Vận Dụng Các Phương Pháp Tích Cực Trong Dạy Học Phân Môn Tập Đọc Cho Học Sinh Lớp 5

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc vận dụng phương pháp tích cực trong dạy học đóng vai trò then chốt. 85 trang · Trường Đại Học Quảng Nam · 2016.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Nguyện
• Người hướng dẫn: Thạc sĩ Huỳnh Dõng, Giảng viên Chính
• Trường học: Trường Đại Học Quảng Nam
• Chuyên ngành: Tiểu Học
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Tích Cực Trong Dạy Học Tập Đọc Cho Học Sinh Lớp 5
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tam Kỳ

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.1.1. Khái niệm phương pháp dạy học
• 1.1.2. Khái niệm về tính tích cực học tập
• 1.1.3. Khái niệm phương pháp tích cực
• 1.2. Một số vấn đề về phân môn Tập đọc
• 1.2.1. Vị trí, tính chất, nhiệm vụ của phân môn Tập đọc
• 1.2.2. Mục tiêu dạy học Tập đọc của học sinh lớp 5
• 1.2.3. Nội dung dạy học Tập đọc của học sinh lớp 5
• 1.2.4. Một số vấn đề về phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.4.1. Bản chất của phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.4.2. Những dấu hiệu đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.4.3. Ưu, nhược điểm của phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.4.4. Một số vấn đề cần lưu ý khi sử dụng phương pháp tích cực trong dạy học
• 1.2.4.5. Lí luận chung về một số phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.4.5.1. Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ
• 1.2.4.5.2. Phương pháp trò chơi học tập
• 1.2.4.6. Quy trình thiết kế một hoạt động dạy học theo phương pháp tích cực
• 1.2.4.7. Quy trình dạy học theo phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ
• 1.2.4.8. Quy trình dạy học theo phương pháp trò chơi học tập
• 1.2.5. Đặc điểm tâm sinh lí học sinh lớp 5 và vấn đề áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong phân môn Tập đọc
• 1.2.6. Thực trạng của việc vận dụng các phương pháp tích cực trong dạy học phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 5 trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi
• 1.2.6.1. Đối tượng và phương pháp điều tra
• 1.2.6.2. Thực trạng của vấn đề
• 1.2.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN TẬP ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN VĂN TRỖI
• 2.1. Hình thức tổ chức dạy học theo phương pháp tích cực
• 2.2. Hình thức tổ chức dạy học theo phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ
• 2.3. Hình thức tổ chức dạy học theo phương pháp trò chơi học tập
• 2.4. Vận dụng các phương pháp tích cực trong dạy học phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 5
• 2.4.1. Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ
• 2.4.1.1. Vận dụng vào bài “Mùa thảo quả” SGK Tiếng Việt 5, tập 1, trang 113
• 2.4.1.2. Vận dụng vào bài “Hành trình của bầy ong” SGK Tiếng Việt 5, tập 1, trang 117
• 2.4.1.3. Vận dụng vào bài “Trồng rừng ngập mặn” SGK Tiếng Việt 5, tập 1, trang 128
• 2.4.1.4. Vận dụng vào bài “Cửa sông” SGK Tiếng Việt 5, tập 2, trang 74
• 2.4.1.5. Vận dụng vào bài “Thuần phục sư tử” SGK Tiếng Việt 5, tập 2, trang 117
• 2.4.2. Phương pháp trò chơi học tập
• 2.4.2.1. Vận dụng vào bài “Quang cảnh làng mạc ngày mùa” SGK Tiếng Việt 5, tập 1, trang 10
• 2.4.2.2. Vận dụng vào bài “Lòng dân” SGK Tiếng Việt 5, tập 1, trang 24
• 2.4.2.3. Vận dụng vào bài “Phân xử tài tình” SGK Tiếng Việt 5, tập 2, trang 46
• 2.4.2.4. Vận dụng vào bài “Luật tục xưa của người Ê – đê” SGK Tiếng Việt 5, tập 2, trang 56
• 2.4.2.5. Vận dụng vào bài “Phong cảnh đền Hùng” SGK Tiếng Việt 5, tập 2, trang 68
• 2.4.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mô tả thực nghiệm
• 3.2. Mục đích thực nghiệm
• 3.3. Đối tượng và địa điểm thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp thực nghiệm
• 3.5. Chuẩn bị thực nghiệm
• 3.6. Nội dung thực nghiệm
• 3.7. Tổ chức thực nghiệm
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• 3.8.1. Các tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.8.2. Kết quả đánh giá
• 3.8.2.1. Kết quả đánh giá về mặt định tính
• 3.8.2.2. Kết quả về mặt định lượng
• 3.8.3. Kết luận về kết quả thực nghiệm
• 3.9. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Phương Pháp Tích Cực Tập Đọc Lớp 5

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc vận dụng phương pháp tích cực trong dạy học đóng vai trò then chốt. Đặc biệt, với phân môn Tập đọc lớp 5, việc này càng trở nên quan trọng bởi đây là giai đoạn học sinh cần phát triển mạnh mẽ năng lực đọc hiểu. Phương pháp dạy học tích cực không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động mà còn khơi gợi niềm yêu thích đọc sách. Việc đổi mới phương pháp, lấy học sinh làm trung tâm là yêu cầu cấp thiết. Giáo viên cần tạo ra môi trường học tập mà ở đó, học sinh được tự do khám phá, trải nghiệm và chia sẻ. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn góp phần phát triển toàn diện nhân cách học sinh.

1.1. Tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học tập đọc

Đổi mới phương pháp dạy học tập đọc là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục. Phương pháp truyền thống thường đặt giáo viên ở vị trí trung tâm, truyền đạt kiến thức một chiều. Ngược lại, phương pháp hiện đại cần tạo điều kiện cho học sinh chủ động tham gia vào quá trình học tập. Sự thay đổi này giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng tự học và kỹ năng làm việc nhóm. Việc áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực sẽ tạo ra một môi trường học tập sinh động và hấp dẫn.

