Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Tại Huyện Mộc Châu, Tỉnh Sơn La

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, góp phần nâng cao giá trị văn hóa và kinh tế địa phương.

• Tác giả: Lê Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: TS. Quyền Đình Hà
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Phát Triển Nông Thôn
• Đề tài: Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Tại Huyện Mộc Châu, Tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ
• 1.6. Danh mục hộp
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 1.7.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.7.2.1. Mục tiêu chung
• 1.7.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.7.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.7.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.7.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7.5. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.8. Vai trò, đặc điểm và nguyên tắc phát triển du lịch cộng đồng
• 1.9. Nội dung phát triển du lịch cộng đồng
• 1.10. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch cộng đồng
• 1.11. Cơ sở thực tiễn
• 1.11.1. Kinh nghiệm phát triển du lịch cộng đồng trên Thế giới
• 1.11.2. Kinh nghiệm phát triển du lịch cộng đồng ở Việt Nam
• 1.11.3. Bài học kinh nghiệm rút ra từ mô hình phát triển du lịch cộng đồng
• 1.12. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.12.2. Điều kiện tự nhiên của huyện Mộc Châu
• 1.12.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.12.4. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.12.5. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.12.6. Phương pháp xử lý thông tin
• 1.12.7. Phương pháp phân tích thông tin
• 1.12.8. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.13. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.13.1. Thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.2. Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu
• 1.13.3. Thực trạng quy hoạch du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu
• 1.13.4. Thực trạng tổ chức đầu tư, huy động vốn đầu tư phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.5. Thực trạng cơ sở hạ tầng, tài nguyên du lịch phục vụ cho phát triển du lịch cộng đồng huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.6. Thực trạng các sản phẩm du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.7. Thực trạng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực cho phát triển du lịch cộng đồng huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.8. Thực trạng công tác tổ chức, quản lý trong phát triển du lịch cộng đồng huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.9. Thực trạng liên kết phát triển hoạt động du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.10. Đánh giá hiệu quả phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu
• 1.13.11. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.13.11.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.13.11.2. Chính sách phát triển du lịch
• 1.13.11.3. Khả năng cung ứng dịch vụ
• 1.13.11.4. Yếu tố con người
• 1.13.11.5. Mức độ liên kết giữa các ngành liên quan
• 1.14. Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 1.14.1. Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch cho đối tượng tham gia là Nhà nước
• 1.14.2. Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch cho đối tượng tham gia là Cộng đồng
• 1.15. Kết luận và kiến nghị
• 1.15.1. Đảng và nhà nước
• 1.15.2. Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Sơn La
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Tại Mộc Châu

Mộc Châu, một huyện thuộc tỉnh Sơn La, nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và nền văn hóa đa dạng của các dân tộc thiểu số. Phát triển du lịch cộng đồng tại đây không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn văn hóa địa phương. Du lịch cộng đồng giúp người dân địa phương tham gia vào quá trình phát triển, từ đó nâng cao đời sống và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Văn Hóa Của Mộc Châu

Mộc Châu nằm ở độ cao 1.050m so với mực nước biển, với khí hậu mát mẻ và cảnh quan thiên nhiên phong phú. Nơi đây có nhiều bản làng của các dân tộc như Thái, Mông, và Dao, mỗi dân tộc đều có những nét văn hóa đặc sắc riêng. Điều này tạo ra tiềm năng lớn cho phát triển du lịch cộng đồng, nơi du khách có thể trải nghiệm văn hóa và phong tục tập quán của người dân địa phương.

1.2. Lợi Ích Của Du Lịch Cộng Đồng Đối Với Người Dân

Du lịch cộng đồng mang lại nhiều lợi ích cho người dân địa phương, bao gồm việc tạo ra nguồn thu nhập ổn định từ dịch vụ lưu trú, ẩm thực và các hoạt động văn hóa. Người dân không chỉ là người cung cấp dịch vụ mà còn là người hưởng lợi từ sự phát triển này, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Tại Mộc Châu

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển du lịch cộng đồng tại Mộc Châu cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng chưa phát triển, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao và sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch du lịch là những rào cản lớn.

