Ứng dụng trang trí vật liệu tự nhiên chùa Từ Vân vào dạy mỹ thuật THCS Nguyễn Đình Chiểu

Ứng dụng nghệ thuật ghép mảnh tự nhiên từ chùa Từ Vân vào dạy mỹ thuật THCS Nguyễn Đình Chiểu. Tìm hiểu phương pháp sáng tạo, độc đáo tại Xuân Lộc, Đồng Nai.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hường
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Biển
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương
• Chuyên ngành: Mỹ thuật
• Đề tài: Vận dụng nghệ thuật trang trí mảnh ghép vật liệu tự nhiên ở chùa Từ Vân vào dạy học mĩ thuật tại Trường trung học cơ sở Nguyễn Đình Chiểu, Xuân Lộc, Đồng Nai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Một số khái niệm sử dụng trong đề tài
• 1.1.1. Khái niệm về nghệ thuật trang trí
• 1.1.2. Khái niệm về vật liệu tự nhiên
• 1.1.3. Khái niệm về tranh ghép mảnh
• 1.1.4. Khái niệm vận dụng
• 1.1.5. Khái niệm nghệ thuật tạo hình
• 1.1.6. Khái niệm dạy học mĩ thuật
• 1.1.7. Khái niệm hoa văn
• 1.2. Khái quát về nguồn gốc và xuất xứ của tranh ghép vật liệu tự nhiên
• 1.3. Khái quát về chùa Từ Vân
• 1.4. Mục tiêu dạy học mĩ thuật theo chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 trong định hướng phát triển năng lực cho học sinh
• 1.5. Khái quát chung về trường THCS Nguyễn Đình Chiểu và dạy học mĩ thuật tại trường THCS Nguyễn Đình Chiểu
• 1.5.1. Khái quát chung về trường THCS Nguyễn Đình Chiểu
• 1.5.2. Phân phối chương trình môn mĩ thuật tại trường THCS Nguyễn Đình Chiểu
• 1.6. Thực trạng dạy và học môn mĩ thuật tại trường THCS Nguyễn Đình Chiểu
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: KHAI THÁC ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ MẢNH GHÉP VẬT LIỆU TỰ NHIÊN Ở CHÙA TỪ VÂN VÀO DẠY HỌC MĨ THUẬT TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
• 2.1. Chủ đề của nghệ thuật trang trí các vật liệu tự nhiên ở chùa Từ Vân
• 2.1.1. Hoa văn trang trí trên trần Tháp Bảo Tích
• 2.1.2. Hoa văn trang trí trên tường và cát
• 2.1.3. Hoa văn trên nền, vách ngăn, bệ và lan can
• 2.2. Các vật liệu trang trí ở chùa Từ Vân
• 2.2.1. Vật liệu san hô
• 2.3. Nhận xét đặc điểm nghệ thuật trang trí các vật liệu tự nhiên ở chùa Từ Vân vận dụng vào dạy học mĩ thuật tại trường THCS Nguyễn Đình Chiểu Xuân Lộc, Đồng Nai
• 2.4. Biện pháp vận dụng nghệ thuật trang trí mảnh ghép vật liệu tự nhiên ở chùa Từ Vân vào dạy học mĩ thuật
• 2.5. Nhận xét về kết quả vận dụng hoa văn trang trí
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM VẬN DỤNG NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ CÁC VẬT LIỆU TỰ NHIÊN Ở CHÙA TỪ VÂN VÀO DẠY HỌC MĨ THUẬT KHỐI 6
• 3.1. Mục tiêu thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm
• 3.4. Tổ chức thực nghiệm
• 3.5. Quá trình tiến hành
• 3.6. Tổng kết và đánh giá thực nghiệm
• 3.6.1. Tổng kết thực nghiệm
• 3.6.2. Đánh giá thực nghiệm
• 3.6.3. Nguyên nhân và hạn chế
• 3.7. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan Mỹ thuật và Trang trí vật liệu tự nhiên Chùa Từ Vân

Chùa Từ Vân, còn được gọi là Chùa San Hô hay Chùa Ốc, là một công trình kiến trúc độc đáo tại Khánh Hòa, Việt Nam. Điểm đặc biệt của chùa nằm ở nghệ thuật trang trí sử dụng chủ yếu vật liệu tự nhiên như vỏ sò, vỏ ốc, san hô. Các vật liệu tự nhiên trong mỹ thuật không chỉ mang lại vẻ đẹp độc đáo, gần gũi với thiên nhiên mà còn thể hiện sự sáng tạo, khéo léo của những người thực hiện. Mỹ thuật ứng dụng vật liệu tự nhiên tại chùa Từ Vân là một minh chứng cho sự hòa quyện giữa kiến trúc tôn giáo và nghệ thuật địa phương, tạo nên một không gian tâm linh độc đáo và thu hút khách du lịch. Kiến trúc chùa bao gồm Tháp Báo Tích, Thuyền Bát Nhã, 18 tầng địa ngục, và nhiều công trình khác, tất cả đều được trang trí tỉ mỉ bằng vỏ sò, ốc, san hô. Điều này tạo nên một văn hóa nghệ thuật chùa Từ Vân độc đáo, khác biệt so với các ngôi chùa khác ở Việt Nam.