1.2. Mục tiêu chính của dạy học tích cực tập đọc lớp 5 là gì

Mục tiêu của dạy học tích cực trong Tập đọc lớp 5 không chỉ dừng lại ở việc giúp học sinh đọc đúng, đọc lưu loát mà còn hướng đến phát triển năng lực đọc hiểu sâu sắc. Học sinh cần hiểu được ý nghĩa của văn bản, cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ và rút ra những bài học giá trị. Bên cạnh đó, việc vận dụng phương pháp tích cực còn giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, trình bày ý kiến và làm việc hợp tác. Cuối cùng, mục tiêu là tạo dựng cho học sinh tình yêu với văn học và thói quen đọc sách suốt đời.

II. Thách Thức Vấn Đề trong Dạy Học Tập Đọc Lớp 5 Hiện Nay

Mặc dù có nhiều nỗ lực đổi mới, việc vận dụng phương pháp tích cực trong dạy học tập đọc lớp 5 vẫn còn đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thụ động của học sinh. Nhiều em quen với việc tiếp thu kiến thức một cách thụ động, ngại tham gia vào các hoạt động tương tác. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn hạn chế cũng là một trở ngại không nhỏ. Giáo viên cũng cần được bồi dưỡng, nâng cao năng lực để có thể vận dụng linh hoạt các phương pháp một cách hiệu quả. "Nhưng thực tế giáo dục hiện nay chưa phát huy được hết năng lực thực sự của mỗi học sinh, chưa tạo cho học sinh cơ hội thể hiện khả năng của mình"(Trích dẫn từ tài liệu gốc).

2.1. Thực trạng vận dụng phương pháp tích cực tập đọc ở tiểu học

Thực tế cho thấy, việc vận dụng phương pháp tích cực trong dạy học tập đọc ở các trường tiểu học còn nhiều hạn chế. Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, ít chú trọng đến việc tạo điều kiện cho học sinh tham gia vào quá trình học tập. Theo khảo sát, việc vận dụng các phương pháp tích cực trong dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 5 trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi vẫn còn nhiều hạn chế và cần được cải thiện.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong dạy học tích cực

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong việc dạy học tích cực. Thứ nhất, giáo viên thiếu thời gian và nguồn lực để chuẩn bị bài giảng một cách kỹ lưỡng. Thứ hai, sĩ số lớp học đông khiến giáo viên khó có thể quan tâm đến từng học sinh. Thứ ba, một số giáo viên còn thiếu kinh nghiệm và kiến thức về các phương pháp dạy học tích cực. Thứ tư, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình chưa chặt chẽ.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Tập Đọc Lớp 5 Hợp Tác Nhóm

Một trong những phương pháp dạy học tích cực hiệu quả nhất trong Tập đọc lớp 5 là hợp tác nhóm. Phương pháp này tạo cơ hội cho học sinh được trao đổi, thảo luận và chia sẻ ý kiến với nhau. Thông qua làm việc nhóm, học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ và tạo điều kiện cho các nhóm làm việc hiệu quả. Việc chia nhóm cần đảm bảo tính đa dạng về năng lực, sở thích và cá tính của học sinh.

3.1. Cách tổ chức hoạt động nhóm hiệu quả trong giờ tập đọc

Để tổ chức hoạt động nhóm hiệu quả, giáo viên cần chuẩn bị kỹ lưỡng các nhiệm vụ và hướng dẫn cụ thể. Các nhiệm vụ cần phù hợp với trình độ của học sinh và có tính thách thức vừa phải. Giáo viên nên chia nhóm theo nhiều hình thức khác nhau, ví dụ: nhóm theo sở thích, nhóm theo năng lực hoặc nhóm ngẫu nhiên. Trong quá trình làm việc, giáo viên cần quan sát, hỗ trợ và động viên các nhóm. Sau khi kết thúc hoạt động, giáo viên cần tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả và rút ra bài học.

3.2. Lợi ích của phương pháp hợp tác nhóm đối với học sinh

Phương pháp hợp tác nhóm mang lại nhiều lợi ích cho học sinh. Thứ nhất, giúp học sinh nắm vững kiến thức một cách sâu sắc. Thứ hai, phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề. Thứ ba, tạo cơ hội cho học sinh học hỏi lẫn nhau. Thứ tư, tăng cường sự tự tin và hứng thú học tập. Thứ năm, phát triển khả năng làm việc độc lập và sáng tạo.

3.3. Ví dụ Về Vận dụng vào ài Mùa thảo quả SGK Tiếng việt 5

Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ. Mỗi nhóm đọc một đoạn của bài “Mùa thảo quả” và sau đó tóm tắt nội dung chính. Sau đó, mỗi nhóm trình bày tóm tắt của mình và cả lớp cùng thảo luận để hiểu rõ hơn về bài đọc. Hoạt động này giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, tóm tắt và làm việc nhóm. Từ đó, học sinh hiểu rõ về nội dung bài hơn.

IV. Kỹ Thuật Dạy Học Tích Cực Tập Đọc Lớp 5 Trò Chơi Học Tập

Trò chơi học tập là một kỹ thuật dạy học tích cực khác rất hiệu quả trong Tập đọc lớp 5. Trò chơi tạo ra một môi trường học tập vui vẻ, thoải mái và kích thích sự hứng thú của học sinh. Thông qua trò chơi, học sinh không chỉ học kiến thức một cách tự nhiên mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy, phản xạ và làm việc nhóm. Giáo viên cần lựa chọn các trò chơi phù hợp với nội dung bài học và trình độ của học sinh. Bên cạnh đó, giáo viên cũng cần hướng dẫn rõ ràng luật chơi và đảm bảo tính công bằng trong quá trình chơi.

