Vận Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Văn Hóa Để Xây Dựng Nếp Sống Văn Minh Đô Thị Tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu vận dụng tư tưởng hồ chí minh về văn hoá để xây dựng nếp sống văn hoá văn minh đô thị ở thành phố, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Trần Thị Tuyết
• Người hướng dẫn: TS. Dương Anh Hoàng
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Vận Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Văn Hóa Để Xây Dựng Nếp Sống Văn Minh Đô Thị Tại Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ
• 1.1. CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ
• 1.1.1. Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc
• 1.1.2. Tinh hoa văn hóa của nhân loại
• 1.1.3. Nhân tố chủ quan
• 1.2. QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ
• 1.2.1. Khái niệm văn hoá
• 1.2.2. Quan điểm về xây dựng nền văn hoá mới
• 1.2.3. Quan điểm về vị trí và vai trò của văn hoá trong đời sống xã hội
• 1.2.4. Quan điểm về tính chất của nền văn hoá mới
• 1.2.5. Quan điểm về chức năng của văn hoá
• 1.3. QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ MỘT SỐ LĨNH VỰC CHÍNH CỦA VĂN HOÁ
• 1.3.1. Văn hoá đời sống
• 1.3.2. Văn hoá giáo dục
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HOÁ – VĂN MINH ĐÔ THỊ Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. NỘI DUNG XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HÓA – VĂN MINH ĐÔ THỊ CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1.1. Đề án “Xây dựng nếp sống văn hoá – văn minh đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2010” (2005)
• 2.1.2. Kế hoạch thực hiện Đề án “Xây dựng nếp sống văn hoá – văn minh đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn 2011-2015”
• 2.1.3. Quyết định Ban hành Bộ tiêu chí xây dựng các mô hình điểm “Tuyến đường văn minh đô thị”, “Chợ văn minh thương mại”, “Tổ dân phố không rác”
• 2.2. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HOÁ – VĂN MINH ĐÔ THỊ Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.2.1. Quan hệ giao tiếp - ứng xử văn minh nơi công cộng và trong cộng đồng dân cư
• 2.2.2. Thực hiện các quy định an toàn giao thông, trật tự đô thị
• 2.2.3. Ý thức giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường
• 2.2.4. Tình hình xây dựng các mô hình văn minh đô thị
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ ĐỂ XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HOÁ – VĂN MINH ĐÔ THỊ Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG TRONG XU THẾ PHÁT TRIỂN
• 3.1. MỤC TIÊU XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HÓA – VĂN MINH ĐÔ THỊ CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.2. GIẢI PHÁP XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HÓA – VĂN MINH ĐÔ THỊ Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG TRONG THỜI GIAN TỚI TRÊN CƠ SỞ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ
• 3.2.1. Đẩy mạnh phát triển kinh tế, ổn định chính trị tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng nếp sống văn hóa – văn minh đô thị trên địa bàn thành phố
• 3.2.2. Huy động sức mạnh của nhân dân Đà Nẵng trong xây dựng nếp sống văn hóa – văn minh đô thị trên địa bàn thành phố
• 3.2.3. Tích cực nâng cao trình độ dân trí, tăng cường giáo dục đạo đức cho người dân Đà Nẵng, đặc biệt là thế hệ trẻ
• 3.2.4. Kết hợp biện chứng giữa yếu tố cũ và yếu tố mới, giữa lối sống truyền thống và lối sống đô thị trong xây dựng nếp sống văn hóa – văn minh đô thị trên địa bàn
• 3.2.5. Thực hiện hiệu quả phong trào thi đua, khen thưởng các cá nhân, tổ chức tiên tiến, điển hình trong xây dựng nếp sống văn hóa – văn minh đô thị
• 3.2.6. Mỗi người dân Đà Nẵng nên có một quyển Đời sống mới để xem, để hiểu, để thực hành nếp sống văn hóa – văn minh đô thị
• 3.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Văn Hóa

Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa là nền tảng cho việc xây dựng nếp sống văn minh đô thị tại Đà Nẵng. Những quan điểm của Người không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao. Việc áp dụng tư tưởng này giúp định hình một xã hội văn minh, hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của đất nước.

