phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng. Cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận, pháp lý của xây dựng đội ngũ công chức. Chƣơng 2: Thực trạng xây dựng đội ngũ công chức ở Bộ Công Thƣơng từ năm 2011 đến nay. Chƣơng 3: Hoàn thiện xây dựng đội ngũ công chức ở Bộ Công Thƣơng.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ CỦA XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC 1. Công chức và đội ngũ công chức 1. Khái niệm công chức Khái niệm “công chức” gắn liền với sự ra đời công chức ở các nƣớc tƣ bản phƣơng tây. Trải qua hơn 3 thế kỷ tồn tại và phát triển, cho đến nay, quan niệm và định nghĩa về “công chức” ở các quốc gia trên thế giới vẫn chƣa thống nhất.
Điều 2 Chƣơng II Quy chế chung về công chức Nhà nƣớc của Pháp năm 1994 xác định: “Công chức là người được bổ nhiệm vào một công việc thường xuyên với thời gian làm việc trọn vẹn và được biên chế vào một ngạch trong thứ bậc của các cơ quan hành chính Nhà nước, các cơ quan ngoại biên hoặc các công sở Nhà nước”. Ở Mỹ, tất cả các nhân viên trong bộ máy hành chính của Chính phủ đều đƣợc gọi chung là công chức, bao gồm những ngƣời đƣợc bổ nhiệm về chính trị (còn gọi là công chức chính trị), những ngƣời đứng đầu bộ máy độc lập và những quan chức của ngành hành chính. Quan hệ giữa Chính phủ và công chức là quan hệ giữa ông chủ và ngƣời làm thuê, ngoài việc điều chỉnh bằng luật Hành chính, quan hệ này còn đƣợc điều chỉnh bằng Hợp đồng dân sự. Ở Nhật Bản, công chức đƣợc phân thành hai loại chính, gồm công chức nhà nƣớc và công chức địa phƣơng: “Công chức nhà nước gồm những người được nhậm chức trong bộ máy của Chính phủ trung ương, ngành tư pháp, quốc hội, quân đội, trường công và bệnh viện quốc lập, xí nghiệp và đơn vị sự nghiệp quốc doanh được lĩnh lương của ngân sách nhà nước.
Công chức địa phương gồm những người làm việc và lĩnh lương từ tài chính địa phương” [29]. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Qua ba nền hành chính phát triển trên có thể thấy, mỗi quốc gia đều xác định phạm vi những ngƣời là công chức riêng. Sự khác nhau này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau nhƣ: lịch sử sự tồn tại và phát triển của nền hành chính quốc gia, điều kiện kinh tế - xã hội mà trên đó pháp luật đƣợc hình thành, quan điểm của các nhà lập pháp trong việc đánh giá sử dụng các thành tựu của khoa học pháp lý. Tuy nhiên, nhìn chung, có thể thấy: công chức là công dân nƣớc đó, đƣợc tuyển dụng và bổ nhiệm giữ một chức vụ hay thừa hành công vụ thƣờng xuyên trong cơ quan hành chính nhà nƣớc, trong biên chế, đƣợc hƣởng lƣơng từ ngân sách và chịu sự điều chỉnh của pháp luật về công chức.
Cùng cách hiểu tƣơng tự, Từ điển giải thích thuật ngữ hành chính định nghĩa: “Công chức là người được tuyển dụng và bổ nhiệm vào làm việc trong một cơ quan của nhà nước ở trung ương hay ở địa phương, làm việc thường xuyên, toàn bộ thời gian, được xếp vào ngạch của hệ thống ngạch bậc, được hưởng lương từ ngân sách nhà nước, có tư cách pháp lý khi thi hành công vụ của nhà nước” [27]. Định nghĩa này bao quát đƣợc các điều kiện để trở thành công chức là: - Đƣợc tuyển dụng và bổ nhiệm để làm việc thƣờng xuyên; - Làm việc trong công sở; - Đƣợc xếp vào một ngạch của hệ thống ngạch bậc; - Đƣợc hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc; - Có tƣ cách pháp lý khi thi hành công vụ. Ở nƣớc ta, theo Luật cán bộ, công chức thì “công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công dân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Đặc điểm công chức Qua nghiên cứu cho thấy công chức có các đặc điểm cơ bản nhƣ: - Tính nghề nghiệp.
Tính nghề nghiệp thể hiện ở việc công chức thực hiện thƣờng xuyên một nhiệm vụ theo nghiệp vụ chuyên môn mà công chức đó đảm nhiệm. Ví dụ: Kế toán, văn thƣ, thƣ ký.; - Tính quan liêu. Tính quan liêu trong thực thi công vụ thể hiện trên các phƣơng diện khác nhau nhƣ không phụ thuộc vào bất kỳ một tác động nào khác của chính trị, kinh tế hay dân sự. Công chức thực hiện công vụ theo một quy trình công tác đã đƣợc pháp luật xác định và họ không có quyền thay đổi nếu không đƣợc pháp luật cho phép.
