Luận văn thạc sĩ vnu ued vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông thụy hương hải phòng

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong đổi mới phương pháp dạy học tại Thụy Hương, Hải Phòng.

• Tác giả: Trịnh Văn Kiên
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Bùi Văn Quân
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Vận Dụng Lý Thuyết Quản Lý Sự Thay Đổi Trong Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Ở Trường Trung Học Phổ Thông Thụy Hương - Thành Phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI TRONG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các khái niệm và lý luận cơ bản
• 1.2.1. Quản lý sự thay đổi
• 1.2.2. Phƣơng pháp dạy học
• 1.2.3. Đổi mới phƣơng pháp dạy học
• 1.3. Quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học
• 1.3.1. Những vấn đề lý luận cơ bản của lý thuyết quản lý sự thay đổi
• 1.3.2. Nội dung quản lý sự thay đổi
• 1.3.3. Các nguyên tắc của quản lý sự thay đổi
• 1.3.4. Quản lý đổi mới PPDH theo lý thuyết quản lý sự thay đổi trong giáo dục
• 1.4. Bối cảnh của đổi mới PPDH ở trƣờng THPT hiện nay
• 1.5. Nội dung quản lý đổi mới PPDH theo lý thuyết quản lý sự thay đổi
• 1.6. Kết luận chƣơng 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI TRONG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỤY HƢƠNG – HẢI PHÒNG
• 2.1. Khái quát về vị trí địa lý, dân số, tình hình kinh tế, văn hoá xã hội và giáo dục huyện Kiến Thụy
• 2.2. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 2.3. Về kinh tế - văn hoá xã hội
• 2.4. Công tác giáo dục và đào tạo
• 2.5. Khái quát về trƣờng THPT Thụy Hƣơng
• 2.6. Thực trạng về trƣờng THPT Thụy Hƣơng
• 2.7. Về chất lƣợng giáo dục
• 2.8. Về đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
• 2.9. Thực trạng về ĐMPPDH của GV trƣờng THPT Thụy Hƣơng
• 2.10. Thực trạng quản lý đổi mới PPDH
• 2.11. Về nhận diện sự thay đổi khi thực hiện ĐMPPDH
• 2.12. Về xác định các rào cản trong ĐMPPDH
• 2.13. Về chuẩn bị các nguồn lực cơ sở vật chất cho ĐMPPDH
• 2.14. Về xác định các trạng thái tương lai khi tiến hành ĐMPPDH
• 2.15. Về sự phản hồi nắm bắt nguyện vọng của giáo viên trong thực hiện ĐMPPDH
• 2.16. Về xây dựng đội ngũ cốt cán phục vụ ĐMPPDH
• 2.17. Về sự cam kết của CBQL và GV nhà trƣờng trong ĐMPPDH
• 2.18. Thực trạng về ý kiến đánh giá về việc điều chỉnh và phát huy tác dụng của cái mới đã đạt được để duy trì sự bền vững của các kết quả do ĐMPPDH mang lại
• 2.19. Về đảm bảo kiến thức môn học, chương trình, môn học sử dụng các phương tiện dạy học trong ĐMPPDH
• 2.20. Đánh giá chung về thực trạng quản lý ĐMPPDH của trường THPT Thụy Hƣơng
• 2.21. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP VẬN DỤNG LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI TRONG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỤY HƢƠNG - HẢI PHÒNG
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.2. Các nhóm biện pháp được đề xuất
• 3.2.1. Nhóm các biện pháp xác định trạng thái của ĐMPPDH
• 3.2.2. Biện pháp xác định mục tiêu của đổi mới phương pháp dạy học theo quan điểm lý thuyết quản lý sự thay đổi
• 3.2.3. Biện pháp xác định các rào cản của đổi mới phương pháp dạy học
• 3.2.4. Biện pháp khắc phục các rào cản của ĐMPPDH
• 3.2.5. Biện pháp xác định các điều kiện để thực hiện ĐMPPDH
• 3.2.6. Nhóm biện pháp xác định các mong đợi về ĐMPPDH của nhà trường
• 3.2.7. Xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp
• 3.2.8. Các biện pháp thực hiện sự cam kết của các thành viên trong nhà trường
• 3.2.9. Nhóm biện pháp xây dựng kế hoạch hành động tiến tới trạng thái mong đợi về ĐMPPDH
• 3.2.10. Biện pháp quản lý xây dựng nguồn lực phục vụ ĐMPPDH
• 3.2.11. Biện pháp đánh giá điều chỉnh, duy trì và phát huy tác dụng của cái mới
• 3.3. Kết quả thăm dò về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Lý Thuyết Quản Lý Sự Thay Đổi

