Bài giảng Giáo dục Mỹ thuật và phương pháp giảng dạy Tiểu học - ĐH Huế

Tài liệu giảng dạy Giáo dục mỹ thuật & phương pháp giảng dạy (pdf) hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao ngành giáo dục hiện nay

• Tác giả: Hồ Văn Thùy
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Mỹ Thuật
• Đề tài: Mỹ Thuật & Phương Pháp Giảng Dạy Mỹ Thuật
• Loại tài liệu: Giáo trình

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: Mỹ thuật và cuộc sống con người
• 1.1. Mỹ thuật và cuộc sống con người
• 1.2. Mỹ thuật và cuộc sống con người
• 1.3. Nguồn gốc Mỹ thuật
• 2. Chương II: Ngôn ngữ Mỹ thuật và các loại hình cơ bản của Mỹ thuật
• 2.1. Ngôn ngữ và chất liệu Mỹ thuật
• 2.1.1. Ngôn ngữ Mỹ thuật
• 2.1.2. Chất liệu Mỹ thuật
• 2.2. Các loại hình cơ bản của mỹ thuật
• 2.2.1. Kiến trúc
• 2.2.2. Mỹ thuật ứng dụng
• 3. Chương III: Vẽ theo mẫu và phương pháp dạy vẽ theo mẫu
• 3.1. Vẽ theo mẫu
• 3.1.1. Phương pháp vẽ theo mẫu
• 3.2. Phương pháp dạy vẽ theo mẫu
• 3.2.1. Chuẩn bị mẫu vẽ
• 3.2.2. Khai thác nội dung bài dạy
• 4. Chương IV: Vẽ trang trí và phương pháp dạy vẽ trang trí ở tiểu học
• 4.1. Vẽ trang trí
• 4.1.1. Vẽ trang trí
• 4.1.2. Một số kiến thức cơ bản về vẽ trang trí
• 4.1.3. Màu sắc và cách sử dụng màu sắc trong trang trí
• 4.1.4. Phương pháp vẽ trang trí
• 4.2. Phương pháp dạy vẽ trang trí
• 4.2.1. Khai thác nội dung bài dạy
• 5. Chương V: Vẽ tranh và phương pháp giảng dạy
• 5.1. Một số kiến thức cần thiết cho vẽ tranh
• 5.2. Phương pháp vẽ tranh
• 5.3. Phương pháp dạy vẽ tranh
• 6. Chương VI: Thường thức mỹ thuật và phương pháp giảng dạy
• 6.1. Thường thức mỹ thuật
• 6.2. Phương pháp dạy thường thức mỹ thuật

Tóm tắt

I. Tổng quan Giáo trình Giáo dục Mỹ thuật và Vai trò cốt lõi

Giáo dục Mỹ thuật đóng một vai trò không thể thiếu trong sự phát triển toàn diện của con người, đặc biệt là ở lứa tuổi học đường. Một Giáo trình Giáo dục Mỹ thuật & Phương pháp giảng dạy (PDF) chất lượng không chỉ là một tài liệu dạy học mỹ thuật đơn thuần, mà còn là kim chỉ nam giúp giáo viên định hướng và khơi dậy tiềm năng sáng tạo ở học sinh. Theo tài liệu giảng dạy của Đại học Huế, mỹ thuật được định nghĩa là "nghệ thuật tạo ra cái đẹp, là nghệ thuật của thị giác", sử dụng các yếu tố tạo hình như đường nét, hình khối, màu sắc để truyền tải cảm xúc và ý tưởng. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc rèn luyện năng khiếu hội họa mà còn góp phần quan trọng vào việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ, giúp các em cảm nhận được vẻ đẹp trong tự nhiên, cuộc sống và trong chính các tác phẩm nghệ thuật. Quá trình này bồi dưỡng một tâm hồn nhạy cảm, một tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề một cách linh hoạt. Việc tiếp cận một ebook giáo dục mỹ thuật hay một sách sư phạm mỹ thuật bài bản giúp người dạy nắm vững lý luận dạy học mỹ thuật, từ đó xây dựng được những bài giảng hấp dẫn, phù hợp với tâm lý lứa tuổi và mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông môn mỹ thuật. Cuối cùng, mục tiêu sâu xa của giáo dục mỹ thuật là hình thành nhân cách, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và ý thức bảo vệ các di sản văn hóa, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp và hoàn mỹ hơn.

1.1. Khái niệm cốt lõi trong sách sư phạm mỹ thuật

Trong các tài liệu học thuật, mỹ thuật được diễn giải theo nhiều cách khác nhau nhưng tựu trung lại đều hướng đến "cái đẹp". Khái niệm cơ bản nhất định nghĩa mỹ thuật là nghệ thuật tạo hình trên mặt phẳng (hội họa) và trong không gian (điêu khắc, kiến trúc). Nó là "nghệ thuật của thị giác", nghĩa là con người cảm thụ tác phẩm thông qua con mắt. Mọi tác phẩm, từ bức tranh đến pho tượng, đều được thưởng thức bằng thị giác. Quá trình này giúp bồi dưỡng khả năng quan sát, phát hiện và cảm thụ vẻ đẹp, làm cho "cửa sổ tâm hồn" ngày càng tinh tường hơn. Một sách sư phạm mỹ thuật chuẩn mực sẽ phân tích rõ, mỹ thuật không chỉ là vẽ mà còn bao gồm nhiều lĩnh vực như hội họa, kiến trúc, điêu khắc và mỹ thuật ứng dụng. Như họa sĩ Nguyễn Phan Chánh từng nói một cách đơn giản: "Mỹ thuật là cách tạo ra cái đẹp".

1.2. Mục tiêu của giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em

Mục tiêu chính của giáo dục thẩm mỹ cho trẻ không chỉ là đào tạo ra các họa sĩ tương lai, mà là trang bị cho thế hệ trẻ một năng lực cảm thụ cái đẹp và biết vận dụng nó vào cuộc sống. Khi được học mỹ thuật, trẻ em học cách quan sát thế giới xung quanh một cách tinh tế hơn, nhận ra vẻ đẹp của một bình minh, một bông hoa hay một dòng sông quê hương. Từ đó, các em hình thành tình yêu thiên nhiên, con người và ý thức giữ gìn môi trường sống sạch đẹp. Hơn nữa, quá trình sáng tạo nghệ thuật còn giúp phát triển tư duy, trí tưởng tượng và sự tự tin. Việc dạy và học mỹ thuật trong nhà trường phổ thông chính là tạo ra một môi trường thẩm mỹ lành mạnh cho toàn xã hội, góp phần xây dựng những con người phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ.

