CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC XÂY DỰNG VÀ CỦNG CỐ VĂN HÓA AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp 1. Khái niệm văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp 1. Khái niệm an toàn lao động Theo Điều 3, Bộ Luật An toàn vệ sinh lao động năm 2015 có giải thích: "An toàn lao động là giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố nguy hiểm nhằm bảo đảm không xảy ra thương tật, tử vong đối với con người trong quá trình lao động." [7] "Vệ sinh lao động là giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố có hại gây nên bệnh tật, làm suy giảm sức khỏe cho con người trong quá trình lao động." [7] Nói chung, an toàn lao động không tốt có thể gây ra tai nạn lao động; vệ sinh lao động không đảm bảo có thể gây ra bệnh nghề nghiệp.
Cả tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp đều gây hủy hoại sức khỏe con người hoặc chết người nhưng khác nhau ở chỗ tai nạn lao động gây hủy hoại đột ngột còn bệnh nghề nghiệp gây suy giảm từ từ trong một thời gian nhất định. Khái niệm văn hóa tổ chức Khái niệm “văn hóa tổ chức” (Orgnization cultural) được tích hợp từ hai khái niệm “văn hóa” và “tổ chức”. Có lẽ vì bản chất trừu tượng nên đã có rất nhiều khái niệm về văn hóa tổ chức được đưa ra. Văn hóa tổ chức là thói quen, cách nghĩ truyền thống và cách làm việc trong tổ chức được chia sẻ bởi tất cả các thành viên trong tổ chức (Elliott Jaques, 1952).
14 Văn hóa tổ chức là hệ thống những ý nghĩa chung được chấp nhận rộng rãi bởi những người lao động trong thời gian nhất định (Adrew Pettgrew, 1979). Nói chung, sau khi đọc và nghiên cứu tác giả đưa ra khái niệm văn hóa tổ chức là hệ thống những giá trị, những niềm tin, những quy phạm được chia sẻ bởi các thành viên trong tổ chức và hướng dẫn người lao động trong tổ chức. Khái niệm văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp Theo những kết luận của “Hội nghị lao động Quốc tế tháng 6 năm 2013”, văn hóa an toàn văn hoá phòng ngừa về an toàn và vệ sinh mang tầm quốc gia là một văn hoá trong đó quyền của người lao động được có một môi trường làm việc an toàn và vệ sinh được tất cả các cấp tôn trọng. Đó là văn hoá trong đó các chính phủ, những người sử dụng lao động và người lao động tham gia tích cực vào việc bảo đảm một môi trường làm việc an toàn và vệ sinh thông qua một hệ thống với các quyền, trách nhiệm và bổn phận được xác định và là văn hoá trong đó nguyên tắc phòng ngừa được đặt vào vị trí ưu tiên hàng đầu.
[8] Về cơ bản, văn hóa an toàn lao động của một doanh nghiệp là sản phẩm các giá trị của cá nhân và nhóm, thái độ, nhận thức, năng lực và mô hình của hành vi đó được xác định về an toàn lao động trong một doanh nghiệp. Hay văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp là bao gồm thái độ, suy nghĩ, cách thức, hành vi của mỗi cá nhân, đơn vị và nhóm người hướng tới đảm bảo an toàn lao động, trở thành những giá trị nhân bản và không ngừng được hoàn thiện những giá trị và các quy tắc hành vi đảm bảo an toàn lao động của con người, kết tịnh lại thành giá trị văn hóa con người. Có thể hiểu, văn hóa an toàn lao động là một bộ phận của văn hóa, là toàn bộ các giá trị hay tiêu chuẩn hành vi của con người về an toàn trong lao 15 động, đảm bảo an toàn lao động trở thành trách nhiệm và ý thức tự giác của con người, trở thành văn hóa ứng xử trong lao động của tổ chức. Như vậy khái niệm văn hóa an toàn lao động trong doanh được hiểu là một trạng thái của văn hóa tổ chức mà các giá trị về an toàn lao động được tôn trọng và phổ biến đối với mọi người, mọi lúc mọi nơi, từ nhận thức tới thái độ và hành động.
Doanh nghiệp muốn xây dựng được văn hóa an toàn lao động cần đầu tư nghiên cứu xây dựng mới có được. Văn hóa an toàn lao động phải phù hợp với mục tiêu, chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải duy trì và củng cố phát triển văn hóa an toàn lao động mới đạt được hiệu quả từ yếu đến mạnh, từ ít bền vững đến bền vững và bền vững hơn. Sự khác biệt giữa văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp và văn hóa tổ chức về lĩnh vực an toàn lao động Văn hóa tổ chức trong lĩnh vực an toàn lao động thì phản ánh nhận thức thái độ và các hành vi của mọi người về an toàn lao động.
