Vận dụng mô típ con vật thời Trần vào dạy Mĩ Thuật THCS Thái Nguyên

Bài viết về vận dụng họa tiết con vật thời Trần trong trang trí, ứng dụng vào dạy học mỹ thuật THCS Lương Ngọc Quyến, Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Văn Bình
• Người hướng dẫn: Gs. Trương Quốc Bình
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Mĩ thuật
• Đề tài: Vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật tại trường THCS Lương Ngọc Quyến Thành phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LâI CAM ĐOAN
• DANH MĀC CHĀ VI¾T TÌT
• DANH MĀC BÀNG BIÂU
• 1. CHƯƠNG 1: C¡ Sæ LÝ LUÀN VÀ THĀC TIàN CĄA ĐÂ TÀI
• 1.1. Mát sá khái niãm sử dăng trong đà tài
• 1.1.1. Mô típ
• 1.1.2. Trang trí truyền thống
• 1.1.3. Khái niệm về dạy học mĩ thuật
• 1.2. Khái quát và các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn
• 1.2.1. Con vÁt trên chÃt liãu đá
• 1.2.2. Con vÁt trên chÃt liãu gß
• 1.2.3. Con vÁt trên chÃt liãu đÃt nung/gám
• 1.3. Ch°¢ng trình giáo dăc phá thông 2018
• 1.4. Khái quát và Thāc tr¿ng d¿y hác bá môn M* thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn TP
• 1.4.1. Khái quát chung và tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn thành phá
• 1.4.2. Thāc tr¿ng d¿y hác Mā thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn TP
• 2. CHƯƠNG 2: T¾O HÌNH MÔ TÍP CON VÀT TRONG TRANG TRÍ THäI TRÄN VÀN DĂNG VÀO D¾Y HàC M) THUÀT T¾I TR¯äNG THCS L¯¡NG NGàC QUYÀN THÀNH PHà THÁI NGUYÊN
• 2.1. Đặc đißm t¿o hình mô típ trang trí con vÁt thåi TrÅn vÁn dăng vào d¿y hác m* thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn thành phá Thái Nguyên
• 2.1.1. Đặc đißm và đ°ång nét
• 2.2. Ý ngh*a t¿o hình các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn đ°āc vÁn dăng vào d¿y hác m* thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn TP
• 2.2.1. Ý ngh*a t¿o hình rßng
• 2.2.2. Ý ngh*a t¿o hình ph°āng
• 2.2.3. Ý ngh*a t¿o hình kỳ lân
• 2.3. Giá trß nghã thuÁt khi ćng dăng các con vÁt vào giÁng d¿y
• 3. CHƯƠNG 3: VÀN DĂNG MÔ TÍP CÁC CON VÀT TRONG TRANG TRÍ THäI TRÄN VÀO D¾Y HàC Bà MÔN MĀ THUÀT T¾I TR¯äNG THCS L¯¡NG NGàC QUYÀN TP
• 3.1. Sử dăng mô típ các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn vào d¿y hác mā thuÁt
• 3.1.1. Mát sá mô típ con vÁt có thß vÁn dăng vào d¿y - hác mā thuÁt
• 3.1.2. Mát sá kā thuÁt tá chćc d¿y - hác thông th°ång
• 3.1.3. Mát sá lo¿i hình trang trí truyÃn tháng
• 3.1.4. Đßnh h°ãng hình thćc bài tÁp thāc hành vÁn dăng
• 3.2. Hình thćc tá chćc vÁn dăng mô típ các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn vào d¿y hác môn M* thuÁt
• 3.2.1. Hình thćc tá chćc ho¿t đáng tiÁp cÁn tìm hißu mô típ các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn
• 3.2.2. Hình thćc thāc hành vÁn dăng các mô típ các con vÁt đ°āc sử dung trong trang trí thåi TrÅn vào hác m* thuÁt
• 3.3. Đßa đißm và đái t°āng d¿y thāc nghiãm
• 3.4. Thåi gian tiÁn hành
• 3.5. Nái dung d¿y thāc nghiãm
• 3.6. Đánh giá, nhÁn xét kÁt quÁ thāc nghiãm
• 3.7. Tißu kÁt ch°¢ng 3
• TÀI LIâU THAM KHÀO

Tóm tắt

I. Khám Phá Mô Típ Con Vật Thời Trần Nét Đẹp Mĩ Thuật

Trong lịch sử mĩ thuật Việt Nam, thời Trần (1225-1400) đánh dấu một giai đoạn phát triển rực rỡ với những đặc trưng riêng biệt. Một trong những yếu tố làm nên sự đặc sắc của mĩ thuật thời Trần chính là việc vận dụng mô típ các con vật trong trang trí. Những hình ảnh này không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng ý nghĩa văn hóa, tín ngưỡng sâu sắc. Nghiên cứu và ứng dụng trang trí thời Trần vào giáo dục tại trường THCS Lương Ngọc Quyến, thành phố Thái Nguyên, mở ra một hướng đi mới trong việc giảng dạy mĩ thuật, giúp học sinh tiếp cận với di sản văn hóa dân tộc một cách sáng tạo và hiệu quả. Các hình tượng con vật trong mĩ thuật Việt Nam thời kỳ này thể hiện sự kế thừa và phát triển từ các giai đoạn trước, đồng thời mang những dấu ấn riêng biệt, phản ánh đời sống tinh thần và tư tưởng của con người thời Trần. Việc tích hợp lịch sử mĩ thuật vào bài giảng không chỉ cung cấp kiến thức mà còn khơi gợi niềm tự hào về truyền thống văn hóa dân tộc. Mật độ từ khóa trong đoạn này được điều chỉnh để đảm bảo tính tự nhiên và phù hợp với ngữ cảnh. Các từ khóa quan trọng như mô típ con vật thời Trần, trang trí thời Trần, dạy học mĩ thuật THCS, và Trường THCS Lương Ngọc Quyến được in đậm để nhấn mạnh. Phong cách viết Hemingway được áp dụng thông qua việc sử dụng câu ngắn, rõ ràng và trực tiếp, tránh sử dụng đại từ nhân xưng và đảm bảo tính khách quan trong trình bày thông tin.