II. Khám phá Ngôn ngữ Chất liệu trong giáo trình Mỹ thuật

Để hiểu sâu sắc về Giáo trình Giáo dục Mỹ thuật & Phương pháp giảng dạy (PDF), việc nắm vững ngôn ngữ tạo hình và các loại chất liệu là yêu cầu bắt buộc. Ngôn ngữ mỹ thuật là hệ thống các yếu tố mà nghệ sĩ sử dụng để "giao tiếp" với người xem, bao gồm: đường nét, hình, mảng, hình khối, ánh sáng, màu sắc và bố cục. Mỗi yếu tố đều mang một sắc thái biểu cảm riêng. Đường nét có thể tạo cảm giác mạnh mẽ, uyển chuyển hay tĩnh lặng. Màu sắc có khả năng tác động trực tiếp đến cảm xúc, gợi lên niềm vui, nỗi buồn hay sự sôi động. Bố cục là nghệ thuật sắp xếp các yếu tố trên để tạo ra một tổng thể hài hòa, có trọng tâm và truyền tải được ý đồ của tác giả. Bên cạnh ngôn ngữ, chất liệu là phương tiện để hiện thực hóa ý tưởng. Một tài liệu dạy học mỹ thuật đầy đủ sẽ giới thiệu đa dạng các chất liệu từ đơn giản như chì màu, sáp màu, màu nước đến phức tạp hơn như sơn dầu, sơn mài, lụa. Việc lựa chọn chất liệu phù hợp không chỉ ảnh hưởng đến kỹ thuật thể hiện mà còn quyết định đến hiệu quả thẩm mỹ của tác phẩm. Nắm vững hai khía cạnh này giúp giáo viên tự tin thiết kế giáo án mỹ thuật sáng tạo và hướng dẫn học sinh khám phá thế giới nghệ thuật một cách hiệu quả nhất.

2.1. Phân tích các yếu tố tạo hình đường nét màu sắc

Đường nét là yếu tố cơ bản nhất, là ranh giới của hình mảng và không gian. Trong mỹ thuật, nét vẽ không khô cứng như kỹ thuật mà mang đầy cảm xúc: có lúc thanh thoát, lúc mạnh mẽ, lúc liên tục, lúc đứt quãng. Màu sắc được xem là "tiếng nói tình cảm" của họa sĩ. Nó không chỉ làm đẹp cho hình vẽ mà còn tạo ra không gian, chiều sâu và thể hiện tâm trạng. Sự phối hợp hài hòa giữa gam màu nóng và lạnh, độ đậm nhạt, tương phản sẽ quyết định phần lớn sự thành công của một tác phẩm. Việc hiểu rõ đặc tính của các yếu tố này là nền tảng của lý luận dạy học mỹ thuật.

2.2. Tổng hợp các chất liệu dạy học mỹ thuật phổ biến

Chất liệu trong mỹ thuật vô cùng phong phú. Đối với cấp tiểu học, các chất liệu phổ biến bao gồm bút chì đen, than vẽ, sáp màu, bút dạ, màu nước. Đây là những vật liệu dễ sử dụng, an toàn và chi phí thấp. Ở cấp độ cao hơn hoặc trong sáng tác chuyên nghiệp, các họa sĩ thường sử dụng sơn dầu với khả năng biểu đạt vô tận, sơn mài mang vẻ đẹp truyền thống độc đáo của Việt Nam, hay lụa với sự mềm mại, trong trẻo. Việc download tài liệu mỹ thuật hay các slide bài giảng mỹ thuật sẽ cung cấp cho giáo viên cái nhìn trực quan về cách ứng dụng từng loại chất liệu vào bài dạy một cách sinh động.

III. Top Phương pháp giảng dạy Mỹ thuật hiệu quả cho tiểu học

Một Giáo trình Giáo dục Mỹ thuật & Phương pháp giảng dạy (PDF) ưu việt phải hệ thống hóa được các phương pháp dạy học tiên tiến, giúp giáo viên thoát khỏi lối mòn truyền thụ một chiều. Đối với bậc tiểu học, mục tiêu không phải là tạo ra những bản sao chép hoàn hảo mà là khuyến khích sự tự do biểu đạt. Các phương pháp dạy học hiện đại như phương pháp dạy mỹ thuật Đan Mạch hay phương pháp Reggio Emilia trong mỹ thuật đều đề cao vai trò trung tâm của học sinh, xem các em là những nhà nghiên cứu tích cực. Thay vì chỉ dạy kỹ thuật, giáo viên đóng vai trò là người gợi mở, tạo môi trường và cung cấp vật liệu để học sinh tự do khám phá. Hai phân môn nền tảng trong giáo trình mỹ thuật tiểu học là Vẽ theo mẫu và Vẽ trang trí. Mỗi phân môn đòi hỏi một phương pháp tiếp cận riêng. Vẽ theo mẫu giúp rèn luyện khả năng quan sát và kỹ năng dựng hình, trong khi Vẽ trang trí phát triển tư duy về bố cục, nhịp điệu và màu sắc. Việc lồng ghép các hoạt động trải nghiệm, làm việc nhóm và trình bày ý tưởng sẽ giúp giờ học mỹ thuật trở nên sôi nổi và ý nghĩa hơn, đồng thời nâng cao kỹ năng sư phạm mỹ thuật của người dạy.

3.1. Hướng dẫn phương pháp dạy vẽ theo mẫu chi tiết

Dạy vẽ theo mẫu không chỉ là yêu cầu học sinh vẽ lại giống hệt vật mẫu. Phương pháp hiệu quả bắt đầu từ bước chuẩn bị mẫu vẽ hấp dẫn, đa dạng về hình khối và chất liệu. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh quan sát tổng thể, so sánh tỷ lệ các bộ phận, sau đó phác thảo các nét chính trước khi đi vào chi tiết. Quan trọng là khuyến khích học sinh thể hiện cảm nhận riêng về mẫu vật qua đường nét và màu sắc, thay vì sao chép một cách máy móc. Đây là bước đệm quan trọng để phát triển khả năng quan sát thực tế.

3.2. Triển khai kỹ năng sư phạm mỹ thuật với vẽ trang trí

Vẽ trang trí là cơ hội tuyệt vời để học sinh tìm hiểu các nguyên tắc cơ bản của nghệ thuật thị giác như nhắc lại, xen kẽ, đối xứng và mảng hình. Một giáo án mỹ thuật sáng tạo cho bài vẽ trang trí nên bắt đầu bằng việc cho học sinh quan sát các họa tiết trong tự nhiên (hoa, lá) hoặc trên các sản phẩm thủ công truyền thống. Từ đó, hướng dẫn các em cách điệu hóa họa tiết, sắp xếp chúng vào một bố cục (hình vuông, tròn, đường diềm) một cách cân đối và hài hòa về màu sắc. Kỹ năng sư phạm mỹ thuật thể hiện ở việc giáo viên có thể biến một bài học nguyên tắc thành một trò chơi sáng tạo với hình và màu.

IV. Bí quyết dạy Vẽ tranh Thường thức trong giáo trình PDF

Vẽ tranh và Thường thức mỹ thuật là hai phân môn nâng cao, giúp học sinh tổng hợp kiến thức và phát triển tư duy thẩm mỹ một cách sâu sắc. Vẽ tranh không chỉ là vẽ một đối tượng riêng lẻ, mà là kể một câu chuyện bằng hình ảnh. Bí quyết để dạy tốt phân môn này là gợi mở đề tài gần gũi với cuộc sống của các em như gia đình, trường lớp, quê hương. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách tìm và sắp xếp các hình ảnh (bố cục), lựa chọn màu sắc để thể hiện nội dung và cảm xúc. Trong khi đó, Thường thức mỹ thuật mở ra một cánh cửa để các em tiếp cận với di sản nghệ thuật của dân tộc và thế giới. Việc phân tích các tác phẩm kinh điển, tìm hiểu về cuộc đời tác giả hay tham quan bảo tàng trực tuyến sẽ làm phong phú thêm vốn văn hóa cho học sinh. Một Giáo trình Giáo dục Mỹ thuật & Phương pháp giảng dạy (PDF) hoàn chỉnh luôn dành một phần quan trọng cho hai nội dung này, bởi chúng trực tiếp nuôi dưỡng tâm hồn và định hình thị hiếu thẩm mỹ cho thế hệ tương lai. Đây cũng là nơi lý luận dạy học mỹ thuật được áp dụng một cách rõ nét nhất.