1.1. Giá trị thẩm mỹ độc đáo của vật liệu tự nhiên trong kiến trúc

Chất liệu tự nhiên mang lại vẻ đẹp độc đáo cho chùa. Vỏ sò, vỏ ốc với hình dáng, màu sắc phong phú được sắp xếp tinh tế, tạo nên những hoa văn trang trí ấn tượng. San hô với cấu trúc xốp đặc trưng cũng góp phần tạo nên sự khác biệt cho công trình. Sự kết hợp hài hòa giữa các vật liệu này đã tạo nên một không gian vừa gần gũi, vừa trang nghiêm. Sự tỉ mỉ trong từng chi tiết trang trí thể hiện sự tôn kính đối với Phật pháp và lòng yêu thiên nhiên của người dân địa phương.

1.2. Ý nghĩa văn hóa và tâm linh của trang trí chùa Từ Vân

Các vật liệu tự nhiên trong trang trí chùa không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Vỏ sò, ốc là biểu tượng của sự sinh sôi, phát triển và thịnh vượng. San hô được coi là vật phẩm quý giá, mang lại may mắn và bình an. Việc sử dụng các vật liệu này trong trang trí chùa thể hiện mong ước về một cuộc sống tốt đẹp, an lành cho cộng đồng. Hơn nữa, sự sáng tạo trong việc sử dụng nghệ thuật địa phương đã tạo nên một không gian tâm linh gần gũi, dễ tiếp cận với mọi người.

II. Thách thức Bảo tồn Mỹ thuật vật liệu tự nhiên tại chùa Từ Vân

Mặc dù sở hữu vẻ đẹp độc đáo và giá trị văn hóa, tâm linh, trang trí chùa Từ Vân đối diện với nhiều thách thức trong việc bảo tồn. Thời gian và các yếu tố môi trường như nắng, gió, mưa bão có thể gây hư hại cho các vật liệu tự nhiên. Việc khai thác quá mức các loại vỏ sò, ốc, san hô cũng đe dọa nguồn cung cấp vật liệu cho việc tu sửa, bảo trì chùa. Thêm vào đó, sự thay đổi trong nhận thức, quan điểm về mỹ thuật cũng có thể dẫn đến sự thay đổi không phù hợp trong quá trình trùng tu, làm mất đi giá trị nguyên bản của công trình. Cần có những giải pháp bảo tồn hiệu quả để gìn giữ mỹ thuật chùa Việt Nam, đặc biệt là các công trình sử dụng vật liệu tự nhiên như chùa Từ Vân.

2.1. Ảnh hưởng của thời gian và môi trường đến vật liệu trang trí

Vật liệu tự nhiên dễ bị tác động bởi thời tiết. Nắng nóng làm phai màu, nứt vỡ. Mưa bão gây xói mòn, làm bong tróc. Sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm cũng ảnh hưởng đến độ bền của vật liệu. Do đó, cần có các biện pháp bảo vệ phù hợp để giảm thiểu tác động của thời gian, môi trường.

2.2. Nguy cơ cạn kiệt nguồn cung cấp vật liệu tự nhiên

Việc khai thác quá mức các loại vỏ sò, ốc, san hô để phục vụ mục đích thương mại, du lịch, xây dựng có thể dẫn đến cạn kiệt nguồn cung cấp vật liệu cho việc bảo tồn chùa. Cần có các quy định chặt chẽ về khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên để đảm bảo sự bền vững.

2.3. Yếu tố con người và sự thay đổi trong quan điểm thẩm mỹ

Con người vô ý gây ra các hành vi xâm hại đến kiến trúc và hiện vật. Ý thức bảo vệ công trình của du khách và người dân địa phương còn hạn chế. Thêm vào đó, sự thay đổi trong quan điểm thẩm mỹ có thể dẫn đến những thay đổi không phù hợp trong quá trình trùng tu, bảo trì chùa, làm mất đi giá trị nguyên bản của công trình. Cần nâng cao nhận thức về bảo tồn di sản văn hóa trong cộng đồng.

III. Phương pháp Phát huy cảm hứng từ thiên nhiên mỹ thuật chùa Từ Vân

Một trong những phương pháp hiệu quả để bảo tồn và phát huy giá trị của trang trí truyền thống Việt Nam tại chùa Từ Vân là tìm kiếm cảm hứng từ chính cảm hứng từ thiên nhiên trong mỹ thuật mà ngôi chùa đã thể hiện. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc nghiên cứu kỹ lưỡng các hoa văn, họa tiết trang trí, cách sử dụng vật liệu, màu sắc, bố cục để từ đó tạo ra những sản phẩm mỹ thuật mới mang hơi thở của chùa Từ Vân nhưng vẫn mang tính sáng tạo, hiện đại. Việc áp dụng những vật liệu bền vững trong trang trí là rất cần thiết để không làm ảnh hưởng đến môi trường. Thiết kế trang trí chùa nên chú trọng đến yếu tố kế thừa và đổi mới.

3.1. Nghiên cứu và phân tích các yếu tố thẩm mỹ đặc trưng

Việc nghiên cứu kỹ lưỡng các yếu tố như hoa văn, họa tiết, màu sắc, bố cục, cách sử dụng vật liệu tự nhiên sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về giá trị thẩm mỹ của chùa Từ Vân. Từ đó, có thể tìm ra những nguồn cảm hứng độc đáo cho các sản phẩm mỹ thuật mới.

3.2. Phát triển các sản phẩm mỹ thuật ứng dụng sáng tạo

Dựa trên những nguồn cảm hứng từ chùa Từ Vân, có thể phát triển các sản phẩm mỹ thuật ứng dụng sáng tạo như đồ trang sức, đồ lưu niệm, tranh trang trí, đồ gia dụng... Các sản phẩm này không chỉ mang tính thẩm mỹ cao mà còn góp phần quảng bá hình ảnh của chùa và nâng cao nhận thức về bảo tồn di sản văn hóa. Nên dùng vật liệu bền vững trong trang trí.