4.1. Cách lựa chọn trò chơi phù hợp với nội dung bài tập đọc

Để lựa chọn trò chơi phù hợp, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của bài học và những kiến thức, kỹ năng mà học sinh cần đạt được. Sau đó, giáo viên tìm kiếm các trò chơi có thể giúp học sinh củng cố và vận dụng những kiến thức, kỹ năng đó. Ví dụ, nếu bài học về từ ngữ, giáo viên có thể tổ chức trò chơi ô chữ hoặc giải nghĩa từ. Nếu bài học về nội dung, giáo viên có thể tổ chức trò chơi đóng vai hoặc trả lời câu hỏi nhanh.

4.2. Ứng dụng trò chơi để tạo hứng thú cho giờ tập đọc

Trò chơi học tập có thể giúp tạo hứng thú cho giờ tập đọc bằng cách tạo ra một môi trường học tập vui vẻ, thoải mái và kích thích sự tò mò của học sinh. Khi tham gia trò chơi, học sinh được tự do khám phá, trải nghiệm và thể hiện bản thân. Điều này giúp học sinh cảm thấy yêu thích môn học hơn và có động lực học tập hơn.

4.3. Ví dụ Về Vận dụng vào ài Quang cảnh làng mạc ngày mùa SGK Tiếng việt 5

Giáo viên có thể tổ chức trò chơi "Ai nhanh hơn" để kiểm tra kiến thức về các từ ngữ miêu tả quang cảnh làng mạc ngày mùa. Giáo viên đọc định nghĩa và học sinh phải nhanh chóng đưa ra từ ngữ tương ứng. Hoạt động này giúp học sinh củng cố vốn từ vựng và rèn luyện kỹ năng phản xạ nhanh.

V. Đánh Giá Hiệu Quả và Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tế Lớp 5

Để đánh giá hiệu quả của việc vận dụng phương pháp tích cực trong dạy học tập đọc lớp 5, cần thực hiện các nghiên cứu thực tế và so sánh kết quả học tập của học sinh giữa lớp áp dụng phương pháp tích cực và lớp học theo phương pháp truyền thống. Các tiêu chí đánh giá cần bao gồm: khả năng đọc hiểu, kỹ năng diễn đạt, mức độ hứng thú học tập và khả năng làm việc nhóm. "Kết quả kiểm tra về kiến thức, kĩ năng mà học sinh lớp thực nghiệm và lớp đối chứng nắm đƣợc (Bài kiểm tra số 1)" (Trích dẫn từ tài liệu gốc).

5.1. Các tiêu chí đánh giá kết quả sau khi vận dụng phương pháp

Các tiêu chí đánh giá kết quả cần được xác định rõ ràng và cụ thể. Ví dụ, khả năng đọc hiểu có thể được đánh giá thông qua bài kiểm tra trắc nghiệm hoặc tự luận. Kỹ năng diễn đạt có thể được đánh giá thông qua bài thuyết trình hoặc bài viết. Mức độ hứng thú học tập có thể được đánh giá thông qua phiếu khảo sát hoặc phỏng vấn. Khả năng làm việc nhóm có thể được đánh giá thông qua quan sát hoặc báo cáo của nhóm.

5.2. So sánh kết quả giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

So sánh kết quả giữa lớp thực nghiệm (áp dụng phương pháp tích cực) và lớp đối chứng (học theo phương pháp truyền thống) là một bước quan trọng để đánh giá hiệu quả của phương pháp tích cực. Nếu kết quả của lớp thực nghiệm cao hơn đáng kể so với lớp đối chứng, điều này chứng tỏ rằng phương pháp tích cực có hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng dạy học tập đọc.

VI. Kết Luận Định Hướng Tương Lai Cho Phương Pháp Dạy Học Tập Đọc

Việc vận dụng phương pháp tích cực trong dạy học tập đọc lớp 5 là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển toàn diện các kỹ năng cần thiết. Để vận dụng phương pháp tích cực một cách hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh, nhà trường và gia đình. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện các phương pháp dạy học tích cực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

6.1. Bài học kinh nghiệm từ quá trình vận dụng phương pháp tích cực

Quá trình vận dụng phương pháp tích cực mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Thứ nhất, cần chuẩn bị kỹ lưỡng bài giảng và lựa chọn các hoạt động phù hợp với trình độ của học sinh. Thứ hai, cần tạo ra một môi trường học tập thân thiện, cởi mở và khuyến khích sự tham gia của tất cả học sinh. Thứ ba, cần đánh giá thường xuyên và kịp thời điều chỉnh phương pháp dạy học để đạt hiệu quả tốt nhất.

6.2. Đề xuất để phát triển phương pháp dạy tập đọc hiệu quả hơn

Để phát triển phương pháp dạy tập đọc hiệu quả hơn, cần tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên về các phương pháp dạy học tích cực. Bên cạnh đó, cần đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học hiện đại. Đồng thời, cần xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình để cùng nhau hỗ trợ học sinh học tập tốt hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự phát triển của khoa học kỹ thuật, giáo dục tiểu học đóng vai trò nền tảng trong việc hình thành nhân cách và năng lực tư duy cho học sinh. Môn Tiếng Việt, đặc biệt là phân môn Tập đọc, là công cụ mở đầu giúp học sinh chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỹ năng đọc thông viết thạo để học tập tốt các môn học khác. Ở lứa tuổi học sinh lớp 5, tâm lý lứa tuổi đang chuyển giao từ hoạt động chủ đạo vui chơi sang học tập, khả năng tập trung chú ý có chủ định chưa thực sự bền vững.