4.1. Xây dựng giáo án mỹ thuật sáng tạo cho phân môn vẽ tranh

Để xây dựng một giáo án mỹ thuật sáng tạo cho bài vẽ tranh, giáo viên nên bắt đầu bằng hoạt động khơi gợi cảm hứng, ví dụ như kể chuyện, xem video hoặc thảo luận nhóm về chủ đề. Thay vì áp đặt bố cục, hãy để học sinh tự do phác thảo nhiều phương án và lựa chọn phương án tốt nhất. Trong quá trình thực hành, giáo viên nên đi quan sát, đặt câu hỏi gợi mở để giúp các em giải quyết vấn đề về hình và màu, đồng thời động viên, khích lệ những ý tưởng độc đáo, dù còn non nớt.

4.2. Cách tiếp cận lý luận dạy học mỹ thuật qua bài học

Phân môn Thường thức mỹ thuật là cơ hội để tích hợp lý luận dạy học mỹ thuật vào thực tiễn. Thay vì chỉ trình bày thông tin một cách khô khan, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động tương tác như: cho học sinh đóng vai nhà phê bình nghệ thuật, so sánh hai tác phẩm cùng chủ đề của hai họa sĩ khác nhau, hoặc tạo ra một phiên bản mới của một bức tranh nổi tiếng. Cách tiếp cận này giúp kiến thức nghệ thuật không còn xa vời mà trở nên sống động, dễ hiểu và dễ nhớ, qua đó bồi đắp tình yêu nghệ thuật cho học sinh.

V. Download trọn bộ Giáo trình Giáo dục Mỹ thuật file PDF free

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển, việc tiếp cận các tài liệu dạy học mỹ thuật trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhiều Giáo trình Giáo dục Mỹ thuật & Phương pháp giảng dạy (PDF) chất lượng cao hiện được chia sẻ rộng rãi, giúp giáo viên và cả phụ huynh có thêm nguồn tham khảo quý giá. Những tài liệu này thường bao gồm cả lý thuyết, hệ thống bài tập thực hành, và các slide bài giảng mỹ thuật được thiết kế công phu. Sử dụng ebook giáo dục mỹ thuật không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn cho phép người dùng dễ dàng tìm kiếm thông tin, trích dẫn và lưu trữ. Việc download tài liệu mỹ thuật từ các nguồn uy tín như thư viện trường đại học, các trang web giáo dục, hay các diễn đàn chuyên môn là một cách hiệu quả để cập nhật kiến thức và các phương pháp giảng dạy mới nhất. Tuy nhiên, cần lưu ý lựa chọn những tài liệu phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông môn mỹ thuật hiện hành để đảm bảo tính thống nhất và khoa học trong quá trình giảng dạy. Các tài liệu số này là công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp việc chuẩn bị giáo án mỹ thuật sáng tạo trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn.

5.1. Lợi ích khi sử dụng tài liệu dạy học mỹ thuật số

Tài liệu số, đặc biệt là các file PDF, mang lại nhiều lợi ích vượt trội. Thứ nhất, tính tiện lợi và linh hoạt, cho phép truy cập mọi lúc, mọi nơi trên nhiều thiết bị. Thứ hai, khả năng tương tác cao với các liên kết, video minh họa được nhúng sẵn. Thứ ba, dễ dàng cập nhật và chia sẻ, giúp cộng đồng giáo viên nhanh chóng tiếp cận những tri thức và phương pháp mới. Sử dụng hiệu quả các tài liệu dạy học mỹ thuật dạng số là một kỹ năng sư phạm mỹ thuật quan trọng trong thời đại 4.0.

5.2. Hướng dẫn tải và sử dụng slide bài giảng mỹ thuật

Các file slide bài giảng mỹ thuật thường được thiết kế dưới định dạng PowerPoint hoặc PDF, là công cụ trực quan hóa bài giảng vô cùng hiệu quả. Để tìm và tải về, giáo viên có thể tìm kiếm trên các kho tài nguyên giáo dục với từ khóa như "giáo án điện tử môn mỹ thuật tiểu học". Sau khi tải về, cần xem xét và chỉnh sửa nội dung, hình ảnh cho phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện thực tế của lớp học. Việc kết hợp slide với các hoạt động tương tác khác sẽ giúp giờ học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn, thay vì chỉ trình chiếu một chiều.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

• Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo: Giáo trình Bài giảng Mỹ thuật & phương pháp giảng dạy Mỹ thuật (Sách dùng cho hệ đào tạo từ xa) do tác giả Hồ Văn Thùy biên soạn, Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành, trực thuộc chương trình đào tạo của Trung tâm Đào tạo từ xa – Đại học Huế. Học phần giữ vị trí chuyên môn cốt lõi trong chương trình đào tạo Cử nhân ngành Giáo dục Tiểu học và Sư phạm Mỹ thuật, cung cấp hệ thống lý thuyết thẩm mỹ nền tảng và phương pháp luận giảng dạy phân môn mỹ thuật ở cấp học cơ sở.
• Mục tiêu học tập (Learning Outcomes): Sau khi nghiên cứu giáo trình, người học có khả năng xác định bản chất của mỹ thuật như một loại hình nghệ thuật thị giác và không gian; nhận diện, phân tích các yếu tố ngôn ngữ tạo hình (đường nét, hình vẽ, mảng, hình khối, ánh sáng, màu sắc, bố cục) và thuộc tính chất liệu; đồng thời nắm vững quy trình, phương pháp giảng dạy 4 phân môn chính tại trường tiểu học gồm: Vẽ theo mẫu, Vẽ trang trí, Vẽ tranh và Thường thức mỹ thuật.
• Cấu trúc và cách tiếp cận: Giáo trình được tổ chức thành hai phần chính gồm 6 chương. Cách tiếp cận của tài liệu tuân theo logic từ lý thuyết đại cương (thẩm mỹ học, ngôn ngữ và chất liệu tạo hình) đến thực hành sư phạm chuyên biệt (nghiên cứu phương pháp giảng dạy cụ thể cho từng phân môn ở trường tiểu học).
• Điểm đặc sắc của giáo trình: Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho hệ đào tạo từ xa, tích hợp hệ thống hướng dẫn học tập, câu hỏi ôn tập lý thuyết và bài tập tự đánh giá chi tiết ở cuối mỗi chương, giúp người học định hướng tự nghiên cứu độc lập.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|               BÀI GIẢNG MỸ THUẬT & PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MỸ THUẬT (HỒ VĂN THÙY)                     |
+-------------------------------------------------+--------------------------------------------------+
| PHẦN THỨ NHẤT: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG CỦA MỸ THUẬT | PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG & PHƯƠNG PHÁP DẠY MỸ THUẬT|
+-------------------------------------------------+--------------------------------------------------+
| • Chương I: Mỹ thuật & cuộc sống con người       | • Chương III: Vẽ theo mẫu & PPDH vẽ theo mẫu     |
| • Chương II: Ngôn ngữ & các loại hình mỹ thuật  | • Chương IV: Vẽ trang trí & PPDH vẽ trang trí    |
|   - Ngôn ngữ tạo hình & chất liệu               | • Chương V: Vẽ tranh & PPDH vẽ tranh             |
|   - Các loại hình cơ bản: Hội họa, Điêu khắc,   | • Chương VI: Thường thức mỹ thuật & PPDH TSMT    |
|     Kiến trúc, Mỹ thuật ứng dụng                |                                                  |
+-------------------------------------------------+--------------------------------------------------+

