Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn Chương 2. Thực trạng phụ nữ bị bạo hành trong gia đình ở xã Kim Long - huyện Tam Dương - tỉnh Vĩnh Phúc Chương 3. Nhân viên Công tác xã hội thực hiện vai trò can thiệp, trợ giúp phụ nữ bị bạo hành trong gia đình ở xã Kim Long.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu 1. Lý thuyết xung đột * Nội dung lý thuyết xung đột Đại diện tiêu biểu cho lý thuyết xung đột là K.Marx, một nhà tư tưởng trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, triết học và xã hội học. “Cho rằng xung đột xã hội không chỉ dừng trong lĩnh vực kinh tế mà còn thể hiện trong bất kỳ một lĩnh vực nào của đời sống xã hội” Như vậy, nội dung quan điểm tư tưởng này nhấn mạnh đến những yếu tố xung đột, cạnh tranh, sự biến đổi và áp bức trong xã hội.
( [15, tr 84] sách Xã hội học, dẫn theo John J. Macionis 1987) Lý thuyết xung đột tập trung vào những bất đồng không thể tránh khỏi giữa các bộ phận khác nhau của xã hội hoặc giữa các xã hội. Cho rằng sự khác nhau về mặt lợi ích giữa các nhóm xã hội chính là nguyên nhân dẫn đến xung đột. Lý thuyết này xem xét sự xuất hiện xung đột xã hội như một sự phản kháng cần thiết để đạt được trạng thái cân bằng và sự phát triển nào đó.
Mục đích của sự xung đột, tranh giành những lợi ích, quyền lực và kiểm soát xung đột là để có thể áp đặt sự thống trị của nhóm này đối với nhóm khác. Xung đột trong mọi xã hội và diễn ra tại mọi thời điểm đều hướng tới quá trình thay đổi. Các mâu thuẫn thường chuyển thành cuộc đấu tranh, đối đầu công khai giữa các bên, sự đối đầu đối với cường lực có thể mạnh hoặc yếu, phụ thuộc vào các nhân tố, điều kiện và khả năng giải quyết đồng thời nó phụ thuộc vào chủ thể đối đầu theo đuổi mục đích gì. [9, tr271 – 275] Trong một nghiên cứu mới đây ở Việt Nam, Phạm Xuân Cần cho rằng: Xung đột là giai đoạn đỉnh điểm của mâu thuẫn và biểu hiện bằng hành vi đụng độ, xô xát.
Thực tế xung đột xã hội không chỉ đơn thuần cho ta sờ thấy, nhìn thấy mà nó là cả quá trình từ sự khởi nguồn đến kết thúc và cả hậu xung 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Từ những bất đồng tư tưởng, ý niệm, giá trị, niềm tin, những bất đồng trong chia sẻ lợi ích nguồn lực từ đó là cả sự giằng co, tương tác theo chiều thời gian của sự vận động. Vì vậy, có những xung đột được kìm chế ở mức độ thấp bởi có sự tương tác tốt hay chính thể có sự điều chỉnh kịp thời, có những xung đột lại phát triển ở mức độ cao vì môi trường tương tác hạn chế.6] * Phụ nữ bị bạo hành trong gia đình tiếp cận dưới góc độ lý thuyết xung đột Những người theo lý thuyết xung đột cho rằng tình yêu là một yếu tố quan trọng trong hôn nhân và gia đình hiện đại, những mâu thuẫn và xung đột cũng hết sức cơ bản. Cách tiếp cận của lý thuyết này không chỉ xung đột là tồi tệ mà coi như một bộ phận tự nhiên của đời sống gia đình Gia đình bao gồm những cá nhân có nhân cách, lý tưởng giá trị sở thích và mục đích khác nhau.