Văn hóa an toàn lao động trong doanh được hiểu là một trạng thái của văn hóa tổ chức mà các giá trị về an toàn lao động được tôn trọng và phổ biến đối với mọi người, mọi lúc mọi nơi, từ nhận thức tới thái độ và hành động.1: So sánh văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp và văn hóa tổ chức trong lĩnh vực an toàn Văn hóa tổ chức trong lĩnh vực an toàn lao động Văn hóa an toàn lao động (Khía cạnh ATLĐ trong văn hóa tổ chức) Đều phản ánh nhận thức thái độ và các hành vi của con người Giống về an toàn lao động 16 Không phải doanh nghiệp nào Doanh nghiệp nào cũng có văn cũng có, phải có chính sách hóa tổ chức trong lĩnh vực an xây dựng đặc thù riêng; toàn lao động; Văn hóa riêng biệt về công tác Chú trọng đến văn hóa tổ chức an toàn lao động quan, đặc mọi vấn đề trong tổ chức, an biệt chú trọng đến công tác an toàn lao động chỉ là một mảng toàn lao động phù hợp với nhỏ trong toàn bộ văn hóa tổ mục tiêu phát triển của Doanh chức. Nó chỉ đơn giản phản nghiệp. ánh thói quen, nhận thức, thái độ mọi người về vấn đề an Khác toàn lao động chưa chắc phù hợp với doanh nghiệp. Các giá trị về an toàn lao động Các giá trị về an toàn có thể đã được tôn trọng phổ biến với được quan tâm, nhưng chưa mọi người được đẩy lên trở thành thói quen trở thành văn thành văn hóa an toàn lao hóa, dễ dàng bị mất đi nếu động, khó mất đi, vững mạnh không được củng cố và duy trì.
ngày càng hoàn thiện ở mọi lúc mọi nơi. Nguồn: Nghiên cứu của tác giả Do đó, văn hóa tổ chức trong lĩnh vực an toàn lao động thì ở doanh nghiệp nào cũng có nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng đạt được văn hóa an toàn lao động. Chính vì vậy cần phải cố gắng nghiên cứu xây dựng và củng cố văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp. Vai trò của văn hóa an toàn lao động trong doanh nghiệp 1.
Đối với doanh nghiệp 17 Thứ nhất, văn hoá an toàn góp phần tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp trên cơ sở phát huy nhân tố con người và phát triển con người nhờ giải quyết hài hoà mối quan hệ lợi ích các bên (Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động), tạo động lực mới cho phát triển của doanh nghiệp. Có thể nói rằng, xây dựng và củng cố văn hoá an toàn lao động trong doanh nghiệp vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển của doanh nghiệp. Thứ hai, văn hoá an toàn lao động được coi là một bộ phận rất cơ bản, chính yếu của văn hoá doanh nghiệp, bao gồm phát triển nguồn nhân lực, xây dựng môi trường vật chất và tinh thần lành mạnh, hình thành bầu không khí và kiểu hành vi ứng xử mang tính nhân bản trong doanh nghiệp… sẽ góp phần củng cố và nâng cao uy tín, thương hiệu của sản phẩm, của doanh nghiệp trong cạnh tranh (trong nước và quốc tế). Thứ ba, trong phát triển nền kinh tế dựa trên nền công nghiệp hiện đại, áp dụng công nghệ mới, nhất là công nghệ cao, đi vào kinh tế tri thức thì phát triển thể chế văn hoá an toàn lao động trong doanh nghiệp (luật và các tiêu chuẩn, quy phạm vận hành máy móc thiết bị công nghệ hiện đại, công nghệ cao; các nguyên tắc phòng ngừa, về an toàn vệ sinh lao động…), nhất là thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp về an toàn và sức khoẻ người lao động trong doanh nghiệp, là một trong những điều kiện quan trọng để hội nhập.
Đặc biệt nhờ vậy doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được chi phí khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho người lao động, đền bù các tai nạn lao động đáng tiếc có thể xảy ra. Thứ tư, xây dựng và củng cố văn hoá an toàn lao động là một kiểu quản lý mới và ở trình độ cao về lĩnh vực an toàn - vệ sinh lao động phù hợp với xu hướng chung của cộng đồng quốc tế, bởi vì văn hoá an toàn lao động hướng vào xử lý các nguyên nhân và yếu tố trực tiếp của các tai nạn lao động (hành vi thiếu an toàn của con người; tính trạng thiếu an toàn của đối tượng và 18 phương tiện lao động; sự tác động không thuận lợi của môi trường sản xuất; sự bất cập của công tác quản lý tại nơi làm việc) và đặc biệt văn hoá an toàn hướng vào trước hết là công tác phòng ngừa; đồng thời cũng thể hiện sự cam kết của Việt Nam đối với quốc tế thực hiện “ngày an toàn và vệ sinh tại nơi làm việc” hàng năm (ngày 28/4 hàng năm). Như vậy nếu xây dựng được văn hóa an toàn lao động doanh nghiệp sé tiết kiệm được chi phí và phát triển bền vững. Đối với người lao động Được làm việc trong doanh nghiệp có văn hóa an toàn lao động vững mạnh, người lao động cảm thấy có trách nhiệm hơn trong việc đảm bảo an toàn, và luôn nỗ lực để đạt được điều đó mỗi ngày; người lao động không chỉ hoàn thành phận sự của mình mà còn tự động nhận diện các tình trạng và hành vi thiếu an toàn; và tham gia vào việc điều chỉnh, khắc phục chúng.
Ví dụ, trong một nền văn hóa an toàn lao động vững mạnh, bất cứ người lao động nào cũng cảm thấy thoải mái khi trao đổi với quản lý phân xưởng hoặc giám đốc điều hành và nhắc nhở họ về những yếu tố có thể gây nguy hại. Những hành vi này sẽ không bị đánh giá là quá chủ động hay đố kỵ mà sẽ được đánh giá cao bởi tổ chức và được khen thưởng.