Lý thuyết quản lý sự thay đổi đóng vai trò quan trọng trong việc cải cách giáo dục, đặc biệt là trong việc đổi mới phương pháp dạy học tại trường THPT Thụy Hương. Việc áp dụng lý thuyết này giúp các nhà quản lý giáo dục có cái nhìn tổng quát về các yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi trong môi trường học tập. Đổi mới phương pháp dạy học không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là một thách thức lớn đối với đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý.

1.1. Khái Niệm Về Lý Thuyết Quản Lý Sự Thay Đổi

Lý thuyết quản lý sự thay đổi là một khung lý thuyết giúp hiểu rõ hơn về cách thức và quy trình mà các tổ chức, trong đó có trường học, thực hiện sự thay đổi. Nó bao gồm các nguyên tắc và phương pháp để quản lý sự chuyển đổi hiệu quả.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Đổi mới phương pháp dạy học là một yếu tố then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Nó không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Mặc dù có nhiều lợi ích từ việc áp dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại trường THPT Thụy Hương. Những thách thức này có thể đến từ cả phía giáo viên, học sinh và cơ sở vật chất.

2.1. Rào Cản Từ Đội Ngũ Giáo Viên

Nhiều giáo viên vẫn còn giữ thói quen dạy học truyền thống, dẫn đến sự kháng cự đối với các phương pháp mới. Việc thiếu kỹ năng và kiến thức về các phương pháp dạy học hiện đại cũng là một rào cản lớn.

2.2. Thiếu Hỗ Trợ Từ Cơ Sở Vật Chất

Cơ sở vật chất không đáp ứng đủ yêu cầu cho việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc thực hiện các hoạt động dạy học sáng tạo và hiệu quả.

III. Phương Pháp Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Hiệu Quả

Để vượt qua những thách thức trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dạy học mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Xây Dựng Đội Ngũ Giáo Viên Cốt Cán

Việc xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán có vai trò quan trọng trong việc dẫn dắt và hỗ trợ các giáo viên khác trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học. Đội ngũ này cần được đào tạo bài bản và thường xuyên cập nhật kiến thức mới.

3.2. Tăng Cường Hỗ Trợ Từ Ban Giám Hiệu

Ban giám hiệu cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Điều này bao gồm việc cung cấp tài liệu, thiết bị và tổ chức các buổi tập huấn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Lý Thuyết Quản Lý Sự Thay Đổi

Việc ứng dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại trường THPT Thụy Hương đã mang lại những kết quả tích cực. Các giáo viên đã dần dần thay đổi cách tiếp cận trong giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Đổi Mới

Nhiều học sinh đã thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong học tập và tư duy. Các phương pháp dạy học mới đã giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học và làm việc nhóm.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh Và Giáo Viên