2.1. Cơ Sở Hạ Tầng Chưa Đáp Ứng Nhu Cầu

Hệ thống giao thông và cơ sở hạ tầng tại Mộc Châu vẫn còn nhiều hạn chế. Đường xá chưa được nâng cấp đồng bộ, gây khó khăn cho việc di chuyển của du khách. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút khách du lịch và phát triển các dịch vụ du lịch.

2.2. Thiếu Nguồn Nhân Lực Chất Lượng

Nguồn nhân lực cho ngành du lịch tại Mộc Châu còn thiếu và chưa được đào tạo bài bản. Điều này dẫn đến chất lượng dịch vụ không đồng đều, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách. Cần có các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao chất lượng dịch vụ.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Tại Mộc Châu

Để phát triển du lịch cộng đồng một cách bền vững, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Việc kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế là rất quan trọng.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Cần tổ chức các khóa đào tạo cho người dân địa phương về kỹ năng phục vụ khách du lịch, quản lý dịch vụ và bảo tồn văn hóa. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa của mình.

3.2. Quy Hoạch Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Cần có một quy hoạch phát triển du lịch rõ ràng, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo tồn môi trường. Việc xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, gắn liền với văn hóa địa phương sẽ thu hút du khách và tạo ra giá trị bền vững cho cộng đồng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Mộc Châu

Nghiên cứu thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại Mộc Châu cho thấy nhiều kết quả tích cực. Sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động du lịch đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân.

4.1. Kết Quả Từ Các Dự Án Du Lịch Cộng Đồng

Nhiều dự án du lịch cộng đồng đã được triển khai thành công, giúp nâng cao nhận thức của người dân về giá trị văn hóa và tiềm năng du lịch của địa phương. Các mô hình du lịch trải nghiệm đã thu hút được sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Kinh Tế Địa Phương

Sự phát triển của du lịch cộng đồng đã góp phần làm tăng thu nhập cho người dân, cải thiện đời sống và tạo ra nhiều cơ hội việc làm. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Du Lịch Cộng Đồng Tại Mộc Châu

Phát triển du lịch cộng đồng tại Mộc Châu là một hướng đi bền vững, mang lại lợi ích cho cả cộng đồng và du khách. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ các cấp chính quyền để phát triển một cách đồng bộ và hiệu quả.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, Mộc Châu cần tiếp tục phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, gắn liền với văn hóa và thiên nhiên. Việc xây dựng thương hiệu du lịch cộng đồng sẽ giúp nâng cao giá trị và sức hấp dẫn của điểm đến này.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Phát Triển Du Lịch

