Chương 1: Một số van đề chung về xét xử trực tuyến tại Toà án. Chương 2: Kinh nghiệm của một so quốc gia trên thế È xét xử trực tuyến tại Toà án. Chương 3: Thực tien về xét xử trực tuyến tại Toà án và những yêu cầu đặt ra tại Việt Nam. MOT SÓ VAN DE CHUNG VỀ XÉT XỬ TRUC TUYEN TAI TOA ÁN 1.
Khái niệm của xét xử trực tuyến tại Toà án Với sự phát triển nhanh chóng manh mẽ của công nghệ thông tin trong cuộc Cách mang Công nghiệp lần thứ Tư trong thời đại ngày nay (hay còn goi là Cuộc Cách mang Công nghiệp 4.0) đã tao điêu kiên nâng cao hiệu quả hoạt động quản trị quốc ga cũng như thực thi công lý nói chungvà hiệu quả hoạt động của ngành Toả án nói riêng Có thể thây rang, mét số quốc ga trên thé gới đã xây dung hệ thông xét xử trực tuyến tại Toà án và triển khai hoạt đông nay từ những năm cuôi thé kỷ XX và dau thé ky XXI, trong đó có thé kế dén ví dụ như các nước thuộc Liên minh châu Âu có một chương trình xét xử trực tuyén/ qua video trong chương trình “xét xử trực tuyén/ điện tử châu Au” từ năm 2009. Toa én trực tuyén (e-Court) là một thành phan của hệ thông tư pháp trực tuyên (e-Justice) ở nhiều. quốc gia, đắc biệt là châu Âu. Từ đầu năm 2020 đến nay, trong bôi cảnh dich bệnh viêm đường hô hap cap do virus SARS-C oV -2 (COVID-19) bùng phát nghiêm trong, nhiêu quốc ga trên thê giới đây manháp dụng hình thức xét xử trực tuyến (virtual hearings hay remote trial) thay thé cho xét xử truyền thong Xét xử trực tuyên tại Toa ánra đời dua trên xu thê đoán địnhtư pháp đang phát triển trên thé giới.
Trong quá trình chuyên đôi số, nhiêu xu thé mới được phát triển gắn liên việc áp dung công nghệ thông tin. Đối với lính vực tư pháp phải kê đến xu thé đoán dinh tư pháp - một xu thé hàng đầu hién nay. Đoán định tư pháp là một xu thê thay đổi cung cách cung cấp dich vụ pháp lý, trong đó có hoạt độngx ét xử của tòa án đưới sức ép của thời đại, cling với do là đữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tao (AD, với sự xuất hién của các công ty khởi nghiệp công nghệ pháp ly (Legal Tech start-up), nhằm cung cập những giải pháp tư van, hỗ trợ pháp lý trên nên tảng của các công nghệ thông minh‘ Đoán định tư pháp (Predictive Justice) là một trao lưu xuất biên trong bồi cảnh dir liệu mở (open data) từ các nguồn luật, các bản án, các học lý được chia sẻ, đóng góp, phan tích, lam tăng giá trị khi thông tin được chia sé. Từ đó, chúng trở thành các đữ liệu lớn, gop phần vào nguồn tải nguyên hàng ngày của Chính phủ, cơ quan lập pháp, các tòa án, các luật sư, doanh nghiệp và người dân” Đoán định tư pháp hiện nay dua trên các niên tảng công © Pham Duy Nghia (2019), “Đoán dinh tr pháp là gì”, Php luật đấm sic Đoán dinh trpháp LA GI?- THONG TIN PHAPLUATDAN SƯ (phaphutdansa ech vn) truy cấp ngày 17/02/2024.