- Tính thứ bậc. Công chức đƣợc chia thành các bậc khác nhau tuỳ theo tính chất, yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ của công việc và đƣợc bổ nhiệm vào vị trí công tác theo thứ bậc đó. Ví dụ: Ở Trung Quốc, công chức đƣợc chia thành 15 bậc, cao nhất là Thủ tƣớng Quốc vụ viện và thấp nhất là cán sự; - Tính đƣợc nhà nƣớc trả lƣơng. Vì công chức thực thi công vụ nhà nƣớc nên đƣợc hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc.
Đặc điểm này giúp ta phân biệt công chức với những ngƣời làm việc ở các doanh nghiệp và khu vực tƣ nhân không do nhà nƣớc trả lƣơng. Tuỳ theo quan điểm trong việc xây dựng, phát triển đội ngũ công chức mà mỗi nƣớc có sự nhấn mạnh, chú trọng nhiều hơn đến một trong số các đặc điểm nêu trên. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong phạm vi đề tài nghiên cứu, tác giả xin đề cập đến các nội dung chủ yếu liên quan đến đội ngũ công chức hành chính nhà nƣớc mà cụ thể là đội ngũ công chức chấp Bộ. Công chức hành chính nhà nước 1.
Khái niệm công chức hành chính nhà nước Hiện nay, trong hệ thống pháp luật và các văn bản hƣớng dẫn của Bộ Nội vụ chƣa có khái niệm chính thức về công chức hành chính nhà nƣớc mà chỉ đề cập chung chung nhƣ một thành phần chủ yếu trong khái niệm cán bộ, công chức nhà nƣớc. Vận dụng khái niệm công chức quy định tại Điều 4 Luật Cán bộ, công chức có thể khái quát công chức hành chính nhà nƣớc là công dân Việt Nam, đƣợc bổ nhiệm, tuyển dụng hoặc bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh hoặc giao giữ một công vụ thƣờng xuyên trong cơ quan hành chính nhà nƣớc. Ở Việt Nam, cơ quan hành chính nhà nƣớc là cơ quan của Nhà nƣớc, bao gồm: Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân các cấp. Hay nói cách khác, công chức hành chính nhà nƣớc là một bộ phận nhân lực của bộ máy hành chính nhà nƣớc, gồm những ngƣời đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc giao giữ một công vụ thƣờng xuyên trong hệ thống hành chính công quyền, đƣợc phân theo trình độ đào tạo, ngành chuyên môn, đƣợc xếp vào một ngạch hành chính.
Đặc điểm công chức hành chính nhà nước Công chức hành chính nhà nƣớc là lực lƣợng trực tiếp thực thi các chức năng hành pháp của nhà nƣớc, thực hiện quản lý và điều hành đất nƣớc theo pháp luật và làm cho đất nƣớc phát triển trên cở sở đảm bảo kỷ cƣơng phép nƣớc. Do vậy, công chức hành chính nhà nƣớc có những đặc điểm sau: Thứ nhất, công chức hành chính nhà nƣớc là những ngƣời thực thi công vụ và đƣợc Nhà nƣớc đảm bảo các điều kiện cần thiết, quyền lợi chính đáng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com để có khả năng và yên tâm thực thi công vụ. Công chức hành chính nhà nƣớc là ngƣời trực tiếp thi hành quyền lực nhà nƣớc, khác với lao động sản xuất kinh doanh và các dạng lao động xã hội khác. Sản phẩm của họ là các quyết định quản lý để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nƣớc, thi hành pháp luật, đƣa pháp luật vào đời sống, nhằm đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; quản lý, sử dụng có hiệu quả nguồn tài sản chung và ngân sách nhà nƣớc, phát triển và ổn định kinh tế - xã hội; bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Bảo đảm quyền lực nhà nƣớc thuộc về nhân dân, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc là yêu cầu quan trọng nhất đối với công chức hành chính nhà nƣớc. Ngƣời công chức trong bộ máy hành chính nhà nƣớc đƣợc trao quyền để thực thi công vụ, đồng thời, họ có bổn phận phục vụ xã hội, công dân và chịu những ràng buộc nhất định do liên quan đến chức trách đang đảm nhiệm. Họ có thể phải từ chức, bị truy cứu trách nhiệm hoặc phải bồi thƣờng thiệt hại nếu không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật, ra quyết định hành chính làm tổn hại đến lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức. Để thực hiện công vụ, ngƣời công chức đƣợc nhà nƣớc cung cấp các điều kiện cần thiết để tiến hành thực thi công vụ nhƣ trụ sở, phƣơng tiện làm việc.
Họ đƣợc đảm bảo các quyền lợi vật chất và tinh thần nhƣ: hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc tƣơng xứng với chức trách và công việc, nhận các loại trợ cấp, phụ cấp khác bằng tiền hoặc hiện vật và lƣơng hƣu khi đủ thời gian cống hiến cho nền công vụ, đƣợc khen thƣởng khi có công lao xứng đáng. Thứ hai, công chức hành chính nhà nƣớc có tính chuyên nghiệp. Điều này thể hiện qua thâm niên công tác và trình độ năng lực chuyên môn. Trong đó, thâm niên công tác tạo điều kiện để công chức hành chính nhà nƣớc thành thạo công việc và đúc rút kinh nghiệm trong thực thi công vụ, còn trình độ năng lực chuyên môn góp phần hoàn thành những công việc đƣợc giao một cách tốt nhất.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.