Mỗi người khong phải bao giờ cũng hài hòa với mọi người khác trong gia đình. Các gia đình thường có những mâu thuẫn, xung đột là do có bất đồng từ nhỏ đến lớn, họ chỉ khác nhau về tần suất, mức độ, tính chất biểu hiện và cách giải quyết xung đột. Yếu tố quyền lực là yếu tố rất quan trọng trong giải quyết mâu thuẫn, xung đột trong gia đình. Mọi người trong gia đình đều có quyền lực nhưng lại ở mức độ khác nhau, cá nhân nào, nhóm nào có nhiều quyền lực nhất thì thắng trong cuộc xung đột.
Dưới góc độ của lý thuyết xung đột thì việc phụ nữ bị bạo hành trong gia đình là do sự xung đột về quyền lực, về quan điểm sống, về lối sống, về vị thế trong gia đình. Do những mâu thuẫn tồn tại trong một quá trình và do sự bất đồng về quan điểm sống của cá nhân giữa người vợ, người chồng trong một thời gian dài và thành thói quen nên nó trở nên căng thẳng giữa mối quan hệ vợ chông. Từ đó mâu thuẫn càng lên đến đỉnh điểm, xung đột diễn ra khi cả hai bên không kìm nén được bản thân. theo giải thích của lý thuyết xung đột thì kẻ mạnh về quyền lực, quyền uy sẽ uy hiếp người yếu thế hơn.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý thuyết nữ quyền Đại diện cho lý thuyết nữ quyền phương tây đó là Hélène Cixous, Luce Irigaray, Julia Kristeva, Simone de Beavoir. Chủ nghĩa nữ quyền đang ngày càng khuếch trương ảnh hưởng với “những làn sóng” vỗ mạnh mẽ vào thành lũy của chế độ nam quyền để khẳng định địa vị và quyền lợi của người phụ nữ. Có thể nói rằng chủ nghĩa nữ quyền Pháp thường được ứng dụng trong nghiên cứu về chủ nghĩa nữ quyền hiện đại bởi Pháp là một trong những chiếc nôi của chủ nghĩa nữ quyền, hay nói như Beavoir “ về mặt nữ quyền, Pháp đi trước các nước khác’’, chủ nghĩa nữ quyền Pháp đã đóng góp nhiều kiến giải đặc sắc về phụ nữ và lý thuyết nữ quyền, mặt khác chủ nghĩa nữ quyền Pháp là nhánh phát triển có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với phong trào nữ quyền Anh, Mỹ.
1 *Nội dung lý thuyết nữ quyền Khi xem xét về lịch sử, Simone de Beauvoir cho rằng dường như giới nữ đã được tự do hơn về mặt chính trị và tình dục tuy nhiên điều đó vẫn chưa đủ cho việc giải phóng hoàn toàn phụ nữ khỏi sự thống trị dai dẳng của đàn ông. Về cơ bản họ vẫn chịu thiệt thòi và bị kiềm tỏa trong các mối liên hệ phụ thuộc ấy. Beauvoir kết luận hầu hết các xã hội trong lịch sử phương Tây từ cổ đại đến hiện đại dưới sự chi phối của hệ thống phụ hệ nên đã xem phụ nữ như là Tha nhân - khách thể và đàn ông như là Cái tôi – chủ thể. Beauvoir cũng cho rằng do lệ thuộc về kinh tế và chức năng sinh sản nên phụ nữ không thể phản đối uy quyền tuyệt đối của nam giới trong hôn nhân, phụ nữ là kẻ lệ thuộc, thứ yếu và ký sinh, rằng sự bình đẳng trong hôn nhân sẽ vẫn là ảo tưởng và chừng nào đàn ông vẫn nắm quyền chi phối về kinh tế của gia đình.