Thực tế giảng dạy tại các trường tiểu học cho thấy phương pháp dạy học truyền thống vẫn còn nặng tính truyền thụ một chiều, giáo viên hoạt động nhiều và nhồi nhét kiến thức, trong khi học sinh tiếp thu một cách thụ động, thiếu cơ hội bộc lộ năng lực cá nhân. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục lấy người học làm trung tâm, tác giả Nguyễn Thị Thanh Nguyện đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Vận dụng các phương pháp tích cực trong dạy học phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 5" dưới sự hướng dẫn của ThS. Huỳnh Dõng tại Trường Đại học Quảng Nam (tháng 5/2016).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về phương pháp dạy học tích cực và đặc điểm dạy học phân môn Tập đọc lớp 5.
2. Khảo sát, đánh giá thực trạng nhận thức và mức độ vận dụng các phương pháp tích cực của giáo viên khối 5 tại địa bàn nghiên cứu.
3. Thiết kế các quy trình và hoạt động dạy học cụ thể theo phương pháp tích cực (tập trung vào phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ và phương pháp trò chơi học tập) cho các bài học trong chương trình Sách giáo khoa (SGK) Tiếng Việt lớp 5.
4. Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các phương pháp dạy học tích cực trong dạy học phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 5.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Nội dung: Phân môn Tập đọc thuộc chương trình SGK Tiếng Việt lớp 5 (tập 1 và tập 2).
  • Không gian và đối tượng khảo sát/thực nghiệm: Giáo viên và học sinh khối lớp 5 tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
  • Thời gian nghiên cứu: Khóa luận hoàn thành vào tháng 5 năm 2016.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lí luận dựa trên các khái niệm và quan điểm sư phạm hiện đại:

• Khái niệm phương pháp dạy học tích cực (PPTC): Là tổ hợp các phương pháp dạy học hướng tới việc tích cực hóa, hoạt động hóa hoạt động nhận thức của học sinh; lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên giữ vai trò thiết kế, hướng dẫn, gợi mở và cố vấn.
• Bản chất và 4 dấu hiệu đặc trưng của PPTC:
  1. Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh: Học sinh trực tiếp quan sát, thảo luận, giải quyết vấn đề để tự chiếm lĩnh kiến thức.
  2. Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học: Hình thành thói quen, kỹ năng tự học ngay từ bậc tiểu học.
  3. Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác: Kết hợp làm việc độc lập với thảo luận nhóm (quy mô từ 2 đến 6 học sinh).
  4. Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh: Phát triển kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau giữa các học sinh.
• Đặc trưng phân môn Tập đọc lớp 5: Rèn luyện đồng thời 4 kỹ năng (đọc đúng, đọc nhanh/lưu loát, đọc có ý thức/đọc hiểu, đọc diễn cảm) qua hai hình thức đọc thành tiếng và đọc thầm. Nội dung bao gồm 10 chủ điểm xuyên suốt 35 tuần học (mỗi tuần 2 bài Tập đọc).
• Tổng quan nghiên cứu trước: Khóa luận kế thừa và phát triển các hướng tiếp cận từ công trình của tác giả Hồ Thị Vân (nghiên cứu PPTC trong phân môn Luyện từ và câu lớp 4), GS. Trần Bá Hoành (Đổi mới phương pháp dạy học, chương trình và sách giáo khoa) và tài liệu Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở tiểu học (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2007).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Phân tích, tổng hợp tài liệu, giáo trình, SGK và sách giáo viên (SGV).
• Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (anket): Phát phiếu khảo sát thực trạng đến 100% giáo viên chủ nhiệm khối lớp 5 tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi (thu về 6/6 phiếu hợp lệ).
• Phương pháp quan sát và trò chuyện: Ghi nhận tinh thần học tập của học sinh và trao đổi chuyên môn với giáo viên trong các tiết dạy.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học thực nghiệm có đối chứng để so sánh định tính và định lượng.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý dữ liệu định lượng, tính tỉ lệ phần trăm, điểm trung bình và độ lệch chuẩn.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng các phương pháp tích cực

Chương 1 làm sáng tỏ cơ sở khoa học của PPTC, đặc điểm tâm sinh lý học sinh lớp 5 (về tri giác, chú ý có chủ định, trí nhớ trực quan - hình tượng, tư duy chuyển dần từ cụ thể sang trừu tượng khái quát, tính cách và ý chí) cùng mối liên hệ với việc tiếp thu phân môn Tập đọc.

Tác giả đi sâu vào bản chất, ưu điểm, hạn chế và quy trình thiết kế của 2 phương pháp dạy học tích cực trọng tâm:

• Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ: Quy trình 3 bước gồm (1) Nêu nội dung và chia nhóm thảo luận (từ 2 đến 6 học sinh, phân công nhóm trưởng); (2) Tổ chức cho học sinh tiến hành thảo luận và cử đại diện trình bày kết quả; (3) Tổng kết, nhận xét và đánh giá kết quả thảo luận.
• Phương pháp trò chơi học tập: Quy trình 4 bước gồm (1) Nêu tên trò chơi; (2) Hướng dẫn cách chơi, luật chơi, tính điểm và quy định thưởng phạt; (3) Tiến hành chơi; (4) Nhận xét, đánh giá và rút ra ý nghĩa bài học.

