CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển không ngừng nghỉ của công nghệ thông tin, ERP (Enterprise Resources Planning) hay còn gọi là hoạch định nguồn lực doanh nghiệp đã dần dần trở thành giải pháp được các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước đầu tư khủng vì những tác động và lợi ích to lớn mà ERP mang lại. Theo Olson (2004), ERP đem đến các lợi ích như: thông tin có sự tương tác nhanh hơn, tác động trên toàn bộ doanh nghiệp, giảm chi phí về tài chính, hỗ trợ việc gắn kết giữa khách hàng và nhà cung cấp. Theo nhiều nghiên cứu và kinh nghiệm của các doanh nghiệp đã triển khai ERP, thì vấn đề cốt lõi đảm bảo triển khai ERP thành công là các doanh nghiệp phải đo lường được các yếu tố quyết định đến tiến trình triển khai ERP. Các hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) được biết đến ngày nay đã trải qua một chặng đường khá dài kể từ khi nó phát triển từ hoạch định nhu cầu nguyên liệu (MRP) được sử dụng vào năm 1960 và 1970 và từ hoạch định nguồn lực sản xuất (MRPII) một thập kỷ sau đó (Chou và cộng sự, 2005; Kumar và cộng sự, 2002).
Theo đó, Klaus và cộng sự (2000), định nghĩa ERP là một tập hợp các giải pháp tích hợp hỗ trợ tất cả các chức năng của một tổ chức. Là một giải pháp kinh doanh tích hợp, ERP chia sẻ dữ liệu chung, quản lý quy trình giữa các bộ phận, áp dụng các quy tắc kinh doanh đáng tin cậy và giúp triển khai quy trình tiêu chuẩn thông qua các bộ phận chức năng của công ty (Hayes và McGilsky, 2007; Kumar và cộng sự, 2002; Leger và cộng sự, 2011; Robert Jacobs & 'Ted' Weston, 2007; Willems và Bhuiyan, 2006). Các hệ thống này giả định cấu trúc mô- đun và tất cả dữ liệu được tạo ra trong các phòng ban đều được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu trung tâm và được cung cấp cho các khu vực chức năng khác trong thời gian thực (Davenport, 1998; Elragal và Haddara, 2012; Robert Jacobs & 'Ted' Weston, 2007; Scott và Vessey, 2000). Costa và cộng sự đã phân tích các tài liệu hiện có liên quan đến hệ thống ERP từ năm 1990 – 2015 để có được sự hiểu biết toàn diện về phát triển hệ thống ERP.
Họ nhận thấy rằng các nghiên cứu liên quan đến hệ thống ERP đã gia tăng trong suốt 25 năm qua, tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu này đều tập trung vào giai đoạn triển khai. Theo Eid và Abbas, việc tập trung vào sự thích nghi của người dùng với hệ thống ERP và tác động của chúng đối 1 với các yếu tố kết quả ERP đã nhận được rất ít sự quan tâm từ các nhà nghiên cứu. Ngoài ra, còn có những yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến hệ thống ERP, tuy nhiên rất ít nghiên cứu đã điều tra các yếu tố này. Theo báo cáo chỉ số thương mại điện tử 2020 ( Bộ Công thương, 2020), tình hình triển khai sử dụng ERP của các doanh nghiệp Việt Nam qua những năm gần đây đã thay đổi không đáng kể ( năm 2016 là 17%, năm 2017 là 13%, năm 2018 là 18% vào năm 2019 là 17%).
Đa số doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa sử dụng phần mềm này, cũng theo thống kê trên thì 40% các doanh nghiệp lớn đã sử dụng hệ thống ERP, chỉ có 14% các doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng hệ thống ERP. Hệ thống này đem lại nhiều ưu điểm hơn cho các doanh nghiệp như: sự vượt trội trong cạnh tranh, khả năng hỗ trợ trong việc ra quyết định và sự thông minh trong việc quản lý, nhạy bén (Ghazanfari & cộng sự, 2011). Do đó, các doanh nghiệp áp dụng và áp dụng hệ thống ERP đang ngày càng gia tăng. Tuy vậy, theo báo cáo của Standish Group, tỷ lệ thất bại trong việc triển khai ERP ước tính lên đến khoảng 75% (Garg, A.
Các dự án này lại thường sẽ vượt hơn chỉ tiêu 54% ngân sách, vượt hơn 72% so với thời gian dự kiến và chỉ có khoảng 66% đạt được lợi ích mong đợi dưới 50% (Panorama, 2014). Tất cả những số liệu này nói lên rằng việc triển khai hệ thống ERP phức tạp, có quy mô lớn và thường yêu cầu sự đổi mới từ doanh nghiệp lớn để có thể đáp ứng. Để tránh những rủi ro và chi phí lớn như vậy và giúp các doanh nghiệp tận dụng toàn bộ ưu thế của hệ thống ERP, đã có nhiều cố gắng từ cộng đồng nghiên cứu được thực hiện. Nhiều mô hình đã được đề xuất để nghiên cứu các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự thành công của việc triển khai hệ thống ERP để có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch và lựa chọn những phương án để triển khai ERP một cách hiệu quả nhất, tránh được rủi ro thất bại.
