MỤC LỤC Nội dung Trang Đãi vấn đỂ 1 Mục tiêu nghiên cứu 3 Phần I: Tổng quan tài liệu 4 I. Sự phát triển của bào thai 4 i. Dinh dưỡng cùa bà tnẹ với sư phái triển cùa bào thai 5 í. Suy dinh dưỡng bào Ihai 7 1.
Cíln nâng sơ sình 7 1. Các nguyên nhân sơ sinh thấp Cíln 9 1. Những nghiên cứu ngoài nước 9 1. Những nghíồn cứu trong nước 13 Phan II: Đói tượng và phương pháp nghiên cứu 22 2.1, Đối tượng nghiên cứu 22 2.
Phương pháp nghiên cứu 22 2. Phương pháp chọn mẫu 22 2.4, Phương pháp thư Ihập số liệu 23 2. Phương pháp phân tích số liệu 23 2. Ihời gian và địa điểm nghiên cứu 23 2.
Vân de dao đức cùa nghiên cứu 23 2. Những dóng góp của nghiên cứu 24 2. Những khó khan và biện pháp hạn chế sai số của nghiên cứu 24 2. Các biên số nghiên cứu 25 DANH MỤC CÁC Cllũ VIẾT TÁ I sù DUNG TRỌNG LUẬN VÂN CED Chronic Energy Deficiency (Thiêu năng lượng hường diễn) Body Mass Index (Chỉ sổ cơ thể) IỈMI NỎỈ dung Trang PhẨn III: Kei quả nghiỂn cứu 30 3.
Thờng li 11 chung và nhân trác của các bà niẹ 30 3. Mộl sổ yên tó sinh học, (ìỀn sử s;ìn khơ.ì Víì quá trình mang thai lơn này của các hà mẹ 32 3. Môi Irưítng sóng lự nhiên, kinh tê. x5 hội và tfim lý của bà mẹ 36 3.
lình hình sử dụng mội số dụ 11 vụ chãrn sóc sức khỏe nói chung và dịch vụ chỉlin sóc thái sàn nói riêng cũn CHC bà mẹ 39 3. (hực hành ch Jim sóc I hai sàn cùa cáợ bà mẹ 41 3. Mội SỔ yẽìi lớ nguy cơ dAn dốn sơ sinh ihSp cân 42 Phần IV: Ban loạn 52 3. Thông (in chung vé các bà mẹ 52 3.
2 Môi trường sống lự nhiẽn, kinhlố, xã hội và I Am Ị ý của bù mẹ 54 4. I ình liình sử dụng một stì dịch ■ '1 châm súc súc khóc và diiìm sóc 111.ti sán cùa các hà mẹ 55 4. thực hành chăm sóc thai .sàỉi của các bà mẹ 56 4. Mội SỔ veil lữ' nguý cơ dãn dêh lình trạng sơ sinh thấp cặn 57 phán V; Két luận 61 Tài liệu lliam kháu Các phụ lục ĐẬ I VẤN ĐỂ Sự song còn, súc khóc và tương hi cùa tic em là những khái niệm cơ bán cùa sức khóc cộng (lổng [54].
Tại các nước dang phát triển, nhiều phụ nữ chưa dược dáp ứng dù như can dinh dưỡng ngay lừ khi còn nhò nên phán nào ảnh hường tới chiểu cao, cíìn nạng ihAp dãn dờn lỷ lộ sinh ra những Irè Ihíp cíln (<25(Xlg) rííl cao, ví du Nam Á li) 30% và các khu vực khác lừ 10 - 20% [52], Trò dê thấp cân ít cổ cơ may sóng SÓI. nêu sóng sót thì dẻ mắc bỌnh lật, chạm phát triển thê lực và linh lhíỉn|57|. Đêìt lượt các bé gái dẻ Ihiíp cân lại trờ thành phụ nữ thiêu dinh dường, thấp, nhẹ lạo nên vòng luẩn quíỉn sơ sinh thấp càn. Chu kỳ cuộc đời tiếp lục đi vào vòn xoắn ngày càng xAu di.
chất lượng con người ngỉiy càng kẾm nếu nhtr không cớ biện pháp can thiệp thích hợp [271, [391, [43). Trong 111 lững năm gàn dây, Dang, Nhà nước và các tổ chức quốc lố rất quan tăm tiến công lác chàm sóc và báo vệ sức khóe nhân dAn nói chưng, irong dó có vấn de tham sóc SÙI khóc hà mẹ và IIé em, suy (linh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi nói riêng. Sức khóe bà me. Ire em ngày càng dược cài thiên nhưng vãn còn nhiều bức xúc như lai bit'll sân khoa.
chat (thing chăm sóc thai sán, dẻ non, suy dinh dưỡng trê em. dật bìêi là villi de sơ sinh IhlĩpcAn. Suy dinii dưỡng nhẹ cân ớ Việt Nam giám mạnh từ 51,5% năm 1985 xuống 38. Tuy vây, giảm châm trong những năm gân díly.