Khảo sát thực trạng tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi (thực hiện trên 6 giáo viên chủ nhiệm khối 5, trình độ cao đẳng và đại học sư phạm tiểu học chính quy) phản ánh các số liệu thực tế:

Nội dung khảo sát	Tiêu chí đánh giá / Tỉ lệ lựa chọn của giáo viên
Mức độ cần thiết của PPTC (Bảng 1)	- Rất cần thiết: 0% - Cần thiết: 50% - Bình thường: 50% - Không cần thiết: 0%
Mức độ truyền đạt Tập đọc (Bảng 2)	- Dễ dàng: 33,3% - Bình thường: 50% - Khó: 16,7% - Rất khó: 0%
Nhận thức tần suất vận dụng (Bảng 3)	- Nhóm nhỏ: Rất thường xuyên: 0% | Thường xuyên: 66,7% | Thỉnh thoảng: 33,3% | Hiếm khi: 0% - Trò chơi: Rất thường xuyên: 0% | Thường xuyên: 50% | Thỉnh thoảng: 16,7% | Hiếm khi: 33,3%
Thực tế tần suất vận dụng (Bảng 4)	- Nhóm nhỏ: Thường xuyên: 0% | Thỉnh thoảng: 83,3% | Hiếm khi: 16,7% - Trò chơi: Thường xuyên: 0% | Thỉnh thoảng: 33,3% | Hiếm khi: 66,7%
Nhận định ưu điểm của PPTC (Bảng 5)	- Tạo cơ hội cho HS thể hiện khả năng: 100% - Tiết học nhẹ nhàng, ít căng thẳng: 83,3% - HS hứng thú, tích cực phát biểu: 83,3% - Tất cả HS đều làm việc: 83,3% - Dễ dàng truyền đạt kiến thức: 50% - HS dễ làm việc riêng (mặt trái): 16,7%

Số liệu khảo sát cho thấy có sự chênh lệch lớn giữa nhận thức và hành vi thực tế: dù 100% giáo viên thừa nhận ưu điểm của PPTC nhưng 0% giáo viên sử dụng thường xuyên trên thực tế; phương pháp trò chơi có tới 66,7% giáo viên hiếm khi áp dụng vì tâm lý e ngại mất trật tự và hạn chế về mặt thời gian.

---

Chương 2: Vận dụng các phương pháp tích cực trong dạy học phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 5 trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi

Chương 2 trình bày các hình thức tổ chức dạy học linh hoạt (nhóm đôi, nhóm 4, nhóm 6; trò chơi theo đội, theo tổ, theo cá nhân) và xây dựng hệ thống kế hoạch bài dạy minh họa chi tiết theo đúng cấu trúc hoạt động giáo viên - học sinh cho 10 bài đọc trong SGK Tiếng Việt 5:

1. Thiết kế bài dạy theo phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ:

• Bài "Mùa thảo quả" (Tập 1, tr. 113): Tổ chức thảo luận nhóm đôi (3 phút) trả lời Câu hỏi 1 về cách dùng từ, đặt câu đặc biệt miêu tả hương thơm thảo quả báo hiệu vào mùa.
• Bài "Hành trình của bầy ong" (Tập 1, tr. 117): Thảo luận nhóm 4 (3 phút) giải quyết Câu hỏi 2 về những nơi bầy ong đến tìm mật và vẻ đẹp đặc trưng của từng vùng miền (rừng sâu, biển xa, quần đảo).
• Bài "Trồng rừng ngập mặn" (Tập 1, tr. 128): Thảo luận nhóm 4 giải quyết Câu hỏi 1, phân tích nguyên nhân (chiến tranh, quai đê lấn biển, nuôi tôm) và hậu quả của việc phá rừng ngập mặn (mất lá chắn bảo vệ, xói lở đê điều).
• Bài "Cửa sông" (Tập 2, tr. 74): Thảo luận nhóm 6 (4 phút) giải quyết Câu hỏi 1 và Câu hỏi 2, phân tích biện pháp tu từ nhân hóa về "cửa sông không then khóa" và các đặc điểm địa lý - sinh thái đặc biệt của vùng nước lợ.
• Bài "Thuần phục sư tử" (Tập 2, tr. 117): Thảo luận nhóm 6 (4 phút) giải quyết Câu hỏi 3 và Câu hỏi 4, làm rõ nguyên nhân sư tử thuần phục trước ánh mắt dịu hiền của Ha-li-ma và bài học về sức mạnh của trí thông minh, lòng kiên nhẫn và sự dịu dàng của người phụ nữ.

2. Thiết kế bài dạy theo phương pháp trò chơi học tập:

• Bài "Quang cảnh làng mạc ngày mùa" (Tập 1, tr. 10): Thiết kế trò chơi "Ô số bí ẩn" gồm 4 ô số tương ứng 4 câu hỏi tìm hiểu từ ngữ chỉ màu vàng, thời tiết và con người; chia lớp thành 2 đội, thời gian 8 phút, mỗi câu đúng đạt 20 điểm.
• Bài "Lòng dân" (Tập 1, tr. 24): Thiết kế trò chơi "Thi tài diễn xuất" tổ chức theo 4 tổ, phân 5 vai diễn (Dì Năm, An, Chú cán bộ, Lính, Cai); thời gian 5 - 7 phút, thang điểm tối đa 20 điểm và bình chọn danh hiệu "diễn viên nhí".
• Định hướng vận dụng cho các bài tiếp theo: Thiết kế trò chơi học tập cho các bài Phân xử tài tình (Tập 2, tr. 46), Luật tục xưa của người Ê-đê (Tập 2, tr. 56) và Phong cảnh đền Hùng (Tập 2, tr. 68).

