MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, ngày càng hiện đại hóa và công nghiệp hóa hơn. Với cơ cấu gia đình có nhiều thay đổi như hiện nay khi mà mỗi cặp vợ chồng thường có từ một đến hai con, thì sự quan tâm, chăm sóc và kỳ vọng ở mỗi đứa trẻ ngày càng được chú ý. Hiện nay, các bậc cha mẹ đang nuôi dạy con cái của mình theo bản năng và kiến thức thu lượm được mà chưa được đào tạo về cách làm cha mẹ.
Trong xã hội phát triển mạnh mẽ về truyền thông đại chúng như hiện nay, có rất nhiều kiến thức để những người chăm sóc trẻ có thể tiếp cận. Làm thế nào để có thể tiếp cận kiến thức đúng, đủ, kịp thời vẫn còn là một điều khó khăn cho những người chăm sóc trẻ trực tiếp. Giai đoạn trẻ em được khoảng 36 tháng tuổi là giai đoạn then chốt của cả trẻ và mẹ. Giai đoạn này là nền móng cho sự phát triển cả về thể chất và tinh thần cho trẻ sau này.
Vậy, ở Việt Nam tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thấp còi dưới 5 tuổi tính đến năm 2015 là 22,5% [31]. Con số này cho thấy Việt Nam vẫn là nước hàng đầu trên thế giới về tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng. Mặc dù hàng năm theo ghi nhận của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Việt Nam đã có những thành công hàng đầu khu vực khi giảm từ 1,8 – 2% số trẻ suy dinh dưỡng dưới năm tuổi. Nhưng con số đó vẫn chưa đủ khi mà tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng ở nước ta vẫn cao, cũng như tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi chết là 14,9/1000 trẻ [28], hay tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu tiên còn thấp dưới 1%, tỷ lệ khám thai định kỳ của chúng ta còn thấp và không đồng đều giữa các vùng miền.
Điều này cho thấy phụ nữ và người chăm sóc trẻ cần có kiến thức cơ bản, đồng bộ để giúp cho quá trình phát triển của trẻ được toàn diện. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Truyền thông là một phương pháp hiệu quả để đem thông tin, giúp nâng cao nhận thức đến cho cộng đồng dù bất kỳ hình thức truyền thông nào. Truyền thông cũng là một phương tiện trong ngành công tác xã hội (CTXH) giúp cho nhân viên CTXH có thể thực hiện chức năng, mục đích của mình khi hướng đến hoạt động chuyên nghiệp. Hoạt động truyền thông cung cấp thông tin quan trọng và cần thiết đối với phụ nữ có con trong giai đoạn 36 tháng đầu đời, giúp người làm mẹ sẽ có kiến thức, kỹ năng cơ bản để chăm sóc mình và con trong giai đoạn then chốt này, cũng như mẹ và con khỏe mạnh, phòng tránh những tai nạn và được tiếp cận nguồn lực hỗ trợ hợp pháp, chính đáng.
Nhân viên CTXH có rất nhiều vai trò như là: người vận động nguồn lực trợ giúp đối tượng; người kết nối, khai thác, giới thiệu thân chủ tiếp cận các dịch vụ chính sách; người biện hộ vận động chính sách; người giáo dục cung cấp kiến thức kỹ năng; người tham vấn; người chăm sóc; người trợ giúp xây dựng và thực hiện kế hoạch cộng đồng; người tạo sự thay đổi về đời sống cũng như tuy duy của người yếu thế; người đào tạo, nghiên cứu, quản lý hành chính. Không gian hoạt động rộng lớn từ các tổ chức xã hội tư nhân đến cơ quan nhà nước. Đối tượng hướng đến đa dạng từ cá nhân, gia đình, cộng đồng. Trong đó các nhân viên công tác xã hội (CTXH) cũng làm việc và thực hiện chức năng vai trò của mình tại Ban Gia đình Xã hội (GĐXH) thuộc Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là cơ quan đại diện chăm lo, bảo vệ, quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của các tầng lớp phụ nữ.
Tại đây Ban có nhiệm vụ quan trọng trong truyền thông cung cấp thông tin liên quan đến đời sống chị em phụ nữ đặc biệt là phụ nữ yếu thế như phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi, phụ nữ mắc bệnh hiểm nghèo… Nhưng khả năng truyền thông của nhân viên CTXH còn nhiều hạn chế chưa có nghiên cứu chính thức nào về vai trò của nhân viên CTXH trong hoạt động truyền thông liên quan đến phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Với các lý do trên , tôi đã lựa chọn đề tài luận văn: “Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi”. Cụ thể là nghiên cứu trường hợp nhân viên CTXH tại Ban Gia đình Xã hội (Ban GĐXH) thuộc Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (Hội LHPN Việt Nam). Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và điều tra thực trạng đề tài nghiên cứu nhằm mục đích chỉ ra vai trò của nhân viên CTXH trong hoạt động truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi.
Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp hoạt động truyền thông cho nhân viên CTXH thuộc ban GĐXH. Đối tƣợng “Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi” 4. Khách thể và phạm vi nghiên cứu 4. Khách thể nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu chính: Toàn bộ nhân viên CTXH tương ứng với 10 người chiếm tỷ lệ 100% chuyên viên và cán bộ ban GĐXH – TW Hội LHPN Việt Nam.
