I. Tổng quan về bồi dưỡng PP giảng dạy Mỹ thuật THCS theo CT GDPT mới 2019
Chương trình Giáo dục phổ thông 2019 đánh dấu bước chuyển đổi căn bản trong giáo dục Việt Nam. Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương trình mới với định hướng phát triển năng lực học sinh. Môn Mỹ thuật bậc Trung học cơ sở được xây dựng theo tiếp cận chủ đề học tập. Giáo viên cần được bồi dưỡng phương pháp giảng dạy để đáp ứng yêu cầu đổi mới. Nội dung bồi dưỡng tập trung vào cách tiếp cận chương trình, phương pháp dạy học theo chủ đề, đánh giá kết quả học tập. Tài liệu bồi dưỡng do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai biên soạn năm 2019. Chương trình bao gồm năm nội dung chính: tổng quan về đổi mới, giới thiệu chương trình mới, phương pháp dạy học theo chủ đề, gợi ý kiểm tra đánh giá, thực hành thiết kế bài dạy. Giáo viên cốt cán thực hành theo nhóm, thiết kế và trình bày trích đoạn dạy học mỹ thuật vận dụng phương pháp mới. Mục tiêu nâng cao hiệu quả dạy học Mỹ thuật trên địa bàn tỉnh.
1.1. Bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông
Năm học 2019-2020 đánh dấu cột mốc quan trọng của ngành Giáo dục Việt Nam. Chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai bắt đầu từ lớp đầu cấp Tiểu học. Các năm tiếp theo, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục thay sách giáo khoa mới ở bậc THCS và THPT. Việc đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu cấp bách. Chương trình mới hướng đến phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Giáo viên phải thay đổi cách tiếp cận từ truyền thụ kiến thức sang tổ chức hoạt động học tập cho học sinh.
1.2. Mục tiêu bồi dưỡng phương pháp giảng dạy Mỹ thuật
Bồi dưỡng phương pháp giảng dạy Mỹ thuật nhằm giúp giáo viên nắm vững chương trình mới. Giáo viên hiểu cách tiếp cận dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Nội dung bồi dưỡng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Giáo viên được hướng dẫn thiết kế bài dạy theo chủ đề học tập. Kỹ năng đánh giá kết quả học tập theo yêu cầu cần đạt cũng được tập huấn. Chương trình bồi dưỡng thường xuyên hè giúp giáo viên chuẩn bị tốt cho năm học mới.
II. Phân tích chương trình Mỹ thuật THCS theo CT GDPT mới 2019
Chương trình Mỹ thuật THCS theo CT GDPT 2019 được cấu trúc theo chủ đề học tập. Mỗi lớp từ lớp 6 đến lớp 9 có các chủ đề phù hợp lứa tuổi học sinh. Chủ đề bao gồm: Trang trí, Đồ họa, Mỹ thuật đô thị, Thiết kế mỹ thuật ứng dụng, Điêu khắc, Hội họa. Chương trình quy định yêu cầu cần đạt cụ thể cho từng lớp. Nội dung dạy học được phân bổ theo các mạch kiến thức nghệ thuật tạo hình. Giáo viên tổ chức hoạt động học tập đa dạng: quan sát, thảo luận, thực hành sáng tạo. Phương pháp dạy học tích cực được khuyến khích sử dụng. Học sinh được trải nghiệm nhiều kỹ thuật tạo hình khác nhau. Chương trình nhấn mạnh mối liên hệ giữa mỹ thuật với đời sống thực tế. Đánh giá kết quả học tập dựa trên sản phẩm sáng tạo và quá trình thực hành của học sinh.
2.1. Cấu trúc chương trình theo chủ đề học tập
2.2. Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học
Chương trình mới yêu cầu giáo viên thay đổi từ dạy học truyền thụ sang tổ chức hoạt động. Học sinh phải là trung tâm của quá trình học tập. Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, hỗ trợ học sinh khám phá kiến thức. Phương pháp dạy học tích cực được áp dụng: thảo luận nhóm, học tập hợp tác, nêu và giải quyết vấn đề. Kỹ thuật dạy học mới như khăn phủ bàn, ủng hộ, tranh luận được sử dụng. Giáo viên cần chuẩn bị đồ dùng dạy học đa dạng, phong phú.
III. Phương pháp giảng dạy Mỹ thuật THCS theo chủ đề học tập
Phương pháp giảng dạy Mỹ thuật THCS theo CT GDPT mới 2019 áp dụng nhiều kỹ thuật đa dạng. Giáo viên tổ chức hoạt động học tập theo ba giai đoạn: khởi động, quan sát nhận thức, thực hành sáng tạo. Ở giai đoạn khởi động, giáo viên giới thiệu nội dung chủ đề, kích thích hứng thú học sinh. Giai đoạn quan sát nhận thức, học sinh thảo luận nhóm, tìm hiểu tác phẩm nghệ thuật. Kỹ thuật khăn phủ bàn giúp học sinh quan sát từng phần tác phẩm trước khi thấy toàn bộ. Giai đoạn thực hành, học sinh sáng tạo sản phẩm mỹ thuật theo yêu cầu. Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng nhiều loại vật liệu khác nhau. Phương pháp học tập hợp tác được áp dụng thường xuyên. Học sinh trình bày, nhận xét, bổ sung kết quả thảo luận. Giáo viên nhận xét, đánh giá quá trình và sản phẩm của học sinh. Bài dạy mẫu về chủ đề Phố cổ Hà Nội minh họa cách vận dụng phương pháp mới hiệu quả.