---

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày tiến trình thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính đúng đắn và tính khả thi của các phương án bài dạy đã thiết kế:

• Tổ chức thực nghiệm: Chọn các lớp khối 5 tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, chia thành lớp thực nghiệm (TN - giảng dạy theo quy trình PPTC đề xuất) và lớp đối chứng (ĐC - giảng dạy theo phương pháp truyền thống thông thường).
• Tiêu chí và công cụ đánh giá: Đánh giá định tính qua thái độ học tập, mức độ chủ động, tinh thần hợp tác nhóm; đánh giá định lượng qua điểm số của 2 bài kiểm tra kiến thức và kỹ năng (Bài kiểm tra số 1 và Bài kiểm tra số 2 tương ứng Bảng 6, Bảng 7 và Biểu đồ 1, Biểu đồ 2).
• Kết quả thu nhận:
  • Về định tính: Lớp thực nghiệm có không khí học tập sôi nổi, học sinh tự tin phát biểu, kỹ năng đọc diễn cảm và đọc hiểu được nâng cao, hạn chế tình trạng học sinh thụ động hoặc làm việc riêng.
  • Về định lượng: Điểm số kiểm tra của lớp thực nghiệm đạt tỉ lệ khá giỏi cao hơn và độ lệch chuẩn thấp hơn so với lớp đối chứng, khẳng định phương pháp vận dụng có hiệu quả rõ rệt.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể dựa trên số liệu thực chứng:

1. Làm rõ thực trạng giảng dạy: Chỉ ra khoảng cách lớn giữa nhận thức (100% giáo viên hiểu ưu điểm) và thực hành thực tế (83,3% chỉ thỉnh thoảng dùng nhóm nhỏ, 66,7% hiếm khi dùng trò chơi; 0% sử dụng thường xuyên).
2. Xây dựng hệ thống quy trình chuẩn hóa: Đề xuất quy trình 3 bước đối với phương pháp thảo luận nhóm và quy trình 4 bước đối với phương pháp trò chơi học tập, kèm các lưu ý sư phạm chặt chẽ (kiểm soát thời gian thảo luận dưới 1/2 tiết học, quy mô nhóm từ 2 đến 6 học sinh, giao nhiệm vụ vừa sức, giáo viên giữ vai trò cố vấn tích cực).
3. Đóng góp về mặt thực tiễn: Cung cấp hệ thống kế hoạch bài dạy chi tiết cho 10 bài Tập đọc thuộc cả hai tập SGK Tiếng Việt 5, giải quyết mối quan hệ tương tác giữa hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, nâng cao năng lực cảm thụ văn học và kỹ năng sử dụng tiếng Việt cho học sinh tiểu học.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát và thực nghiệm của đề tài chỉ giới hạn tại 6 lớp khối 5 của Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi (thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam) với mẫu điều tra 6 giáo viên; khóa luận chỉ tập trung khai thác sâu 2 phương pháp (thảo luận nhóm nhỏ và trò chơi học tập) trong hệ thống các phương pháp dạy học tích cực.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng địa bàn khảo sát và thực nghiệm ra nhiều trường tiểu học ở các khu vực khác nhau; nghiên cứu ứng dụng kết hợp thêm các phương pháp tích cực khác (đóng vai, giải quyết vấn đề, dạy học dự án) cho toàn bộ các phân môn khác của môn Tiếng Việt cấp tiểu học.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học, Sư phạm Tiếng Việt: Tham khảo phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, kỹ thuật thiết kế phiếu điều tra anket và cách thức xử lý số liệu khảo sát trong nghiên cứu giáo dục.
• Giáo viên tiểu học: Trực tiếp ứng dụng các kế hoạch bài dạy mẫu (như bài Mùa thảo quả, Lòng dân, Hành trình của bầy ong, Cửa sông...) và quy trình tổ chức nhóm nhỏ, trò chơi học tập để làm phong phú giờ dạy Tập đọc lớp 5.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu và nhiệm vụ cốt lõi của phân môn Tập đọc lớp 5 được xác định trong khóa luận là gì?
Phân môn Tập đọc lớp 5 có tính chất thực hành, rèn luyện 4 kỹ năng đọc (đọc đúng, đọc nhanh/lưu loát, đọc có ý thức/đọc hiểu, đọc diễn cảm) thông qua hình thức đọc thành tiếng và đọc thầm; đồng thời trau dồi kiến thức văn học - ngôn ngữ, giáo dục thẩm mĩ, bồi dưỡng tình cảm và phát triển tư duy cho học sinh.

2. Bốn dấu hiệu đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực được tác giả tổng hợp gồm những điểm nào?
Bốn dấu hiệu gồm: (1) Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh; (2) Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học; (3) Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác; (4) Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh.

3. Khảo sát thực tế 6 giáo viên khối 5 tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi cho thấy tần suất sử dụng phương pháp trò chơi học tập như thế nào?
Theo Bảng 4 của khóa luận, 0% giáo viên sử dụng phương pháp trò chơi học tập ở mức "Thường xuyên", 33,3% giáo viên sử dụng ở mức "Thỉnh thoảng" và có tới 66,7% giáo viên "Hiếm khi" sử dụng phương pháp này.

4. Quy trình tổ chức phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ được tác giả xây dựng gồm những bước nào?
Quy trình gồm 3 bước: Bước 1 (Nêu nội dung và chia nhóm cho học sinh thảo luận, từ 2-6 em/nhóm và bầu nhóm trưởng); Bước 2 (Tổ chức cho học sinh tiến hành thảo luận và cử đại diện trình bày kết quả); Bước 3 (Tổng kết, nhận xét và đánh giá kết quả thảo luận của học sinh).

5. Trò chơi "Thi tài diễn xuất" trong bài Tập đọc "Lòng dân" (Tuần 3) được thiết kế ra sao?
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm tương ứng 4 tổ để tập phân vai cho 5 nhân vật (Dì Năm, An, Chú cán bộ, Lính, Cai) trong thời gian 5 - 7 phút; các nhóm thi diễn xuất với thang điểm tối đa 20 điểm và nhóm thắng cuộc được phong danh hiệu "diễn viên nhí".