Giai đoạn 2010 - 2022 với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân là 6,1% (Thời báo Kinh tế Sài Gòn) cùng với việc hội nhập quốc tế, điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải tăng cường khả năng cạnh tranh vượt trội, gia tăng hiệu suất công việc, tiết kiệm chi phí và thời gian. Những giải pháp được cân nhắc lựa chọn là triển khai hệ thống ERP. Tuy nhiên, tình hình thực tế cho thấy rằng các doanh nghiệp Việt Nam phần lớn sẽ là các doanh nghiệp nhỏ, không có đủ nguồn lực cũng như tài chính để đầu tư vào các dự án ERP và số lượng các doanh nghiệp Việt Nam triển khai thành công, hiệu quả các hệ thống ERP là còn khá ít(Tạp chí PCWorld Việt Nam). Từ đó, cho thấy cần thêm các nghiên cứu để phát hiện ra 2 các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của dự án ERP.
Theo Website Cộng đồng ERP Việt Nam, cần khoảng 300.000 USD đến khoảng 3 triệu USD để có thể thực hiện việc triển khai ERP, điều này còn tùy thuộc vào nhu cầu của từng doanh nghiệp (quy mô và các mô- đun triển khai). Nhưng nhìn chung, so với giá nước ngoài thì ERP Việt Nam rẻ hơn từ 25 - 30%, Theo nghiên cứu ” ERP và các yếu tố quyết định triển khai ERP thành công tại Việt Nam” của tác giả Bùi Thị Thanh (2014), cơ số mẫu nghiên cứu không đủ lớn cho mỗi đơn vị phân tích như doanh nghiệp, ngoài ra 06 yếu tố được cô đọng trong mô hình hồi qui chỉ giải thích được 55,3% biến thiên của biến triển khai ERP thành công. Nghiên cứu cũng chưa kiểm định được có hay không sự khác biệt giữa các yếu tố quyết định triển khai ERP thành công theo lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là những hạn chế của nghiên cứu, vì nó làm giảm tính tổng quát hóa và giá trị ứng dụng của kết quả nghiên cứu.
Theo nghiên cứu “Về việc áp dụng và thực hiện lập kế hoạch nguồn lực doanh nghiệp (ERP)” của tác giả Md. Aftab Uddin & cộng sự (2019), nghiên cứu này cho thấy “Hiệu suất công việc”, “Nổ lực mong đợi”, “Ảnh hưởng xã hội” và “Điều kiện thuận lợi” ảnh hưởng đáng kể đến ý định sử dụng hệ thống ERP. Tuy nhiên, hạn chế của nghiên cứu này là những người được hỏi còn quá trẻ để quyết định các vấn đề liên quan đến ERP, cỡ mẫu khá ít để giải quyết các vấn đề liên quan đến ý định sử dụng ERP. Theo nghiên cứu “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng ERP và sự tác động tới kế toán quản trị trong doanh nghiệp: khảo sát trên địa bàn Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Phương (2020), nghiên cứu xác định có 05 yếu tố ảnh hưởng cùng chiều đến việc áp dụng ERP tại các doanh nghiệp là: “Nhà tư vấn có chất lượng triển khai ERP”, “Đặc điểm của người dùng”, “Đặc điểm của doanh nghiệp”, “Sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo”, “Môi trường của doanh nghiệp” và “Năng lực đội dự án”.
Hạn chế của nghiên cứu này là thực hiện bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện vì thế thành quả có phần đề cao các yếu tố có phần cá nhân của tác giả nghiên cứu, làm giảm đi tính đúng đắn. Mặt khác, nghiên cứu có quy mô cũng chỉ được tiến hành với số ít các doanh nghiệp trên phạm vi thành phố Hà Nội. Do đó, nghiên cứu này chỉ có thể cho thấy được một số các kết quả và suy nghĩ đơn lẻ. 3 Theo nghiên cứu “Bằng chứng thực nghiệm của lập kế hoạch nguồn lực doanh nghiệp Việc áp dụng hệ thống và triển khai tại công ty Hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp cỡ vừa” của tác giả Adejare Yusuff Aremu & cộng sự (2021), nghiên cứu cho thấy sự hiện diện của “Văn hoá tổ chức”, “Quá trình giao tiếp”, “Cơ cấu tổ chức”, “Thay đổi công nghệ”, “Hạ tầng hỗ trợ công nghệ” có ảnh hưởng đến việc áp dụng ERP và khẳng định sự hỗ trợ từ ban quản lý hàng đầu đóng vai trò quan trọng.
Tuy nhiên, nghiên cứu này áp dụng phương pháp định lượng và chỉ dựa vào bảng câu hỏi để thu thập dữ liệu do đó người được hỏi có thể không sẵn sàng trả lời các câu hỏi một cách chính xác, các câu trả lời có thể không đo lường chính xác và nhất quán các biến số. Theo nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai thành công giải pháp Cloud ERP tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam” của tác giả Chu Thị Hồng Hải và Nguyễn Thuỵ Vân (2022), kết quả nghiên cứu cho thấy 05 yếu tố là “Chiến lược ERP tổ chức”, “Cam kết của lãnh đạo cấp cao”, “Bảo mật dữ liệu”, “Đào tạo dự án ERP”, “Văn hóa tổ chức” theo thứ tự ảnh hưởng đến việc triển khai thành công Cloud ERP đều từ cao đến thấp. Hạn chế của nghiên cứu này là cỡ mẫu còn nhỏ do số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam đang triển khai giải pháp Cloud ERP còn khá ít. Để giải quyết những hạn chế mà các nghiên cứu trước đây còn gặp phải.
Vì vậy, tác giả quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định triển khai hệ thống ERP trong các doanh nghiệp tại Thành Phố Hồ Chí Minh”.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu chung Mục tiêu chung của đề tài là nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định triển khai hệ thống ERP trong các doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh và đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm góp phần nâng cao ý định triển khai hệ thống ERP trong các doanh nghiệp tại Thành Phố Hồ Chí Minh.
