố tụng, đảm bảo cho pháp luật tố tụng hình sự được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Cùng với sự phát triển của cách mạng Việt nam, Hiến pháp và Luật tổ chức VKSND có những bước tiến và có những thay đổi căn bản về nội dung.

Nhưng chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp của VKS vẫn 11 được ghi nhận. Điều 3 Luật tổ chức VKSND năm 2002 đã quy định: "Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng, nhiệm vụ bằng những công tác sau đây: 1. Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc điều tra các vụ án hình sự của các CQĐT và các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra;. Theo quy định của Hiến pháp 2013 và Luật TCVKSND 2014 thì VKS thực hiện cả chức năng thực hành quyền công tố và chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp.

Quốc hội đã giao cho VKS thực hiện quyền giám sát việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và công dân trong phạm vi được Quốc hội giao cho.