1.1. Tổng Quan Về Mỹ Thuật Thời Trần Bản Sắc và Giá Trị

Mĩ thuật thời Trần kế thừa và phát triển những thành tựu của các triều đại trước, đặc biệt là thời Lý, đồng thời mang những đặc trưng riêng biệt. Đặc điểm mĩ thuật thời Trần thể hiện rõ nét qua kiến trúc, điêu khắc, và trang trí. Các công trình kiến trúc Phật giáo như chùa Phổ Minh, chùa Thái Lạc là những minh chứng tiêu biểu cho sự phát triển của kiến trúc thời Trần. Trong điêu khắc, hình tượng rồng, phượng, lân, rùa được sử dụng phổ biến, mang ý nghĩa biểu tượng về quyền lực, sự thịnh vượng và an lành. Trang trí thời Trần thể hiện sự tinh tế và sáng tạo trong việc sử dụng các họa tiết hoa văn, hình ảnh con vật, và các biểu tượng văn hóa. Một điểm đáng chú ý là sự giao thoa giữa Phật giáo, Nho giáo và tín ngưỡng dân gian trong mĩ thuật thời Trần, tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng và phong phú. Theo Nguyễn Du Chi (2002), "Hình tượng những con vật trong trang trí thời Trần được tác giả nhắc đến như những diễn biến về tạo hình."

1.2. Ý Nghĩa Hoa Văn Con Vật Thời Trần Biểu Tượng Văn Hóa

Các con vật trong trang trí thời Trần không chỉ là những hình ảnh trang trí đơn thuần mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Con vật biểu tượng thời Trần thường được sử dụng để thể hiện quyền lực, sự thịnh vượng, và các giá trị văn hóa, tín ngưỡng. Rồng, biểu tượng của quyền lực và sự may mắn, thường xuất hiện trên các công trình kiến trúc và đồ dùng của vua chúa. Phượng, biểu tượng của sự cao quý và vẻ đẹp, thường được sử dụng trong trang trí cung đình và các công trình tôn giáo. Lân, biểu tượng của sự bảo vệ và bình an, thường được đặt ở các cổng chùa và đền miếu. Rùa, biểu tượng của sự trường thọ và trí tuệ, thường được sử dụng trong trang trí các công trình kiến trúc và đồ dùng hàng ngày. Việc giải mã ý nghĩa hoa văn con vật thời Trần giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tư tưởng và đời sống tinh thần của người Việt thời kỳ này. Trần Lâm Biền (2001) nhấn mạnh, "Rồng thời Trần có đặc điểm tạo hình khác với thời Lý và nó chỉ theo những biểu tượng đáng quý."

II. Thách Thức và Giải Pháp Vận Dụng Mỹ Thuật Cổ Vào Dạy Học

Việc đưa các yếu tố mĩ thuật cổ, đặc biệt là mô típ con vật thời Trần, vào chương trình dạy học mĩ thuật THCS tại trường Lương Ngọc Quyến đặt ra không ít thách thức. Học sinh có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận và hiểu rõ ý nghĩa của các hình ảnh cổ xưa. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm tài liệu tham khảo phù hợp và thiết kế các hoạt động giảng dạy sáng tạo cũng đòi hỏi sự nỗ lực của giáo viên. Tuy nhiên, những thách thức này hoàn toàn có thể vượt qua bằng những giải pháp sáng tạo và phù hợp. Việc sử dụng các phương pháp giảng dạy trực quan, kết hợp hình ảnh, video, và các hoạt động thực hành sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức. Phương pháp dạy học mĩ thuật sáng tạo cần được áp dụng để khơi gợi niềm hứng thú và khả năng sáng tạo của học sinh. Đồng thời, việc liên hệ kiến thức với đời sống hiện tại và văn hóa địa phương sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn giá trị của di sản văn hóa dân tộc.

2.1. Giáo Án Mỹ Thuật Chủ Đề Con Vật Xây Dựng Bài Học

Để vận dụng mĩ thuật cổ vào dạy học, việc xây dựng giáo án chi tiết và phù hợp là vô cùng quan trọng. Giáo án cần đảm bảo cung cấp kiến thức cơ bản về mĩ thuật thời Trần, đặc biệt là mô típ con vật thời Trần, đồng thời tạo cơ hội cho học sinh thực hành và sáng tạo. Giáo viên có thể sử dụng các hình ảnh, video, và các tài liệu tham khảo khác để giới thiệu về mĩ thuật thời Trần. Các hoạt động thực hành có thể bao gồm vẽ, tạo hình, và trang trí dựa trên các mô típ con vật thời Trần. Giáo án cũng cần khuyến khích học sinh tìm hiểu về ý nghĩa văn hóa và lịch sử của các hình ảnh này. Một ví dụ cụ thể là bài học về hình tượng rồng thời Trần, giáo viên có thể giới thiệu về các loại rồng khác nhau, ý nghĩa của rồng trong văn hóa Việt Nam, và hướng dẫn học sinh vẽ hoặc tạo hình rồng theo phong cách thời Trần. Nguyễn Thu Thủy (2011) đã cung cấp nhiều nội dung về đổi mới phương pháp dạy học mĩ thuật, có thể tham khảo để xây dựng giáo án hiệu quả.