3.3. Ứng dụng trong giảng dạy mỹ thuật tại các trường học

Các kỹ thuật trang trí bằng vật liệu tự nhiên có thể được đưa vào chương trình giảng dạy mỹ thuật tại các trường học. Điều này giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa truyền thống, phát huy khả năng sáng tạo và ý thức bảo vệ môi trường. Có thể tổ chức các buổi học thực hành, tham quan chùa Từ Vân để học sinh trực tiếp trải nghiệm.

IV. Giải pháp Vận dụng nghệ thuật trang trí chùa Từ Vân vào dạy học

Việc vận dụng nghệ thuật trang trí từ chùa Từ Vân vào dạy học mỹ thuật là một giải pháp hiệu quả để truyền tải giá trị văn hóa, thẩm mỹ đến học sinh. Giáo viên có thể sử dụng hình ảnh, video về chùa để giới thiệu về kiến trúc, nghệ thuật trang trí vật liệu tự nhiên và ý nghĩa của các hoa văn, họa tiết. Học sinh có thể được khuyến khích sáng tạo các tác phẩm mỹ thuật dựa trên cảm hứng từ chùa Từ Vân, sử dụng các vật liệu tự nhiên như vỏ sò, ốc, lá cây... để tạo ra những sản phẩm độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.

4.1. Giới thiệu về chùa Từ Vân và nghệ thuật trang trí trong giờ học

Sử dụng hình ảnh, video, tài liệu tham khảo để giới thiệu về lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật trang trí và ý nghĩa văn hóa của chùa Từ Vân. Khuyến khích học sinh tìm hiểu thêm thông tin về chùa thông qua sách báo, internet.

4.2. Tổ chức các hoạt động thực hành sáng tạo mỹ thuật

Tổ chức các buổi học thực hành sáng tạo mỹ thuật, khuyến khích học sinh sử dụng các vật liệu tự nhiên để tạo ra các sản phẩm dựa trên cảm hứng từ chùa Từ Vân. Ví dụ: làm tranh trang trí bằng vỏ sò, ốc, lá cây, tạo hình các công trình kiến trúc của chùa bằng giấy, bìa cứng... Quan trọng là nghệ thuật trang trí vật liệu tự nhiên cần được tôn trọng.

4.3. Khuyến khích học sinh tìm hiểu về nghệ thuật địa phương

Khuyến khích học sinh tìm hiểu về nghệ thuật địa phương, các làng nghề truyền thống, các nghệ nhân... Điều này giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa của quê hương, đất nước và có ý thức bảo tồn, phát huy di sản văn hóa.

V. Ứng dụng Kết quả Vận dụng Trang trí Chùa Từ Vân Thực Tế

Việc vận dụng nghệ thuật trang trí vật liệu tự nhiên từ chùa Từ Vân vào dạy học mỹ thuật đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa, thẩm mỹ của di sản mà còn phát huy được khả năng sáng tạo, tư duy thẩm mỹ. Các sản phẩm mỹ thuật của học sinh thể hiện sự đa dạng trong ý tưởng, cách sử dụng vật liệu và kỹ thuật thể hiện. Nhiều học sinh đã bày tỏ sự yêu thích, đam mê với nghệ thuật truyền thống và mong muốn được tiếp tục tìm hiểu, sáng tạo trong lĩnh vực này.

5.1. Nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa truyền thống

Học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật trang trí và ý nghĩa văn hóa của chùa Từ Vân. Các em có ý thức bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của quê hương, đất nước.

5.2. Phát huy khả năng sáng tạo và tư duy thẩm mỹ

Học sinh phát huy được khả năng sáng tạo, tư duy thẩm mỹ thông qua các hoạt động thực hành sáng tạo mỹ thuật. Các em tự tin thể hiện ý tưởng, quan điểm cá nhân thông qua các sản phẩm mỹ thuật.

5.3. Tạo sự yêu thích đam mê với nghệ thuật truyền thống

Nhiều học sinh bày tỏ sự yêu thích, đam mê với nghệ thuật truyền thống và mong muốn được tiếp tục tìm hiểu, sáng tạo trong lĩnh vực này. Điều này góp phần vào việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trong tương lai.

VI. Tương lai Phát triển bền vững mỹ thuật Chùa Từ Vân

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của mỹ thuật tôn giáo và các nghệ thuật địa phương của chùa Từ Vân, cần có sự chung tay của cộng đồng, các cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo tồn di sản văn hóa, khuyến khích các hoạt động sáng tạo, ứng dụng nghệ thuật truyền thống vào cuộc sống. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ các nghệ nhân, làng nghề truyền thống để họ tiếp tục gìn giữ và phát huy tinh hoa của nghệ thuật dân tộc.

6.1. Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục về bảo tồn

Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về bảo tồn di sản văn hóa trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng để lan tỏa thông điệp bảo tồn.

6.2. Hỗ trợ các nghệ nhân làng nghề truyền thống

Có các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, thị trường cho các nghệ nhân, làng nghề truyền thống. Tạo điều kiện để họ truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ.