Phản hồi từ học sinh và giáo viên cho thấy sự hài lòng với các phương pháp dạy học mới. Điều này cho thấy rằng việc áp dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong môi trường học tập.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Tương lai của việc đổi mới phương pháp dạy học tại trường THPT Thụy Hương phụ thuộc vào khả năng áp dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi một cách hiệu quả. Cần có sự cam kết từ tất cả các bên liên quan để đảm bảo sự thành công của quá trình này.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc này không chỉ giúp cải thiện phương pháp dạy học mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng, phụ huynh và các tổ chức xã hội là rất quan trọng trong việc hỗ trợ quá trình đổi mới phương pháp dạy học. Điều này sẽ tạo ra một mạng lưới hỗ trợ vững chắc cho giáo viên và học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn phát triển giáo dục phổ thông cho thấy sự chuyển dịch từ phương thức truyền thụ một chiều sang phát huy tính tích cực của học sinh luôn gặp nhiều trở ngại mang tính hệ thống. Tại trường Trung học phổ thông Thụy Hương, một cơ sở giáo dục được thành lập từ năm 2006 tại huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng, có tới 85% cán bộ giáo viên có tuổi nghề dưới 10 năm và điểm thi tuyển sinh đầu vào lớp 10 từng ở mức thấp nhất thành phố là 23,5 điểm trong năm học 2008 - 2009. Đứng trước sức ép nâng cao chất lượng toàn diện, vấn đề cấp thiết đặt ra là phải đổi mới phương pháp dạy học một cách bài bản, đồng bộ thay vì triển khai hình thức, manh mún.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xây dựng và kiểm chứng quy trình vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi vào công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, từ đó tháo gỡ sức ì tâm lý của đội ngũ và tối ưu hóa các nguồn lực sẵn có. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại trường Trung học phổ thông Thụy Hương trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2013, trọng tâm là giai đoạn thử nghiệm sư phạm năm học 2012 - 2013. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp nhà trường nâng tỷ lệ học sinh đạt học lực khá và giỏi từ 45,7% ở năm học 2006 - 2007 lên 68,1% vào năm học 2010 - 2011, đồng thời nâng tỷ lệ giáo viên đạt trình độ trên chuẩn từ 9,5% lên 25,5% vào năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết quản lý sự thay đổi trong tổ chức giáo dục theo quan điểm hiện đại của các chuyên gia đầu ngành như Đặng Xuân Hải, kết hợp mô hình ba giai đoạn kinh điển của Kurt Lewin bao gồm: rã đông nhằm phá vỡ thói quen cũ, chuyển dịch hành vi thực thi và tái định hình trạng thái bền vững mới. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết chu trình quản lý chức năng gồm lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đảm bảo nguyên lý cân bằng động giữa duy trì kỷ cương và thúc đẩy đổi mới.

Năm khái niệm công cụ then chốt được chuẩn hóa trong công trình gồm:

• Quản lý: Sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến tập thể sư phạm nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục.
• Quản lý sự thay đổi: Quá trình xác định trạng thái hiện hành, thiết lập trạng thái mong đợi và điều hành lộ trình thu hẹp khoảng cách mà không gây xáo trộn tiêu cực.
• Phương pháp dạy học: Cách thức phối hợp tương tác giữa giáo viên và học sinh nhằm hiện thực hóa mục tiêu bài giảng.
• Đổi mới phương pháp dạy học: Sự cải tiến, phối hợp hoặc thay thế các phương thức dạy học truyền thống bằng kỹ thuật dạy học tích cực có ứng dụng công nghệ thông tin.
• Quản lý đổi mới phương pháp dạy học: Việc hoạch định, hỗ trợ nguồn lực, giám sát và đánh giá nhằm biến đổi mới phương pháp thành hoạt động thường xuyên của nhà trường.

Nền tảng pháp lý của đề tài bám sát các văn bản chỉ đạo gồm Điều 28 Luật Giáo dục năm 2005, Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban Bí thư và Chỉ thị số 15/1999/BGDĐT về đổi mới phương pháp giáo dục phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng kết hợp giữa báo cáo chuyên môn của Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, hồ sơ quản lý nhà trường giai đoạn 2006 - 2013 và số liệu khảo sát thực tế. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 100% cán bộ quản lý và toàn bộ 41 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy tại các tổ bộ môn của trường Trung học phổ thông Thụy Hương, kết hợp phiếu trưng cầu ý kiến từ 862 học sinh đang theo học. Phương pháp chọn mẫu toàn thể đối với giáo viên giúp phản ánh trọn vẹn đặc trưng tâm lý và năng lực của tập thể sư phạm.