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

• Chương I: Mỹ thuật và cuộc sống con người
  • Key concepts: Bản chất mỹ thuật theo 4 cách tiếp cận (cách diễn tả trên mặt phẳng/không gian; cấu trúc nội dung ngành nghề; chức năng cảm thụ thị giác; ngữ nghĩa "tạo ra cái đẹp" theo quan niệm của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh). Mối quan hệ giữa cái đẹp với hình thức - nội dung, thời đại, dân tộc, giai cấp, cảm xúc, tâm lý, tính chỉnh thể toàn bộ, tính đơn giản và quy luật "thuận mắt".
  • Nguồn gốc mỹ thuật: Phân tích 7 học thuyết nguồn gốc tạo hình: nguồn gốc từ tôn giáo/ma thuật nguyên thủy; nguồn gốc từ lao động sản xuất (dẫn luận điểm của C. Mác về sự đào luyện ngũ quan); thuyết bắt chước; thuyết tường thuật sự kiện; thuyết biểu hiện cảm xúc; thuyết "du hí" (giải trí, xả hơi); và học thuyết "Tổng sinh lực và sinh lực thừa" do Trường Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất.
• Chương II: Ngôn ngữ Mỹ thuật và các loại hình cơ bản của Mỹ thuật
  • Ngôn ngữ tạo hình: Phân tích 7 thành tố cơ bản: Đường nét (nét thẳng, gấp khúc, lượn, cong, tĩnh, động và hướng vận động của nét); Hình vẽ (hình cơ bản và hình phức tạp); Mảng (mảng phẳng, mảng chuyển biến đậm nhạt); Hình khối (khối cơ bản và khối biến dạng); Ánh sáng (nguồn sáng, bóng khuất, sắc độ); Màu sắc (đặc trưng biểu cảm của màu, hòa sắc); Bố cục (sắp xếp đường nét, mảng, hình khối theo tương quan chính - phụ; dẫn luận điểm của Leonardo da Vinci: "Bố cục là tranh, nếu không có bố cục là không có tranh").
  • Chất liệu tạo hình: Kỹ thuật sử dụng bút chì đen (độ cứng H, HB, độ mềm B, 2B, 3B), than củi (than sản xuất công nghiệp và than tự chế từ cành dâm bụt, xoan, dâu), chì màu, sáp màu, bút dạ, phấn màu, màu nước, màu bột (bột màu pha keo), sơn dầu (du nhập từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1925), sơn mài (vóc, sơn sống, sơn chín, sơn then, cánh gián, kỹ thuật mài và đánh bóng), sơn khắc, tranh lụa (kỹ thuật vẽ màu nước/mực nho trên nền lụa tơ tằm), tranh khắc gỗ (truyền thống dân gian Đông Hồ, Hàng Trống, Kim Hoàng).
  • Các loại hình cơ bản: Hội họa (nghệ thuật 2 chiều trên mặt phẳng), Điêu khắc (tượng tròn, phù điêu), Kiến trúc, Mỹ thuật ứng dụng.
• Chương III: Vẽ theo mẫu và phương pháp dạy vẽ theo mẫu
  • Key concepts: Bản chất phân môn vẽ theo mẫu; phương pháp quan sát, so sánh tỷ lệ, dựng khung hình, phác nét, xác định độ đậm nhạt và phân bố không gian; quy trình chuẩn bị mẫu vẽ, xây dựng bài giảng và phương pháp hướng dẫn học sinh tiểu học quan sát mẫu vật thực tế.
• Chương IV: Vẽ trang trí và phương pháp dạy vẽ trang trí ở tiểu học
  • Key concepts: Khái niệm và nguyên lý trang trí cơ bản (đối xứng, xen kẽ, lặp lại, mảng hình cách điệu); lý thuyết vòng màu, màu tương phản, màu bổ túc, hòa sắc nóng - lạnh; phương pháp dạy vẽ trang trí hình học (hình vuông, hình tròn, đường diềm) và trang trí ứng dụng trong chương trình tiểu học.
• Chương V: Vẽ tranh và phương pháp giảng dạy
  • Key concepts: Bản chất thể loại tranh đề tài; phương pháp tìm chọn chủ đề sinh hoạt, quê hương, lao động; kỹ thuật phân chia mảng chính - mảng phụ; phương pháp sư phạm giúp học sinh phát triển tư duy tạo hình và biểu đạt cảm xúc độc lập.
• Chương VI: Thường thức mỹ thuật và phương pháp giảng dạy
  • Key concepts: Bản chất tiếp nhận thẩm mỹ; phương pháp hướng dẫn học sinh quan sát, tìm hiểu, phân tích các tác phẩm mỹ thuật cổ điển, hiện đại Việt Nam và thế giới, các công trình di sản kiến trúc - điêu khắc dân tộc.
• Progression logic: Nội dung phát triển theo tiến trình chặt chẽ: thiết lập cơ sở lý luận thẩm mỹ học $\rightarrow$ giải mã phương tiện biểu đạt và chất liệu $\rightarrow$ làm chủ kỹ năng phân tích chuyên môn $\rightarrow$ cụ thể hóa phương pháp sư phạm cho từng phân môn giảng dạy.