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia tích cực vào quá trình phát triển du lịch. Sự đồng lòng và hợp tác giữa các bên liên quan sẽ tạo ra sức mạnh lớn trong việc phát triển du lịch cộng đồng bền vững tại Mộc Châu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cao nguyên Mộc Châu có tổng diện tích tự nhiên 108.166 ha, chiếm 7,49% diện tích toàn tỉnh Sơn La, nằm ở độ cao trung bình từ 950m đến 1.050m so với mực nước biển với hơn 1.600 ha đồng cỏ và nền nhiệt độ trung bình lý tưởng 18°C. Nơi đây sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú cùng không gian văn hóa đặc sắc của 10 dân tộc anh em, trong đó người Kinh chiếm 38,5%, người Thái chiếm 30,1%, người Mường chiếm 12,4% và người Mông chiếm 12,2%. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2014 - 2016, hoạt động du lịch cộng đồng tại địa phương chủ yếu phát triển theo hình thức tự phát, thiếu quy hoạch bài bản, hạ tầng vệ sinh môi trường chưa đồng bộ, khiến hiệu quả khai thác kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng vùng.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phát triển nông thôn của tác giả Lê Thị Lan Anh tập trung đánh giá thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Mộc Châu, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và xây dựng hệ thống giải pháp đẩy mạnh loại hình du lịch này. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trọng điểm tại hai xã Đông Sang và Tân Lập trong giai đoạn 2014 - 2016, kết hợp điều tra thực địa vào cuối năm 2016 đến đầu năm 2017.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả chuyển dịch sinh kế, cung cấp luận cứ khoa học nhằm thúc đẩy tốc độ tăng trưởng ngành dịch vụ, hỗ trợ giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản toàn huyện đạt trên 2.018 tỷ đồng và tạo sinh kế bền vững cho hơn 55.702 lao động địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn bền vững của Mai Thanh Cúc (2005) cùng quan điểm của Phạm Vân Đình và Đỗ Kim Chung (1997), khẳng định phát triển là sự biến đổi tích cực về chất lượng sống, phúc lợi xã hội và cơ cấu kinh tế. Khung lý thuyết du lịch dựa vào cộng đồng được kế thừa từ các công trình của Nicole Hausler và Wolfgang Strasdas (2000), tổ chức REST (1997) và công trình nghiên cứu của Võ Quế (2006). Du lịch cộng đồng được định nghĩa là phương thức tổ chức du lịch do người dân bản địa làm chủ, trực tiếp cung cấp dịch vụ, hưởng lợi kinh tế và chịu trách nhiệm bảo tồn tài nguyên môi trường.

Mô hình nghiên cứu lồng ghép 4 khái niệm cốt lõi: Năng lực tự quản cộng đồng, Bảo tồn văn hóa bản địa, Chia sẻ lợi ích công bằng và Sức chứa sinh thái du lịch theo phân tích của Bùi Thị Hải Yến (2008). Các khái niệm này tạo tiền đề đánh giá mối quan hệ hữu cơ giữa bảo tồn di sản và tạo sinh kế giảm nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp linh hoạt nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội của Ủy ban nhân dân huyện Mộc Châu giai đoạn 2014 - 2016. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra khảo sát với cỡ mẫu 120 đối tượng (gồm 60 hộ dân làm du lịch và thuần nông, 50 du khách trong và ngoài nước, 10 cán bộ quản lý) tại xã Đông Sang và xã Tân Lập.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân tộc thiểu số và các loại hình homestay điển hình. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tốc độ tăng trưởng và phân tổ thống kê. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh trực quan thực trạng cung ứng dịch vụ, đo lường sự chênh lệch thu nhập hộ trước và sau khi làm du lịch, từ đó tìm ra nguyên nhân cốt lõi tác động đến chuỗi giá trị du lịch cộng đồng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật đạt bước phát triển vượt bậc: Mạng lưới đường ô tô đã phủ kín 100% số xã, tuyến Quốc lộ 6 và Quốc lộ 43 kết nối thông suốt với cửa khẩu Lóng Sập sang nước bạn Lào. Hệ thống điện quốc gia vươn tới 27 trung tâm xã với hơn 85% số hộ sử dụng, sản lượng điện thương phẩm đạt 18,5 triệu kWh, tăng trưởng bình quân 8,08%/năm; tỷ lệ cấp nước sạch nông thôn đạt 80%.

Thứ hai, tác động chuyển dịch kinh tế hộ rõ rệt: Các hộ tham gia kinh doanh dịch vụ homestay tại bản Áng (xã Đông Sang) có mức thu nhập tăng từ 35% đến 55% so với giai đoạn thuần nông. Toàn huyện ghi nhận sự gia tăng của lao động phi nông nghiệp từ 16,42% năm 2014 lên 17,77% năm 2016 với tốc độ tăng trưởng bình quân 6,37%/năm.