2.2. Phương Pháp Dạy Học Mỹ Thuật Sáng Tạo Khơi Gợi Cảm Hứng

Để khơi gợi cảm hứng và phát huy khả năng sáng tạo của học sinh, cần áp dụng các phương pháp dạy học mĩ thuật sáng tạo. Phương pháp trực quan sinh động, phương pháp khám phá, và phương pháp thực hành sáng tạo là những lựa chọn phù hợp. Giáo viên có thể tổ chức các trò chơi, hoạt động nhóm, và các buổi tham quan bảo tàng để học sinh có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với di sản văn hóa. Việc khuyến khích học sinh tự do thể hiện ý tưởng và cá tính trong các tác phẩm của mình cũng là một yếu tố quan trọng. Giáo viên có thể tạo ra một môi trường học tập cởi mở và thân thiện, nơi học sinh cảm thấy thoải mái để thử nghiệm và sáng tạo. Tạ Phương Thảo (2003) trong giáo trình Trang trí đã đề xuất nhiều phương pháp và quan điểm dạy học trang trí hữu ích.

III. Ứng Dụng Trang Trí Thời Trần Vào Giáo Dục Quy Trình Thực Hiện

Việc ứng dụng trang trí thời Trần vào giáo dục tại trường THCS Lương Ngọc Quyến cần được thực hiện theo một quy trình bài bản và khoa học. Bước đầu tiên là nghiên cứu và lựa chọn các mô típ con vật thời Trần phù hợp với trình độ và lứa tuổi của học sinh. Bước tiếp theo là thiết kế các hoạt động giảng dạy sáng tạo và hấp dẫn. Sau đó, giáo viên sẽ tiến hành giảng dạy và hướng dẫn học sinh thực hành. Cuối cùng, cần đánh giá kết quả học tập của học sinh và rút ra những bài học kinh nghiệm để cải thiện phương pháp giảng dạy.

3.1. Lựa Chọn Mô Típ Con Vật Thời Trần Tiêu Chí và Gợi Ý

Việc lựa chọn mô típ con vật thời Trần cần dựa trên một số tiêu chí nhất định. Mô típ cần phải có tính thẩm mỹ cao, mang ý nghĩa văn hóa và lịch sử sâu sắc, phù hợp với trình độ và lứa tuổi của học sinh, và dễ dàng tái hiện trong các hoạt động thực hành. Một số gợi ý về mô típ con vật có thể sử dụng bao gồm rồng, phượng, lân, rùa, hạc, và cá hóa rồng. Các mô típ này có thể được tìm thấy trên các công trình kiến trúc, đồ dùng, và các tác phẩm điêu khắc thời Trần. Nguyễn Quân và Phan Cẩm Thượng (1991) đã đề xuất một số nhang án đá có niên đại gần thời Trần, cung cấp hình dung về tượng Phật thời kỳ này.

3.2. Thiết Kế Hoạt Động Giảng Dạy Tạo Hứng Thú Cho Học Sinh

Để tạo hứng thú cho học sinh, các hoạt động giảng dạy cần được thiết kế một cách sáng tạo và hấp dẫn. Giáo viên có thể sử dụng các phương pháp giảng dạy trực quan, kết hợp hình ảnh, video, và các hoạt động thực hành. Các hoạt động có thể bao gồm vẽ, tạo hình, trang trí, và kể chuyện dựa trên các mô típ con vật thời Trần. Việc tổ chức các trò chơi, hoạt động nhóm, và các buổi tham quan bảo tàng cũng sẽ giúp học sinh có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với di sản văn hóa. Cần khuyến khích học sinh tự do thể hiện ý tưởng và cá tính trong các tác phẩm của mình.

IV. Dạy Học Mỹ Thuật THCS Áp Dụng Tại Lương Ngọc Quyến Thái Nguyên

Việc vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật tại trường THCS Lương Ngọc Quyến, thành phố Thái Nguyên, đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh có cơ hội tiếp cận với di sản văn hóa dân tộc một cách sáng tạo và hiệu quả. Bên cạnh đó, phương pháp giảng dạy này cũng giúp khơi gợi niềm tự hào về truyền thống văn hóa và phát huy khả năng sáng tạo của học sinh. Thông qua các hoạt động thực hành, học sinh có thể hiểu rõ hơn về ý nghĩa của các mô típ con vật thời Trần và áp dụng chúng vào các tác phẩm mĩ thuật của mình.

4.1. Thực Nghiệm Giảng Dạy Phương Pháp và Kết Quả

Để đánh giá hiệu quả của việc vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật, cần tiến hành thực nghiệm giảng dạy. Giáo viên có thể chia lớp thành hai nhóm, một nhóm được giảng dạy theo phương pháp truyền thống và một nhóm được giảng dạy theo phương pháp mới. Sau một thời gian nhất định, cần so sánh kết quả học tập của hai nhóm để đánh giá hiệu quả của phương pháp mới. Kết quả thực nghiệm cho thấy, học sinh được giảng dạy theo phương pháp mới có kết quả học tập tốt hơn và có hứng thú hơn với môn học. Điều này chứng tỏ rằng việc vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật là một phương pháp hiệu quả và có tính khả thi.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Nhận Xét Từ Giáo Viên và Học Sinh

Để có được đánh giá toàn diện về hiệu quả của phương pháp mới, cần thu thập ý kiến từ cả giáo viên và học sinh. Giáo viên có thể chia sẻ về những khó khăn và thuận lợi trong quá trình giảng dạy, cũng như những thay đổi tích cực trong thái độ và kết quả học tập của học sinh. Học sinh có thể chia sẻ về những trải nghiệm của mình trong quá trình học tập, những kiến thức và kỹ năng mà mình đã học được, và những ý tưởng sáng tạo mà mình đã thực hiện. Phản hồi từ giáo viên và học sinh sẽ giúp cải thiện phương pháp giảng dạy và nâng cao hiệu quả của việc ứng dụng trang trí thời Trần vào giáo dục.

V. Kết Luận Giá Trị và Tương Lai Của Dạy Học Mĩ Thuật Cổ

Việc vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật tại trường THCS Lương Ngọc Quyến, thành phố Thái Nguyên, là một hướng đi đúng đắn và đầy tiềm năng. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận với di sản văn hóa dân tộc một cách sáng tạo và hiệu quả mà còn góp phần phát huy khả năng sáng tạo và bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển phương pháp này để nó trở thành một phần quan trọng trong chương trình dạy học mĩ thuật tại các trường THCS trên cả nước.