6.3. Phát triển du lịch văn hóa gắn với bảo tồn di sản

Phát triển du lịch văn hóa gắn với bảo tồn di sản, tạo nguồn thu để tái đầu tư cho công tác bảo tồn. Khuyến khích du khách tham gia vào các hoạt động trải nghiệm văn hóa, tìm hiểu về nghệ thuật truyền thống. Cần có thiết kế trang trí chùa hài hòa với thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, việc đổi mới phương pháp giảng dạy nghệ thuật thị giác đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa tri thức hàn lâm và thực tiễn di sản văn hóa dân tộc. Tại Trường Trung học cơ sở Nguyễn Đình Chiểu, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai – ngôi trường có bề dày hơn 30 năm xây dựng và phát triển với quy mô 32 lớp cùng hơn 1.230 học sinh, việc giảng dạy môn Mĩ thuật trước đây chủ yếu dừng lại ở các chất liệu truyền thống trên bề mặt hai chiều, chưa khai thác tối đa nguồn cảm hứng từ nghệ thuật tạo hình chất liệu bản địa.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để chuyển hóa các giá trị độc đáo của nghệ thuật trang trí mảnh ghép vật liệu tự nhiên tại chùa Từ Vân (thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa) – nơi nổi tiếng với Tháp Bảo Tích cao 39 mét cùng đường hầm 18 tầng địa ngục dài gần 1.000 mét được kiến tạo thủ công từ hàng triệu vỏ sò, vỏ ốc và san hô – thành nội dung bài học sinh động cho học sinh trung học cơ sở. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, giải mã đặc trưng thẩm mĩ của nghệ thuật khảm ghép mosaic miền biển, từ đó thiết kế và thực nghiệm các bài dạy phân môn Mĩ thuật khối 6 và khối 7 trong giai đoạn 2021 - 2023. Nghiên cứu hướng đến việc nâng cao năng lực quan sát, tư duy sáng tạo và ý thức bảo tồn di sản, đặt mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh đạt mức hoàn thành tốt lên trên 85% và giảm tỷ lệ thụ động trong giờ học xuống dưới 5%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết dạy học tích cực lấy người học làm trung tâm và lý thuyết phát triển năng lực thẩm mĩ theo định hướng của Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết nghệ thuật tạo hình và trang trí ứng dụng (Decoration / Arts appliqués) để làm rõ giá trị tạo hình của nghệ thuật khảm ghép mosaic – một loại hình nghệ thuật có lịch sử phát triển hơn 4.000 năm từ nền văn minh Lưỡng Hà, Ba Tư, Hy Lạp cổ đại cho đến nghệ thuật khảm sành sứ thời Nguyễn tại Việt Nam.

Khung khái niệm cốt lõi của đề tài được xây dựng trên 4 trụ cột chính:

1. Nghệ thuật trang trí: Phương pháp phối hợp các yếu tố hiện thực và đường nét, màu sắc nhằm gia tăng giá trị thẩm mĩ cùng giá trị sử dụng của sản phẩm.
2. Vật liệu tự nhiên: Các dạng vật chất có nguồn gốc từ môi trường sinh thái như vỏ ốc, vỏ sò, san hô, đá cuội, hạt cây được xử lý để làm chất liệu tạo hình.
3. Tranh ghép mảnh (Mosaic): Hình thức nghệ thuật liên kết các mảnh vật liệu đồng nhất hoặc không đồng nhất thành một thể thống nhất hoàn chỉnh theo chủ đề hoặc dạng module lặp lại.
4. Năng lực mĩ thuật cấp trung học cơ sở: Cấu trúc gồm 3 thành tố cốt lõi là năng lực quan sát và nhận thức thẩm mĩ, năng lực sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ, năng lực phân tích và đánh giá thẩm mĩ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu từ hệ thống giáo trình chuyên ngành sư phạm nghệ thuật, kết hợp nguồn tư liệu khảo sát điền dã trực tiếp tại chùa Từ Vân và dữ liệu dạy học thực tế tại Trường Trung học cơ sở Nguyễn Đình Chiểu. Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt khóa học 11 từ năm 2021 đến năm 2023 qua 3 giai đoạn: xây dựng khung lý thuyết, thiết kế bài học thực nghiệm và kiểm chứng định lượng.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 140 học sinh thuộc 4 lớp khối 6 và khối 7, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng đối chứng ngẫu nhiên (gồm 70 học sinh nhóm thực nghiệm và 70 học sinh nhóm đối chứng). Luận văn sử dụng phương pháp điền dã kết hợp phân tích mỹ thuật học nhằm giải mã các đồ án hoa văn hoa sen, hoa cúc, vòng luân hồi tại Tháp Bảo Tích và Thuyền Bát Nhã (kích thước dài 10 mét, rộng 4 mét). Phương pháp thực nghiệm sư phạm và thống kê toán học được lựa chọn vì tính khách quan, cho phép đo lường chính xác sự biến chuyển về chất lượng bài vẽ, kỹ năng thao tác vật liệu và khả năng tư duy bố cục của học sinh qua các bảng biểu đối sánh tường minh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu khẳng định các họa tiết trang trí từ vỏ sò, vỏ ốc, san hô ở chùa Từ Vân hoàn toàn tương thích với nội dung chương trình Mĩ thuật 6 và 7 trong bộ sách Chân trời sáng tạo, đặc biệt là các chủ đề "Biểu cảm của màu sắc", "Nghệ thuật tiền sử" và "Lễ hội quê hương". Hệ thống hoa văn đa dạng giúp học sinh dễ dàng chuyển hóa từ tư duy vẽ màu hai chiều sang tư duy lắp ghép khối nổi ba chiều.