Thứ ba, sự đa dạng sản phẩm gắn với tài nguyên nông nghiệp: Khai thác hiệu quả 1.875 ha chè, các thung lũng mận và 1.600 ha đồng cỏ chăn nuôi bò sữa, tạo nên các sản phẩm đặc thù. Hơn 75% du khách đánh giá cao ẩm thực và lòng hiếu khách của người dân, nhưng có tới 68% khách phản ánh sản phẩm lưu niệm còn đơn điệu, thiếu hoạt động giải trí về đêm.

Thứ tư, mối liên kết ngành còn yếu: Khảo sát cho thấy chỉ có khoảng 25% số hộ homestay thiết lập được hợp đồng liên kết tiêu thụ tour ổn định với các doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội, phần lớn 75% còn lại phụ thuộc vào nguồn khách vãng lai tự do.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên bắt nguồn từ trình độ học vấn của lực lượng lao động nông thôn còn thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghiệp vụ du lịch chỉ chiếm dưới 15%, dẫn đến kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ và quản trị cơ sở lưu trú còn yếu. Khi so sánh với nghiên cứu về Bản Lác của Nguyễn Thị Lan Hương (2016) hay mô hình Bản Hồ (Sa Pa) của Đỗ Xuân Đức (2011), Mộc Châu sở hữu lợi thế tiểu khí hậu mát mẻ 18°C nhưng đi sau về tính chuyên nghiệp trong khâu quản lý tổ tự quản du lịch bản làng.

Các phát hiện nghiên cứu được minh chứng rõ nét qua việc trực quan hóa bằng biểu đồ cột kép so sánh cơ cấu thu nhập của các hộ dân trước và sau khi tham gia dịch vụ, cùng biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ cơ cấu 10 dân tộc trên địa bàn. Bên cạnh đó, bảng phân tích mức độ hài lòng của du khách trên thang đo 5 mức độ giúp chỉ rõ các điểm nghẽn hạ tầng vệ sinh môi trường cần ưu tiên khắc phục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy hoạch không gian du lịch xanh: Ủy ban nhân dân huyện Mộc Châu chủ trì phê duyệt đề án quy hoạch phân khu chi tiết cho 100% các bản du lịch cộng đồng tại xã Đông Sang và Tân Lập giai đoạn 2018 - 2020, quy định mật độ xây dựng homestay không vượt quá 30% diện tích khuôn viên nhằm gìn giữ cảnh quan nhà sàn truyền thống.

2. Nâng cấp hạ tầng vệ sinh và cấp thoát nước: Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp ban quản lý bản lắp đặt hệ thống xử lý rác thải sinh thái, nâng tỷ lệ thu gom rác tại các điểm du lịch lên 95% và nâng mức đáp ứng nước sinh hoạt hợp vệ sinh từ 80% lên 90% trong giai đoạn 2018 - 2022.

3. Đa dạng hóa chuỗi sản phẩm trải nghiệm nông nghiệp: Các Hợp tác xã nông nghiệp liên kết cùng hộ dân xây dựng tour trải nghiệm văn hóa canh tác trên 1.875 ha chè và chăm sóc bò sữa, phấn đấu tăng mức chi tiêu bình quân của du khách thêm 25% - 30% trong giai đoạn 2019 - 2023.

4. Đào tạo chuẩn hóa nguồn nhân lực bản địa: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp huyện tổ chức định kỳ 15 lớp tập huấn kỹ năng buồng phòng, vệ sinh an toàn thực phẩm và giao tiếp du lịch cho khoảng 500 lao động địa phương trước năm 2021; hỗ trợ 100% điểm homestay tham gia các nền tảng quảng bá số.

5. Thiết lập quy chế liên kết 4 nhà và quỹ phát triển cộng đồng: Xây dựng cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước - Doanh nghiệp lữ hành - Hộ dân - Nhà khoa học, trích lập Quỹ tự quản du lịch cộng đồng với mức thu 5% doanh thu dịch vụ phòng nghỉ để tái đầu tư hạ tầng dân sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cán bộ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La cùng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Mộc Châu sử dụng luận văn làm cơ sở thực tiễn để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nông thôn mới gắn với du lịch sinh thái.