5.1. Bài Học Kinh Nghiệm và Hướng Phát Triển Dạy Học

Quá trình thực hiện và đánh giá hiệu quả của việc vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Cần chú trọng đến việc lựa chọn mô típ con vật thời Trần phù hợp với trình độ và lứa tuổi của học sinh. Cần thiết kế các hoạt động giảng dạy sáng tạo và hấp dẫn, kết hợp hình ảnh, video, và các hoạt động thực hành. Cần khuyến khích học sinh tự do thể hiện ý tưởng và cá tính trong các tác phẩm của mình. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển phương pháp này, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng cho các trường THCS trên cả nước. Đồng thời tăng cường các hoạt động ngoại khóa, tham quan bảo tàng để học sinh có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với di sản văn hóa.

5.2. Giáo Dục Di Sản Văn Hóa Góp Phần Bồi Dưỡng Tình Yêu Đất Nước

Việc vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật không chỉ là một phương pháp giảng dạy hiệu quả mà còn là một cách để giáo dục di sản văn hóa cho học sinh. Thông qua việc tìm hiểu về mĩ thuật thời Trần, học sinh có cơ hội khám phá những giá trị văn hóa và lịch sử của dân tộc. Từ đó, các em sẽ thêm yêu quý và tự hào về quê hương đất nước, có ý thức giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp. Giáo dục di sản văn hóa là một phần quan trọng trong việc bồi dưỡng tình yêu nước và xây dựng nhân cách cho thế hệ trẻ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục nghệ thuật trong nhà trường phổ thông đóng vai trò then chốt trong việc bồi dưỡng thẩm mỹ và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời lượng môn Mĩ thuật cấp trung học cơ sở hiện nay là 35 tiết trên một năm học, đòi hỏi giáo viên phải tối ưu hóa phương pháp truyền tải nhằm phát huy tối đa năng lực sáng tạo của 100% học sinh. Tuy nhiên, việc khai thác các giá trị mỹ thuật cổ truyền vào giảng dạy thực tế tại nhiều địa phương vẫn còn hạn chế, dẫn đến tình trạng học sinh chưa nắm bắt sâu sắc ngôn ngữ tạo hình dân tộc.

Đề tài nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần thế kỷ 13 và 14 (như rồng, hổ, lân, sấu, hươu, cá hóa rồng) vào chương trình dạy học Mĩ thuật. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa đặc điểm tạo hình linh vật thời Trần, xây dựng các bài tập thực hành mang tính ứng dụng cao và đánh giá hiệu quả tiếp thu của học sinh.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực nghiệm tại trường THCS Lương Ngọc Quyến, thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2023. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc nâng tỷ lệ học sinh hứng thú học tập lên trên 85%, đồng thời giúp hơn 90% học sinh chuyển hóa thành công các họa tiết điêu khắc cổ thành sản phẩm mỹ thuật ứng dụng hiện đại, đáp ứng toàn diện yêu cầu đổi mới căn bản của ngành giáo dục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của 2 lý thuyết giáo dục hiện đại: Lý thuyết dạy học lấy người học làm trung tâm và Lý thuyết giáo dục thẩm mỹ định hướng phát triển năng lực theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ban hành ngày 26 tháng 12 năm 2018. Mô hình nghiên cứu vận hành theo quy trình tích hợp di sản mĩ thuật cổ truyền vào 2 mạch nội dung cốt lõi của chương trình mới: Mĩ thuật tạo hình và Mĩ thuật ứng dụng.

Các khái niệm cơ bản được làm sáng tỏ bao gồm:

• Khái niệm mô típ: Là mẫu đề, đơn vị tạo hình cơ bản mang tính lặp lại có chủ đích nhằm củng cố chủ đề thẩm mỹ và chứa đựng giá trị biểu tượng sâu sắc.
• Trang trí truyền thống: Nghệ thuật sắp đặt đường nét, mảng miếng, hình khối và màu sắc trên các chất liệu đá, gỗ, đất nung nhằm phục vụ đời sống tâm linh và thị hiếu xã hội.
• Dạy học phát triển năng lực mĩ thuật: Quá trình tổ chức 4 hoạt động tương tác gồm quan sát, thể hiện, thảo luận và vận dụng sáng tạo vào thực tiễn đời sống.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ 2 kênh chính: Nguồn sơ cấp thông qua khảo sát điền dã tại 5 di tích thời Trần tiêu biểu (chùa Bái Khê, chùa Phổ Minh, chùa Thái Lạc, chùa Xuân Lũng, chùa Đại Bi) và nguồn thứ cấp từ hơn 9 công trình nghiên cứu chuyên khảo uy tín.

Quy mô mẫu nghiên cứu gồm 46 cán bộ giáo viên và hơn 200 học sinh thuộc các khối lớp 6, lớp 7 tại trường THCS Lương Ngọc Quyến, thành phố Thái Nguyên. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đánh giá chính xác mức độ tiếp nhận của các đối tượng học sinh khác nhau.

Lý do lựa chọn nhóm phương pháp phân tích tư liệu lịch sử kết hợp thực nghiệm sư phạm là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa được sự tiến bộ về kỹ năng vẽ trang trí của học sinh qua từng giai đoạn. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong 3 năm học từ năm 2020 đến năm 2023, trải qua các bước khảo sát thực trạng, thiết kế giáo án thực nghiệm và kiểm tra đánh giá định lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghệ thuật tạo hình con vật thời Trần mang tính khúc chiết, mạnh mẽ và khoáng đạt khác biệt hoàn toàn so với thời Lý. Tác phẩm tượng hổ tại lăng Trần Thủ Độ tạc năm 1264 với chiều dài 143cm, cao 75cm, rộng 64cm đại diện cho phong cách khối căng nở, uy nghiêm và cơ bắp rõ nét.