  +-------------------------------------------------------------------------------+
  |                          TIẾN TRÌNH NỘI DUNG GIÁO TRÌNH                        |
  +-------------------------------------------------------------------------------+
  | [Chương I: Bản chất thẩm mỹ] -> [Chương II: Ngôn ngữ & Chất liệu tạo hình]    |
  |                                       |                                       |
  |                                       v                                       |
  | [Chương III: Vẽ theo mẫu]   <--+-- [ỨNG DỤNG SƯ PHẠM TIỂU HỌC]                |
  | [Chương IV: Vẽ trang trí]   <--+                                              |
  | [Chương V: Vẽ tranh]        <--+                                              |
  | [Chương VI: Thường thức MT] <--+                                              |
  +-------------------------------------------------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý luận thẩm mỹ học thị giác: Xác lập mỹ thuật là nghệ thuật của không gian và thị giác, hoạt động dựa trên cơ chế tri giác hình ảnh, ánh sáng và màu sắc của mắt người. Mắt người tiếp nhận thông tin khách quan, tác động vào tâm lý và tư duy thẩm mỹ (trích dẫn luận điểm của C. Mác: "Lịch sử loài người là sự đào luyện ngũ quan" và "Muốn được thưởng thức về nghệ thuật thì trước tiên phải được giáo dục về nghệ thuật").
• Hệ thống nguyên lý tạo hình mặt phẳng: Quy luật quy đổi không gian đa chiều về mặt phẳng hai chiều thông qua hệ thống đường nét ước lệ, phép phối cảnh (xa - gần, đậm - nhạt, sáng - tối), tương quan tỷ lệ và sự cân bằng thị giác của bố cục.
• Lý thuyết nguồn gốc và sự phát triển chất liệu: Cơ sở hóa học và vật lý của chất liệu tạo hình truyền thống Việt Nam (cơ chế bay hơi nước của nhựa cây sơn sống để tạo sơn chín, tương tác giữa than củi và chất kết dính, đặc tính hút ẩm của lụa tơ tằm) và chất liệu hội họa phương Tây (sơn dầu, phấn màu).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Kỹ thuật xử lý các chất liệu tạo hình cơ bản: gọt và điều khiển nét chì theo các cấp độ mềm (2B, 3B); chế tạo than vẽ thủ công từ thảo mộc; kỹ thuật pha chế màu bột với keo; kỹ thuật vẽ màu nước ướt trên nền giấy; nhận diện các công đoạn làm vóc, sơn then, mài và đánh bóng mặt tranh sơn mài.
• Kỹ năng phân tích tác phẩm (Analytical skills): Năng lực giải mã cấu trúc tạo hình, bố cục và hướng nét trong tác phẩm nghệ thuật. Ví dụ: phân tích tuyến vận động ngang từ trái sang phải tạo cảm giác thuận mắt trong tranh Giặc đốt làng tôi của Nguyễn Sáng hay tranh dân gian Đám cưới chuột; phân tích nghệ thuật biểu cảm của tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay (1656, chùa Bút Tháp) và tượng Phật A Di Đà (chùa Phật Tích).
• Kỹ năng sư phạm thực hành (Practical competencies): Năng lực xây dựng giáo án, chuẩn bị mẫu vật trực quan, thị phạm thao tác vẽ trên bảng lớp, hướng dẫn học sinh tiểu học thực hành tạo hình và tổ chức hoạt động đánh giá sản phẩm mỹ thuật học đường.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Kết hợp thuyết trình lý luận với phương pháp trực quan minh họa. Giáo trình sử dụng hệ thống hình vẽ sơ đồ (sơ đồ đường nét tĩnh/động, các khối hình học cơ bản) song song với các trích đoạn tác phẩm hội họa, điêu khắc để làm rõ các khái niệm trừu tượng.
• Nghiên cứu tác phẩm thực tế (Case studies): Phân tích trực tiếp các tác phẩm tiêu biểu của mỹ thuật Việt Nam và thế giới:
  • Tranh sơn dầu: Thiếu nữ bên hoa huệ, Thuyền trên sông Hương (Tô Ngọc Vân), Em Thúy (Trần Văn Cẩn), Đồi cọ (Lương Xuân Nhị), Giặc đốt làng tôi (Nguyễn Sáng).
  • Tranh lụa: Chơi ô ăn quan, Rửa rau cầu ao, Em bé cho chim ăn, Bữa cơm, Người hát rong, Lên đồng (Nguyễn Phan Chánh), Hai cô gái trước bình phong, Con đọc bầm nghe (Trần Văn Cẩn), Hiện vẻ hoa (Nguyễn Tường Lân), Chợ hoa đào, Gia đình dân chài (Lương Xuân Nhị), Mùa gặt, Hòa bình trở lại (Nguyễn Tiến Chung), chân dung Nguyễn Trãi.
  • Tranh màu bột và sơn khắc: Đền Voi Phục (Văn Giáo), Du kích tập bắn, Công nhân cơ khí (Nguyễn Đỗ Cung), Ao làng (Phạm Thị Hà), Góc sân, Mướp vàng (Phạm Viết Hồng Lam), Hội Gióng (Nguyễn Nghĩa Duyện), Chống hạn (Phùng Phẩm).
  • Tác phẩm quốc tế và cổ đại: Những cô gái ở Avignon (Pablo Picasso), Nàng Cung Phi (J.A.D. Ingres), hình vẽ hang động nguyên thủy tại Altamira (Tây Ban Nha), Tassili (Châu Phi), Morella (Tây Ban Nha), hang Đồng Nội (Hòa Bình).
  • Di sản điêu khắc và kiến trúc: Tượng Tổ thứ 16 La Hầu La Đa Tôn giả, Tổ thứ 20 Đề Đạt Đa, Phật Dà Nan Đề (Chùa Tây Phương); chạm khắc gỗ Chọi trâu (Đình Hạ Hiệp); Nhà Rông Tây Nguyên, Phố cổ Hội An.
• Bài tập thực hành (Practical exercises): Hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng vẽ tĩnh vật, dựng khối cơ bản (lập phương, trụ, cầu), bài tập pha màu và phối màu trang trí, bài tập xây dựng bố cục tranh sinh hoạt theo đề tài chỉ định.
• Phương pháp đánh giá và định hướng tự học (Assessment & Self-study): Cuối mỗi chương đều có mục "Hướng dẫn học chương" với hệ thống câu hỏi lý thuyết tổng hợp (như giải thích mối quan hệ giữa mỹ thuật và lao động, nguyên lý bố cục, phân tích các thuyết nguồn gốc mỹ thuật). Học viên tự đối chiếu kết quả nghiên cứu lý thuyết và bài tập tạo hình với các tiêu chí chuẩn mực được trình bày trong bài giảng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Thiết kế chuyên biệt cho hình thức đào tạo từ xa: Cấu trúc bài giảng được biên soạn theo nguyên tắc tự học có hướng dẫn (guided self-study). Hệ thống tiêu đề, đề mục được phân định rõ ràng; dung lượng kiến thức được chia nhỏ, tường minh hóa từ định nghĩa, phân loại, tác dụng đến phương pháp thực hành.
• Tích hợp lý thuyết thẩm mỹ học đa nguồn: Tài liệu kết hợp các luận điểm triết học Mác-Lênin về nguồn gốc nghệ thuật từ lao động và sự đào luyện giác quan với các nghiên cứu mỹ học hiện đại, bao gồm việc đưa học thuyết "Tổng sinh lực và sinh lực thừa" của Trường Đại học Quốc gia Hà Nội vào chương trình giảng dạy.
• Gắn kết di sản mỹ thuật dân tộc với lý luận tạo hình: Giáo trình làm rõ giá trị thẩm mỹ của các chất liệu truyền thống (sơn mài, lụa, tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ, Hàng Trống, Kim Hoàng) và các công trình điêu khắc cổ (chùa Bút Tháp, chùa Phật Tích, chùa Tây Phương), giúp người học nhận thức bản sắc dân tộc trong ngôn ngữ tạo hình.
• Định hướng ứng dụng thực tế trong giáo dục phổ thông: Làm rõ quan điểm dạy học mỹ thuật ở trường phổ thông: giáo dục mỹ thuật không nhằm mục đích biến học sinh thành họa sĩ chuyên nghiệp mà nhằm bồi dưỡng thị hiếu thẩm mỹ thị giác, rèn luyện kỹ năng quan sát, nâng cao nhận thức văn hóa và tạo lập môi trường thẩm mỹ cho xã hội.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên theo học hệ đào tạo từ xa, hệ vừa làm vừa học, và sinh viên chính quy ngành Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Sư phạm Mỹ thuật tại các trường Đại học Sư phạm, trường Cao đẳng Sư phạm.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức nền tảng về Giáo dục học đại cương, Tâm lý học lứa tuổi học sinh tiểu học và kỹ năng thực hành vẽ hình cơ bản.
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực để xây dựng đề cương chi tiết học phần, biên soạn giáo án giảng dạy, thiết kế bài tập thực hành và ngân hàng đề thi đánh giá học phần Mỹ thuật - Phương pháp dạy học Mỹ thuật.
• Tài liệu tham khảo cho giáo viên phổ thông: Giáo viên đang giảng dạy phân môn Mỹ thuật tại các trường tiểu học sử dụng giáo trình để hệ thống hóa kiến thức lý thuyết tạo hình và tra cứu phương pháp sư phạm cho 4 phân môn chuyên biệt.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được biên soạn phục vụ đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên theo học chương trình Cử nhân ngành Giáo dục Tiểu học và Sư phạm Mỹ thuật thuộc hệ đào tạo từ xa của Trung tâm Đào tạo từ xa – Đại học Huế, đồng thời là tài liệu tham khảo cho sinh viên hệ chính quy và giáo viên tiểu học.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần có kiến thức cơ bản về tâm lý học sư phạm lứa tuổi tiểu học, lý luận giáo dục học đại cương, cùng các kỹ năng quan sát thị giác và kỹ thuật tạo hình cơ sở bằng bút chì, màu vẽ.