1.1. Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Văn Hóa

Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa được hình thành từ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Người nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong việc xây dựng con người mới và xã hội mới.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Vận Dụng Tư Tưởng

Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn không chỉ giúp nâng cao đời sống văn hóa mà còn góp phần xây dựng nếp sống văn minh đô thị, tạo ra môi trường sống tốt đẹp cho người dân.

II. Thách Thức Trong Việc Xây Dựng Nếp Sống Văn Minh Đô Thị Tại Đà Nẵng

Đà Nẵng, mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc xây dựng nếp sống văn minh đô thị. Những vấn đề như ý thức bảo vệ môi trường, giao tiếp ứng xử văn minh còn hạn chế.

2.1. Ý Thức Cộng Đồng Về Văn Minh Đô Thị

Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc xây dựng nếp sống văn minh. Điều này dẫn đến những hành vi chưa phù hợp trong cộng đồng.

2.2. Vấn Đề Bảo Vệ Môi Trường

Tình trạng ô nhiễm môi trường tại Đà Nẵng đang gia tăng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Cần có những biện pháp mạnh mẽ để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

III. Phương Pháp Xây Dựng Nếp Sống Văn Minh Đô Thị Tại Đà Nẵng

Để xây dựng nếp sống văn minh đô thị, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh. Các giải pháp này bao gồm việc nâng cao giáo dục văn hóa, phát triển kinh tế và huy động sức mạnh cộng đồng.

3.1. Nâng Cao Giáo Dục Văn Hóa

Giáo dục văn hóa là yếu tố then chốt trong việc hình thành nếp sống văn minh. Cần tổ chức các chương trình giáo dục nhằm nâng cao nhận thức cho người dân.

3.2. Huy Động Sức Mạnh Cộng Đồng

Huy động sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động xây dựng nếp sống văn minh là rất quan trọng. Các phong trào thi đua cần được phát động để khuyến khích người dân tham gia.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Tư Tưởng Hồ Chí Minh Tại Đà Nẵng

Việc áp dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Đà Nẵng. Các mô hình điểm về nếp sống văn minh đã được triển khai và đạt được những thành công nhất định.

4.1. Các Mô Hình Điển Hình

Các mô hình như 'Tuyến đường văn minh đô thị' và 'Chợ văn minh thương mại' đã được triển khai, tạo ra những thay đổi tích cực trong cộng đồng.

4.2. Kết Quả Đạt Được

Những kết quả đạt được từ việc áp dụng tư tưởng Hồ Chí Minh đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo dựng hình ảnh đẹp cho Đà Nẵng.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Nếp Sống Văn Minh Đô Thị Tại Đà Nẵng

Tương lai của nếp sống văn minh đô thị tại Đà Nẵng phụ thuộc vào việc tiếp tục vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh một cách sáng tạo và hiệu quả. Cần có sự đồng lòng của cả cộng đồng để xây dựng một Đà Nẵng văn minh, hiện đại.

5.1. Định Hướng Phát Triển

Đà Nẵng cần xác định rõ định hướng phát triển bền vững, trong đó văn hóa là nền tảng cho sự phát triển kinh tế và xã hội.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng

Cộng đồng cần đóng vai trò chủ động trong việc xây dựng nếp sống văn minh, từ đó tạo ra một môi trường sống tốt đẹp cho tất cả mọi người.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Đà Nẵng, với dân số khoảng 850 nghìn người năm 2006, là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học lớn của khu vực miền Trung - Tây Nguyên, đồng thời là một trong ba đô thị loại 1 trực thuộc Trung ương Việt Nam. Sự phát triển nhanh chóng của Đà Nẵng kéo theo nhiều biến đổi về lối sống và nếp sống của cư dân, đặc biệt là trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ. Tuy nhiên, một bộ phận cư dân vẫn giữ lối sống tiểu nông, thiếu ý thức bảo vệ môi trường và chưa phù hợp với văn hóa đô thị, gây cản trở sự phát triển bền vững của thành phố. 

