CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1. Bối cảnh nghiên cứu và lý do chọn đề tài 1. Bối cảnh nghiên cứu Công nghiệp hóa, hiện đại hóa thay đổi, đời sống của chúng ta ngày càng được nâng cao.
Khi nền kinh tế ngày càng phát triển thì nhu cầu của con người cho cuộc sống cũng tăng lên đặc biệt là vấn đề sức khỏe. Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế, Việt Nam đang là một trong những nước có tỷ lệ ung thư đứng thứ 2 thế giới, chiếm tới 35%. Mỗi năm, Việt nam dành 0,22% GDP chi trả cho 6 căn bệnh ung thư mà nguyên nhân chính là do thực phẩm bẩn. Cụ thể theo số liệu thống kê trên cả nước, năm 2019, cả nước ghi nhận 76 vụ ngộ độc thực phẩm, khiến hơn 2000 người ngộ độc, có 1918 người mắc, trong đó có 8 trường hợp tử vong do ngộ độc rượu, thực phẩm nhúng hóa chất, nấm độc… (Minh Đức, 2020) Theo Tổng cục Thống kê, trong tháng 6 năm 2020, cả nước xảy ra 9 vụ ngộ độc thực phẩm với 393 người bị ngộ độc.
tính hình chung 6 tháng đầu năm 2020, cả nước xả ra 40 vụ ngộ độc thực phẩm với 1087 người bị ngộ độc, trong đó có 15 người tử vong. Tính đến tháng 10 năm 2020 Tổng cục thống kế cho biết, cả nước có 81 vụ ngộ độc thực phẩm với 2040 người bị ngộ độc và tổng số người tử vong là 21 người (Thu Trang, 2020). Qua phân tích các vụ ngộ độc thực phẩm được ghi nhận từ năm 2010 đến 2020, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, nguyên nhân gây ngộ độc chủ yếu là do vi sinh vật (chiếm 38,7%), tiếp đến do ngộ độc tự nhiên (chiếm 28,4%), hóa chất (chiếm 4,2%). Qua công tác kiểm tra, giám sát của cục An toàn thực phẩm cho thấy, khoảng 70% số vụ ngộ độc thực phẩm ở các bếp ăn tập thể, sử dụng suất ăn không được bảo quản tốt.
(Trí An, 2020) Từ nghiên cứu “Nhận thức của người tiêu dùng, ý định mua và hành vi mua hàng thực tế đối với các sản phẩm thực phẩm hữu cơ ở Malaysia” của CS Wee, MSBM Ariff, N Zakuan và cộng sự (2014) đã cho thấy kết quả chỉ ra rằng ý định mua thực phẩm hữu cơ 2 bị ảnh hưởng đáng kể bởi nhận thức của người tiêu dùng về an toàn, sức khỏe, các yếu tố môi trường và động vật phúc lợi của sản phẩm. Để phòng tránh ngộ độc thực phẩm, người tiêu dùng cần lựa chọn, mua, sử dụng những thực phẩm còn tươi sống, có nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Đặc biệt lưu ý hạn sử dụng của sản phẩm và tuân thủ việc ăn chín, uống sôi. Lý do chọn đề tài Hiện nay, vệ sinh an toàn thực phẩm là vấn đề nan giải của người tiêu dùng nói chung và các bà nội trợ nói riêng.
Bữa ăn là thời gian cả gia đình quây quần bên nhau, vì thế nó đòi hỏi phải cung cấp đủ chất dinh dưỡng đáp ứng cho sức khỏe mỗi thành viên trong gia đình. Bên cạnh nhịp sống công nghệ hóa hiện đại hóa như ngày nay vấn đề ăn uống càng được các chị, các mẹ chú trọng hơn. Cuộc sống mưu sinh làm ăn khiến con người chúng ta xoay vòng, bữa cơm không còn được trau chuốt. Một dĩa cơm hay một hộp cơm là xong một bữa ăn.
Lợi dụng việc này, một số hộ kinh doanh, doanh nghiệp đã sử dụng thực phẩm ôi thiu, không có nguồn gốc đi cùng với chất bảo quản làm sạch bán ra thị trường kiếm lợi nhuận cao. Theo thống kế của Bộ Y tế, từ 1/1 đến 31/5/2020 toàn quốc ghi nhận đã có 48 vụ ngộ độc thực phẩm làm hơn 870 người mắc, 824 người nhập viện điều trị và 22 người tử vong. So sánh với cùng kỳ năm 2019, tăng 11 vụ (29.7%) ngộ độc thực phẩm, số người mắc tăng 18 người và tử vong tăng 17 người. (Minh Đức, 2020) Vậy nên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, kiểm định an toàn thực phẩm được quan tâm hàng đầu.
Các siêu thị lớn, siêu thị mini mở ra hàng loạt nhằm đáp ứng vấn đề nan giải này. Một trong những siêu thị được người tiêu dùng ưu chuộng hiện nay đó chính là Hệ thống chuỗi siêu thị Bách hóa xanh. Tại thời điểm 30/11, Bách hóa xanh có tổng cộng 1687 điểm bán (tăng thêm 31 cửa hàng trong tháng 11). Khoảng 70% số cửa hàng hoạt động ở khu vực tỉnh, tăng mạnh so với mức tỷ lệ 55% so với cùng kỳ năm trước.
