Chương 1 TONG QI AN TÀI LIỆU 1. Đại cương về viêm mùi xoang 1. Dụih nghĩa viêm mũi xoang Theo Hiệp hội Tai Mũi Họng và Phẫu thuật Đầu Một cỗ Hoa Kỳ (AAO- NHS). viêm mùi xoang được định nghĩa lâ tinh trạng viêm có biêu hiện triệu chúng cùa các xoang cạnh mũi và niêm mạc hốc mùi'.
Viêm mùi xoang (bao gồm cà polyp mũi) được định nghĩa là tình trạng viêm mùi và các xoang cạnh mùi. đặc trưng bin 2 hoặc nhiều triộu chứng, một trong sỗ đó phái có triệu chúng tấc/nghẹt mủi hoặc chảy nước mũi (chây nước mùi irước/sau). kẽm theo đau/áp lực trên mặt hoặc giam và mất khứu giác: và/hoặc các đẩu hiệu nội soi cùa polyp và/hoặc cháy mu và/hoặc phũ nề/tắc nghèn niêm mạc chu yếu ơ khe giừa. và/hoậc CT thay dôi cho thấy nhùng thay dôi niêm mạc trong phức hợp xương và/hoặc xoang \ 1.
Các yểu tổ nguy cơ gây viêm mũi xoang Các yếu tồ gây viêm mùi xoang cấp tinh bao gồm: - Nhiễm trùng rông miệng hay các thú thuật liên quan răng miệng. - Liên quan dền y tế: tiền cân phẫu thuật mùi xoang, đột ồng thõng mùi dạ dày. - Suy giam mien dịch (bâm sinh hay mắc phái): HIV. - Giam hoạt dộng lòng chuyến: hút thuốc lá, bệnh xơ nang, hội chúng Kartagener.
hội chúng bẳt động lỏng chuyên. - Tắc nghẽn cơ học: Vẹo vách ngủn mũi. phi đại cuồn mùi giữa, khối u. chấn thương, dị vật.
- Phù nề niêm mạc: nhiêm trùng dưỡng hò hấp trên trước dỏ do virus, viêm mủi dị ứng. viêm mũi vận mạch6. wrt>Wh)cvw. Thực trụng viêm mũi xoang hiện nay Hiện nay trong và ngoài nước đà cô rầl nhiều các nghiên cứu về thực trạng viêm mùi xoang có thê kê đen như: Năm 2011 lại Hàn quốc.
4098 đối tượng tham gia Khao sát kiêm tra sức khoe và dinh dường quốc gia Hàn Quốc dã dược dưa vào nghiên cini. kết quà tỳ lệ mắc viêm mùi xoang màn tinh ờ Hàn Quốc là 6. Trong số các yếu tố xã hội hục. giói linh nam.
tuổi già vã căng thắng nặng ne có liên quan đáng kê với VMX. Tại Trung Quốc, một cuộc khao sát với 10.636 người tham gia ơ 7 thành phố dà báo cáo lỳ lệ mac bệnh dao dộng từ 4.7% tùy thuộc vào thành phốs. Theo một nghiên cứu khác của GA 2 LEN cùng năm, thông lin dược thu thập từ 57 128 người sống ờ 19 trung tâm tụi 12 quốc gia ờ Châu Ảu cho thấy tỹ lệ viêm mùi xoang mạn tinh là 10. theo nghiên cứu “Kháo sát phong vắn sửc khóe quốc" dược thực hiện tại Hoa Kỳ bao gồm 234 921 người kín tham gia cho thầy rang cỏ 12.1% dối tượng báo cáo dà được chân doán viêm xoang10.
Nảm 2016 theo kháo sát Viêm mùi xoang màn tinh: Dịch tề học vã gánh nặng bệnh tật đơc đảng trên tạp chi Mũi và Dị úng Hoa Kỳ chi ra rang tý lộ viêm mũi xoang màn tính ơ các nước Bẳc Mỳ và Cháu Âu dao dộng từ 4.5% đến 12% với chi phi giãn tiếp cua việc giam nâng suất vượt qua chi phi trục tiep.8 tý dỏ la mồi nảm tại Hoa Kỳ l. Nãm 2021 theo tuyên bổ Dồng thuận Quốc te về DỊ ứng và Mũi: Viêm mùi xoang (ICAR-RS-2021). hẩng nám cứ 100 người thi có khoang 9 ngưõi bị viêm mùi xoang cấp tinh. Người ta cho rằng cứ 100 người 0 Mỳ thì có khoang 14 người bị viêm mùi xoang màn tinh vã khoang 2-4 trong số 100 người bị polyp mùi'.