Luận văn tập trung nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa để xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị tại Đà Nẵng, nhằm phân tích thực trạng, đánh giá các kết quả đạt được và đề xuất giải pháp phù hợp trong giai đoạn hiện nay và tương lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thành phố Đà Nẵng, với các số liệu cập nhật từ các đề án và kế hoạch xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị giai đoạn 2005-2015. Mục tiêu nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao hiệu quả xây dựng nếp sống văn hóa, góp phần phát triển đô thị văn minh, giàu tính nhân văn, thân thiện và đáng sống.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Chủ nghĩa Mác - Lênin cung cấp cơ sở thế giới quan và phương pháp luận, giúp phân tích mối quan hệ giữa kinh tế, chính trị và văn hóa trong xã hội. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa được hệ thống hóa qua các quan điểm về xây dựng nền văn hóa mới với các tính chất dân tộc, khoa học và đại chúng, nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội và xây dựng con người mới.

Các khái niệm chính bao gồm: văn hóa (toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo), nếp sống văn hóa - văn minh đô thị (chuẩn mực ứng xử phù hợp với môi trường đô thị), đạo đức mới (Cần, Kiệm, Liêm, Chính), và văn hóa giáo dục (mặt trận quan trọng trong xây dựng con người mới).

### Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các quan điểm lý luận. Phương pháp phân tích thực chứng và thống kê được áp dụng để đánh giá thực trạng xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị tại Đà Nẵng dựa trên số liệu thu thập từ các đề án, kế hoạch và báo cáo của thành phố giai đoạn 2005-2015. Phương pháp so sánh được dùng để đối chiếu thực trạng với các tiêu chí văn minh đô thị và các mô hình điểm như “Tuyến đường văn minh đô thị”, “Chợ văn minh thương mại”, “Tổ dân phố không rác”.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các hộ dân, cơ quan, tổ chức trên địa bàn thành phố, được chọn mẫu ngẫu nhiên theo tiêu chí đại diện cho các khu vực đô thị. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2015, với các mốc quan trọng là đề án năm 2005, kế hoạch 2011-2015 và bộ tiêu chí năm 2012.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Thực trạng xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị:** Khoảng 70% cư dân Đà Nẵng đã tiếp nhận và thực hiện các quy định về ứng xử văn minh nơi công cộng, tuy nhiên còn khoảng 30% chưa có ý thức đầy đủ, thể hiện qua các hành vi vi phạm như lấn chiếm vỉa hè, xả rác bừa bãi, vi phạm trật tự giao thông.

- **Hiệu quả các mô hình điểm:** Mô hình “Tuyến đường văn minh đô thị” đạt điểm trung bình 85/100, mô hình “Chợ văn minh thương mại” đạt 80/100, và “Tổ dân phố không rác” đạt 75/100, cho thấy sự tiến bộ rõ rệt trong việc xây dựng môi trường sống văn minh.

- **Ý thức bảo vệ môi trường:** Khoảng 65% người dân có ý thức giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường, tuy nhiên tình trạng ô nhiễm và xả thải vẫn còn phổ biến ở một số khu vực đông dân cư.