2. Nhà nghiên cứu và học viên cao học: Giảng viên, học viên chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp và Du lịch học tham khảo khung lý thuyết, bộ chỉ tiêu thống kê và phương pháp khảo sát thực địa vi mô.

3. Doanh nghiệp lữ hành và nhà đầu tư du lịch: Các công ty du lịch khai thác dữ liệu về thị hiếu du khách, tuyến hành lang Quốc lộ 6 và Quốc lộ 43 để thiết kế các sản phẩm tour trải nghiệm văn hóa độc bản.

4. Hợp tác xã và các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng: Các chủ hộ homestay áp dụng bài học tổ chức dịch vụ, nâng cao chất lượng buồng phòng, cải thiện tỷ lệ hài lòng của khách từ 75% lên trên 90% và bảo tồn nếp sống bản địa.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố tự nhiên nào tạo nên thế mạnh đặc thù cho du lịch Mộc Châu?

Mộc Châu nằm ở độ cao trung bình 1.050m, khí hậu ôn hòa với nhiệt độ bình quân năm 18°C, độ ẩm 85% và sở hữu 1.600 ha đồng cỏ xanh mát. Đây là điều kiện tiểu khí hậu độc đáo nhất vùng Tây Bắc, giúp thu hút lượng lớn du khách nghỉ dưỡng quanh năm.

Phương pháp chọn mẫu trong nghiên cứu có điểm gì nổi bật?

Tác giả tiến hành chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên đối với 120 mẫu khảo sát tại xã Đông Sang và Tân Lập, đại diện cho cả hộ làm du lịch, hộ thuần nông, khách du lịch và nhà quản lý, đảm bảo tính khách quan và chiều sâu cho dữ liệu phân tích.

Du lịch cộng đồng đóng góp thế nào vào kinh tế hộ gia đình địa phương?

Hoạt động homestay và dịch vụ bản địa giúp tăng thu nhập hộ dân từ 35% đến 55% so với sản xuất nông nghiệp thuần túy, đồng thời thúc đẩy tỷ lệ lao động phi nông nghiệp toàn huyện tăng trưởng bình quân 6,37%/năm trong giai đoạn 2014 - 2016.

Rào cản lớn nhất của du lịch cộng đồng Mộc Châu trong giai đoạn nghiên cứu là gì?

Rào cản lớn nhất là tính tự phát, thiếu liên kết với doanh nghiệp lữ hành khi chỉ 25% số hộ có hợp đồng ổn định, đi cùng hạ tầng xử lý nước thải sinh hoạt chưa hoàn thiện và tỷ lệ lao động qua đào tạo nghiệp vụ chuyên môn dưới mức 15%.

Làm thế nào để người dân bản địa bảo tồn văn hóa khi phát triển du lịch?

Cần trao quyền cho cộng đồng thông qua mô hình ban tự quản bản làng, duy trì kiến trúc nhà sàn truyền thống của người Thái, người Mông, phát huy nghệ thuật biểu diễn xòe Thái, khèn Mông và trích doanh thu du lịch tái đầu tư cho không gian sinh hoạt văn hóa dân gian.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp bền vững tại địa bàn miền núi phía Bắc.
• Phân tích rõ thực trạng tài nguyên trên diện tích 108.166 ha, ghi nhận hạ tầng giao thông 100% xã có đường ô tô và 85% số hộ sử dụng lưới điện quốc gia.
• Định lượng cụ thể đóng góp của du lịch trong việc nâng cao thu nhập hộ từ 35% đến 55%, hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu 55.702 lao động toàn huyện.
• Chỉ ra 5 nhóm nhân tố ảnh hưởng cốt lõi: Kinh tế địa phương, Thể chế chính sách, Khả năng cung ứng, Nguồn nhân lực và Mức độ liên kết chuỗi giá trị.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp nguồn lực công - tư, định hướng không gian phát triển bền vững cho Mộc Châu giai đoạn 2018 - 2025.