Tỷ lẹ suy dinh dưỡng ờ trê từ(l 12 tháng tuổi còn caơ và ÍI duơc cái thiên. Năm 2000, lý lệ suy dinh dưỡng trẻ lừ 0 12 tháng tuổi là 18. ơ Việt Nam, số liêu về lý k' sơ sinh IhAp cân rất khác nhan giữa cíc báo cáo •hường quy và các nghiên ciìii. Theo các báo cáo năm 2001 cúa 61 tinh thành nong cà nưỡt, ty lệ stí sinh ihSpcAiỉ là 6,13%; trong dó, cao nhfil là I 1.
Tai Hài Dương, theo báo cáo cùa Trung tâm Bào vệ sức khòe hà mẹ trẻ em Kè hoạch hóa gia dinh tỳ lộ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng ờ mức độ trung bình cả nước nhưng có xu hướng giảm rất chậm trong vàí nam gàn day, nam 1998 [à 36.2% và năm 2003 là 28,3%; tỳ lệ sơ sình thấp cân là 3.3% nãm 2002 Ví) 3,0% nãm 2003117|, Thanh Miồn là huyện thuãn nông cùa tình Hài Dương, dời sống người dan còn nhiốti khó khàn, thiếu thốn. Tỳ lệ suy dinh dưỡng trẻ em là 28,7%. Trong năm 2003 toàn huyên Thanh MiÊn có 1952 tre dẻ sóng, trong đó có 80 sơ sinh thấp cAn, chiếm ty lô 4,1%. Tý lê này là cao hơn tỳ lọ trung bình cùa loàn lỉnh.
Tỳ lê suy dinh dưỡng Irè em là một trong những chi số quan trọng dể đánh gùi sư phát triổn kinh tế, xã hội của địa phương. Nghiên cứu xác dính các yếu to' nguy cơ dỉìn tới tình trạng sơ sinh thấp cân sẽ (lira ia dược các hiện pháp nhám đạt dược các mục tiêu vô chăm sóc và bào vê sức khờe bà mẹ. trê cm cùa huyện Thanh Miên; làm giâm tỵ lộ sơ sinh thííp cân nói riêng, dặc biệt góp phàn dạt chi liêu giam tỳ lệ suy dinh dưỡng trê em dưới 5 tuồi còn 25% vào năm 2005. 'l ại Hài Ditííng nói chung và huyện Thanh Miện nói riêng chưa có nghiên cihi nao về vân de no V, vì vẠy chúng tơi liến hỉtnh nghiên cứu "Một 5Ó Víhí tố nguy (ơtlến tình trụng sơ xinh tỉnÌỊì cân tợi huyên Thítnh Miện, tinh Hth Dương năm 2003 2004 ", so ĐÒ PHÀN Tic II CÁC YẾU TÒ NGUY co ĐÈN TINH TRẠNG so SINH THÁP CẢN 3 MỤCTIÊƯ NGHIÊN cứu Muc tiêu chung.
Xác định một sô yếu lô nguy cơ díin (lên tình trạng sơ sinh Ihâp cân tại huyện Thanh Miện, linh Hải Dtrơng năm 2(K)? - 2()04. lừ (tó khuyến nghị các giãi pháp thích hợp nhầm cái thiện công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ, nhát là các bà mẹ mang thai, góp phán làm giảm tý lê sơ sinh thấp cân và tỷ lệ suy dinh dưỡng ờ trc cm. Xác dinh các yếu tố sinh học và nhíìn (rắc của bà mẹ có nguy cơ dÃn dcìi tình trạng sơ sinh Ihâp cân. * Xác dính các yếu tố môi Irưùng tư nhiên.
xã hội và tâm lý có nguy cơ dán dên lình hạng sơ sinh thấp cân. Xác dinh các yếu tố kiên thức, thực hành chAm sóc sức khòe Ihai sàn của bù mẹ cớ nguy cơ dần đến tình trạng sơ sinh thííp cân. - Xác định các yếu tô' thuộc lĩnh vưc dịch vụ chỉirn sóc sức khỏe có nguy cơ dỉỉn dẽn tình trạng sơsitdi ihAp cíìn. 4 Phán 1: TổNG QUAN TÀI LIỆU 1.