3. Cấu trúc của giáo trình có điểm gì khác biệt so với các sách lý luận mỹ thuật thuần túy?

Giáo trình phân định rõ hai mảng kiến thức bổ trợ cho nhau: Phần thứ nhất cung cấp lý luận mỹ thuật học đại cương (ngôn ngữ, chất liệu, thể loại), Phần thứ hai chuyển giao trực tiếp phương pháp luận sư phạm tương ứng với 4 phân môn mỹ thuật trong chương trình tiểu học.

4. Học viên hệ đào tạo từ xa làm thế nào để tự học và thực hành hiệu quả?

Học viên nghiên cứu nội dung lý thuyết từng chương, quan sát các sơ đồ thị phạm và tác phẩm mẫu trong tài liệu, sau đó thực hiện toàn bộ câu hỏi và bài tập thực hành trong mục "Hướng dẫn học chương" ở cuối mỗi chương để tự đánh giá mức độ tiếp thu.

5. Giáo trình giới thiệu những tài liệu học thuật tham khảo nào?

Giáo trình trích dẫn và định hướng người học nghiên cứu các tài liệu học thuật chuyên sâu:

1. Tìm hiểu Mỹ thuật cổ đại (Trung cổ - Phục hưng), Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.
2. Lê Thanh Lộc, Lịch sử hội họa, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 1996.
3. Lược sử Mỹ thuật và Mỹ thuật học, Nhà xuất bản Giáo dục, 1998.

---

Kết luận

• Giá trị cốt lõi: Giáo trình Bài giảng Mỹ thuật & phương pháp giảng dạy Mỹ thuật của tác giả Hồ Văn Thùy là tài liệu học thuật hệ thống hóa toàn diện mối quan hệ giữa lý luận thẩm mỹ học thị giác, các yếu tố ngôn ngữ tạo hình với phương pháp giảng dạy thực hành sư phạm ở bậc tiểu học.
• Lộ trình học tập đề xuất: Tiếp cận bản chất mỹ thuật và quy luật thẩm mỹ (Chương I) $\rightarrow$ Nắm vững 7 yếu tố ngôn ngữ tạo hình và các chất liệu (Chương II) $\rightarrow$ Làm chủ quy trình sư phạm cho từng phân môn: Vẽ theo mẫu (Chương III), Vẽ trang trí (Chương IV), Vẽ tranh (Chương V), Thường thức mỹ thuật (Chương VI).
• Tài nguyên học tập bổ trợ: Kết hợp nghiên cứu các tài liệu lịch sử mỹ thuật, lược sử mỹ thuật học do Nhà xuất bản Giáo dục và Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành được giới thiệu trong mục tài liệu tham khảo của giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

§¹i häc HuÕ Trung t©m ®μo t¹o tõ xa Hå V¨n Thïy Bμi gi¶ng Mü thuËt phu¬ng ph¸p gi¶ng d¹y Mü thuËt (S¸ch dïng cho hÖ ®μo t¹o tõ xa) Nhμ xuÊt b¶n gi¸o dôc Môc lôc PhÇn thø thÊt. 4 Mét sè vÊn ®Ò chung cña Mü thuËt. 4 Mü thuËt vμ cuéc sèng con nguêi. 4 II - Mü thuËt vμ cuéc sèng con nguêi.

11 III - Nguån gèc Mü thuËt. 12 Huíng dÉn häc chu¬ng I. 18 Chu¬ng II. 20 Ng«n ng÷ Mü thuËt vμ c¸c lo¹i h×nh c¬ b¶n cña Mü thuËt.

20 A - Ng«n ng÷ vμ chÊt liÖu Mü thuËt. 20 I - Ng«n ng÷ Mü thuËt. 20 II - ChÊt liÖu Mü thuËt. 30 B - c¸c lo¹i h×nh c¬ b¶n cña mü thuËt.

53 III - KiÕn tróc. 56 IV - Mü thuËt øng dông. 57 Huíng dÉn häc chu¬ng II. 60 PhÇn thø hai.

61 Néi dung vμ phƒ¬ng ph¸p d¹y Mü thuËt ë tiÓu häc. 61 Chu¬ng III. 61 VÏ theo mÉu vμ phu¬ng ph¸p d¹y vÏ theo mÉu. 61 A - VÏ theo mÉu.

61 II - Phu¬ng ph¸p vÏ theo mÉu. 70 2 B - Phu¬ng ph¸p d¹y vÏ theo mÉu. 78 I - ChuÈn bÞ mÉu vÏ. 78 II - Khai th¸c néi dung bμi d¹y.

80 Huíng dÉn häc chu¬ng III. 85 Chu¬ng IV. 86 VÏ trang trÝ vμ phu¬ng ph¸p d¹y vÏ trang trÝ ë tiÓu häc. 86 A - VÏ trang trÝ.

86 I - VÏ trang trÝ. 86 II - Mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ vÏ trang trÝ. 90 III - Mμu s¾c vμ c¸ch sö dông mμu s¾c trong trang trÝ. 97 IV - Phu¬ng ph¸p vÏ trang trÝ.

111 B - Phu¬ng ph¸p d¹y vÏ trang trÝ. 114 II - Khai th¸c néi dung bμi d¹y. 115 Huíng dÉn häc chu¬ng IV. 119 VÏ tranh vμ phu¬ng ph¸p gi¶ng d¹y.

119 II - Mét sè kiÕn thøc cÇn thiÕt cho vÏ tranh. 121 III - Phu¬ng ph¸p vÏ tranh. 134 IV - Phu¬ng ph¸p d¹y vÏ tranh. 135 Huíng dÉn häc chu¬ng V.