Hệ thống phương pháp nghiên cứu được phối hợp chặt chẽ:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu khoa học quản lý.
• Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thiết kế thang đo định lượng Likert nhằm đo lường mức độ nhận diện sự thay đổi, rào cản tâm lý và tính khả thi của các biện pháp.
• Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Kiểm tra giáo án điện tử, sổ tích lũy chuyên môn và hồ sơ dự giờ.
• Phương pháp thử nghiệm sư phạm: Triển khai quy trình quản lý 10 bước trong 01 học kỳ của năm học 2012 - 2013 để đối chứng hiệu quả.

Lý do lựa chọn phương pháp toán thống kê và thử nghiệm thực địa là nhằm lượng hóa chính xác các tác động quản lý, loại bỏ yếu tố đánh giá cảm tính và kiểm chứng độ tin cậy của quy trình can thiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu nhận diện rõ đặc thù đội ngũ với 85% giáo viên có thâm niên dưới 10 năm. Đây là lợi thế lớn về khả năng tiếp cận công nghệ thông tin, nhưng lại tạo ra rào cản về chiều sâu kinh nghiệm sư phạm và tâm lý e ngại đổi mới khi thiếu sự dẫn dắt của các thế hệ đi trước.

Thứ hai, việc vận dụng quản lý sự thay đổi đã tạo ra sự đột phá về chất lượng giáo dục toàn diện qua 5 năm:

• Tỷ lệ học sinh đạt học lực giỏi tăng mạnh từ 0,5% với 4 học sinh ở năm học 2006 - 2007 lên 8,5% với 120 học sinh ở năm học 2009 - 2010 và đạt 7,9% với 106 học sinh ở năm học 2010 - 2011.
• Tỷ lệ học sinh đạt học lực khá tăng từ 45,2% lên mức 60,2% vào năm học 2010 - 2011.
• Tỷ lệ học sinh xếp loại yếu kém giảm rõ rệt từ 3,8% xuống chỉ còn khoảng 3,5%, trong đó học lực kém chỉ chiếm 0,2%.

Thứ ba, trình độ tay nghề sư phạm của giáo viên được chuẩn hóa nhanh chóng. Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn đạt 100% từ năm học 2008 - 2009 và tỷ lệ trên chuẩn tăng từ 9,5% với 14 giáo viên lên 25,5% với 41 giáo viên vào năm học 2011 - 2012.

Thứ tư, điểm chuẩn tuyển sinh đầu vào lớp 10 của trường có sự bứt phá ngoạn mục từ 23,5 điểm trong năm học 2008 - 2009 lên 32,0 điểm vào năm học 2013 - 2014, phản ánh sự gia tăng vượt bậc về uy tín và niềm tin của phụ huynh đối với nhà trường.

Thảo luận kết quả

Sự thành công của quá trình đổi mới bắt nguồn từ việc Ban Giám hiệu đã không áp đặt mệnh lệnh hành chính mà chủ động phá vỡ sức ì thông qua chiến lược vết dầu loang, chọn lọc các giáo viên trẻ nòng cốt làm mẫu để lan tỏa tinh thần đổi mới. Dù khởi điểm cơ sở vật chất chỉ có 18 phòng học tạm thời và thiếu phòng thí nghiệm bộ môn, nhà trường đã vận dụng linh hoạt nguồn lực xã hội hóa để trang bị máy chiếu, tạo điều kiện cho 100% tổ bộ môn ứng dụng công nghệ thông tin.