- **Tác động của kinh tế và đô thị hóa:** Tốc độ tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa nhanh đã làm thay đổi sâu sắc lối sống, dẫn đến sự pha trộn giữa truyền thống và hiện đại, tạo ra những thách thức trong việc duy trì nếp sống văn hóa - văn minh.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại chủ yếu do sự chuyển đổi nhanh chóng từ lối sống nông thôn sang đô thị, dẫn đến một bộ phận dân cư chưa kịp thích nghi với các chuẩn mực văn minh đô thị. So sánh với các nghiên cứu tại các đô thị khác cho thấy Đà Nẵng có mức độ thực hiện nếp sống văn hóa tốt hơn nhờ các chính sách và mô hình điểm được triển khai hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ thực hiện các tiêu chí văn minh đô thị theo từng năm, bảng so sánh điểm số các mô hình điểm và biểu đồ tròn phân bố ý thức bảo vệ môi trường của người dân.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ vai trò thiết yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc định hướng xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển bền vững của thành phố.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường tuyên truyền, giáo dục:** Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về nếp sống văn hóa - văn minh đô thị, tập trung vào các nhóm dân cư chưa tiếp nhận đầy đủ, nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi trong vòng 3 năm tới, do Sở Văn hóa và các tổ chức xã hội thực hiện.

- **Phát triển các mô hình điểm:** Mở rộng và nhân rộng các mô hình “Tuyến đường văn minh đô thị”, “Chợ văn minh thương mại”, “Tổ dân phố không rác” trên toàn thành phố, với mục tiêu đạt 90% các khu vực đô thị có mô hình điểm hiệu quả trong 5 năm tới, do Ủy ban nhân dân thành phố chủ trì.

- **Nâng cao trình độ dân trí và giáo dục đạo đức:** Tích cực tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng về văn hóa, đạo đức cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, nhằm xây dựng nền tảng văn hóa vững chắc cho tương lai, trong vòng 3 năm, do các trường học và trung tâm giáo dục phối hợp thực hiện.

- **Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm:** Thiết lập hệ thống giám sát, kiểm tra thường xuyên và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nếp sống văn hóa - văn minh đô thị theo quy định pháp luật, nhằm giảm thiểu các hành vi tiêu cực trong 2 năm tới, do các cơ quan chức năng đảm nhiệm.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cơ quan quản lý nhà nước:** Giúp xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển văn hóa đô thị phù hợp với thực tiễn và tư tưởng Hồ Chí Minh.

- **Nhà nghiên cứu và giảng viên:** Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về văn hóa và phát triển đô thị.

- **Các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư:** Hỗ trợ trong việc triển khai các chương trình tuyên truyền, giáo dục và xây dựng mô hình điểm.

- **Sinh viên và học viên cao học:** Là tài liệu tham khảo quý giá cho các đề tài nghiên cứu về văn hóa, xã hội và phát triển đô thị.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa có ý nghĩa gì trong xây dựng đô thị hiện đại?**  
Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của văn hóa là nền tảng tinh thần, động lực phát triển kinh tế - xã hội, giúp xây dựng con người mới và nếp sống văn minh phù hợp với đô thị hiện đại.

2. **Các mô hình điểm như “Tuyến đường văn minh đô thị” có hiệu quả ra sao?**  
Các mô hình này đã nâng cao ý thức cộng đồng, cải thiện môi trường sống và tạo ra chuẩn mực ứng xử văn minh, góp phần quan trọng vào phát triển bền vững đô thị.

3. **Làm thế nào để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng dân cư?**  
Thông qua tuyên truyền, giáo dục, tổ chức các hoạt động cộng đồng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, ý thức bảo vệ môi trường được nâng cao rõ rệt.

4. **Vai trò của giáo dục trong xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị là gì?**  
Giáo dục giúp bồi dưỡng tư tưởng, đạo đức, nâng cao dân trí và hình thành phong cách sống văn minh cho thế hệ trẻ, là nền tảng cho sự phát triển lâu dài của đô thị.

5. **Những thách thức lớn nhất trong xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị hiện nay?**  
Thách thức gồm sự chuyển đổi nhanh chóng của lối sống, sự đa dạng văn hóa, và một bộ phận dân cư chưa thích nghi kịp với chuẩn mực đô thị, đòi hỏi giải pháp đồng bộ và kiên trì.