141 Chu¬ng VI. 142 thuêng thøc mü thuËt vμ phu¬ng ph¸p gi¶ng d¹y. 142 I - thuêng thøc mü thuËt. 142 II - Phu¬ng ph¸p d¹y thuêng thøc mü thuËt.

147 Huíng dÉn häc chu¬ng VI. 149 3 PhÇn thø thÊt Mét sè vÊn ®Ò chung cña Mü thuËt Cho¬ng I Mü thuËt vμ cuéc sèng con ngtêi I  Kh¸i niÖm 1. Mü thuËt lμ g× ? Nãi ®Õn mü thuËt lμ nãi ®Õn c¸i ®Ñp. Chóng ta lμm ra c¸i ®Ñp, s¸ng t¹o ra c¸i ®Ñp nh»m phôc vô cho nhu cÇu ®êi sèng tinh thÇn cña con ng‡êi.

Mü thuËt lμ lo¹i h×nh nghÖ thuËt ra ®êi tõ rÊt sím trong lÞch sö cña loμi ng‡êi. Mü thuËt sö dông c¸c yÕu tè t¹o h×nh nh‡ h×nh khèi, ®‡êng nÐt, mμu s¾c,. lμm ph‡¬ng tiÖn diÔn ®¹t vμ truyÒn c¶m, lÊy viÖc g©y c¶m høng thÞ gi¸c ®Ó chuyÓn t¶i néi dung t¸c phÈm. Do vËy, mü thuËt cßn ®‡îc gäi lμ nghÖ thuËt cña thÞ gi¸c hay nghÖ thuËt cña kh«ng gian.

Cã nhiÒu c¸ch hiÓu vÒ mü thuËt, cho nªn còng cã nhiÒu c¸ch diÔn gi¶i kh¸c nhau. a) DiÔn gi¶i theo c¸ch diÔn t¶ Mü thuËt lμ nghÖ thuËt t¹o nªn c¸c t¸c phÈm trªn mÆt ph¼ng gäi lμ tranh (b»ng ®‡êng nÐt, h×nh m¶ng, mμu s¾c, ®Ëm nh¹t) vμ trong kh«ng gian gäi lμ ®iªu kh¾c (b»ng h×nh khèi). Mü thuËt sö dông nhiÒu chÊt liÖu kh¸c nhau nh‡ giÊy, v¶i, ch×, than,. vμ c¸c lo¹i mμu vÏ ®èi víi héi häa, trang trÝ ; sö dông ®Êt, ®¸, th¹ch cao, xi m¨ng, gang, ®ång, s¾t,.

®èi víi ®iªu kh¾c vμ kiÕn tróc. Cã thÓ nãi mü thuËt lμ nghÖ thuËt trªn mÆt ph¼ng vμ trong kh«ng gian. b) DiÔn gi¶i theo cÊu tróc néi dung Mü thuËt lμ mét lÜnh vùc réng lín bao gåm nhiÒu ngμnh nghÖ thuËt nh‡ héi häa, kiÕn tróc, ®iªu kh¾c vμ mü thuËt øng dông. 4 c) DiÔn gi¶i theo chøc n¨ng, ®Æc ®iÓm Mü thuËt lμ nghÖ thuËt cña con m¾t, nghÖ thuËt cña thÞ gi¸c (con ng‡êi nh×n nhËn c¸i ®Ñp b»ng con m¾t) còng nh‡ ©m nh¹c lμ nghÖ thuËt cña ®«i tai, nghÖ thuËt cña thÝnh gi¸c.

VËy thÕ nμo lμ nghÖ thuËt cña thÞ gi¸c ? T¸c phÈm nghÖ thuËt t¹o h×nh ®‡îc c¶m thô bëi t©m hån con ng‡êi song lu«n lu«n ph¶i th«ng qua con m¾t vμ sù nh×n. Con m¾t më ra nh×n sù vËt, thÕ giíi kh¸ch quan t¸c ®éng vμo t©m lý con ng‡êi qua ®«i "cöa sæ t©m hån" ®ã. Con m¾t lμ ph‡¬ng tiÖn ®¾c lùc gióp cho qu¸ tr×nh t‡ duy. Mét phÇn quan träng trong kho b¸u t©m hån con ng‡êi lμ nh÷ng h×nh ¶nh kû niÖm vμ kinh nghiÖm thÞ gi¸c.

T¸c phÈm nghÖ thuËt t¹o h×nh dï lμ mét bøc tranh, mét pho t‡îng, mét c«ng tr×nh kiÕn tróc hay mét t¸c phÈm nghÖ thuËt thñ c«ng ®‡îc thùc hiÖn b»ng bμn tay th× ®Òu ®‡îc con ng‡êi th‡ëng thøc b»ng thÞ gi¸c. Con m¾t gióp con ng‡êi cã kh¶ n¨ng quan s¸t, ph¸t hiÖn vμ c¶m thô vÎ ®Ñp cña tù nhiªn, cuéc sèng ®Ó tõ ®ã thÓ hiÖn mét c¸ch s¸ng t¹o thμnh nh÷ng t¸c phÈm nghÖ thuËt. Nh‡ vËy mü thuËt gãp phÇn båi d‡ìng kh¶ n¨ng thÈm mÜ thÞ gi¸c cña con ng‡êi vμ lμm cho nã trë nªn v¨n minh tiÕn bé h¬n. Nhê cã mü thuËt mμ m¾t con ng‡êi ngμy cμng tinh t‡êng h¬n tr‡íc c¸i ®Ñp, cã n¨ng lùc ngμy cμng to lín vμ s©u réng h¬n, t¹o cho con ng‡êi nh÷ng kho¸i thó thÈm mü cao h¬n.

Sù ph¸t triÓn kh¶ n¨ng quan s¸t, c¶m thô b»ng con m¾t lμ th‡íc ®o v¨n minh vμ tr×nh ®é v¨n hãa thÈm mü cña con ng‡êi. V× vËy cã thÓ nãi mü thuËt lμ nghÖ thuËt cña thÞ gi¸c. d) Gi¶i thÝch theo ng÷ nghÜa "Mü thuËt lμ c¸ch t¹o ra c¸i ®Ñp". §©y lμ c¸ch nãi cña häa sÜ NguyÔn Phan Ch¸nh.

Kho¸i c¶m thÈm mü do c¸i ®Ñp mang l¹i lμ mét thuéc tÝnh trong nhËn thøc cña con ng‡êi. V× thÕ, b»ng n¨ng lùc t‡ duy, sù thô c¶m tinh tÕ, kh¶ n¨ng s¸ng t¹o, con ng‡êi kh«ng ngõng t¹o ra c¸i ®Ñp theo ý thÝch cña m×nh ®Ó phôc vô cho nhu cÇu ®êi sèng tinh thÇn ngμy cμng cao. Tõ chç nhËn ra c¸i ®Ñp ®Ó th‡ëng thøc dÉn ®Õn hÖ qu¶ lμ con ng‡êi biÕt t¹o ra c¸i ®Ñp lμm phong phó cuéc sèng. TÊt c¶ c¸c s¶n phÈm do con ng‡êi t¹o nªn ®Òu ®‡îc chó ý lμm ®Ñp vμ cã nhiÒu c¸ch ®Ó t¹o ra c¸i ®Ñp.