Thực phẩm tươi sống trong BHX có nguồn gốc xuất sứ rõ ràng, có đủ giấy tờ kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm, giá cả ở đây không chênh lệch so với giá thị trường quá cao, cung cấp đủ các mặt hàng khô đến thực phẩm tươi sống, hàng nhập khẩu từ ngoài. (Võ Anh Tấn Đạt) 3 Từ các bài nghiên cứu trước về thực phẩm hữu cơ hay thực phẩm sạch đã đưa ra một số yếu tố cấp thiết hiện nay. Theo nghiên cứu của Bùi Ngọc Tuấn Anh, Nguyễn Việt Nguyên và cộng sự (2017) đã nói về việc tiêu thụ thực phẩm hữu cơ đang gia tăng do ý thức về sức khỏe của người dân Việt Nam ngày càng tăng. Theo công trình nghiên cứu của Thiên T.
Trương và cộng sự (2012) nhằm để chỉ ra và phân tích nhận thức của người tiêu dùng tiềm năng tại Việt Nam đối với thực phẩm an toàn. Bên cạnh các yếu tố cơ bản trên cần có những yếu tố khác ảnh hưởng đến việc lựa chọn, quyết định mua thực phẩm tươi sống trong bách hóa xanh. Vì vậy, tác giả đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu các yếu tố tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12, Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh” với mong muốn đưa ra các yếu tố tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống được kiểm định an toàn vệ sinh trong bách hóa xanh.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát Nghiên cứu các yếu tố tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12, Quận Gò Vấp, Tp. Hồ Chí Minh. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể Xác định các yếu tố tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12 Quận Gò Vấp Tp.
Hồ Chí Minh. Đo lường và kiểm định mức độ tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh. Đề xuất một số giải pháp nâng cao ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12 quận Gò Vấp Tp. Hồ Chí Minh.
Câu hỏi nghiên cứu Những nhân tố nào tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12 Quận Gò Vấp TP. Hồ Chí Minh? 4 Từng nhân tố này có mức độ tác động như thế nào đến ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12 Quận Gò Vấp TP. Hồ Chí Minh? Những giải pháp nào nâng cao ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12 Quận Gò Vấp Tp. Hồ Chí Minh? 1.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng khu vực phường 12 Quận Gò Vấp TP. Hồ Chí Minh. Đối tượng khảo sát: Các khách hàng đã, đang mua sản phẩm tại Bách hóa xanh và khách hàng sẽ mua hàng tại Bách hóa xanh.
Phạm vi nghiên cứu Về không gian: khu vực bán thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng trên địa bàn khu vực phường 12 Quận Gò Vấp Tp. Hồ Chí Minh. Về thời gian: - Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ tháng 1 năm 2021 đến tháng 4 năm 2021 - Dữ liệu sơ cấp được điều tra và xử lý khảo sát của khách hàng mua, sử dụng các thực phẩm tươi sống trong Bách hóa xanh của người tiêu dùng trên địa bàn phường 12 Quận Gò Vấp Tp. Hồ Chí Minh từ tháng 4 năm 2021 đến tháng 5 năm 2021 1.
Phương pháp nghiên cứu 1. Nghiên cứu định tính Nghiên cứu định tính là phương pháp tiếp cận nhằm tìm cách mô tả và phân tích đặc điểm của nhóm đối tượng từ quan điểm của nhà nghiên cứu. Dữ liệu trong nghiên cứu định tính thường phổ biến hơn dưới dạng chữ (mô tả tính chất, đặc điểm…) hơn là dạng số (mô tả các giá trị đo lường hoặc thứ nguyên…). Nghiên cứu định tính dựa trên một 5 chiến lược nghiên cứu linh hoạt và có tính biện chứng.
Phương pháp này cho phép phát hiện những chủ đề quan trọng mà các nhà nghiên cứu có thể chưa bao quát được trước đó. Trong nghiên cứu định tính, một số câu hỏi nghiên cứu và phương pháp thu thập thông tin được chuẩn bị trước, nhưng chúng có thể được điều chỉnh cho phù hợp khi những thông tin mới xuất hiện trong quá trình thu thập. Nghiên cứu định tính trong bài được sử dụng để xác định thuộc tính của các nhân tố bao gồm thái độ, chuẩn mực chủ quan, nhân thức kiểm soát hành vi, ý thức sức khỏe và giá trị giá cả. Bên cạnh đó nghiên cứu định tính còn được dùng để nghiên cứu một số mô hình ứng dụng trong và ngoài nước có liên quan.
Từ đó lựa chọn kế thừa mô hình nghiên cứu phù hợp. Sau đó chọn lọc các biến quan sát của các yếu tố trong mô hình nghiên cứu và tiến hành nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định lượng Nghiên cứu định lượng được thực hiện nhằm đánh giá, kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu, đánh giá độ tin cậy và kiểm định thang đo của các nhân tố tác động đến ý định mua thực phẩm tươi sống ở BHX của người tiêu dùng tại khu vực phường 12, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh. Việc nghiên cứu này được thực hiện thông qua cách khảo sát thực tế và xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 20 thông qua các phương pháp như thống kê mô tả, phân tích Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy …, nhằm đưa ra kết quả chính xác nhất để phục vụ cho bài nghiên cứu.