## Kết luận

- Hệ thống hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa làm nền tảng lý luận quan trọng cho xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị.  
- Đà Nẵng đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong xây dựng nếp sống văn hóa, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế cần khắc phục.  
- Các mô hình điểm và đề án xây dựng nếp sống văn hóa đã góp phần nâng cao ý thức cộng đồng và cải thiện môi trường đô thị.  
- Giải pháp đề xuất dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy sức mạnh nhân dân, nâng cao dân trí và tăng cường quản lý nhà nước.  
- Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các chương trình xây dựng nếp sống văn hóa - văn minh đô thị là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn phát triển tiếp theo của Đà Nẵng.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng một Đà Nẵng văn minh, hiện đại và đáng sống hơn cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ 1. CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ Tư tưởng về văn hóa của Hồ Chí Minh được hình thành trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các giá trị truyền thống của dân tộc, tinh hoa văn hoa của nhân loại; là kết quả của sự tổng hợp các giá trị văn hóa Đông - Tây. Trong đó, chủ nghĩa Mác - Lênin được xem là nguồn gốc lý luận quan trọng nhất, là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng về văn hóa nói riêng. Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Nhà văn hoá Hồ Chí Minh trước hết là sản phẩm của dân tộc Việt Nam, đất nước Việt Nam, là tượng trưng cao đẹp của tâm hồn Việt Nam, tính cách Việt Nam, truyền thống và bản s c văn hoá Việt Nam.

Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã sớm có nhận định thật mới mẻ và sâu s c về Hồ Chí Minh: “Hồ Chí Minh là người Việt Nam, Việt Nam hơn bất cứ người Việt Nam nào hết”.425] Trong hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã tạo dựng cho mình một nền văn hoá phong phú và ền vững với những giá trị truyền thống hết sức đặc s c và cao quý. Trong các giá trị cao đẹp của dân tộc Việt Nam, trước hết phải kể đến chủ nghĩa yêu nước, ý chí bất khuất để đấu tranh dựng nước và giữ nước. Chủ nghĩa yêu nước là dòng chảy xuyên suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam, là giá trị truyền thống cao đẹp nhất, thiêng liêng nhất và là cội nguồn của trí tuệ sáng tạo và lòng dũng cảm của người Việt Nam. Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã thúc giục Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước để từ đó Luan van 11 hình thành những quan điểm cơ ản của Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam, trong đó có quan điểm về văn hoá.

Thứ hai, dân tộc Việt Nam cũng là một dân tộc giàu lòng nhân nghĩa, có truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái. Người Việt luôn sống trong tình làng nghĩa xóm, yêu thương đùm ọc nhau. Dù trải qua những khó khăn, thử thách nhưng truyền thống này vẫn luôn bền vững và không ngừng được phát huy. Hồ Chí Minh rất chú ý kế thừa, phát huy truyền thống tốt đẹp này của dân tộc ta.

Người nhấn mạnh bốn chữ “đồng”: đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh. Sau này, Hồ Chí Minh được đánh giá là nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam là điều mà bản thân Hồ Chí Minh trước đây không ao giờ nghĩ tới. Bởi những giá trị văn hóa (tranh iếm họa, thơ, truyện ng n, kịch .) mà Hồ Chí Minh sáng tạo không nằm ngoài mục đích là đoàn kết toàn dân để giải phóng dân tộc, đem lại ấm no, tự do, hạnh phúc cho con người. Đó chính là văn hóa nhân văn mang tên Hồ Chí Minh.

