chương 1: tổng quan, chương 2: cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu, chương 3: thiết kế nghiên cứu, chương 4: kết quả nghiên cứu và thảo luận, chương 5: kết luận và kiến nghị. 123doc 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Giới thiệu Chương 2 nhằm mục đích giới thiệu cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu, hệ thống cơ sở lý thuyết về quyết định chọn trường đại học, trên cơ sở này xây dựng mô hình lý thuyết và các giả thuyết của nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết Từ xưa đến nay, người ta vẫn cho giáo dục là sự nghiệp công ích, là phúc lợi xã hội cần phải được bao cấp hoàn toàn; đối với các nho sĩ phong kiến thì giáo dục là một hình thái hoạt động thanh cao, thuần tuý trau dồi hiểu biết và đức hạnh, không liên quan gì đến những sinh hoạt vật chất như sản xuất hàng hoá, tính toán giá cả, lưu thông trao đổi,… Trước xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, việc các trường đại học, các cơ sở giáo dục nước ngoài đầu tư vào Việt Nam ngày càng tăng làm cho tính cạnh tranh giữa các trường càng trở lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, môi trường giáo dục ngày càng cạnh tranh hơn và các trường đại học cũng đang phải tranh đua để thu hút sinh viên (James et al.
Điều này đã buộc chúng ta phải chuyển đổi quan niệm, giáo dục không thể là một ốc đảo, đứng ngoài nền kinh tế thị trường, đứng ngoài những yêu cầu phát triển của xã hội; sản phẩm của giáo dục cũng phải coi là hàng hoá, dù là một thứ hàng hoá đặc biệt. Hoạt động của giáo dục phải phù hợp với kế hoạch tổng thể của đất nước, chịu sự chi phối trực tiếp từ những yêu cầu của kinh tế, xã hội. Giáo dục được coi là thương mại dịch vụ thì các trường đại học nên coi sinh viên, học viên là khách hàng sử dụng dịch vụ đó, và họ được cung cấp một loại dịch vụ đặc biệt là dịch vụ đào tạo, do vậy, các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học viên cao học cũng bị chịu tác động từ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của khách hàng. 123doc 8 Theo Philip Kotler (2001), khách hàng là người luôn mong muốn giá trị tối đa trong phạm vi túi tiền cho phép cùng trình độ hiểu biết của họ.
Vì thế khách hàng sẽ chọn mua thứ hàng hóa nào bảo đảm tối đa giá trị dành cho họ, đồng thời mức độ thỏa mãn của khách hàng sau khi mua hàng là yếu tố quyết định để họ mua lại, trong đó: Giá trị dành cho khách hàng: là chênh lệch giữa tổng giá trị của khách hàng và tổng chi phí mà khách hàng phải trả để nhận được sản phẩm hay dịch vụ. Trong đó, tổng giá trị của khách hàng là toàn bộ những lợi ích mà họ mong đợi ở sản phẩm, dịch vụ, đó là: giá trị sản phẩm, giá trị dịch vụ, giá trị nhân sự và giá trị hình ảnh của nhà cung cấp; tổng chi phí mà khách hàng phải trả là toàn bộ những phí tổn mà khách hàng phải bỏ ra, bao gồm: giá tiền, phí tổn thời gian, phí tổn công sức và phí tổn tinh thần. Sự thỏa mãn của khách hàng: là trạng thái cảm giác của một người bắt nguồn từ việc so sánh giữa những lợi ích khách hàng nhận được từ sản phẩm, dịch vụ và những kỳ vọng của họ, được hình thành trên cơ sở kinh nghiệm mua sắm trước đó; ý kiến của bạn bè, đồng nghiệp (gọi chung là nhóm tham khảo) cùng những thông tin hứa hẹn của những người làm marketing và đối thủ cạnh tranh. Cũng theo Kotler (2001), các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của khách hàng, ngoài các yếu tố quyết định giá trị dành cho khách hàng, còn bao gồm nhóm tham khảo, hoạt động chiêu thị của những người làm marketing và đặc tính cá nhân của khách hàng.
Một số nghiên cứu về quyết định chọn trường đại học Nghiên cứu của D.Chapman (1981), mô hình chung về sựa lựa chọn trường đại học của học sinh dựa trên sự tương tác giữa đặc điểm cá nhân của học sinh, kỳ vọng, năng khiếu, thành tích trong học tập; một loạt các yếu tố bên ngoài có ảnh hưởng như gia đình, bạn bè, bạn bè đang theo học tại trường đại 123doc 9 học; đặc điểm cố định của trường đại học và nỗ lực giao tiếp cũa trường đại học với học sinh. Như vậy, theo mô hình lựa chọn trường đại học của D.Chapman (1981), thì có 2 nhóm yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của học sinh: (1) Đặc điểm của gia đình và cá nhân học sinh, (2) các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến quyết định của học sinh. Nghiên cứu của Ruth E.Kallio (1995), các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của sinh viên đã tốt nghiệp, được tiến hành trên 2.834 sinh viên được nhận vào học bậc sau đại học tại Trường Đại học Michigan – Mỹ, kết quả nghiên cứu cho thấy có thể đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của sinh viên đã tốt nghiệp qua các nhân tố: yếu tố về học thuật1, các yếu tố liên quan đến công việc, hôn nhân và gia đình, yếu tố về xã hội2. Ngoài ra, cũng có thể xem xét các yếu tố như; khả năng của sinh viên, độ tuổi và tình trạng cư trú.