Khi đối chiếu với các công trình cùng thời kỳ như nghiên cứu của Lê Thành Hiếu năm 2006 tại Thành phố Hồ Chí Minh hay nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Vũ năm 2012 tại Lâm Đồng, giải pháp của luận văn thể hiện tính thích ứng cao hơn đối với các trường học vùng ven, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Các diễn biến tích cực về chất lượng đào tạo được minh chứng trực quan qua Biểu đồ cơ cấu học lực 5 năm và Bảng thống kê chuẩn nghề nghiệp, khẳng định rằng quản lý sự thay đổi có tính lộ trình là chìa khóa để chuyển hóa thách thức thành động lực phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đổi mới phương pháp dạy học:

• Tái nhận thức và chuẩn bị tâm thế đón nhận sự thay đổi: Ban Giám hiệu chủ trì tổ chức các hội thảo chuyên đề trong tháng 9 hàng năm, giúp 100% cán bộ giáo viên thấu hiểu mục tiêu đổi mới, chuyển từ tâm thế bị động sang tự nguyện cam kết thực hiện kế hoạch cá nhân.
• Xây dựng mạng lưới giáo viên cốt cán làm nòng cốt lan tỏa: Tổ trưởng chuyên môn lựa chọn và bồi dưỡng ít nhất 2 giáo viên tiêu biểu ở mỗi tổ để thực hiện các tiết dạy mẫu tích cực trong học kỳ 1, mục tiêu đạt 100% giáo viên trong tổ tham gia dự giờ rút kinh nghiệm trước khi bước sang học kỳ 2.
• Đầu tư và hiện đại hóa nguồn lực hỗ trợ dạy học: Ban Giám hiệu phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương hoàn thiện 100% thiết bị trình chiếu tại các phòng học, bổ sung ít nhất 20 đầu danh mục thiết bị thực hành mỗi năm trong giai đoạn 2013 - 2015.
• Thiết lập quy trình đánh giá, điều chỉnh và duy trì kết quả bền vững: Hội đồng sư phạm và Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng duy trì việc kiểm tra định kỳ hàng kỳ, gắn kết quả đổi mới phương pháp với tiêu chí thi đua khen thưởng nhằm duy trì tỷ lệ học sinh khá giỏi trên 65% và tỷ lệ tốt nghiệp đạt trên 99,5%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông: Cung cấp khung năng lực và cẩm nang 10 bước thực thi quản lý sự thay đổi nhằm hóa giải sức ì của đội ngũ giáo viên tại các trường công lập mới thành lập.
• Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên cốt cán: Cung cấp kỹ năng tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, phương pháp thiết kế giờ dạy lấy người học làm trung tâm và cách khai thác đồ dùng dạy học hiện đại.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Cung cấp cơ sở lý luận vững chắc, công cụ khảo sát thực chứng và phương pháp thử nghiệm sư phạm chuẩn mực để phát triển các đề tài liên quan.
• Chuyên viên chỉ đạo chuyên môn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo làm căn cứ hoạch định chính sách bồi dưỡng giáo viên và xây dựng tiêu chí kiểm định chất lượng dạy học theo chuẩn mới.

Câu hỏi thường gặp

Lý thuyết quản lý sự thay đổi mang lại ưu thế gì vượt trội so với cách quản lý truyền thống? Cách quản lý truyền thống thiên về mệnh lệnh hành chính một chiều, dễ gây ra sự đối phó và triệt tiêu động lực sáng tạo. Quản lý sự thay đổi tiếp cận theo nguyên lý cân bằng động, chú trọng giải tỏa áp lực tâm lý, chuẩn bị lộ trình từng bước và khuyến khích sự tham gia tự nguyện của tập thể sư phạm.

Làm thế nào để khắc phục rào cản cơ sở vật chất thiếu thốn khi bắt đầu đổi mới? Tại trường Trung học phổ thông Thụy Hương, dù ban đầu chỉ có 18 phòng học và thiếu phòng chức năng, nhà trường đã chủ động huy động các nguồn lực hợp pháp để trang bị máy chiếu lưu động, đồng thời hướng dẫn giáo viên tự làm đồ dùng dạy học và tận dụng phòng thực hành máy tính cho các môn tự nhiên.