Thứ ba, Việt Nam là một dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo trong sản xuất và chiến đấu và cũng là một dân tộc ham học hỏi, một dân tộc không ngừng làm giàu nền văn hóa của dân tộc mình bằng cách tiếp thu tinh hoa văn hoa của nhân loại. Trên cơ sở giữ vững bản s c văn hoá dân tộc, nhân dân ta đã iết học hỏi, chọn lọc, tiếp biến những cái đẹp, cái tốt của người khác, của dân tộc khác thành cái riêng của mình. Chính bản thân Hồ Chí Minh là minh chứng sống cho truyền thống cao đẹp này. Người luôn c n cù học hỏi, c n cù lao động ở mọi lúc, mọi nơi với tinh th n c u tiến bộ.

Có lẽ vì thế, Người tiếp thu được những gì tinh túy nhất trong các giá trị truyền thống tốt đẹp dân tộc ta, trong các tinh hoa văn hóa nhân loại. Ở con người Hồ Chí Minh, c n cù luôn g n liền với sự thông minh, mưu trí. Người xứng đáng là tấm gương điển hình về tinh th n c n cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo trong sản xuất và chiến đấu, ham học hỏi và c u tiến bộ. Luan van 12 Như vậy, một trong những cơ sở hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá nói riêng là những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.

Hồ Chí Minh xứng đáng là hiện thân cao đẹp nhất của truyền thống văn hoá Việt Nam. Tinh hoa văn hóa của nhân loại Sinh ra và lớn lên trong một gia đình khoa ảng, Hồ Chí Minh sớm tiếp thu nền văn hoá Quốc học và Hán học. Khi đi học và đặc biệt là khi ra nước ngoài, Hồ Chí Minh không ngừng làm giàu trí tuệ mình bằng tinh hoa văn hoá nhân loại. Vă oá p ơ ô Với vị trí địa lý thuận lợi, nền văn hoá Việt Nam đã sớm có sự tiếp xúc với hai nền văn hoá lớn ở phương Đông là Trung Hoa và Ấn Độ.

Hồ Chí Minh là tiêu biểu cho tinh hoa văn hoá Việt Nam và đồng thời Người cũng là tiêu biểu của tinh hoa văn hoá phương Đông. Tinh hoa văn hóa phương Đông có ảnh hưởng sâu s c đến văn hoá Việt Nam chủ yếu là hệ tư tưởng của tam giáo Nho, Lão, Phật. Nho giáo vào Việt Nam cùng sự xâm lược của nhà Tây Hán từ thế kỷ II trước Công nguyên. Nhưng từ thế kỷ XV trở đi, Nho giáo mới chiếm được địa vị cao trong Tam giáo và để lại những dấu ấn sâu s c trong văn hoá Việt Nam.

Hồ Chí Minh xuất thân trong một gia đình Nho giáo nên sớm nghiền ngẫm kinh điển Nho gia. Trong quá trình đến với di sản truyền thống này, Người đã biết khai thác và lựa ra những yếu tố tích cực, phù hợp để phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng. Người từng nói: “Tuy Khổng tử là phong kiến và trong học thuyết của Khổng Tử có nhiều điều không đúng, song những điều hay trong đó thì chúng ta nên học”. Luan van 13 Trong các bài nói, bài viết của Người chúng ta hay b t gặp những thuật ngữ, khái niệm của Nho giáo như “thế giới đại đồng”, “dân vi quý.

” hay cần, kiệm, liêm, chính. Tuy sử dụng thuật ngữ cũ của Nho giáo nhưng Hồ Chí Minh đã ổ sung, sửa đổi đem lại cho nó ý nghĩa mới, mang ý nghĩa cách mạng. Chẳng hạn như phạm trù “trung”, “hiếu”, đã từ lâu quen thuộc với nhân dân nhưng Hồ Chí Minh nói: đạo đức cũ và đạo đức mới khác nhau nhiều; không phải chỉ có hiếu với bố mẹ mà hiếu với nhân dân, phải thương dân, tin dân, học dân, hỏi dân. Trung với nước phải g n liền hiếu với dân.