7 Win Satrah Van Mohd Samanetal (2012), “#iecrmonc Const Records Management: A Case Study”, IBIMA Publishing Jounal of e- Government Shadies and Best Practices, Vol. 7 nghệ mới như blockchain (chuỗi khối), Big Data (dữ liệu lớn), machine learning (học máy),. nhưng trụ cột chính vẫn là Al (trí tuệ nhân tạo). Trí tuệ nhân tạo giúp tập hợp, phân tích, đưa ra các lựa chọn và giải pháp pháp lý, từng phân thay thé công việc ma con người trước kia phải làm một cách thủ công Các phân mém ây â sẽ gom nhật, phân tích, và tự học thêm từ hành vi của Tòa án và tùng thâm.
phán giúp cho giới hành nghề đưa ra các lựa chon nhanh, rẻ hon, và có thé chính xác hơn. Hiện nay trên thé giới đã có rat nhiều quốc gia tham. gia vào xu thê này. Ví du, dé hội nhập xu thé, cuối năm 2018 Châu Âu cũng đã ban hành.
bản quy tắc đầu tiên dai 79 trang quy định về ứng dung trí tué nhân tao trong hoạt động của các tòa án Châu Âu Š Ở Châu Á, từ tháng 3/2019, ngành Tòa án Trung Quốc chủ trương xây dung “tòa án trực tuyên”, sử dụng tri tuệ nhén tao trong xử lý hô sơ khởi kiện, sử dung các thiết bị lưu trữ thông tin thông minh hơn, thúc day, cải thiện chất lượng xét xử” Như vậy có thê thay xu thê đoán định tư pháp đang được đây mạnh trên thé giới và địch vụ công nghệ pháp lý sẽ trở nên thính hành trong tương lai gần Đứng trước dòng chảy của thé giới, dé nền tư pháp không bi tut lai phía sau, Việt Nam cân phải hội nhập với xu thê đoán định tư pháp. Trước sức ép nảy, Tòa án dù là nơi cân bảo thủ, nghiệm túc nhật trong ngôi nhà pháp luật, cũng phải thay đôi, để trở thành toa án trực tuyên (online court). Từ việc thu lý, nghiên cứu hô sơ, tìm án lệ đã tuyên, nhận diện van đề pháp lý, cho tới cân nhac các đường lỗi xét xử, soan thảo bản án, tat cả các hoạt động nay đều có thé được hỗ tro bởi trí tuệ nhân tạo. Theo từ điển Luật học, “xét xử" được hiểu “la hoạt động xem xét, đánh giá ban chất pháp lý của vu việc nhằm đưa ra một phánxét về tính chất, mức độ pháp lý của vụ việc, từ đó nhân danh Nhà xước đưa ra một phán quyét tương ting với bản.
chất, muc độ trái hay không trái pháp luật của vu việc (xét xử vụ án hình su, dan sự, kinh doanh, thương mai,. Là hoạt động đặc trưng, chức néng nhiệm vu của các Toà án" 1® Bên canh đó, Điều 102 của Hiện pháp V iệt Nam nêm 2013 quy định rằng Toa ánlà cơ quan xét xử của nha nước. Hoạt động xét xử là hoạt động đặc trưng, là chức năng nhiệm vụ và là hoạt đông thể hién tập trung nhật quyên tư pháp của Toa én Toa án nhân danh quyền lực Nha nước xem xét, đánh giá việc thực thi phap luật của các chủ thé va đưa ra phán quyết theo trình tự luật dinh Moi bản án do các Toà án tuyên đều phải qua xét xử V ê nội dung xét xử, Toà án sẽ xem xét, giải quyết các tranh chap, mâu thuần phát sinh trong đời sông xã hội. Phân theo nội dung xét xử, có: xét xử tội phạm hình sự, xét xử tranh chap dân sự, xét xử khiêu kiện hành chính, xét xử tranh chap lao động, Phân theo câp độ xét xử, có: xét xử sơ thêm, xét xử phúc X -/£m co‡ xw/ethica1-charter-en-for-publicatiat-4- đec cmvber- 20 19/16808f699 ,tray cập ngày 17/02/2024.
° http /âxtrtw xanhuanet cona/english/2019-03/11/c_137886496him, truy cập ngày 17/02/2024. ‘https /Alurvienphap hut n/p l/284 1 /Met-zan tab=0, truy cap ngày 10/12/2023. thấm, xét xử sơ thâm đông thời chung thấm, xét xử gam đốc thậm, xét xử tai thẩm. Vé phương thức áp dung hoạt động xét xử là hình thức áp dung pháp luật quan trọng Khi tiên hành xét xử, Toà án là chủ thé ap dung pháp luật.