Thứ hai, kỹ thuật chạm khắc trên đá và gỗ thời Trần đạt độ tinh xảo cao với các mảng nổi thấp, bẹt và dứt khoát. Điển hình là phù điêu hổ kích thước 41cm x 21cm tại chùa Đại Bi và hình tượng rồng 7 đến 9 khúc uốn lượn trên bệ đá chùa Phổ Quang. Hình tượng rồng thời Trần không trau chuốt hình sin dày đặc như thời Lý mà có mào lửa thon dài, thân để trần không vảy, thể hiện khí thế hào hùng sau 3 lần chiến thắng giặc ngoại xâm.

Thứ ba, sự kết hợp đa dạng giữa linh vật chính và mô típ phụ tạo nên bố cục cân đối. Cánh cửa gỗ chùa Phổ Minh gồm 4 cánh chạm đôi rồng chầu mặt trời khi khép lại tạo thành hình lá đề khổng lồ, kết hợp cùng hoa văn sóng nước và mây cuộn uyển chuyển.

Thứ tư, kết quả thực nghiệm tại trường THCS Lương Ngọc Quyến ghi nhận sự chuyển biến tích cực vượt bậc. Tỷ lệ học sinh đạt điểm giỏi trong các bài tập vẽ trang trí tăng 25%, từ mức 20% ban đầu lên trên 45%. Hơn 98% học sinh nắm vững phương pháp cách điệu hoa văn cổ vào thiết kế đồ họa, làm thiệp, trang trí đĩa tròn và bìa sách.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến sự thành công của phong cách mỹ thuật thời Trần bắt nguồn từ sự kết hợp hài hòa giữa tư tưởng Phật giáo và tinh thần thượng võ dân gian. Hình tượng các con vật được giản lược chi tiết rườm rà, tập trung vào cấu trúc khối và đường nét dứt khoát, tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho học sinh lứa tuổi 11 đến 15 tuổi dễ dàng nắm bắt quy luật tạo hình.

So sánh với các công trình nghiên cứu trước đây của nhiều học giả uy tín, luận văn đã khẳng định tính kế thừa có chọn lọc từ thời Lý sang thời Trần, đồng thời làm rõ tính thực tiễn khi đưa di sản vào trường học. Dữ liệu nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan qua bảng phân loại mô típ theo chất liệu đá - gỗ - gốm và biểu đồ so sánh mức độ hào hứng của học sinh trước và sau khi học thực nghiệm. Kết quả này chứng minh rằng việc đổi mới phương pháp giảng dạy mĩ thuật địa phương hoàn toàn phù hợp với định hướng giáo dục tích hợp liên môn hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy tối đa giá trị của mô típ trang trí cổ truyền trong dạy học mĩ thuật, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa: Số hóa 100% hình ảnh bản dập, tranh ảnh và mô hình 3D các con vật thời Trần từ các di tích lịch sử, hoàn thành trong thời gian 6 tháng do Tổ chuyên môn Mĩ thuật nhà trường chủ trì thực hiện.
2. Đổi mới kỹ thuật thị phạm và phương pháp giảng dạy: Tăng 50% thời lượng thực hành sáng tạo, áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm và giải quyết vấn đề trong toàn bộ 35 tiết của khung chương trình hàng năm, thực hiện bởi toàn thể giáo viên bộ môn Mĩ thuật từ năm học 2023 - 2024.
3. Tổ chức hoạt động trải nghiệm thực địa định kỳ: Triển khai tối thiểu 2 buổi tham quan bảo tàng hoặc di tích văn hóa trong mỗi năm học cho hơn 600 học sinh toàn trường, do Ban Giám hiệu phối hợp cùng Ban đại diện Cha mẹ học sinh tổ chức nhằm nâng cao nhận thức di sản.
4. Bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ sư phạm: Tổ chức định kỳ 4 khóa tập huấn chuyên sâu về tích hợp di sản mĩ thuật cổ truyền cho 100% giáo viên mĩ thuật trên địa bàn, do Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thái Nguyên điều phối trong giai đoạn 2023 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giáo viên Mĩ thuật cấp trung học cơ sở: Tham khảo trực tiếp hệ thống giáo án mẫu, quy trình 4 bước hướng dẫn học sinh cách điệu linh vật cổ và ngân hàng đề bài thực hành ứng dụng cho các khối lớp 6, 7, 8 và 9.
• Sinh viên và học viên cao học ngành Sư phạm Mĩ thuật: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên khảo về phương pháp luận giảng dạy, cấu trúc phân tích mỹ thuật học và kỹ năng khai thác di sản phục vụ khóa luận tốt nghiệp ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Mĩ thuật (mã số 8140111).
• Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Vận dụng các mô hình đánh giá năng lực học sinh và phân bổ phân môn hợp lý cho hơn 20 trường THCS trên địa bàn để nâng cao chất lượng giảng dạy đại trà.
• Các nhà nghiên cứu văn hóa và nghệ thuật tạo hình: Bổ sung nguồn tư liệu so sánh phong phú về đặc điểm điêu khắc đá, gỗ, gốm thời Trần tại hơn 5 ngôi chùa cổ thế kỷ 14 của người Việt.

Câu hỏi thường gặp

Mô típ con vật thời Trần có điểm gì khác biệt so với thời Lý khi ứng dụng vào dạy học? Hình tượng con vật thời Trần có cấu trúc khối khỏe khoắn, mập mạp, đường nét dứt khoát và ít chi tiết uốn lượn cầu kỳ hơn thời Lý. Đặc điểm tạo hình phóng khoáng này giúp học sinh từ 11 đến 14 tuổi dễ quan sát, phân tích và thực hành cách điệu nhanh chóng hơn trong các tiết học vẽ trang trí 45 phút.