Tại Việt Nam. Phạm Thị Bích Dào và câc cộng sự đà thực hiện nghiên cửu "Thực trạng bệnh hô hấp trên tại 6 bệnh viện khu vực giáp wrt>Wh)cvw.»)r 5 Vịnh Bầc Bộ từ năm 2017-2021" lại 6 bệnh viện Ninh Binh. Hai Phòng. Quảng Ninh kết qua cho thấy tỹ lộ người bệnh đến viện khám bị viêm mùi xoang cấp lã 8%.
viêm mùi xoang mạn chiếm 9%*. Theo nghiên cứu cua tác gia Nguyền Như Đua nãm 2021 "Nghiên cứu thực trạng bệnh viêm mùi xoang mạn tinh ờ công nhãn ngành than- còng ty Nam Mầu Uòng Bi Quãng Ninh" cho thấy tý lộ mắc bệnh lỷ Tai Mũi Họng chung cùa dối lượng nghiên cứu gồm cãc bệnh lý về tai. các bệnh lý về mũi xoang vã họng thanh quan chiếm tỳ lộ 90. Trong dó tý lộ bệnh viêm mùi xoang mạn tinh VMXMT cùa các nhóm dổi tượng nghiên cứu chiếm tới 63.
Như vậy chúng ta có the thấy lảng, viêm mùi xoang lã một vấn đề sức khoe rất phò biển, quan trọng và ngây càng gia lâng, ánh hương không nho den chất là lượng cuộc sống cua người bệnh nói riêng và gây nên gánh nặng tài chinh lớn cho xà hội. Phân loại viêm mũi xoang Theo EPOS 2020. dựa vào then gian kéo dài bệnh mã chia viêm mũi xoang thánh 2 loại là viên mùi xoang cẳp tinh và viên mùi xoang mạn tinh.Thời gian bệnh kéo dài ít hem 12 tuần được xem lã cấp tinh vã khi then gian bệnh kéo dài ít nhắt 12 tuần dược xem lã mạn tinh ‘ ”. Bàc điểm cua viêm mũi xoang cắp và mạn tinh Viêm mủi xoang cấp linh Viêm mũi xoang mạn tinh Định - Viêm mùi xoang cẳp tinh - Viêm mùi xoang mạn tinh nghĩa dược định nghĩa lả linh trạng lã viêm niêm mạc mùi viêm xoang mũi kéo dài dưới xoang với các triệu chúng 12 tuần kết hợp với các triệu kẽo dãi trên 12 tuần.4 1W uf> t>jr H7C Y M >Cr 6 chững khơi phát đột ngột.
- Các triệu chứng gồm: chay - Các triệu chứng gồm: khịt mù mũi (trưỏc/sau) và khạc đởm (chay mùi sau), tẳc/tắc/nghẹt mùi hoặc đau nhúc ảm i vùng một. đau/ảp lực trên mặt hoặc ca ngạt mùi. kẽm tập trung, người một mói. Nguyên San cam cùm (viêm nhiễm nhân virus đường hô hấp trên), - Viêm mũi xoang cấp thường bắt đầu với viêm nhiễm virus đường hò hắp trên kéo dãi hon 10 ngày.
- Do hậu quà cua sự bit tầc lồ thông mùi xoang (do phù ne niêm mạc) - Do sự tòn thương hộ thống mãng nhầy lỏng chuyển, ử dọng chắt nhầy trong xoang và tạo ra mòi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. - Các tãc nhãn phô biến nhất gây ra viêm xoang cấp tinh bao gồm Streptococcus Pneumonia. Haemophilus Influenza, và Moraxeỉỉa 1W ut> w H7C Y M >>y 7 Catanahalis Càc nguyên nhân khác Câc nguyên nhân khác - Dị ứng. - Viêm mũi xoang dị úng.
- Trào ngược dạ dãy - thực - Do hội chứng trảo ngược quân. - Viêm mùi xoang cắp không ’ Hit phai các chất kich thích dược điều trị đúng mức. hoã - Các yếu tố môi trường chất. ô nhiêm, chắt - Bất thường về giai phầu mùi kích thích.
xoang (vẹo vách ngàn, - Cắn trúc giai phần bất xoang hơi cuốn giừa. quá thường (Vẹo lệch vách phát mom móc. ngân, bóng hơi cuốn giữa. VA quá phát, chấn thương V.
mùi xoang, các khoi u vòm mũi họng. Bệnh toàn thân: suy giam miền dịch, rối loạn chức nàng lỏng chuyên, bệnh xơ nang (Cystic fibrosis). Triệu Triện chừng cư núng Triện chứng cư nàng: chúng CÁC triệu chứng chinh: Các triệu chứng chính: • Tấc ngạt mùi. - Ngạt tắc mùi thưởng • Chay mũi.
dịch đối mầu xuyên. hoặc mu ra mùi sau. - Xì mũi hoặc khịt khạc mu - Cam giác đau và nhức ơ nháy hay mu đặc thường vùng mặt xuyên. - Sưng và nề vùng mặt - Đau nhức vùng mặt.