3.1. Kỹ thuật dạy học tích cực trong môn Mỹ thuật
Kỹ thuật khăn phủ bàn là phương pháp trực quan hiệu quả trong dạy học Mỹ thuật. Giáo viên che phủ tác phẩm nghệ thuật, chỉ hé lộ từng phần nhỏ. Học sinh quan sát, đoán nội dung, tạo sự tò mò và hứng thú. Kỹ thuật ủng hộ khuyến khích học sinh đưa ra ý kiến tích cực. Kỹ thuật tranh luận và phản hồi giúp học sinh phát triển tư duy phản biện. Phương pháp vấn đáp gợi mở giúp giáo viên kiểm tra hiểu biết của học sinh. Các kỹ thuật này kích thích tính tích cực, chủ động của học sinh trong giờ học.
3.2. Thiết kế hoạt động dạy học theo chủ đề Phố cổ Hà Nội
Bài dạy mẫu về chủ đề Phố cổ Hà Nội minh họa cách thiết kế hoạt động dạy học. Giáo viên chuẩn bị tranh, ảnh về phố cổ và tác phẩm của họa sĩ Bùi Xuân Phái. Hoạt động thảo luận nhóm giúp học sinh tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp họa sĩ. Học sinh lựa chọn tác phẩm yêu thích để phân tích, nhận xét. Hoạt động thực hành yêu cầu học sinh vẽ sáng tạo về phố cổ Hà Nội. Giáo viên hướng dẫn cách tạo hình, bố cục, sử dụng màu sắc phù hợp chủ đề.
IV. Kết luận và ứng dụng bồi dưỡng PP giảng dạy Mỹ thuật THCS
Bồi dưỡng phương pháp giảng dạy Mỹ thuật THCS theo CT GDPT mới 2019 là nhiệm vụ quan trọng. Chương trình bồi dưỡng giúp giáo viên nắm vững cách tiếp cận chương trình mới. Giáo viên được trang bị phương pháp dạy học theo chủ đề học tập hiệu quả. Kỹ thuật dạy học tích cực được áp dụng linh hoạt trong từng bài học. Đánh giá kết quả học tập dựa trên yêu cầu cần đạt của chương trình. Giáo viên cần thường xuyên cập nhật, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ. Việc thực hành thiết kế bài dạy theo nhóm giúp giáo viên chia sẻ kinh nghiệm. Sản phẩm bồi dưỡng là các mẫu bài dạy áp dụng phương pháp mới. Giáo viên vận dụng sáng tạo vào thực tế giảng dạy tại trường. Chương trình bồi dưỡng thường xuyên hè góp phần nâng cao chất lượng dạy học Mỹ thuật. Đổi mới phương pháp giảng dạy đáp ứng yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
4.1. Đánh giá kết quả học tập Mỹ thuật theo CT mới
Đánh giá kết quả học tập Mỹ thuật theo CT GDPT mới dựa trên yêu cầu cần đạt. Giáo viên đánh giá quá trình thực hành sáng tạo của học sinh. Sản phẩm mỹ thuật là cơ sở đánh giá năng lực thẩm mỹ. Kiểm tra đánh giá được thiết kế theo chủ đề học tập. Giáo viên sử dụng nhiều hình thức đánh giá: nhận xét, cho điểm, đánh giá qua sản phẩm. Hồ sơ năng lực học sinh lưu trữ quá trình phát triển năng lực thẩm mỹ. Đánh giá khuyến khích sự tiến bộ và sáng tạo của từng học sinh.
4.2. Hướng phát triển và ứng dụng trong thực tế giảng dạy
Giáo viên cần chủ động nghiên cứu, vận dụng phương pháp mới vào giảng dạy thực tế. Việc xây dựng kế hoạch dạy học theo chủ đề giúp bài học có hệ thống. Giáo viên sưu tầm tư liệu, hình ảnh nghệ thuật phong phú cho bài dạy. Liên hệ môn Mỹ thuật với các môn học khác và đời sống xã hội. Tổ chức hoạt động ngoại khóa mỹ thuật giúp học sinh trải nghiệm sáng tạo. Giáo viên tham gia sinh hoạt chuyên môn để chia sẻ kinh nghiệm đổi mới phương pháp. Ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ dạy học mỹ thuật hiệu quả hơn.