Chương trình GDPT 2018 tạo thuận lợi gì cho việc đưa mỹ thuật cổ truyền vào nhà trường? Chương trình mới theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT phân bổ thời lượng 35 tiết trên một năm học với cấu trúc mở, khuyến khích tích hợp văn hóa địa phương. Điều này trao quyền tự chủ tối đa cho giáo viên trong việc lựa chọn chủ đề di sản, giúp kết nối mỹ thuật tạo hình với mỹ thuật ứng dụng hiệu quả.

Học sinh trung học cơ sở thường gặp khó khăn gì khi vẽ hoa văn truyền thống? Khoảng 65% học sinh ban đầu gặp khó khăn trong việc dựng hình khối cân đối và xử lý nét vẽ nhịp nhàng. Giáo viên khắc phục bằng cách sử dụng vật mẫu trực quan, trình chiếu video tư liệu và thị phạm từng bước từ phác khung hình đến vẽ chi tiết mảng miếng.

Nghiên cứu đã khảo sát thực tế tại những di tích lịch sử cụ thể nào? Tác giả đã tiến hành khảo sát điền dã tại hơn 5 ngôi chùa tiêu biểu lưu giữ hiện vật thời Trần thế kỷ 14 gồm chùa Bái Khê, chùa Hương Trai, chùa Thái Lạc, chùa Xuân Lũng và tháp chùa Phổ Minh để thu thập hình ảnh rồng, phượng, lân, hổ chính xác.

Hiệu quả giáo dục thẩm mỹ của đề tài được lượng hóa như thế nào? Sau quá trình thực nghiệm, tỷ lệ học sinh đạt kết quả thực hành xuất sắc tăng trên 25%, 100% học sinh hiểu rõ ý nghĩa biểu tượng của linh vật dân tộc và hơn 90% các em tự giác sưu tầm tư liệu văn hóa phục vụ học tập.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện đặc trưng tạo hình và giá trị biểu tượng của các mô típ con vật thời Trần trên chất liệu đá, gỗ và gốm thế kỷ 14.
• Xây dựng thành công quy trình sư phạm vận dụng di sản vào chương trình Mĩ thuật THCS theo định hướng phát triển năng lực của Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT.
• Kết quả thực nghiệm tại trường THCS Lương Ngọc Quyến chứng minh tính hiệu quả vượt trội với trên 45% bài thực hành đạt loại giỏi và 98% học sinh tiếp thu tích cực.
• Kế hoạch giai đoạn 2023 - 2025 đề xuất số hóa 100% học liệu di sản và tổ chức 4 khóa bồi dưỡng chuyên đề cho giáo viên toàn thành phố Thái Nguyên.
• Khuyến khích các cơ sở giáo dục phổ thông đẩy mạnh khai thác kho tàng mỹ thuật truyền thống, biến di sản văn hóa dân tộc thành nguồn cảm hứng sáng tạo bất tận trong mỗi giờ học mĩ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HàC S¯ PH¾M NGHÆ THUÊT TRUNG ¯¡NG NGUYÄN VN BÌNH VÊN DĀNG MÔ TÍP CÁC CON VÊT TRONG TRANG TRÍ THâI TRÄN VÀO D¾Y HàC M) THUÊT T¾I TR¯âNG THCS L¯¡NG NGàC QUY¾N THÀNH PHÞ THÁI NGUYÊN LUÊN VN TH¾C S) LÝ LUÊN VÀ PH¯¡NG PHÁP D¾Y HàC BÞ MÔN Mþ THUÊT Khóa 10 (2020 - 2022) Hà Nßi, 2023 Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HàC S¯ PH¾M NGHÆ THUÊT TRUNG ¯¡NG NGUYÄN VN BÌNH VÊN DĀNG MÔ TÍP CÁC CON VÊT TRONG TRANG TRÍ THâI TRÄN VÀO D¾Y HàC M) THUÊT T¾I TR¯âNG THCS L¯¡NG NGàC QUY¾N THÀNH PHÞ THÁI NGUYÊN LUÊN VN TH¾C S) Chuyên ngành: Lý luËn và Ph°¢ng pháp d¿y hác bß môn Mÿ thuËt Mã sß: 8140111 Ng°ãi h°áng dÉn khoa hác: GS. Tr°¢ng Qußc Bình Hà Nßi, 2023 LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luÁn vn th¿c s*: <Vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật tại trường THCS Lương Ngọc Quyến TP. Thái Nguyên= là công trình nghiên cću cąa riêng hác viên và ch°a tĉng đ°āc công bá trong bÃt cć công trình khoa hác nào. Hác viên xin chßu trách nhiãm và nái dung luÁn vn! Hà Nội, ngày 5 tháng 12 năm 2023 Tác giÁ NguyÅn Vn Bình DANH MĀC CHĀ VI¾T TÌT Chā vi¿t tÍt Chā vi¿t đÅy đă ĐDDH Đß dùng d¿y hác GD Giáo dăc GS Giáo s° GT Giáo trình GV Giáo viên HS Hác sinh LLDH Lý luÁn d¿y hác Nxb Nhà xuÃt bÁn PPDH Ph°¢ng pháp d¿y hác SGK Sách giáo khoa TH TiÁt hác TCHĐ Tá chćc ho¿t đáng THCS Trung hác c¢ sç TP Thành phá Tr Trang DANH MĀC BÀNG BIÂU BÁng 1.

Khung ch°¢ng trình môn M* thuÁt cÃp THCS. Nái dung cÃu trúc sách giáo khoa M* thuÁt. VÁn dăng hình t°āng con vÁt vào các bài hác ç các khái lãp. Đßnh h°ãng hình thćc bài tÁp thāc hành vÁn dăng.

1 Ch°¢ng 1: C¡ Sæ LÝ LUÀN VÀ THĀC TIàN CĄA Đ TÀI. Mát sá khái niãm sử dăng trong đà tài. Trang trí truyÃn tháng. Khái niãm và d¿y hác m* thuÁt.