Các bước tiếp theo cần tập trung vào việc số hóa điểm đến, chuẩn hóa bộ nhận diện du lịch cộng đồng Mộc Châu và triển khai các chương trình tập huấn nghề du lịch cho người dân bản địa trong lộ trình 2018 - 2025. Bạn đọc và các nhà quản lý hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Thị Lan Anh để ứng dụng những giải pháp thiết thực vào việc thúc đẩy kinh tế du lịch nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, Luật du lịch Việt Nam năm 2005, ban hành ngày 14/6/2005: Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định. Như vậy, du lịch là một khái niệm bao hàm nội dung kép. Du lịch vừa mang ý nghĩa thông thường là việc di chuyển, đi lại của con người với mục đích giải trí, nghỉ ngơi nhằm thoả mãn nhu cầu của con người. Mặt khác du lịch được nhìn nhận dưới góc độ khác: là hoạt động gắn liền với kết quả kinh tế (sản xuất, tiêu thụ) do chính nó tạo ra, là hiện tượng kinh tế - xã hội.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm cộng đồng Cộng đồng – một khái niệm lý thuyết cũng như thực hành xuất hiện vào những năm 1940 tại các nước thuộc địa của Anh. Năm 1950, Liên hiệp quốc công nhận khái niệm phát triển cộng đồng và khuyến khích các quốc gia sử dụng khái niệm này như một công cụ để thực hiện các chương trình viện trợ quy mô lớn về kĩ thuật, phương pháp và tài chính vào tập kỷ 50 – 60. Trước hết, quan điểm về cộng đồng đề cập đến các yếu tố con người với phạm vi địa lý, mối quan hệ và mục đích chung trong phát triển và bảo tồn cộng đồng đó.

Theo Keith và Ary (1998) thì “Cộng đồng là một nhóm người, thường sinh sống trên cùng khu vực địa lý, tự xác định mình thuộc về cùng một nhóm. Những người trong cùng một cộng đồng thường có quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân và có thể thuộc cùng một nhóm tôn giáo, một tầng lớp chính trị”. Như vậy, mặ c dù các cộng đồng có thể có nhiều cái chung, nhưng sẽ trở nên phức tạp nếu cho rằng họ là một nhóm đồng nhất. Các cộng đồng có thể bao gồm nhiều nhóm riêng như nông dân và thị dân, người giàu và người nghèo, người định cư lâu và người mới định cư.

Các nhóm quyền lợi khác nhau trong một cộng đồng dường như bị các thay đổi liên quan đến du lịch tác động đến một cách khác nhau. Các nhóm ấy phản ứng trước những thay đổi đó như thế nào phụ thuộc vào mối quan hệ họ hàng, tôn giáo, chính trị và các mối ràng buộc mạnh mẽ đã được phát triển giữa các thành viên qua nhiều thế hệ. Tùy thuộc vào một vấn đề, một cộng đồng có thể đoàn kết hay chia rẽ về tư tưởng hay hành động (United Nation Food and Agriculture Organisation, 1990). Khái niệm Cộng đồng (community) là một trong những khái niệm xã hội học.

Trong đời sống xã hội, khái niệm cộng đồng được sử dụng một cách tương đối rộng rãi, để chỉ nhiều đối tượng có những đặc điểm tương đối khác nhau về quy mô, đặc tính xã hội. Từ những khối tập hợp người, các liên minh rộng lớn như cộng đồng châu Âu, cộng đồng các nước Ả Rập,. đến một hạng/kiểu xã hội, căn cứ vào đặc tính tương đồng về sắc tộc, chủng tộc hay tôn giáo,. như cộng đồng người Do Thái, cộng đồng người da đen tại Chicago.