Thứ hai, kết quả thực nghiệm tại các bài học "Hội xuân quê hương" và "Những mảnh ghép thú vị" cho thấy sự bứt phá rõ rệt:

• Ở nhóm thực nghiệm (70 học sinh), tỷ lệ đạt loại Tốt đạt 92,8% (tương đương 65 học sinh), loại Đạt chiếm 7,2% và không có học sinh Chưa đạt (0%).
• Ở nhóm đối chứng dạy theo phương pháp truyền thống (70 học sinh), tỷ lệ loại Tốt chỉ đạt 64,3% (45 học sinh), loại Đạt chiếm 31,4% và loại Chưa đạt chiếm 4,3% (3 học sinh). Mức chênh lệch loại Tốt giữa hai nhóm lên tới 28,5%.

Thứ ba, kỹ năng xử lý vật liệu và sáng tạo bố cục của học sinh có bước tiến vượt bậc. Khoảng 95% học sinh nhóm thực nghiệm chủ động tự thu gom, làm sạch và phân loại các vật liệu tự nhiên tại địa phương để tạo hình các tác phẩm độc đáo. Khoảng 88% các nhóm học sinh hoàn thành bài thực hành trước thời lượng 35 tiết quy định với bố cục chặt chẽ và hòa sắc cân đối.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự vượt trội của nhóm thực nghiệm là việc tiếp cận chất liệu tự nhiên thô ráp đã kích thích mạnh mẽ xúc giác và thị giác của học sinh. Thay vì sự đơn điệu khi tô màu trên giấy, việc lựa chọn từng mảnh vỏ ốc, mảnh san hô giúp các em chủ động giải quyết bài toán về tỷ lệ, độ đậm nhạt và nhịp điệu đường nét.

So với các nghiên cứu trước đây về nghệ thuật khảm gốm ven sông Hồng của họa sĩ Nguyễn Thu Thủy hay các giáo trình mĩ thuật của Nguyễn Quốc Toản, Nguyễn Thu Tuấn, đề tài này đã mở ra một hướng tiếp cận mang tính bản địa hóa cao: đưa chất liệu miền biển bình dị vào không gian sư phạm miền núi/trung du của huyện Xuân Lộc. Các dữ liệu thực nghiệm có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ cột kép so sánh kết quả xếp loại học lực trước và sau thực nghiệm, kết hợp bảng thống kê 3 mức độ phát triển năng lực thẩm mĩ, minh chứng rõ nét cho tính khả thi và sức lôi cuốn của phương pháp giảng dạy mới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tích hợp nghệ thuật ghép mảnh tự nhiên vào phân phối chương trình: Giáo viên bộ môn Mĩ thuật cần chủ động lồng ghép kỹ thuật khảm ghép mosaic từ vỏ sò, vỏ ốc, hạt thực vật vào ít nhất 4 - 6 tiết thực hành trong tổng số 35 tiết/năm học của khối 6 và khối 7, hướng tới mục tiêu 100% học sinh được rèn luyện kỹ năng tạo hình chất liệu nổi trong năm học 2023 - 2024.
2. Xây dựng ngân hàng vật liệu mở tại phòng học bộ môn: Ban Giám hiệu phối hợp với Tổ chuyên môn Mĩ thuật quy hoạch không gian lưu trữ tại 8 phòng chức năng của trường, thu gom và xử lý an toàn khoảng 50 - 100 kg vật liệu tự nhiên tái chế trước mỗi đầu học kỳ nhằm đảm bảo đầy đủ đồ dùng dạy học cho hơn 1.200 học sinh.
3. Cải tiến phương pháp kiểm tra đánh giá theo quá trình: Nhà trường cần áp dụng kết hợp đánh giá định tính (thái độ hợp tác, sự say mê) và đánh giá định lượng (sản phẩm cá nhân, bài tập nhóm) thông qua hồ sơ học tập và triển lãm học đường, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 90% sản phẩm đạt yêu cầu thẩm mĩ ứng dụng mỗi học kỳ.
4. Mở rộng các hoạt động trải nghiệm di sản văn hóa: Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng nhà trường cần tổ chức định kỳ 1 - 2 chuyến điền dã, tham quan thực tế các công trình kiến trúc nghệ thuật trong năm học nhằm giúp giáo viên và học sinh trực tiếp tích lũy tư liệu tạo hình sống động từ thực tiễn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên Mĩ thuật cấp trung học cơ sở: Nguồn tài liệu thực chứng cung cấp trọn bộ quy trình 4 bước hướng dẫn học sinh tạo hình tranh ghép mảnh, hỗ trợ đắc lực cho việc soạn thảo giáo án phát triển năng lực theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Cơ sở khoa học để xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy liên môn và thiết lập tiêu chí đánh giá năng lực học sinh qua sản phẩm tạo hình.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Nghệ thuật: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc đề tài phương pháp dạy học, cách thức xử lý số liệu thực nghiệm sư phạm và phương pháp khai thác di sản kiến trúc vào mỹ thuật học đường.
• Nghệ nhân thủ công mỹ nghệ và nhà thiết kế nội thất: Gợi ý sáng tạo phong phú về ngôn ngữ tạo hình mosaic từ vỏ sò, san hô để ứng dụng vào sản xuất các sản phẩm trang trí thân thiện với môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn này mang lại đóng góp mới nào cho phương pháp dạy học Mĩ thuật?

Luận văn là công trình tiên phong chuyển hóa các giá trị tạo hình của công trình kiến trúc tôn giáo độc đáo ở chùa Từ Vân vào chương trình Mĩ thuật phổ thông mới. Đề tài thay đổi phương thức học tập thụ động, giúp tăng tỷ lệ học sinh đạt loại Tốt từ 64,3% lên 92,8% sau đợt thực nghiệm.