Mô hình vết dầu loang trong việc đổi mới phương pháp được triển khai ra sao? Nhà trường tập trung đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ giáo viên trẻ, nhiệt huyết làm nòng cốt thực hiện các tiết dạy mẫu có ứng dụng công nghệ thông tin. Thành công từ các tiết dạy này tạo niềm tin trực quan, giúp các giáo viên còn lại dần học tập và nhân rộng ra toàn trường.

Làm sao để đảm bảo kết quả đổi mới phương pháp dạy học được duy trì lâu dài? Nhà trường cần đưa các tiêu chuẩn đổi mới phương pháp vào quy chế thi đua nội bộ, tổ chức bồi dưỡng định kỳ cho giáo viên mới tuyển dụng và định kỳ rà soát, lưu trữ hồ sơ chuyên môn để liên tục đúc rút kinh nghiệm quản trị.

Quy trình quản lý sự thay đổi trong luận văn có thể áp dụng cho các trường khác không? Quy trình 10 bước này hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng hiệu quả tại các trường phổ thông trên toàn quốc, đặc biệt là các trường thuộc khu vực nông thôn hoặc các đơn vị mới thành lập đang trong giai đoạn kiện toàn bộ máy.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận của việc vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi vào công tác đổi mới phương pháp dạy học tại trường trung học phổ thông.
• Phân tích chân thực thực trạng đội ngũ và cơ sở vật chất tại trường Trung học phổ thông Thụy Hương, chỉ ra các nguyên nhân căn cốt tạo nên sức ì trong giảng dạy.
• Đề xuất thành công quy trình quản lý 10 bước mang tính khoa học, giúp nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên 68,1% và tỷ lệ giáo viên trên chuẩn đạt 25,5%.
• Thử nghiệm sư phạm trong năm học 2012 - 2013 đã khẳng định tính khả thi và hiệu quả rõ rệt của mô hình can thiệp thực tế.
• Các cấp quản lý giáo dục cần nhanh chóng nhân rộng quy trình quản lý sự thay đổi để thúc đẩy công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của việc vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý đổi mới phƣơng dạy học trong trƣờng Trung học phổ thông Chƣơng 2: Thực trạng vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học ở trƣờng Trung học phổ thông Thụy Hƣơng - Hải Phòng. Chƣơng 3: Một số biện pháp vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học ở trƣờng Trung học phổ thông Thụy Hƣơng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI TRONG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu Nghiên cứu tìm ra các biện pháp tăng cƣờng quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng THPT là một vấn đề mang tính thời sự và không đơn giản. Bởi lẽ, công tác quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học ở mỗi cấp học, bậc học, cho mỗi trƣờng mỗi địa phƣơng, vùng miền.là khác nhau.

Mặt khác, các biện pháp quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học ở trƣờng THPT phụ thuộc vào kết quả nghiên cứu khoa học của nhiều ngành, phụ thuộc vào đối tƣợng quản lý, mục tiêu quản lý từng giai đoạn. và cả kinh nghiệm cũng nhƣ năng lực của nhà quản lý của bộ máy quản lý của nhà trƣờng cụ thể. Do đó, việc tổng kết kinh nghiệm cả về lý luận và thực tiễn về quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học là việc làm cần thiết nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm bổ ích cho các nhà quản lý. Trên thế giới và Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý thuyết quản lý sự thay đổi.