Do do, khi xét xử, các Toà án phải tuân. theo các nguyên tắc: khi xét xủ, thâm phán và hội thâm độc lâp và chỉ tuân theo pháp luật, Toa án nhân dân xét xử công khai, trừ trường hợp do luật định; Toà án nhân dân xét xửtập thé và quyết định theo đa số. Trực tuyên (từ tiếng Anh: Online) thường được ding cho một kết nổi hoạt đông với mét mang truyền thông, đặc biệt là trong (thông qua) mang Internet hoặc chỉ liên két trong mang cục bô. Trong ngôn ngữ thông thường, "trực tuyến" thường đề cập dén Internet hoặc mang toàn câu World Wide Web.
Thuật ngữ "trực tuyến" (online) dùng trong thời dai Internet, có ý ng]ĩa cu thể liên quan đến công nghệ máy tính và viễn thông Nói chung, "trực tuyên" chỉ ra một trang thái kết nội với mang Internet toàn câu!!, Trong công nghệ máy tính và viên thông dé được xem là trực tuyên, đổi hỏi thiết bi đó phải: @) đặt dưới sự kiểm soát trực tiép của các thiết bị khác va sự kiểm soát trực tiệp của hệ thông mà nó có liên quan hoặc kết nôi; (ii) có sẵn dé sử dụng ngay lập tức theo yêu câu của hệ thông ma không cân sự can thiệp của con người, (iii) kết nổi với một hệ thông (môt mang máy tính) và đang hoạt động, có chức năng hoàn hảo và sẵn sảng cho dich vu? Mỗi hệ thống pháp luật và toà án sẽ có nhũng cách hiểu khác nhau về “xét xửtrực tuyên” Theo hướng dẫn của Tòa án tối cao của bang Victoria (Australia), “xét xử trực tryến được hiểu là phiên xét xữ được tổ chức bởi các phương tiên nghe nhin mà không cần sự có mặt trực tiếp của người tham che» Theo cách giải thích này về “xét xử trực tuyến”, là phiên xét xử trực tuyên được tô chức bằng các phương tiện ma người xem có thé nghe, nhìn nhu âm thanh, hình ảnh, chiều video trên những màn bình lớn,. và không cần những người tham dự phiên toà phải có mất trực tiếp trong phiên xét xử, mà thay vào đó, mọi người có thé tham gia trực tuyến, kết nói thông qua mạng internet mà van đảm bảo day đủ quyên lợi, nghiia vụ của ho. Tại Han Quốc, theo quy định tại khoản 1 Điều 2 của Bộ Quy tắc xử lý '! Đố Đức Hing Hi, Bai Thi Tâm (2021), “Co quan lập phip, hinh pháp, trpháp “dong hành” để thuực hiện hoá plorong thức xét xtmới — xét xittrực tuyen trong boi cảnh dai dich Covid- 19”), Zap chi Lập pháp, ‘Atty /Mapphap viVPages/ Tin Tac /210892/Co-quan-lap-phap--hanh-phap--tu-phap- -dong-hanth-. -đe-hien-titac-hoa- tre-Xet-7t-nao+ -24et-Za-truc-tuyen.trơng -boi-canh-dai-dich- Covxd- 19 hmm, truy cap ngày 11/12/2023 * Tâu chun cũa Liên Bang 1037C, có tiều đt “Fen thông: Thuậtngit viễn thống” (Teleconmmmications: Glossary of ‘TelecommmnucationTemas) là ruột tifu drain của Lần bang siga,‘ban hinh của Cục Quin lý Dich vụ (General Services; Acininistration) cha theo Dao biệt “Federal Propertyand Administrative Serves Act"“năm 1949.
`? Nguyễn vin tiếng Anh: 4 virmal hearnigis a cotat hearing conducted by audio-viswed means, where cases are progressed without the need for peaticipants to attend the Courtinperson https:/hmvnw supremecout vic gov au/law and-practice virtual hearings hirtual hearings- glossary tray cập ngày 11/12/2023. nghiệp vụ xét xử trực tuyến số 1753 có hiệu lực từ ngày 22 tháng 07 năm 2020 quy định: “Xét xứ trực agrén là việc tiễn hành xét xử mà một phần hoặc toàn bộ các bên liền quan trong vu án không trực tiếp đến phòng xét xử mà tham gia phiên toà tại dia điềm từ xa đươc trang bị thiết bị truyền dẫn đồng thời tin hiệu hình ảnh và âm thanh cùng lúc”.