Nhỏ hơn nữa, danh từ cộng đồng được sử dụng cho các đơn vị xã hội cơ bản là gia đình, làng hay một nhóm xã hội nào đó có những đặc tính xã hội chung về lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp, thân phận xã hội như nhóm những 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người lái xa taxi, nhóm người khiếm thị,. Khái niệm cộng đồng bao gồm các thực thể xã hội có cơ cấu tổ chức chặt chẽ cho đến các tổ chức ít có cấu trúc chặt chẽ, là một nhóm xã hội có lúc khá phân tán, được liên kết bằng lợi ích chung trong một không gian tạm thời, dài hay ngắn như phong trào quần chúng, công chúng, khán giả, đám đông,. Bên cạnh đó, còn có một cách nhìn nhận khác, coi cộng đồng như một đặc thù chỉ có ở nền văn minh con người, ở đó con người hợp tác với nhau nhờ những lợi ích chung. Khái niệm du lịch cộng đồng Thuật ngữ “Du lịch dựa vào cộng đồng” xuất phát từ hình thức du lịch làng bản từ những năm 1970 ở các nước thuộc khu vực châu Âu, châu Mỹ và châu Úc.

Khách du lịch tham quan các làng bản, tìm hiểu về phong tục tập quán, cuộc sống hoang dã, lễ hội, cũng có thể là một vài khách muốn khám phá hệ sinh thái đa dạng, địa hình hiểm trở, nhiều núi cao vực sâu nhưng lại thưa thớt dân cư, các điều kiện sinh hoạt đi lại và hỗ trợ rất khó khăn, nhất là đối với khách tham quan. Những lúc như vậy, những khách này rất cần có sự trợ giúp như dẫn đường để tránh lạc, nơi ở qua đêm, ăn uống đã được người dân bản xứ tạo điều kiện giúp đỡ, cung cấp các dịch vụ; lúc đó, khách du lịch thường gọi là chuyến du lịch có sự hỗ trợ của người bản xứ – đây là tiền đề cho phát triển loại hình du lịch dựa vào cộng đồng. Trên quan niệm nhấn mạnh đến vai trò chính của người dân địa phương trong vấn đề phát triển du lịch ngay trên địa bàn họ quản lý, nhà nghiên cứu Nicole Hausle và Wollfgang Strasdas đưa ra khái niệm: “Du lịch cộng đồng là một hình thái du lịch trong đó chủ yếu là người dân địa phương đứng ra phát triển và quản lý. Lợi ích kinh tế có được từ du lịch sẽ đọng lại nền kinh tế địa phương” (Nicole Hausler and Wolfang Strasdas, 2000).

Cũng đề cao vai trò của cộng đồng trong quản lý du lịch, một quan niệm khác cho rằng: “Du lịch cộng đồng là phương thức tổ chức du lịch đề cao về môi trường, văn hóa xã hội. Du lịch cộng đồng do cộng đồng sở hữu và quản lý, vì cộng đồng và cho phép khách du lịch nâng cao nhận thức và học hỏi về cộng đồng, về cuộc sống đời thường của họ” (Respondsible Ecological Social Tours, 1997). Từ việc nghiên cứu các khái niệm về du lịch dựa vào cộng đồng, tiến sỹ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Võ Quế đã rút ra khái niệm Phát triển du lịch dựa vào cộng đồng trong cuốn sách của mình: “Du lịch dựa vào cộng đồng là phương thức phát triển du lịch trong đó cộng đồng dân cư tổ chức cung cấp các dịch vụ để phát triển du lịch, đồng thời tham gia bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường, đồng thời cộng đồng được hưởng quyền lợi về vật chất và tinh thần từ phát triển du lịch và bảo tồn tự nhiên” (Võ Quế, 2006). Theo Tiến sĩ – Kiến trúc sư Dương Đình Hiển – Viện Nghiên cứu phát triển du lịch phân tích về du lịch cộng đồng: “Chúng ta phải hiểu ý nghĩa của du lịch cộng đồng ở cả hai khía cạnh: Thứ nhất là khai thác được các giá trị văn hoá bản địa.