Các công trình nghiên cứu này đã đƣợc xuất bản thành sách chuyên đề hoặc đƣợc chuyển tải dƣới dạng chuyên đề cho cao học quản lý. Có thể kể đến các công trình nghiên cứu, các bài viết của các tác giả hàng đầu Việt Nam xung quanh vấn đề này nhƣ các tác giả: Hồ Ngọc Đại, Nguyễn Cảnh Toàn, Vũ Trọng Rỹ, Đặng Xuân Hải, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Đặng Bá Lãm, Phạm Viết Vƣợng, Bùi Văn Quân, Trần Kiểm,. một số hội thảo trong thời gian qua cũng đề cập đến vấn đề trên, điển hình là hội thảo của Khoa Sƣ phạm( tiền thân ĐHGD) với tiêu đề “ Chất lƣợng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học (10/2004) hay trong các bài viết của tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Đức Chính, “ Chuẩn và chuẩn hóa giáo dục - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bên cạnh đó, một số cuốn sách nghiên cứu về PPDH đã ra đời nhƣ: Các biện pháp phát huy tính tích cực của HS trong giờ lên lớp (Đặng Thành Hƣng, 1994); Phƣơng pháp giáo dục tích cực lấy ngƣời học làm trung tâm (Nguyễn Kỳ, HN, 1995); Dạy học giải quyết vấn đề (Vũ Văn Tảo, HN,1996); Dạy học và phƣơng pháp dạy học trong nhà trƣờng (Phan Trọng Ngọc, HN, 2005).

Đáng chú ý là “Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới” của Thái Duy Tuyên, ngƣời có công nghiên cứu về lĩnh vực đổi mới về phƣơng pháp dạy học ngày nay, đặc biệt là tác giả Đặng Xuân Hải - Nguyễn Sỹ Thƣ (2012) Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường trong bối cảnh thay đổi, NXB Giáo dục Việt Nam. Đặng Xuân Hải - Tập bài giảng quản lý sự thay đổi tại lớp cao học k11- l3 và một số luận văn thạc sỹ nhƣ: - “Những biện pháp quản lý của Hiệu trƣởng nhằm đổi mới phƣơng pháp dạy học ở các trƣờng THPT Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Lê Thành Hiếu (2006). - “Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng các Trƣờng THCS Huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ của tác giả Ngô Hoàng Gia (2007). - “Biện pháp quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học của Hiệu trƣởng các trƣờng THPT Huyện Bảo Lâm- Tỉnh Lâm Đồng” của tác giả Nguyễn Hoàng Vũ (2012).

Các công trình đó đều tập trung nghiên cứu vào một số nội dung đổi mới phƣơng pháp dạy học có ý nghĩa lý luận cũng nhƣ thực tiễn ở loại hình nhà trƣờng THPT và đặc điểm từng địa phƣơng. Tuy nhiên chƣa có công trình nghiên cứu toàn diện có hệ thống và phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị và quản lý đổi mới phƣơng pháp dạy học theo xu hƣớng đổi mới và hội nhập. Do đó tác giả chọn đề tài “Vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong đổi mới phƣơng pháp dạy học ở trƣờng trung học phổ thông Thụy Hƣơng – Hải Phòng” để nghiên cứu nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu đề ra. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Các khái niệm và lí luận cơ bản 1. Quản lý Theo Từ điển Giáo dục học: “Quản lý là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) tới khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức”. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tối đa các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra”[8]. Thuật ngữ “Quản lý” (Tiếng Việt gốc Hán) lột tả đƣợc bản chất của hoạt động này trong thực tiễn, nó bao gồm hai quá trình tích hợp vào nhau, quá trình “Quản” gồm coi sóc, gìn giữ, duy trì, duy trì ở trạng thái “ổn định”, quá trình “Lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đƣa hệ vào “phát triển”[9].

Nếu ngƣời đứng đầu tổ chức chỉ lấy việc “Quản làm chính thì tổ chức dễ bị trì trệ, ngƣợc lại nếu chỉ quan tâm đến việc “Lý” thì sự phát triển của tổ chức không bền vững. Do vậy ngƣời quản lý phải luôn xác định và phối hợp tốt, sao cho trong “Quản” phải có “ Lý” và trong “Lý” phải có “Quản” làm cho trạng thái của hệ thống mình quản lý luôn đƣợc ở trạng thái cân bằng động. Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của ngƣời quản lý đến tập thể ngƣời bị quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu quản lý. Trong nhà trƣờng đó là tác động của ngƣời quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lƣợng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục.

Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng “ QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp các hoạt động xã hội nhằm thúc đẩy mạnh mẽ công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội” [7]. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bản chất của hoạt động quản lý có thể mô hình qua sơ đồ sau: Công cụ Chủ thể quản lý Đối tƣợng quản lý Phƣơng pháp Sơ đồ 1.1: Mô hình quản lý Trong đó: Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức. Khách thể (đối tƣợng) quản lý là những con ngƣời cụ thể và sự hình thành tự nhiên các quan hệ giữa những con ngƣời, giữa các nhóm ngƣời, khác nhau. Công cụ quản lý và phƣơng tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhƣ: Mệnh lệnh, quyết định, chính sách, luật lệ.

Phƣơng pháp quản lý đƣợc xác định theo nhiều cách khác nhau. Nó có thể là do nhà quản lý áp đặt hoặc do sự cam kết giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Quản lý có bốn chức năng; Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Các chức năng chính của hoạt động quản lý luôn đƣợc thực hiện liên tiếp, đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình quản lý.

Trong chu trình nay, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn, nó vừa là điều kiện vừa phƣơng tiện không thể thiếu đƣợc khi thực hiện chức năng quản lý và ra quyết định quản lý. Tác giả Nguyễn Quốc Chí đã nhấn mạnh vai trò của thông tin trong trong quản lý: “không có thông tin không có quản lý” 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mối liên hệ các chức năng quản lý dƣợc thực hiện qua sƣ đồ sau: Kế hoạch Kiểm tra Thông tin Tổ chức Chỉ đạo Sơ đồ 1.2: Quan hệ các chức năng quản lý *Biện pháp: theo từ điển Tiếng Việt thông dụng do Nguyễn Nhƣ Ý chủ biên, biện pháp là “cách làm, cách thức tiến hành”. Biện pháp là cách thức hành động để thực hiện một mục đích, là cách làm giải quyết một vấn đề cụ thể. Biện pháp là một bộ phận của phƣơng pháp, điều đó có nghĩa là để sử dụng một phƣơng pháp nào đó phải sử dụng nhiều biện pháp khác nhau, cùng một biện pháp có thể sử dụng trong nhiều phƣơng pháp.

*Biện pháp quản lý là cách thức tác động vào đối tƣợng quản lý giúp chủ thể nâng cao khả năng hoàn thành có kết quả các mục tiêu đề ra. Các biện pháp đƣợc đánh giá theo các tiêu chí sau: Tính thừa kế: không làm sáo trộn, hay quá thay đổi cái đã có mà kế thừa có chọn lọc. Tính phù hợp: biện pháp đƣa ra là những biện pháp phù hợp với những điều kiện hoàn cảnh cụ thể. Tính khả thi: biện pháp không bị các yếu tố chi phối, nó ràng buộc ở mức độ cao.

Tính hiệu quả: biện pháp giải quyết đƣợc vấn đề đặt ra và không làm nảy sinh những vấn đề phức tạp hơn. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các yếu tố ràng buộc gồm: quyền lực, văn hóa, đạo đức, tài chính, thời gian, con ngƣời và chính sách pháp luật. Cũng theo từ điển Hán - Việt của Thiều Chửu, Biện: đƣợc hiểu là phân tách đúng hoặc sai, tốt hoặc xấu một sự vật hiện tƣợng; nghĩa là xem xét các sự vật hiện tƣợng rồi chia rành rẽ ra đúng sai, tốt, xấu hay phải chăng; Biện: còn đƣợc hiểu là tranh luận bằng lời nói, bằng văn chƣơng để hiểu rõ cái hay cái, cái dở của một sự vật, hiện tƣợng. Pháp; đƣợc hiểu là cách làm, cũng có thể là hiểu là phép thuật, Pháp còn đƣợc hiểu là cách làm giỏi để mọi ngƣời bắt chƣớc mà làm theo[9].