Học sinh ở vùng không có biển có thể tìm kiếm vật liệu tự nhiên để thực hành không?

Hoàn toàn thuận lợi vì nguồn vật liệu tự nhiên rất phong phú và dễ tiếp cận. Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh tận dụng vỏ ốc, vỏ sò từ đời sống sinh hoạt, hoặc linh hoạt thay thế bằng sỏi đá, vỏ cây, hạt khô, mảnh gốm vỡ đã được mài nhẵn để thực hiện kỹ thuật ghép mảnh.

Đề tài đáp ứng mục tiêu phát triển năng lực của Chương trình 2018 như thế nào?

Phương pháp dạy học này phát triển toàn diện 3 thành tố năng lực đặc thù: quan sát nhận thức, sáng tạo ứng dụng và phân tích đánh giá. Học sinh được trực tiếp cầm nắm chất liệu, tự lên ý tưởng bố cục và thuyết minh sản phẩm, nâng cao kỹ năng tư duy và làm việc nhóm.

Tiêu chí đánh giá sản phẩm tranh ghép mảnh của học sinh được xác định ra sao?

Đánh giá dựa trên thang đo 4 tiêu chí: sự chuẩn bị và xử lý chất liệu an toàn, tính sáng tạo trong bố cục đường nét và mảng khối, độ kết dính hoàn thiện của tác phẩm, cùng khả năng phân tích cảm thụ thẩm mĩ khi trưng bày sản phẩm trước tập thể lớp.

Mô hình nghiên cứu này có thể nhân rộng ra các trường học khác không?

Quy trình giảng dạy trong luận văn có tính linh hoạt và khả năng chuyển giao cao. Bất kỳ trường trung học cơ sở nào tại 63 tỉnh thành đều có thể áp dụng khung bài dạy này bằng cách tận dụng nguồn phế liệu tự nhiên đặc trưng của từng địa phương để phát triển tư duy tạo hình cho học sinh.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa thành công giá trị nghệ thuật khảm ghép từ Tháp Bảo Tích cao 39 mét và Thuyền Bát Nhã tại chùa Từ Vân thành tri thức sư phạm thực nghiệm.
• Kết quả thực nghiệm trên 140 học sinh khối 6 và 7 tại Trường Trung học cơ sở Nguyễn Đình Chiểu khẳng định tỷ lệ học sinh xếp loại Tốt tăng 28,5% so với phương pháp dạy học truyền thống.
• Đề tài đóng góp bộ học liệu và quy trình tổ chức dạy học phân môn Mĩ thuật chất lượng cao, đáp ứng chuẩn đầu ra của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn tới là mở rộng quy mô ứng dụng sang khối 8, khối 9 và tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng phương pháp cho giáo viên toàn huyện Xuân Lộc.
• Quý thầy cô, nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm có thể khai thác các giải pháp trong công trình này để làm phong phú thêm hoạt động dạy học nghệ thuật thị giác tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

2 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HàC S¯ PH¾M NGHÈ THUÀT TRUNG ¯¡NG NGUYÆN THÞ H¯âNG VÀN DĀNG NGHÈ THUÀT TRANG TRÍ MÀNH GHÉP VÀT LIÈU TĂ NHIÊN ä CHÙA TĆ VÂN VÀO D¾Y HàC M) THUÀT TẠI TR¯ÞNG TRUNG HÞC CƠ Sà NGUYỄN ĐÌNH CHIÄU, XUÂN LÞC, ĐàNG NAI LUÀN VN TH¾C S) LÍ LUÀN VÀ PH¯¡NG PHÁP D¾Y HàC BÞ MÔN MĀ THUÀT KHÓA 11 (2021 - 2023) Hà Nßi, 2023 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HàC S¯ PH¾M NGHÈ THUÀT TRUNG ¯¡NG NGUYÆN THÞ H¯âNG VÀN DĀNG NGHÈ THUÀT TRANG TRÍ MÀNH GHÉP VÀT LIÈU TĂ NHIÊN ä CHÙA TĆ VÂN VÀO D¾Y HàC M) THUÀT TẠI TR¯ÞNG TRUNG HÞC CƠ Sà NGUYỄN ĐÌNH CHIÄU, XUÂN LÞC, ĐàNG NAI LUÀN VN TH¾C S) Chuyên ngành: Lí luÁn và Ph°¢ng pháp d¿y hác bß môn Mā thuÁt Mã sß: 8140111 Ng°ãi h°áng d¿n khoa hác: PGS.TS TrÁn Thß BiÅn Hà Nßi, 2023 LâI CAM ĐOAN Hãc viên xin cam đoan luÁn vn: <Vận dụng nghệ thuật trang trí mảnh ghép vật liệu tự nhiên ở chùa Từ Vân vào dạy học mĩ thuật tại Trường trung học cơ sở Nguyễn Đình Chiểu, Xuân lộc, Đồng Nai= là công trình nghiên cąu căa riêng hãc viên. Các sá liËu, kÃt quÁ nghiên cąu, nêu trong luÁn vn là trung thāc, ch°a công bá trong công trình nghiên cąu khoa hãc nào tr°ãc. Hãc viên xin cam đoan tính trung thāc và hoàn toàn cháu trách nhiËm vÅ nái dung luÁn vn! Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giÁ luÁn vn NguyÇn Thß H°ãng DANH MĀC CHĀ VIÀT TÂT BGD & ĐT Bá Giáo dāc và Đào t¿o CBGV, NV Cán bá giáo viên, nhân viên DHMT D¿y hãc m* thuÁt ĐDDH Đã dùng d¿y hãc GDPT Giáo dāc phå thông GV Giáo viên HS Hãc sinh Nxb Nhà xuÃt bÁn PL Phā lāc PPDH Ph°¢ng pháp d¿y hãc THCS Trung hãc c¢ cç tr. Trang DANH MĀC BÀNG BIÄU BÁng 1.1: Nái dung c¢ bÁn môn m* thuÁt cÃp THCS.1: Đái t°ÿng thāc nghiËm .2: Tháng kê kÃt quÁ xÃp lo¿i tr°ãc khi tiÃn hành thāc nghiËm .3: Tháng kê kÃt quÁ xÃp lo¿i tr°ãc khi tiÃn hành thāc nghiËm .4: BÁng so sánh kÃt quÁ thāc hành bài <Hái xuân quê h°¢ng= .5: BÁng so sánh kÃt quÁ thāc hành bài <Đ°ång diÅm trang trí vãi hãa tiÃt thåi Lý= .6: BÁng so sánh kÃt quÁ thāc hành bài <Nhÿng mÁnh ghép thú vá=.