Với những lập luận cho quan điểm của mình Beauvoir mong muốn người phụ nữ ngày càng trở nên giống đàn ông hơn, bà cũng khẳng định không tồn tại bất cứ bản chất tự nhiên và bất biến nào quy định người phụ nữ, rằng tất cả 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những trải nghiệm sống tâm sinh lý và khả năng của họ được hình thành trong hoàn cảnh văn hóa xã hội, phụ nữ không phải là một thực thể tự nhiên mà là một thực thể văn hóa. Beauvoir đưa ra giải pháp là phụ nữ phải từ bỏ địa vị Tha nhân để khẳng định tính chủ thể độc lập của mình, sự thấp kém của phụ nữ có thể được xóa bỏ thông qua việc đồng hóa với chủ thể nam giới. [17, tr 84 Beauvoir, Simone de 1996, Giới nữ Nxb phụ nữ, HN] Nhà triết học nữ quyền Irigaray cũng đặc biệt quan tâm đến việc biện luận cho địa vị của người phụ nữ và vấn đề giải phóng phụ nữ khỏi tình trạng bị áp bức. Irigaray yêu cầu phụ nữ phải tích cực hoạt động để nhận thức tính chủ thể nữ giới đặc trưng của mình chứ không đơn giản bị giản lược vào tính chủ thể nam giới.
Cixous cho rằng cá nhân người phụ nữ phải viết ra chính mình, phải tự mình khám phá những gì thể xác cảm nhận được và cách thức để diễn tả thân thể phụ nữ bằng ngôn ngữ. Vị thế của phụ nữ là chủ thể trong ngôn ngữ sẽ thay đổi một khi họ trở thành chủ thể năng động chứ không phải là đối tượng tiếp nhận thụ động. * Phụ nữ bị bạo hành gia đình tiếp cận dưới góc độ lý thuyết nữ quyền Người phụ nữ do bị lệ thuộc về kinh tế do chế độ phụ hệ nên dẫn đến sự khác biệt về quyền lực trong gia đình, chính điều đó cũng dẫn đến sự bất bình đẳng giới nam nữ, là khởi nguồn nguyên nhân cho sự áp bức người vợ của những người chồng. Sự cam chịu không đấu tranh của người phụ nữ trước sự áp bức của đàn ông do vậy người phụ nữ cần được thay đổi nhận thức, nâng cao năng lực cho chính bản thân mình, tự giải phóng mình.
Người phụ nữ cũng cần phải tham gia đảm trách các công việc ngoài xã hội tích cực, phải tạo ra được sự cân bằng giữa những bận tâm trong cuộc sống và nhiệm vụ trong gia đình. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm về phụ nữ Cho đến nay đã có rất nhiều cách định nghĩa, quan niệm về phụ nữ. Những cách định nghĩa này có thể theo quan điểm của Triết học, Xã hội học, Văn hóa học, Nhân học, Dân số học, Sinh học, Tôn giáo… và dựa trên những cách tiếp cận về giới, về cơ cấu xã hội, về vị trí, vai trò, chức năng của người phụ nữ trong xã hội.
Quan điểm triết học về phụ nữ: Dưới con mắt của các triết gia, phụ nữ hiện lên từ hai mặt đối lập: Dịu dàng và gai góc, yếu đuối và mạnh mẽ, khờ dại và khôn ngoan. Họ rất mảnh mai, yếu đuối, nhưng cũng có thể trở thành sức mạnh vũ bão. Aristotle - Triết gia cổ đại Hy Lạp đã nhìn phụ nữ từ phương diện không hoàn thiện của giới tính: “ Phụ nữ chỉ là một người đàn ông khiếm khuyết”.Bruyere – Nhà phê bình người Pháp nhìn đàn bà ở sự cực đoan: “Đàn bà là cái gì đó vô cùng cực đoan, họ vượt trội hoặc thấp kém hơn so với đàn ông”. Thánh Jean Chrysostome tỏ thái độ miệt thị: “Trong tất cả các loài dã thú, không có con nào là hại bằng đàn bà”.
Ngược lại, thánh Agustin thì nói về phụ nữ như một chiều sâu mê đắm, vô tận: “Muốn khám phá thân thể người phụ nữ đầu tiên, phải hiểu tâm hồn của họ, hay điều bí ẩn lớn nhất là trong nụ cười của người phụ nữ”.