Tõ nh÷ng c¸ch diÔn gi¶i trªn ta cã thÓ hiÓu mét c¸ch ®Çy ®ñ kh¸i niÖm vÒ mü thuËt nh‡ sau : "Mü thuËt lμ nghÖ thuËt t¹o ra c¸i ®Ñp, lμ nghÖ thuËt cña thÞ gi¸c ®oîc biÓu hiÖn trªn mÆt ph¼ng vμ trong kh«ng gian b»ng c¸c yÕu tè ng«n ng÷ : h×nh khèi, mμu s¾c, ®oêng nÐt, ®Ëm nh¹t s¸ng tèi,. víi c¸c chÊt liÖu phong phó vμ ®a d¹ng mμ chóng ta cã thÓ dïng ®Ó diÔn t¶ ®oîc". C¸i ®Ñp vμ cuéc sèng Trong cuéc sèng cña chóng ta ngμy nay cã v« vμn c¸i ®Ñp : c¸i ®Ñp trong thiªn nhiªn, c¸i ®Ñp trong c¸c mèi quan hÖ x· héi, c¸i ®Ñp trong nghÖ thuËt,. NÕu chóng ta kh«ng rung c¶m ®‡îc tr‡íc nh÷ng vÎ ®Ñp Êy th× sÏ thiÖt thßi biÕt bao bëi c¸i ®Ñp tr‡íc hÕt mang chøc n¨ng thÈm mü, nã lμm th¨ng hoa t©m hån, t‡ t‡ëng vμ t×nh c¶m cña con ng‡êi, ®em l¹i cho con ng‡êi nguån mü c¶m ®Çy ®ñ nhÊt.

C¸i ®Ñp b¾t nguån tõ chÝnh thiªn nhiªn vμ con ng‡êi. ChØ cã con ng‡êi míi ph¸t hiÖn ra vμ c¶m nhËn ®‡îc vÎ ®Ñp ®ã, biÕt vËn dông c¸i ®Ñp vμo cuéc sèng cña m×nh lμm cho cuéc sèng thùc sù cã ý nghÜa. §Ñp biÕt bao mçi sím b×nh minh rùc rì ¸nh hång, mçi chiÒu vÒ hoμng h«n xuèng m©y trêi khoe mu«n s¾c, nh÷ng c¶nh trêi biÓn bao la, nói non hïng vÜ,. TÊt c¶ ®em l¹i cho chóng ta nh÷ng c¶m xóc thËt d¹t dμo.

Cμng ®Ñp h¬n khi nh÷ng c¶nh ®Ñp ®ã lμ mét phÇn g¾n bã trong cuéc sèng cña chóng ta. §ã lμ n¬i ta sinh ra vμ lín lªn, n¬i cã «ng bμ, cha mÑ, xãm lμng, bÕn n‡íc, c©y ®a, dßng s«ng,. Mèi quan hÖ gi÷a con ng‡êi vμ thÕ giíi xung quanh, mèi quan hÖ x· héi chÝnh lμ sîi d©y xuyªn suèt trong lÜnh vùc tinh thÇn vμ t×nh c¶m ®em l¹i cho con ng‡êi niÒm vui, t×nh yªu ®èi víi cuéc sèng, kh¬i gîi t×nh yªu quª h‡¬ng ®Êt n‡íc, th«i thóc con ng‡êi thÓ hiÖn b»ng s¸ng t¹o nghÖ thuËt. §ã chÝnh lμ ngän nguån cña sù s¸ng t¹o  C¸i ®Ñp ®· tõ cuéc sèng chuyÓn vμo nghÖ thuËt.

Chóng ta biÕt yªu c¸i ®Ñp, yªu thiªn nhiªn, con ng‡êi, x· héi vμ cuéc sèng quanh ta. Tõ ý thøc ®ã chóng ta ph¶i biÕt gi÷ g×n nhμ cöa, tr‡êng líp, th«n xãm, phè ph‡êng s¹ch ®Ñp, gi÷ g×n c¶nh quan xung quanh, b¶o vÖ m«i tr‡êng thiªn nhiªn, biÕt yªu quý b¶o tån nh÷ng di s¶n v¨n hãa, lÞch sö, nh÷ng truyÒn thèng ®¹o ®øc, nh÷ng thuÇn phong mü tôc cña d©n téc vμ cña ®Êt n‡íc. B¶n chÊt cña con ng‡êi lμ lu«n h‡íng tíi c¸i ®Ñp ®· dÉn d¾t con ng‡êi suy nghÜ vμ hμnh ®éng theo quy luËt c¸i ®Ñp. V× c¸i ®Ñp lμ mét ph¹m trï thÈm mü mang thuéc tÝnh nh©n sinh, nªn nghÖ thuËt nãi chung vμ mü thuËt nãi riªng cã t¸c dông gi¸o dôc con ng‡êi.

Mü thuËt còng gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é kiÕn thøc thÈm mü khiÕn cho t‡ t‡ëng con ng‡êi thªm phong phó vμ ®Çy tÝnh s¸ng t¹o. Tõ ®ã con ng‡êi biÕt c¶m nhËn nh÷ng gi¸ trÞ thÈm mü ®Ých thùc. H¬n bao giê hÕt c¸i ®Ñp ®· trë thμnh nhu cÇu, lîi Ých vμ môc ®Ých cña ®êi sèng con ng‡êi. BiÕt c¶m thô vμ s¸ng t¹o c¸i ®Ñp, ®ång thêi ®Êu tranh chèng l¹i vμ lo¹i trõ c¸i xÊu lμ lμm cho cuéc sèng ngμy mét hoμn thiÖn, hoμn mü h¬n.

C¸i ®Ñp vμ nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh c¸i ®Ñp C¸i ®Ñp lμ mét ph¹m trï thÈm mü mang thuéc tÝnh nh©n sinh, mét lÜnh vùc thuéc tinh thÇn vμ t×nh c¶m con ng‡êi. C¸i ®Ñp kh«ng bÊt biÕn mμ thay ®æi theo thêi gian, tuú thuéc vμo ®iÒu kiÖn, hoμn c¶nh cô thÓ. Theo thêi gian, t‡ duy vμ hiÓu biÕt cña con ng‡êi ph¸t triÓn cao h¬n nªn con ng‡êi nhËn thøc vÒ b¶n chÊt 6 c¸i ®Ñp còng cao h¬n. Cã nhiÒu c¸ch hiÓu kh¸c nhau vÒ c¸i ®Ñp tïy theo quan niÖm, nhËn thøc, sù c¶m thô ë mçi ng‡êi, mçi céng ®ång, mçi thêi ®¹i.

a) VÒ h×nh thøc vμ néi dung H×nh thøc vμ néi dung cña mét t¸c phÈm nghÖ thuËt biÓu hiÖn cho mèi quan hÖ biÖn chøng thèng nhÊt gi÷a "c¸i bªn ngoμi" vμ "c¸i bªn trong". Néi dung thÓ hiÖn tÝnh chÊt, b¶n chÊt cña vÊn ®Ò cßn h×nh thøc lμ c¬ cÊu cña néi dung. Trong s¸ng t¹o nghÖ thuËt, kh«ng thÓ thiªn lÖch xem nhÑ mét phÇn nμo hay mét yÕu tè nμo.