1 Ch°¢ng 1: C¡ Sæ LÝ LUÀN NGHIÊN CĄU VÀ THĀC TIÈN CĂA ĐÄ TÀI. Mát sá khái niËm sử dāng trong đÅ tài. Khái niËm vÅ nghË thuÁt trang trí. Khái niËm vÅ vÁt liËu tā nhiên.

Khái niËm vÅ tranh ghép mÁnh. Khái niËm vÁn dāng. Khái niËm nghË thuÁt t¿o hình. Khái niËm d¿y hãc m* thuÁt.

Khái niËm hoa vn. Khái quát vÅ nguãn gác và xuÃt xą căa tranh ghép vÁt liËu tā nhiên 27 1. Khái quát vÅ chùa Tć Vân. Māc tiêu d¿y hãc m* thuÁt theo ch°¢ng trình giáo dāc phå thông mãi 2018 trong đánh h°ãng phát triÇn nng lāc cho hãc sinh.

Khái quát chung vÅ tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu và d¿y hãc m* thuÁt t¿i tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu. Khái quát chung vÅ tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu. Phân phái ch°¢ng trình môn m* thuÁt t¿i tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu. Thāc tr¿ng d¿y và hãc môn m* thuÁt t¿i tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu.

47 TiÇu kÃt ch°¢ng 1. 51 Ch°¢ng 2: KHAI THÁC ĐÀC ĐIÆM NGHÊ THUÀT TRANG TRÍ MÀNH GHÉP VÀT LIÊU TĀ NHIÊN æ CHÙA TĆ VÂN VÀO D¾Y HâC M) THUÀT T¾I TR¯äNG THCS NGUYÈN ĐÌNH CHIÆU. Chă đÅ căa nghË thuÁt trang trí các vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân. Hoa vn trang trí trên trÅn Tháp BÁo Tích.

Hoa vn trang trí trên t°ång và cát. Hoa vn trên nÅn, vách ngn, bË và lan can. Các vÁt liËu trang trí ç chùa Tć Vân. VÁt liËu san hô.

NhÁn xét đÁc điÇm nghË thuÁt trang trí các vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân vÁn dāng vào d¿y hãc m* thuÁt t¿i tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu Xuân Lác, Đãng Nai. BiËn pháp vÁn dāng nghË thuÁt trang trí mÁnh ghép vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân vào d¿y hãc m* thuÁt. NhÁn xét vÅ kÃt quÁ vÁn dāng hoa vn trang trí. 73 TiÇu kÃt ch°¢ng 2.

77 Ch°¢ng 3: THĀC NGHIÊM VÀN DĀNG NGHÊ THUÀT TRANG TRÍ CÁC VÀT LIÊU TĀ NHIÊN æ CHÙA TĆ VÂN VÀO D¾Y HâC M) THUÀT KHàI 6. Māc tiêu thāc nghiËm. Nái dung thāc nghiËm. Đái t°ÿng thāc nghiËm.

Tå chąc thāc nghiËm. Quá trình tiÃn hành. Tång kÃt và đánh giá thāc nghiËm. Tång kÃt thāc nghiËm.

Đánh giá thāc nghiËm. Nguyên nhân và h¿n chÃ. 96 TiÇu kÃt ch°¢ng 3. 99 TÀI LIÊU THAM KHÀO.

Lý do chán đà tài HiËn nay, có rÃt nhiÅu ph°¢ng pháp d¿y hãc tích cāc hiËu quÁ cao, bằng cách áp dāng nhÿng hoa vn hay hình thąc trang trí s¿n có trên nhÿng công trình hay tác phẩm đÇ áp dāng vào d¿y hãc mang đÃn h°ãng tiÃp cÁn hãc tÁp, lan tßa cho hãc sinh. Trong đó nghË thuÁt trang trí vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân là mát chă đÅ có thÇ áp dāng tát vào d¿y hãc môn m* thuÁt ç tr°ång THCS - VÁt liËu làm nên điÅu khác biËt trong chùa Tć Vân có thÇ là chÃt liËu tć thiên nhiên: Vß ác, vß sò, san hô& Chính nhå chÃt liËu đác đáo t¿o nên tác phẩm l¿ mÃt, giúp cho chùa Tć Vân trç nên gÅn gũi thân quen, hiËn hÿu ngay trong đåi sáng con ng°åi, ngoài sā thân quen, dân dã cũng không kém phÅn hiËn đ¿i. Bằng sā khéo léo căa các nghË nhân mà sā ra đåi sÁn phẩm ghép tć các vÁt liËu tā nhiên có giá trá nghË thuÁt lãn. MÁc dù chúng đ°ÿc kÃt hÿp bçi nhÿng vÁt liËu thô cąng nh°ng bằng sā khéo léo căa tác giÁ mà t¿o nên v¿ lung linh, uyÇn chuyÇn trong mßi tác phẩm.