- Khách thể khác: 128 phụ nữ đã từng tham dự buổi truyền thông về kiến thức nuôi dạy trẻ em dưới 36 tháng tuổi. Trong đó: Về độ tuổi phụ nữ tham gia khảo sát từ 20 - 47 tuổi. Về trình độ học vấn: phổ thông chiếm 45.3%; trung cấp/cao đẳng chiếm 38.3%; đại học/ sau đại học chiếm 16.4% Về nghề nghiệp chính: Nông dân có tỷ lệ 29.7%; công nhân/ cán bộ công chức, viên chức có tỷ lệ 46.9%; nghề tự do có tỷ lệ 23.4%; 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về số con: chuẩn bị mang thai/ đang mang thai chiếm 10.2%; Con trong độ tuổi từ 0 – 36 tháng chiếm 78,1%; có con cả 2 trường hợp trên chiếm 11,7%. Phạm vi nghiên cứu - Nghiên cứu được giới hạn về nội dung, trong đó làm rõ một số vai trò của nhân viên CTXH, đó là vai trò lập kế hoạch, vai trò vận động và kết nối nguồn lực, vai trò truyền thông.
- Nghiên cứu được thực hiện tại Ban GĐXH - TW Hội LHPN Việt Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu - Phân tích tài liệu về vai trò của nhân viên CTXH trong truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi. - Đánh giá nhu cầu của phụ nữ có con dưới 36 tháng về các kiến thức liên quan đến trẻ dưới 36 tháng. - Tìm hiểu hoạt động truyền thông của nhân viên CTXH ban GĐXH trong truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi thông qua ba vài trò: vai trò lập kế hoạch, vai trò vận động và kết nối nguồn lực truyền thông, vai trò truyền thông.
- Đề xuất các giải pháp giúp hoạt động truyền thông của nhân viên CTXH đạt hiệu quả. Câu hỏi nghiên cứu 1) Nhân viên công tác xã hội đóng vai trò và thực hiện như thế nào trong truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi? 2) Truyền thông có đáp ứng được nhu cầu của nhóm phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi không? 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giả thuyết nghiên cứu 1) Nhân viên CTXH có vai trò quan trọng trong việc truyền thông về những kiến thức về y tế, giáo dục, chính sách đến cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi. 2) Truyền thông cho nhóm phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi sẽ cung cấp kiến thức đúng đủ, thực tiễn về trẻ em dưới 36 tháng cho phụ nữ trong chăm sóc phát triển toàn diện cho trẻ.
Phƣơng pháp nghiên cứu và xử lý số liệu 8. Phương pháp phân tích tài liệu Để thực hiện phương pháp nghiên cứu tài liệu, trước hết là tìm được các nguồn tài liệu có các thông tin nhằm đáp ứng cho các mục tiêu và đề tài nghiên cứu. Từ các thông tin có sẵn trong tài liệu đó tôi chọn lọc các thông tin có ích cho mục đích nghiên cứu của mình về vai trò của nhân viên CTXH trong truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi. Qua phương pháp này giúp phân tích và đánh giá tình hình hoạt động truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi của nhân viên Ban GĐXH đã được triển khai thực hiện như thế nào.
Những kết quả đã đạt được trong quá trình và phương hướng hoạt động khắc phục khó khăn thúc đẩy vai trò sắp tới của nhân viên CTXH trong Ban. Dựa trên các tài liệu thu thập được tiến hành thu thập thông tin, phân tích, hệ thống hóa các căn cứ liên quan đến đề tài nghiên cứu. Phương pháp điều tra bảng hỏi Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi là một phương pháp phỏng vấn viết, được thực hiện cùng lúc với nhiều người theo một bảng hỏi in sẵn. Người được hỏi trả lời ý kiến của mình bằng cách đánh dấu vào các ý kiến tương ứng theo một quy ước đã định sẵn.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tiến hành điều tra bảng hỏi với tổng số 140 phiếu được chia làm hai mẫu bảng hỏi khảo sát khác nhau. Nghiên cứu tiến hành khảo sát với mẫu bảng hỏi 1số lượng 130 phiếu điều tra dành cho đối tượng là những người phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi đã từng tham gia ít nhất một buổi truyền thông của nhân viên CTXH ban GĐXH thực hiện. Với mục đích tìm hiểu các thông tin về nhu cầu tăng cường kiến thức của phụ nữ có con trong giai đoạn 36 tháng đầu đời; phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi đã có thay đổi về kiến thức như thế nào trước và sau khi được truyền thông; đánh giá về kiến thức và phương pháp truyền thông, người truyền thông được tiếp cận; ý kiến đối với hoạt động truyền thông. Cách chọn mẫu: Lựa chọn tất cả các phụ nữ đến tham gia để khảo sát Số lượng phiếu phát ra: 130 phiếu Số lượng phiếu thu về hợp lệ: 128 phiếu Tiến hành khảo sát với 10 bảng hỏi của mẫu bảng hỏi 2 dành cho 10 nhân viên CTXH tại Ban GĐXH tham gia thực hiện hoạt động truyền thông cho phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi.
Với mục đích tìm hiểu thông tin về các nội dung đánh giá về kiến thức và phương pháp truyền thông, người truyền thông do nhân viên CTXH tổ chức; ý kiến đối với hoạt động truyền thông.