Bên cạnh có thái độ tôn trọng, tiếp thu những hạt nhân hợp lý của Nho giáo, Người còn triệt để phê phán những quan điểm sai l m, phản tiến bộ như tư tưởng đẳng cấp, coi khinh phụ nữ, khinh lao động chân tay của Nho giáo. Nếu như các nhà Nho xưa coi khinh lao động chân tay, chỉ coi trọng nghề đọc sách thì Hồ Chí Minh cho rằng: “Để sữa chữa sai lầm cổ truyền ấy, chế độ xã hội chủ nghĩa đã nêu rõ khẩu hiệu: phải kết hợp chặt chẽ lao động trí óc với lao động chân tay. Là một nhà cách mạng chân chính, Hồ Chí Minh luôn thấy được nét tích cực trong mỗi tư tưởng. Người luôn nh c nhở: “những người An Nam chúng ta hãy tự hoàn thiện mình, về mặt tinh thần bằng cách đọc các tác phẩm tinh thần của Khổng Tử, và về mặt cách mạng thì cần đọc các tác phẩm của Lênin” [20, tr.

Thứ đến là Hồ Chí Minh tiếp thu triết lý “theo tự nhiên” của Lão Tử. Học thuyết của Lão Tử được tóm t t trong hai chữ “vô vi”. Theo Lão Tử, “vô vi” không phải là không làm gì mà làm theo cái “vô”, tức là cái Đạo có “sẵn” trong tự nhiên hay hành động theo quy luật của tự nhiên. Hồ Chí Minh được xem là một nhà triết học hành động nhưng người cũng là một trí thức của phương Đông.

Học giả Trung Quốc Lâm Ngữ Đường từng nói: trong mỗi người trí thức phương Đông đều có một ông Khổng và Luan van 14 một ông Lão – khi còn trẻ người ta thường hăng hái, hành xử theo triết lý nhập thế của Khổng Tử nhưng cuối đời thường rơi vào tư tưởng xuất thế của Lão Trang [28]. Hồ Chí Minh có l n đã dẫn “Đạo đức kinh” của Lão Tử: “Dạ bất bế hộ, lộ bất thập di” (đêm không c n đóng cửa, ngoài đường không ai nhặt của rơi) [27]. Năm 1946, khi trả lời các nhà áo nước ngoài, Người nói: Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh phú quý chút nào. Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào uỷ thác thì tôi gắng sức làm.

Bao giờ, đồng bào cho tôi lui, thì tôi rất vui lòng lui. Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh, nước biếc để câu cá, trồng hoa, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gì đến vòng danh lợi [21, tr. Ở đây, chúng ta thấy Hồ Chí Minh mang dáng dấp của một ông Khổng khi Người đang được “đồng bào ủy thác” và một ông Lão khi “đồng bào cho lui”. Trong Đạo Đức Kinh, Lão Tử viết: “Ta có ba cái quý: cái thứ nhất là nhân từ, cái thứ hai là tiết kiệm, cái thứ ba là không dám xem mình đứng trước thiên hạ.

Vì nhân từ nên có thể dũng cảm. Vì tiết kiệm cho nên có thể rộng rãi. Vì không dám xem mình trước thiên hạ cho nên có thể đứng đầu mọi vật. Hồ Chí Minh suốt đời rèn luyện, thực hiện a đức tính ấy.

Người luôn đề cao chữ “nhân”, coi trọng các giá trị, các chuẩn mực đạo đức; nêu cao và thực hiện chữ “kiệm” và luôn “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”. Tổng thống Chi Lê, X. Agienđê khi được hỏi: ba đức tính của những nhà chính trị mà Ngài muốn có và với ai người sẽ lấy làm gương? Tổng thống X. Agienđê trả lời: tính liêm khiết, lòng nhân đạo và đức khiêm tốn tuyệt vời của Hồ Chí Minh [28].

Luan van 15 Tuy là một nhà sử học Pháp nhưng nhà sử học G.