Cabera và La Nasa (2000) dựa trên mô hình nghiên cứu của D.Chapman (1981) nhấn mạnh rằng những mong đợi về công việc trong tương lai của học sinh cũng là một nhóm yếu tố quan trọng tác động đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh. Kết quả nghiên cứu của M.burn tại một trường đại học của Mỹ, dựa trên mô hình nghiên cứu của D.Chapman (1981) và Cabera và La Nasa (2000), cũng khẳng định 2 nhóm yếu tố nêu trên có ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học. Kết quả nghiên cứu của Trần Văn Quí, Cao Hào Thi (2009) thì có 5 nhân tố yếu tố ảnh hướng đến quyết định lựa chọn trường của học sinh: (1) yếu tố cơ hội việc làm trong tương lai, (2) thông tin có sẵn về trường đại học, (3) yếu tố về 1 Yếu tố về học thuật bao gồm các yếu tố liên quan đến môi trường học thuật của trường đại học và chương trình học của sinh viên (Ruth E. 2 Yếu tố về xã hội liên quan đến môi trường xã hội của trường đại học như: chất lượng cuộc sống, cơ hội về văn hóa xã hội, cơ hội gặp gỡ bạn bè (Ruth E.
123doc 10 bản thân cá nhân học sinh, (4) yếu tố về cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định, (5) yếu tố đặc điểm cố định của trường đại học. Nghiên cứu của Nguyễn Phương Toàn (2011) cho thấy có 05 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh: yếu tố về mức độ đa dạng và hấp dẫn ngành đào tạo; yếu tố về đặc điểm của trường đại học; yếu tố về khả năng đáp ứng sự mong đợi sau khi ra trường; yếu tố về những nỗ lực giao tiếp của trường đại học và yếu tố về danh tiếng của trường đại học. Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học viên cao học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh 2. Đặc điểm về đào tạo trình độ thạc sĩ ở Việt Nam Đào tạo sau đại học là hình thức đào tạo dành cho các đối tượng đã tốt nghiệp đại học3.
Trong những năm gần đây, đào tạo sau đại học phát triển quá nóng, trong khi những điều kiện cơ bản như: đội ngũ giảng viên, nội dung chương trình, giáo trình, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác đào tạo còn hạn chế, do đó chất lượng đào tạo không cao. Hơn nữa, đào tạo sau đại học của nước ta chưa gắn với chiến lược phát triển kinh tế, nhu cầu nguồn nhân lực, chưa xuất phát từ nhu cầu nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội, dẫn đến đào tạo không phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội. Tình trạng mất cân đối nghiêm trọng trong cơ cấu lao động đang diễn ra phổ biến, lãng phí trong đào tạo cũng rất lớn. Qua kết quả nghiên cứu định tính và lấy ý kiến một số chuyên gia trong ngành giáo dục thì đặc trưng cơ bản của đào tạo sau đại học: Thứ nhất, nội dung chương trình và phương pháp đào tạo có xu hướng thay thế rõ nét.
Đặc điểm dễ nhận thấy là xuất hiện sự nhất thể hoá trong đào tạo, thể hiện từ chương trình, nội dung đến phương pháp đào tạo. Chương trình đào 3 Mục tiêu trang bị những kiến thức sau đại học và nâng cao kỹ năng thực hành nhằm xây dựng đội ngũ những người làm khoa học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có trình độ cao, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ của Việt Nam. 123doc 11 tạo này theo hướng ngày càng thống nhất và tương đối giống nhau: các trường đại học ở các nước đang phát triển thường tham khảo các chương trình đào tạo của các nước có công nghiệp tiên tiến và coi đó là chuẩn mực để xây dựng và điều chỉnh chương trình của mình. Cũng như thế, nhiều nội dung giảng dạy và giáo trình của các nước tư bản tiên tiến được các nước đang phát triển sử dụng để giảng dạy trong các trường đại học (Nguyễn Trọng Thản, 2013).
Thứ hai, cơ sở vật chất của các trường đại học, cao đẳng tại Việt Nam còn trên 50% là dưới chuẩn (khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2010), thêm vào đó còn rất nhiều trường đại học phải thuê mướn cơ sở dạy học, khiến cho việc học tập và đi lại của người học còn gặp nhiều khó khăn, do đó việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở vật chất cùng với hệ thống phòng học đạt chuẩn sẽ góp phần tăng sức cạnh tranh của các trường và thu hút người học. Thứ ba, đội ngũ giảng viên được cơ cấu phù hợp với mục tiêu và chương trình đào tạo, các hướng nghiên cứu khoa học phục vụ cho công tác đào tạo cũng được điều chỉnh và cơ cấu lại cho phù hợp với mục tiêu và chương trình đào tạo. Những thay đổi trong phương pháp đào tạo cũng đặt ra những yêu cầu mới trong việc thiết kế và xây dựng mới hệ thống giảng đường và phòng học hiện đại (Nguyễn Trọng Thản, 2013).