1W ut> w H7C Y M >>y 8 ~ Ngùi kèm hoặc mat ngửi - Mat ngửi hoặc giảm ngùi. - Có mu trong hốc mũi - Sốt Các triệu chứng phụ: Đau Các triệu chửng phụ: Đau đầu, thơ hòi. đau ràng, đầu. dau nhức ơ tai Triệu chứng thực thế Triện chứng th ICC thể: Thám khám nội soi: Thăm khám nội soi: - Những đấu hiệu có giá trị - Dịch mũ nhầy hoặc mu bao gồm: mu nhầy tại phức đặc ờ khe giữa, đôi khi hợp lồ ngách và ngách sàng khe trên.
bướm, sự phù nề. sung - Niêm mạc hổc mũi viêm huyết. niêm mạc mùi.dị phù ne {Hình ỉ) hoặc hình vách ngân. thoái hoái thành polyp.
- Đổi với viêm mùi xoang cấp - Có thê thấy các cầu trúc tinh đo nhiễm khuân, nội soi giai phẫu bất thường như: rẳt hữu iclì cho chân đoán và vẹo lệch vách ngán, bóng lầy bệnh phàm từ khe giữa1 hơi cuốn giữa. - Các niệu chứng trẽn kẽo đãi trãi 12 tuần. 1W ut> w H7C Y M >>y 9 Xiêm mợc mũi nỉ đò Mil ngách mũi giữa Hinhl. Hình ãnh nội soi mũi xoang11 Viêm mũi xoang cấp tinh (VMXCT) dược chia thành: - Câm lạnh thông thường/viêm mùi xoang cấp tinh do virus (được xác định bời thời gian cúa cãc triệu chứng it hơn 10 ngày) - Viêm mũi xoang cẳp tinh không do virus (dược xác dinh bủng sự gia táng các triệu chủng sau 5 ngây hoặc các triệu chứng dai dáng sau 10 ngày với thời lượng dưới 12 tuần) Viêm mùi xoang mạn tinh (VMXMT) có thê được chia thành: - Viêm mũi xoang mạn tinh cỏ polyp mũi - Viêm mùi xoang mạn tinh không có polyp mùi'.
Diều trị rà phỏng bệnh ❖ Nguyên tắc (tiền trị • Nghi ngơi, phòng tránh các lãc nhân, nguyên nhân gây viêm mùi xoang. - Đám báo dần lưu tót mù) xoang, chống phũ nề niêm mạc. - Kct hợp điều trị tại chỗ và toàn thân. ❖ Phàc đồ điều trị 1W uf> t>jr H7C Y M >Cr 10 Hang 1.
Phác đồ điều trị viêm mùi xoang Điêu trị nội Diều trị toàn thân: khoa4 - Thuốc kháng sinh: thường từ 2 den 3 tuần. - Thuốc corticosteroid uống. - Che độ dinh dường họp lý. nàng cao thế trạng.
Diều trị tại chỗ: - Dùng thuốc co mạch. - Rưa mùi bang nước mùi sinh lý. - Thuốc corticosteroid dạng xịt. Điêu trị ngoại Chi tĩịnh: khoa4 • Viêm mùi xoang mạn tinh diều trị nội khoa tối đa mà không kềt quá.
- Viêm mũi xoang mạn tinh có càn trờ do dị hĩnh giái phẫu như: lệch vẹo vách ngăn, bóng hơi cuốn giữa, cuồn giừa đáo chiều,. - Viêm mùi xoang mạn tinh có thoái hóa polyp mũi xoang. - Đoi với viêm mùi xoang cấp linh chu yếu là diều trị nội khoa. Phẫu thuật chi đật ra trong nhùng trường hợp cần thiết.
❖ Phỏng bệnh* • Trành, giám tiếp xúc với dị nguyên. - Vệ sinh mỏi trường nơi ờ. hạn chế rượu bia. - Thưởng xuyên rên luyện súc khoe, nâng cao die lực.
- Quan tâm điều trị trào ngược đạ dãy - thực quản. 1W ut> w H7C Y M >>y 11 - Giai quyết cãc bất thường về giãi phẫu mùi xoang (vẹo vách ngân, xoang hơi cuốn giữa, quá phát mom móc, bóng sàng), nạo VA quá phát, điều trị các khối u vòm mùi họng. dien trị các bệnh toàn thân. hại cương về chất lượng cuộc sổng cùa bệnh nhân viêm mũi xoang.
■‘Sức khóe" lâu nay vần dược xcm như là trinh trạng không có bệnh tật.