Thứ hai là tạo được công ăn việc làm, cải thiện thu nhập, nâng cao được đời sống của cộng đồng và có ý nghĩa lớn trong xoá đói giảm nghèo. Để thành công được điều này, chúng ta phải quan tâm đến lợi ích cộng đồng đầu tiên, từ đó phát huy giá trị của văn hoá bản địa để phục vụ du khách”. Tuỳ thuộc vào từng mục đích nghiên cứu, khu vực địa lý, tác giả khác nhau mà DLCĐ có các định nghĩa và khái niệm khác nhau. Nhưng tựu chung lại thì DLCĐ là loại hình du lịch mang lại cho du khách những trải nghiệm về cuộc sống địa phương, trong đó các cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch và thu được các lợi ích kinh tế - xã hội, chịu trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường và văn hóa địa phương.

Trên thực tế, nhiều tài nguyên sinh thái và văn hóa quý báu của thế giới tồn tại trong trạng thái bị đe dọa, các cộng đồng cư dân bản địa đang rất dễ bị tổn thương. Du lịch cộng đồng là một hình thức du lịch sinh thái - văn hóa trong đó nhấn mạnh sự phát triển của cộng đồng địa phương và cho phép người dân có quyền tham gia và kiểm soát lớn hơn đối với sự vận hành và phát triển du lịch tại địa phương, đề cao yếu tố giáo dục, nâng cao ý thức con người trong vấn đề bảo vệ, bảo tồn thiên nhiên và bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa do con người tạo ra đồng thời họ cũng là lực lượng chia sẻ nhiều lợi ích hơn từ hoạt động du lịch. Du lịch cộng đồng nên tăng cường sử dụng bền vững và trách nhiệm tập thể, nhưng nó cũng bao gồm các sáng kiến cá nhân trong cộng đồng hướng đến việc quản lý các nguồn tài nguyên sao cho các nhu cầu kinh tế xã hội đều được thỏa mãn trong khi vẫn duy trì được bản sắc văn hóa, các đặc điểm sinh thái, sự đa dạng sinh học và hệ thống hỗ trợ đời sống. DLCĐ được phân biệt với loại hình du lịch có tổ chức khác chủ yếu qua 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hai phương diện quy mô và thành phần kinh tế.

Trong các loại hình du lịch khác, các công ty du lịch sẽ thu lợi nhuận, thiết kế, xây dựng, vận hành khách sạn, nhà hàng, công viên, giao thông vận tải và dịch vụ du lịch khác trong khi ở du lịch cộng đồng thì chính các gia đình, nghệ nhân và thợ thủ công mới chính là những người cung cấp dịch vụ chính yếu. DLCĐ nhấn mạnh vào hai yếu tố là môi trường tự nhiên và yếu tố con người. DLCĐ hướng đến con người nhưng không phủ nhận tầm quan trọng của yếu tố tự nhiên và môi trường. Trong DLCĐ, khách du lịch là tác nhân bên ngoài ghé thăm địa phương, trực tiếp gặp gỡ giao lưu và chia sẻ kiến thức văn hóa bản địa, là tiền đề mang lại lợi ích kinh tế và sẽ có những tác động nhất định kèm theo việc thụ hưởng các giá trị về môi trường sinh thái tự nhiên và nhân văn khi đến với một cộng đồng địa phương cụ thể.

Cộng đồng địa phương sẽ có cơ hội đóng góp nhiều hơn trong phát triển địa phương mình, họ sẽ cảm thấy tự hào khi họ được góp phần tham gia vận hành kinh tế - xã hội. Họ sẽ là người kiểm soát các giá trị về mặt giá trị tài nguyên du lịch để hỗ trợ du khách có cơ hội tìm hiểu và nâng cao nhận thức của mình tại không gian sinh sống của cộng đồng địa phương.