Khái quát và các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn. Con vÁt trên chÃt liãu đá. Con vÁt trên chÃt liãu gß. Con vÁt trên chÃt liãu đÃt nung/gám.

Ch°¢ng trình giáo dăc phá thông 2018. Khái quát và Thāc tr¿ng d¿y hác bá môn M* thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn TP. Khái quát chung và tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn thành phá. Thāc tr¿ng d¿y hác Mā thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn TP.

36 Ch°¢ng 2: T¾O HÌNH MÔ TÍP CON VÀT TRONG TRANG TRÍ THäI TRÄN VÀN DĂNG VÀO D¾Y HàC M) THUÀT T¾I TR¯äNG THCS L¯¡NG NGàC QUYÀN THÀNH PHà THÁI NGUYÊN. Đặc đißm t¿o hình mô típ trang trí con vÁt thåi TrÅn vÁn dăng vào d¿y hác m* thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn thành phá Thái Nguyên. Đặc đißm và đ°ång nét. Ý ngh*a t¿o hình các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn đ°āc vÁn dăng vào d¿y hác m* thuÁt t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn TP.

Ý ngh*a t¿o hình rßng. Ý ngh*a t¿o hình ph°āng. Ý ngh*a t¿o hình kỳ lân. Giá trß nghã thuÁt khi ćng dăng các con vÁt vào giÁng d¿y.

57 Ch°¢ng 3: VÀN DĂNG MÔ TÍP CÁC CON VÀT TRONG TRANG TRÍ THäI TRÄN VÀO D¾Y HàC Bà MÔN MĀ THUÀT T¾I TR¯äNG THCS L¯¡NG NGàC QUYÀN TP. Sử dăng mô típ các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn vào d¿y hác mā thuÁt. Mát sá mô típ con vÁt có thß vÁn dăng vào d¿y - hác mā thuÁt. Mát sá kā thuÁt tá chćc d¿y - hác thông th°ång.

Mát sá lo¿i hình trang trí truyÃn tháng. Đßnh h°ãng hình thćc bài tÁp thāc hành vÁn dăng. Hình thćc tá chćc vÁn dăng mô típ các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn vào d¿y hác môn M* thuÁt. Hình thćc tá chćc ho¿t đáng tiÁp cÁn tìm hißu mô típ các con vÁt trong trang trí thåi TrÅn.

Hình thćc thāc hành vÁn dăng các mô típ các con vÁt đ°āc sử dung trong trang trí thåi TrÅn vào hác m* thuÁt. Đßa đißm và đái t°āng d¿y thāc nghiãm. Thåi gian tiÁn hành. Nái dung d¿y thāc nghiãm.

Đánh giá, nhÁn xét kÁt quÁ thāc nghiãm. 80 Tißu kÁt ch°¢ng 3. 83 TÀI LIâU THAM KHÀO. Lý do chán đÁ tài Trong các di tích m* thuÁt cąa ng°åi Viãt, nhiÃu hoa vn trang trí đ°āc sử dăng nhằm làm tng thêm cái đẹp cho công trình kiÁn trúc và các hiãn vÁt.

Bên c¿nh đó là gắn vãi ý ngh*a bißu t°āng không thß thiÁu trong t° duy, tôn giáo tín ng°ÿng tĉ nhiÃu nm qua cąa sá đông nhân dân. Trang trí còn là sā đáp ćng nhÿng nhu cÅu thß hiÁu và lòng khao khát và cái đẹp cąa con ng°åi. Tĉ xa x°a con ng°åi đã biÁt làm đẹp, đß rßi trên các công trình kiÁn trúc tôn giáo yÁu tá trang trí đ°āc đà cao. Các mô típ trang trí trên các thành phÅn kiÁn trúc truyÃn tháng góp phÅn làm đẹp, duyên dáng và thêm vẻ đẹp cho nái thÃt kiÁn trúc t¿o nên sā tinh tÁ, trang nhã cho toàn bá công trình.

Mặt khác, tùy vào tĉng hiãn vÁt mà mô típ trang trí mang theo ý ngh*a bißu t°āng làm tng thêm vai trò và giá trß cąa tĉng thành phÅn kiÁn trúc cũng nh° công nng mà nó đ°āc trang trí. Nghã thuÁt trang trí đ°āc thß hiãn tĉ nhÿng mô típ hoa vn đẹp mắt làm tô đißm thêm vẻ đẹp cho toàn bá công trình kiÁn trúc nh°: Hoa lá, con ng°åi, mây n°ãc, sóng núi và cÁ nhÿng hình tiên nÿ, tć linh, vÁt linh mang nhÿng ý ngh*a bißu t°āng gắn bó vãi công trình kiÁn trúc tôn giáo. Không chỉ trên kiÁn trúc các di tích lßch sử hay các công trình kiÁn trúc tôn giáo đình, đÃn, chùa mà còn trên kiÁn trúc cąa nhÿng ngôi nhà dân sā hoặc kiÁn trúc công sç ng°åi ta cũng quan tâm đÁn viãc trang hoàng cho thÇm mā, đó cũng là đà cao yÁu tá trang trí. Trang trí nái thÃt công trình kiÁn trúc bißu hiãn đÅy đą cái đẹp cąa mát nÃn nghã thuÁt.

Nhÿng con vÁt, linh vÁt đ°āc ch¿m khắc trên chÃt liãu đá trç thành nhÿng đß án trang trí trong chùa làng thåi TrÅn còn mang nhiÃu ý ngh*a và giá trß nghã thuÁt. Nhÿng con vÁt trên ch¿m khắc đá, gß trong chùa thåi TrÅn th°ång thÃy là: rßng, lân, h°¢u, s° tử, cá hóa rßng& trang trí trên các bàn thå PhÁt bằng đá, cánh cửa, tháp và cũng phăc vă cho viãc thå cúng. 2 Viãc vÁn dăng các mô típ trang trí hình con vÁt trong chùa thåi TrÅn vào viãc d¿y hác m* thuÁt nói chung, d¿y trang trí nói riêng đÃu mang tính ćng dăng rÃt cao. Tuy nhiên, nhìn táng thß ch°¢ng trình - SGK trung hác c¢ sç hiãn hành (ch°¢ng trình - SGK cũ) viãc mç ráng khai thác ćng dăng vào thāc tián đßa ph°¢ng ch°a nhiÃu.

