Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng các điểm, tuyến du lịch Chương 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng các điểm, tuyến du lịch ở tỉnh Quảng Nam Chương 3: Xây dựng các điểm, tuyến du lịch ở tỉnh Quảng Nam và các giải pháp khai thác có hiệu quả 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG CÁC ĐIỂM, TUYẾN DU LỊCH 1. Các khái niệm có liên quan 1. Tài nguyên du lịch Du lịch là một trong những ngành có sự định hướng tài nguyên rõ rệt.
Tài nguyên du lịch ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức lãnh thổ, đến việc hình thành chuyên môn hóa và hiệu quả kinh tế của hoạt động du lịch. Do vai trò đặc biệt quan trọng của nó, tài nguyên du lịch được tách ra thành một phân hệ riêng biệt trong hệ thống lãnh thổ nghĩ ngơi du lịch. Tài nguyên du lịch bao gồm các thành phần khác nhau của cảnh quan tự nhiên hay cảnh quan nhân văn (văn hóa) có thể được sử dụng cho mục đích du lịch và thỏa mãn nhu cầu về chữa bệnh, nghỉ ngơi, tham quan hay du lịch. Khái niệm “tài nguyên du lịch” không đồng nhất với các khái niệm “điều kiện tự nhiên” và “tiền đề văn hóa - lịch sử” để phát triển du lịch.
Về thực chất, tài nguyên du lịch là các điều kiện tự nhiên, các đối tượng văn hóa - lịch sử đã bị biến đổi ở mức độ nhất định dưới ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch. Xét về cơ cấu tài nguyên du lịch, có thể chia làm hai bộ phận hợp thành là tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn (tài nguyên tự nhiên và tài nguyên văn hóa - lịch sử phục vụ cho hoạt động du lịch). Lúc đầu, các thành phần và tổng thể tự nhiên xuất hiện với tư cách như những điều kiện cho hoạt động du lịch. Như những thành tạo tự nhiên, chúng tồn tại một cách nguyên sinh cho đến trước khi phát triển ngành du lịch.
Sau đó, do sự phát triển và thay đổi cơ cấu nhu cầu xã hội cùng với những đòi hỏi về nghỉ ngơi du lịch, sau khi được nghiên cứu, đánh giá khả năng khai thác, chúng chuyển sang phạm trù tài nguyên du lịch. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quá trình tương tự cũng xảy ra khi chuyển các đối tượng văn hóa - lịch sử thành tài nguyên du lịch. Đầu tiên, những đòi hỏi tham quan các đối tượng văn hóa - lịch sử, cũng như các đối tượng về dân tộc học yêu cầu phải nghiên cứu, đánh giá chúng một cách trực tiếp. Là sản phẩm lao động của nhiều thế hệ trước đây, các đối tượng văn hóa - lịch sử đang trở thành đối tượng tham gia du lịch mang tính chất nhận thức.
Tài nguyên du lịch là một phạm trù lịch sử, bởi vì những thay đổi về cơ cấu và lượng nhu cầu đã lôi cuốn vào hoạt động này những thành phần mới mang tính chất tự nhiên cũng như tính chất văn hóa lịch sử. Khi đánh giá tài nguyên và xác định hướng khai thác, cần phải tính đến những thay đổi trong tương lai về nhu cầu cũng như khả năng kinh tế - kỹ thuật trong việc sử dụng các loại tài nguyên này.I Pirojnik (1985), “Tài nguyên du lịch là những tổng thể tự nhiên, văn hóa - lịch sử và những thành phần của chúng giúp cho việc phục hồi, phát triển thể lực, tinh lực, khả năng lao động và sức khỏe của con người mà chúng được sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp để tạo ra dịch vụ du lịch gắn liền với nhu cầu ở thời điểm hiện tại hay tương lai và trong điều kiện kinh tế - kỹ thuật cho phép”. Sản phẩm du lịch Theo Luật Du lịch Việt Nam, 2006: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Những nhu cầu này phụ thuộc nhiều vào các yếu tố quốc gia, dân tộc, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, vị trí xã hội, sức khỏe, khả năng tài chính và các yếu tố tâm sinh lý khác… Do vậy, để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của du khách, các sản phẩm du lịch đòi hỏi phải đạt được nhiều tiêu chí hết sức cơ bản.
Chương trình du lịch Chương trình du lịch là sự kết hợp của nhiều thành phần và là yếu tố cần thiết đối với sự hoạt động có hiệu quả của công nghệ du lịch trên toàn thế giới. Chương trình du lịch cũng đóng góp đáng kể đối với nền kinh tế của một đất nước, một vùng 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nơi mà chương trình đó được thực hiện. Ngoài ra, các chương trình du lịch còn là nguồn thu ngoại tệ quan trọng cho một quốc gia. Chương trình du lịch là lịch trình của chuyến du lịch (lịch trình từng buổi, từng ngày), các dịch vụ và giá bán chương trình được định trước cho chuyến đi của khách du lịch từ nơi xuất phát đến điểm kết thúc chuyến đi.
Khái niệm và phân loại điểm, tuyến du lịch 1. Điểm du lịch a. Khái niệm Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn phục vụ nhu cầu tham quan của du khách. Theo nghĩa chung nhất, điểm du lịch là những chỗ hoặc cơ sở mà khách du lịch hướng đến và lưu trú, điểm du lịch có thể là những chỗ không có dân cư.