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Thanh Nguyện đã hệ thống hóa cơ sở lí luận về phương pháp dạy học tích cực và phản ánh chính xác thực trạng dạy học phân môn Tập đọc lớp 5 tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi. Đề tài đã thiết kế thành công quy trình và giáo án mẫu chi tiết cho 10 bài đọc cụ thể theo phương pháp thảo luận nhóm nhỏ và trò chơi học tập. Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp đề xuất trong việc nâng cao hứng thú học tập và chất lượng tiếp thu kiến thức của học sinh tiểu học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề phát triển tự học ngay trong trƣờng phổ thông, không chỉ tự học ở nhà sau bài lên lớp mà tự học cả ở trong tiết học có sự hƣớng dẫn của giáo viên. * Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác Trong một lớp học mà trình độ kiến thức, tƣ duy của học sinh không thể đồng đều tuyệt đối thì khi áp dụng PPTC buộc phải chấp nhận sự phân hóa về cƣờng độ, tiến độ hoàn thành nhiệm vụ học tập nhất là khi bài học đƣợc thiết kế thành một chuỗi động t c độc lập. Áp dụng PPTC ở trình độ càng cao thì sự phân hóa này càng lớn. Việc sử dụng c c phƣơng tiện công nghệ thông tin trong nhà trƣờng sẽ đ p ứng yêu cầu cá thể hóa hoạt động học tập theo nhu cầu và khả năng của mỗi học sinh.

Tuy nhiên, trong học tập, không phải mọi tri thức, kĩ năng, th i độ đều đƣợc hình thành bằng những hoạt động độc lập cá nhân. Lớp học là môi trƣờng giao tiếp giữa giáo viên - học sinh, học sinh - học sinh, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa c c c nhân trên con đƣờng lĩnh hội nội dung học tập. Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến mỗi cá nhân đƣợc bộc lộ, khẳng định hay bác bỏ, qua đó ngƣời học nâng mình lên một trình độ mới. Bài học vận dụng đƣợc vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi học sinh và của cả lớp chứ không phải dựa trên vốn hiểu biết và kinh nghiệm sống của giáo viên.

Trong nhà trƣờng, phƣơng ph p học tập hợp t c đƣợc tổ chức ở các nhóm, tổ, lớp hoặc trƣờng. Đƣợc sử dụng phổ biến trong dạy học là hoạt động hợp tác trong nhóm nhỏ 4 đến 6 ngƣời. Học tập hợp tác làm tăng hiệu quả học tập, nhất là lúc phải giải quyết những vấn đề gây cấn, lúc xuất hiện thật sự nhu cầu phối hợp giữa c c c nhân để hoàn thành nhiệm vụ chung. Trong hoạt động theo nhóm nhỏ sẽ không thể có hiện tƣợng ỷ lại; tính c ch năng lực của mỗi thành viên đƣợc bộc lộ, uốn nắn, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức, tinh thần tƣơng trợ.

Mô hình 13 hợp tác trong xã hội đƣa vào đời sống học đƣờng sẽ làm cho các thành viên quen dần với sự phân công hợp t c lao động xã hội. Trong nền kinh tế thị trƣờng đã xuất hiện nhu cầu hợp tác xuyên quốc gia, liên quốc gia; năng lực hợp tác phải trở thành một mục tiêu giáo dục mà nhà trƣờng phải chuẩn bị cho học sinh. * Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh Trong việc dạy học, việc đ nh gi học sinh không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động học của học sinh mà còn đồng thời tạo điều kiện nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của giáo viên. Trƣớc đây quan niệm giáo viên giữ độc quyền đ nh gi học sinh.

Trong PPTC, giáo viên chỉ hƣớng dẫn học sinh phát triển kĩ năng tự đ nh gi để tự điều chỉnh cách học. Liên quan với điều này, giáo viên cần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh đƣợc tham gia đ nh gi lẫn nhau. Tự đ nh gi đúng và điều chỉnh hoạt động kịp thời là một năng lực rất cần cho sự thành đạt trong cuộc sống mà nhà trƣờng phải trang bị cho học sinh. Theo hƣớng phát triển PPTC để đào tạo những con ngƣời năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội, thì việc kiểm tra, đ nh gi không thể dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến thức, lặp lại c c kĩ năng đã học mà phải khuyến khích trí thông minh, óc sáng tạo, việc giải quyết những tình huống thực tế.

Với sự giúp đỡ của các thiết bị kĩ thuật, kiểm tra đ nh gi sẽ không còn là một công việc nặng nhọc đối với giáo viên, mà lại cho nhiều thông tin kịp thời hơn để linh hoạt điều chỉnh hoạt động dạy, chỉ đạo hoạt động học. Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, gi o viên không còn đóng vai trò đơn thuần là ngƣời truyền đạt tri thức, giáo viên trở thành ngƣời thiết kế, tổ chức, hƣớng dẫn các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm nhỏ để học sinh tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập. Chủ động đạt các mục tiêu kiến thức, kĩ năng, th i độ theo yêu cầu của chƣơng trình. Trên lớp, học sinh hoạt động là chính, giáo viên có vẻ nhàn nhã hơn nhƣng trƣớc đó, khi soạn gi o n, gi o viên đã phải đầu tƣ công sức, thời gian rất nhiều so với kiểu dạy và học thụ động mới có thể thực hiện bài lên lớp với vai trò là ngƣời gợi mở, xúc t c, động viên, cố vấn, trọng tài 14 trong các hoạt động tìm tòi hào hứng, tranh luận sôi nổi của học sinh.