XuÃt phát tĉ suy ngh* nh° vÁy hác viên lāa chán đà tài: <Vận dụng mô típ các con vật trong trang trí thời Trần vào dạy học mĩ thuật tại trường THCS Lương Ngọc Quyến - TP. ThiÁt ngh*, nghiên cću đà tài s¿ đóng góp - cÁi thiãn phÅn nào giå hác v¿ trang trí t¿i tr°ång THCS L°¢ng Ngác QuyÁn, Tp. Thái Nguyên đáp ćng nh cÅu đái mãi giáo dăc mā thuÁt trong tình hình hiãn nay. Tình hình nghiên cąu đÁ tài Trong nhÿng nm gÅn đây có nhiÃu nhà khoa hác trong và ngoài n°ãc đã quan tâm nghiên cću và tìm hißu và l*nh vāc vn hóa cá truyÃn dân tác.

Trong đó có nhÿng nghiên cću và l*nh vāc mā thuÁt d°ãi góc nhìn nh°: kiÁn trúc truyÃn tháng, điêu khắc truyÃn tháng, trang phăc truyÃn tháng& nhÿng công trình đã đ°āc công bá nh°: Nm 2001, tác giÁ TrÅn Lâm BiÃn vãi cuán Trang trí trong mỹ thuật truyền thống của người Việt, (2001) [2]. PhÅn linh vÁt trang trí trên di tích đ°āc nhắc đÁn bằng hình t°āng rßng trên nhang án đá ç cuái thÁ kÿ XIV. Bằng niÃm đam mê và nhÁn thćc cąa mình, tác giÁ đã cung cÃp cho ng°åi đác không chỉ là mô tÁ sā biÁn đái cąa con rßng qua các thåi mà tác giÁ còn cho biÁt rßng thåi TrÅn có đặc đißm t¿o hình khác vãi thåi Lý và nó chç theo nhÿng bißu t°āng đáng quý. Nm 2019, tác giÁ TrÅn Thß Bißn đã xuÃt bÁn cuán: Nghệ thuật trang trí trên bàn thờ Phật bằng đá trong chùa của người Việt, Nxb Đ¿i hác Quác gia [4].

Cuán sách có nái dung luÁn giÁi các vÃn đà và ý ngh*a bißu t°āng, đặc đißm t¿o hình, kā thuÁt thß hiãn, chÃt liãu trong trang trí mát 3 hiãn vÁt mā thuÁt là Bàn thå PhÁt bằng đá. Đây cũng là ngußn tài liãu giúp ích cho hác viên tham khÁo vào phÅn nái dung cąa luÁn vn. Nguyán Phi Hoanh (1990), Lược sử Mỹ thuật Việt Nam, Nxb Khoa hác xã hái [15]. Tác giÁ đi sâu phân tích thành tāu cąa Mā thuÁt Viãt Nam (Hái háa, điêu khắc, kiÁn trúc, trang trí) tĉ thåi kỳ nguyên thąy đÁn hiãn đ¿i.

Trong đó, Mā thuÁt thåi TrÅn đ°āc tác giÁ đà cÁp đÁn ç ch°¢ng 3 Mā thuÁt thåi kỳ Phong kiÁn. Nm 1979, Viãn Mā thuÁt xuÃt bÁn cuán Bản rập những con vật trong nghệ thuật chạm khắc cổ Việt Nam [51]. Tài liãu giãi thiãu nguyên bÁn các con vÁt có kích th°ãc nhß đ°āc rÁp trên giÃy dó (tÿ lã 1/1) qua các chÃt liãu gß, đá, đÃt nung ç các thành phÅn kiÁn trúc cąa t°āng thå và bia ký. Tài liãu cho rằng: <Nghã thuÁt ch¿m khắc Viãt Nam có truyÃn tháng lâu đåi, song mãi chỉ phát trißn rõ nét tĉ khoÁng đÅu thiên niên kÿ thć hai sau công nguyên=.

Đó là nhÿng điÃu đ°āc nhắc tãi sā hình thành cąa các trang trí trên các công trình kiÁn trúc và điêu khắc. Nm 1977, Viãn Nghã thuÁt xuÃt bÁn cuán Mỹ thuật thời Trần [50]. Nái dung tài liãu đà xuÃt nghiên cću các vÃn đà và kiÁn trúc, điêu khắc, hái háa, gám cąa thåi kỳ nhà TrÅn. Trong đó có đ°a hình t°āng các con vÁt trang trí trên kiÁn trúc và điêu khắc nh° mát điÃu bắt buác cÅn thiÁt trong đåi sáng tinh thÅn cąa ng°åi đ°¢ng thåi.

Hình t°āng các con vÁt đ°āc nhắc đÁn nh° là nhÿng bißu t°āng ý ngh*a gắn vãi vn hóa Viãt Nam truyÃn tháng và có tác dăng trang trí làm đẹp cho các hiãn vÁt m* thuÁt và các công trình kiÁn trúc. Nguyán Du Chi (2002), Hoa văn Việt Nam, Nxb Mā ThuÁt [6]. Nái dung công trình này đ°āc tác giÁ tiÁp cÁn d°ãi góc nhìn lßch sử và m* thuÁt đß luÁn giÁi các vÃn đà và dián biÁn hoa vn các giai đo¿n lßch sử tĉ thåi tiÃn sử đÁn nửa đÅu thåi phong kiÁn.