Đó là nghĩa rộng của điểm du lịch. Tuy nhiên trong kinh tế du lịch, điểm du lịch là một nơi, một vùng hoặc một đất nước có sức hấp dẫn đặc biệt đối với dân ngoài địa phương và có những thay đổi nhất định trong kinh tế do hoạt động du lịch gây nên. Theo định nghĩa trên thì điểm du lịch có thể là bất cứ điểm lớn hay nhỏ có tài nguyên du lịch (tài nguyên tự nhiên, tài nguyên nhân văn) và có hoạt động du lịch phát triển. Viện nghiên cứu và phát triển Du lịch đưa ra khái niệm về điểm Du lịch như sau: Điểm du lịch là một đơn vị lãnh thổ du lịch, nơi tập trung một loại tài nguyên du lịch (tự nhiên, văn hóa - lịch sử hoặc kinh tế - xã hội) hay một loại công trình riêng biệt phục vụ du lịch hay kết hợp cả hai ở quy mô nhỏ.
Theo Luật Du lịch Việt Nam định nghĩa: “Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn, có khả năng thu hút khách du lịch” [11, trg 10].TS Nguyễn Minh Tuệ: “ Điểm du lịch là nơi tập trung một loại tài nguyên nào đó (tự nhiên, văn hoá - lịch sử, kinh tế - xã hội) hay một loại công trình 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com riêng biệt phục vụ cho du lịch hoặc kết hợp cả hai trong quy mô nhỏ”[25]. Vì thế mà điểm du lịch được chia làm hai loại: + Điểm du lịch tài nguyên + Điểm du lịch chức năng (chữa bệnh nghỉ dưỡng…). Theo quan điểm của tác giả: Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn và được đầu tư về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật để khai thác tài nguyên du lịch đó đưa vào phục vụ du khách. Điểm du lịch là nơi tổ chức phục vụ du khách, còn ở điểm tài nguyên là nơi mà ở đó có một hay nhiều nguồn tài nguyên có sức hấp dẫn với với du khách song chưa được tổ chức khai thác.
Điểm tài nguyên có thể trở thành điểm du lịch khi có việc tổ chức khai thác. Ngược lại điểm du lịch có thể trở thành điểm tài nguyên khi sản phẩm du lịch vào giai đoạn thoái trào. Điểm du lịch là cấp thấp nhất trong hệ thống phân vị. Về mặt lãnh thổ, điểm du lịch có quy mô nhỏ.
Trên bản đồ các vùng du lịch, người ta thể hiện điểm du lịch là những điểm riêng biệt. Với mỗi điểm du lịch, thời gian lưu lại của khách tương đối ngắn (không quá 1 đến 2 ngày) vì sự hạn chế của đối tượng du lịch. Ở các điểm du lịch cơ sở hạ tầng có thể có có thể chưa hình thành. Phân loại: Nhìn chung điểm du lịch được phân thành 4 nhóm chính.
Đó là: điểm du lịch thiên nhiên, điểm du lịch văn hóa, điểm du lịch đô thị và điểm du lịch đầu mối giao thông. + Điểm du lịch thiên nhiên: Là một đơn vị lãnh thổ du lịch mà hoạt động của nó chủ yếu dựa vào việc khai thác giá trị các tài nguyên du lịch tự nhiên. + Điểm du lịch văn hóa: Là một đơn vị lãnh thổ du lịch mà hoạt động của nó chủ yếu dựa vào việc khai thác giá trị các tài nguyên du lịch văn hóa. + Điểm du lịch đô thị: Là một đơn vị lãnh thổ du lịch mà ở đó chủ yếu phát triển các loại hình du lịch liên quan đến các nhân tố kinh tế và chính trị.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Điểm du lịch đầu mối giao thông: Là một đơn vị lãnh thổ du lịch mà ở đó tập trung chủ yếu các loại hình giao thông chính (tàu hỏa, máy bay, ô tô, tàu thủy). Dựa vào quy mô, mức độ thu hút khách du lịch, khả năng cung cấp và chất lượng dịch vụ, điểm du lịch còn được chia thành: + Điểm du lịch quốc gia: Là những điểm du lịch có tài nguyên đặc biệt hấp dẫn đối với nhu cầu tham quan của du khách, thu hút được số lượng lớn khách đến tham quan hằng năm. + Điểm du lịch địa phương: Là những điểm du lịch hấp dẫn đối với nhu cầu tham quan của khách du lịch, có khả năng thu hút khách. Cách phân loại này được tác giả sử dụng để phân loại và đánh giá điểm du lịch tại tỉnh Quảng Nam.
Ngoài ra còn có thể sắp xếp các điểm du lịch thành điểm du lịch hạn chế và điểm du lịch có ý nghĩa tuyệt đối. + Điểm du lịch hạn chế là những điểm du lịch chỉ có sức thu hút đối với số người hạn chế ở một vài địa phương, một vài vùng hay đất nước. + Điểm du lịch có ý nghĩa tuyệt đối là điểm du lịch thu hút số lượng không hạn chế về khách du lịch. Tuyến du lịch a.
Khái niệm Tuyến du lịch là là lộ trình liên kết các khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở cung cấp dịch vụ du lịch, gắn với các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt, đường thuỷ, đường hàng không.