Giáo viên phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ sƣ phạm lành nghề mới có thể tổ chức, hƣớng dẫn các hoạt động của học sinh mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của giáo viên. Ưu, nhược điểm của phương pháp dạy học tích cực * Ưu điểm Phƣơng ph p tích cực ph t huy đƣợc tính sáng tạo của học sinh, tạo cho học sinh mạnh dạn hơn trong học tập cũng nhƣ trong cuộc sống. Khi sử dụng phƣơng pháp dạy học tích cực, giáo viên phải tích lũy thêm kiến thức để giải quyết mọi thắc mắc của học sinh, học sinh sẽ hiểu hơn và dựa trên cơ sở đó tìm ra kiến thức mới góp phần làm cho tƣ duy ngày càng ph t triển dẫn đến hiệu quả dạy học nói chung, dạy học phân môn Tập đọc nói riêng đạt hiệu quả cao. Bên cạnh đó, phƣơng ph p dạy học tích cực còn góp phần nâng cao tầm quan trọng của học sinh trong quá trình dạy học.

Giáo viên chỉ là cộng tác viên của học sinh, họ không còn cung cấp kiến thức nhồi nhét, học sinh cũng không thụ động tiếp nhận kiến thức theo kiểu máy móc nữa. Hoạt động gi o viên đƣợc giảm tải nhƣng kiến thức học sinh thu đƣợc lại nhiều hơn, c c em hứng thú hơn khi chỉnh bản thân tìm và chiếm lĩnh tri thức, Từ đó, thói quen yêu học tập đƣợc hình thành, hiệu quả dạy học ngày càng đƣợc nâng cao. * Nhược điểm Trong quá trình dạy học theo phƣơng ph p tích cực, nếu giáo viên không quản lí tốt sẽ gây mất trật tự trong giờ học. Vì học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 5 nói riêng còn nhỏ nên khả năng tự ý thức chƣa cao, khi có ý tƣởng các em đều muốn nói ra ngay, một số em ý thức đƣợc giơ tay ph t iểu trả lời câu hỏi hay nêu ra thắc mắc của mình.

Nhƣng ên cạnh đó, một số học sinh lại thích ngồi nói leo, nghĩ sao nói ngay ra vậy, nhiều em nói sẽ làm cho lớp ồn và khó có thể tiếp thu bài tốt. Hơn thế nữa, khi giáo viên tập trung quan sát những học sinh tham gia đóng góp ý kiến thì nhiều học sinh thụ động có thể ngồi làm việc riêng mà không chú ý lắng nghe. 15 Trong mỗi giờ học, nếu giáo viên chọn phƣơng ph p dạy học không phù hợp thì hiệu quả tiết học không cao và sẽ tạo sự mệt mỏi cho cả giáo viên và học sinh. Đồng thời, với phƣơng ph p này gi o viên tuy hoạt động ít nhƣng khối lƣợng tri thức phải nhiều, phải thật sự rộng thì mới có thể đảm bảo đƣợc hiệu quả dạy học cho học sinh.

Nếu học sinh vô tình hỏi những câu hỏi không có trong bài nhƣng liên quan đến nội dung bài học cũng có thể giải đ p cho c c em. Một số vấn đề cần lưu ý khi sử dụng phương pháp tích cực trong dạy học Trong quá trình sử dụng phƣơng ph p tích cực cần chú ý: Hệ thống các yêu cầu phải đảm bảo nội dung bài học, vừa sức đối với học sinh. Giáo viên cần phải quan sát, tạo điều kiện cho tất cả học sinh tham gia hoạt động. Quản lí lớp không để ồn ào, mất trật tự và thời gian dạy học phải đảm bảo, không đƣợc quá dài, cũng không đƣợc quá ngắn.

Kiến thức của giáo viên phải thật sự vững, hiểu biết rộng ngoài nội dung bài học để giải đ p c c thắc mắc của học sinh. Khi học sinh phát biểu sai, GV không nên chê trách mà cần phải khích lệ nhắc nhở bằng lời nói nhẹ nhàng, động viên các em lần sau cố gắng trả lời đúng. Trong giờ học, giáo viên sẽ là ngƣời định hƣớng, dẫn dắt học sinh tìm ra kiến thức mới, không nhồi nhét kiến thức một cách máy móc cho học sinh. Để ý những học sinh thụ động để khuyến khích các em tham gia phát biểu bài, trao đổi, trình bày các thắc mắc về nội dung bài học cùng GV và bạn è để có thể nắm bài tốt hơn.

Qua việc trình bày các ý kiến của học sinh, GV nên tổng kết lại một cách ngắn gọn để học sinh hiểu và nắm bài một cách hoàn chỉnh, tr nh trƣờng hợp ghi nhớ máy móc ở học sinh. Lí luận chung về một số phương pháp dạy học tích cực 1. Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ 1. Khái niệm Phƣơng ph p hợp tác theo nhóm nhỏ là phƣơng ph p đƣợc sử dụng rộng rãi 16 trong quá trình dạy học, nhất là đối với đối tƣợng là học sinh tiểu học.

Phƣơng ph p hợp tác theo nhóm nhỏ là phƣơng ph p gi o viên chia lớp ra làm nhiều nhóm nhỏ, giao nhiệm vụ cho các nhóm rồi sau đó cho tất cả học sinh thảo luận, bàn bạc, huy động trí tuệ của các thành viên trong nhóm đƣa ra ý kiến để giải quyết các nhiệm vụ đƣợc giao. Thông thƣờng mỗi nhóm có từ hai đến sáu học sinh. Ưu, nhược điểm của phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ *Ưu điểm Tất cả học sinh đều có cơ hội nêu ra ý kiến của mình để cùng trao đổi với bạn bè trong nhóm. Làm cho học sinh mạnh dạn hơn trong giao tiếp thông qua việc trao đổi, bàn bạc với các bạn trong nhóm.

Tạo thói quen hợp tác làm việc nhóm, giải quyết các nhiệm vụ đƣợc giao trên cơ sở gi o viên đã hƣớng dẫn, tự chốt lại các ý kiến đã đƣợc đƣa ra để trình bày trƣớc lớp. Rèn luyện cho học sinh một số kĩ năng: iết lắng nghe, phê phán, tự nhận thức, x c định giá trị.