Tranh ghép các vÁt liËu tā nhiên đã làm lay đáng lòng ng°åi bằng sā thân quen Ãy, đôi khi chß là nhÿng vß ác vỡ hay là nhÿng vß sò l°ÿm lÁt trên cát biÇn& Chính vì vÁy sā tò mò căa ng°åi xem t¿o nên nhÿng hąng thú đÅy cÁm xúc. Sā đác đáo l¿ mÃt đÃn rÃt tinh xÁo là chùa Tć Vân, có nhÿng công trình trong chùa đ°ÿc làm tć vß ác, vß sò, san hô nên chùa còn có tên gãi khác là chùa àc hay chùa san hô. Vãi sā khéo léo tài tình căa các nghË nhân chúng ta nh° l¿c vào thà giãi thiên nhiên hùng v* căa biÇn cÁ. Vì nét đác đáo tć các công trình xây dāng và trang trí theo lái tranh khÁm giúp hãc sinh sáng t¿o, thay đåi cách xây dāng tranh theo lái cũ hàn lâm, thay vào đó là bằng cách sÃp xÃp các vÁt liËu xung quanh môi tr°ång sáng t¿o nên nhÿng bąc tranh nhiÅu màu sÃc và hÃp d¿n.

2 Là mát giáo viên m* thuÁt d¿y t¿i tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu huyËn Xuân Lác Tßnh Đãng Nai, hãc viên truyÅn thā tri thąc đÃn hãc sinh bằng ph°¢ng pháp d¿y hãc tích cāc. Tác giÁ cho rằng nghË thuÁt trang trí các vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân là thà giãi thú vá đÅy cÁm xúc và hąng thú cho ng°åi hãc. Phù hÿp vãi nái dung d¿y hãc theo ch°¢ng trình sách giáo khoa mãi mÁt khác nghË thuÁt trang trí phù hÿp vãi đá tuåi hãc sinh khái 6 và khái 7. ĐÅ tài có khÁ nng vÁn dāng nhiÅu bài hãc theo nái dung ch°¢ng trình sách giáo khoa mãi.

Thay cho cách vÁ tranh và tô màu thì giáo viên có thÇ dùng nhÿng chÃt liËu trên đÇ xây dāng nên tranh bá cāc, tranh t*nh vÁt, hoÁc bài trang trí, sÁn phẩm đã hãa& NghË thuÁt ghép các vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân có thÇ cho ng°åi hãc tìm thÃy nghË thuÁt sÃp xÃp t¿o hình, bá cāc đẹp mÃt ąng dāng vào bài vÁ căa chính mình, là mát sā mãi l¿ tć tranh ghép các vÁt liËu tā nhiên t¿o nên sā hąng thú, say mê hãc tÁp căa các em hãc sinh trong quá trình hãc m* thuÁt. Hãc viên nghiên cąu vÅ tranh ghép các vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân vãi sā mãi mÁ trong ph°¢ng pháp d¿y hãc. Hãc viên muán lan tßa nghË thuÁt căa dòng tranh ghép các vÁt liËu tā nhiên trang trí ç chùa Tć Vân đÃn vãi các em hãc trò nhß n¢i quê h°¢ng. Thông qua nghË thuÁt trang trí cách sÃp xÃp t¿o hình, đ°ång nét, ánh sáng và màu sÃc, bá cāc& căa cách trang trí theo hình thąc tranh ghép các vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân và đ°a vào giÁng d¿y cho khái THCS nhằm phát triÇn phẩm chÃt, nng lāc căa hãc sinh qua bá môn m* thuÁt ç tr°ång THCS NguyÉn Đình ChiÇu, Xuân Lác, Đãng Nai.

Nên hãc viên đã nghiên cąu đÅ tài: <VÁn dāng nghË thuÁt trang trí mÁnh ghép vÁt liËu tā nhiên ç chùa Tć Vân vào d¿y hãc m* thuÁt t¿i Tr°ång trung hãc c¢ sç NguyÉn Đình ChiÇu, Xuân Lác, Đãng Nai=. Tình hình nghiên cąu đà tài 2. Những nghiên cứu về tranh ghép vật liệu tự nhiên 3 Tranh ghép các vÁt liËu tā nhiên - Mát lo¿i hình nghË thuÁt khÁm ghép, vãi nhÿng mÁnh ghép đ°ÿc làm tć nhiÅu chÃt liËu khác nhau, vãi k* thuÁt hiËn đ¿i. TrÁi qua h¢n 4000 nm nghË thuÁt tranh khÁm đÇ l¿i dÃu Ãn trong lách sử phát triÇn và hình thành.

Tranh khÁm phát triÇn tć rÃt sãm nh°ng chă yÃu dùng trong trang trí cung điËn, đÅn thå. Và tiÃp tāc ghi dÃu Ãn và Ánh h°çng sang các nÅn vn minh khác nh° Hi L¿p, La Mã cå đ¿i, trong mát thåi gian sau, tranh khÁm nhanh chóng trç thành k* thuÁt phå biÃn trong nghË thuÁt trang trí, cũng là mát lāa chãn tÃt yÃu trong trang trí nái thÃt thåi Trung Cå.