Sư phút triển cùa bào thai IUƠI thai thường dược ước lính báng só tuân, bát đáu từ ngày dáu cùa kỳ kinh ctidĩ cúng Thối ihai và thời điểm thụ Ihai thực sựchénh nhau từ I ì (uíỉn. Thời gian phát Iriài phôi là 56 ngày {8 infill), thời gian bhơ Ihai là lừ ttiÃư Ihứ 9. Bào thai phất triển lối (la vào Hiíln thứ 32 đến Infill lliữ 38, I rong khoáng (hời gian này Họng lượng bào thai thường lãng lên gấp đôi Vào 11IÃI1 thứ 39. trọng lượng bào thai dạt tới cực dại, llrai hình thường đù tháng nÃrn trong khoảng 39 + 2 luán.
Trước 37 tuần gọi là thiêu tháng, sau 41 luÁn là già tháng [451 Sư phái Irión bào thai không chi dơn Ihuíin là lửng VC kích thước mà quan trong là ờ quá Hình trưởng thành vó chức núng cùa co quan và tổ chức. Sự inrờng thành cùa mô và co quan dặc trưng bới >1 thay dổi vé thành phân và kích thước. Phái Iricn bào that là ket quà cùa vice lâng vo lượng và dợ lớn cùa lớ bào. Giai doạn dàu cua phái triển thai nhi là lảng vé sô lượng tẻ bào (giai đoạn phàn bào).
Giai đoạn giữa cùa [4131 Iriên hào thai là thời lỳ phAn hào kòm (heo quá trình lAng kích thước lí bào. Dõi giai doan cuõi cùng cua phát Iriến bào Ihai. tíìng kích thước lê bìlo là chù yếu, quá trình phiìn báo giam dán [45 Ị. 'tanner (1987) dà xfly dựng biốu dó tang trường cùa bào thai và cho thấy lãng trương võ chiếu dài dat cao nhái sáo 3 tháng giữa cùa thai kỳ.
tang trưởng vế cAn năng cao nhí)i vào í tháng curtĩ Do vây. tình trạng dinh dường cùa người mẹ ở thòi kỳ giữa cua ihai kỹ sẽ ành hường dCii < lúúu dài cúa trê sơ sinh và tình trạng dinh dường người mẹ vào cuối thai kỳ sè ánh hướng tói cân năng cùa trò sơ sinh [50|, NgliiCn cứu cùa Villar và lỉcli/an Iiỉím 1982 đã cho ihíly rang thiếu dinh dườrig cùa phu nữ mang thai (rong 3 lilting giĩìa thai‘kỳ không chỉ ánh hưởng lới chiến dài mà lòn ánh hướng lớì cân nẠỉig và srt đọ vòng đáu cua trè sơ sình, Thiếu dinh dường hường diỏn cùa các bi) me mang thai ờ các nước dang phát triển dẫn dêh hâu quà là Irè sơ sinh vừa thiếu chỉíu dái vừa ihÁpcAn. Những dứa trẻ này dược phAn 5 loại là châm phát triển bào thai cân dôi. 't rong Irường hợp thiêu dinh dưỡng xảy ra cấp tính vào cuối thời kỳ mang thai, trẻ sơ sinh sẽ Ihflip can nhtmg chiều dài vAn có thê hình thường.
Những đũa Irc này được phan loại là chạm phát triển bào thai không cfln đói |50|. Như vậy, trẻ sơ sình thâp cân hoặc ngàn vể chiéu dài hoăc cả hai là tùy thuộc vào thời diém thiếu dính dưỡng cùa người mẹ trong thời kỳ mang thai |45|. Chất dinh dường cưng cấp cho hào thai phát triốn phụ thuộc vào sỏ lượng và thành phân dòng máu qua nhau thai, kích thước, khả nẫng liếp nhện và nóng (lộ các hóc-môn cùa nhau thai. Những chứng bênh như cao huyêì áp, lim bẩm sinh cùa người mẹ có Iliè làm giâm hoậc tăng khối lượng tưán hoàn tới nhau Ihaì dăn dờn thay đổi khá nâng cung câp dinh dưỡng cho bào thai [45].
Dinh dưỡng của bò me với sư phát triển cứa bào thai Sơ phái triển cùa bào ihai chịu ành hưởng cùa 3 yêu tô chính là mói trườĩig, di truyền và tình (lang dính dưỡng cùa người mẹ, nong dó dinh dường dược coi là yếu tỏ quan (tọng nhílt )50|. Thiếu dinh dường của người mẹ là nguy cơ, dóng góp 60% cho biên dộng ve cân nạng sơ sính 1241.