phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu, kết luận và khuyến nghị, phụ lục, gồm có 2 chương: hương 1. ơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của NVCTXH trong hoạt động TV với phụ nữ bị BL. Nhân viên công tác xã hội và hoạt động tham vấn cho phụ nữ bị bạo lực gia đình tại ăn phòng ỗ trợ nạn - Trung tâm CSAGA. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘ DUN ƢƠN 1.
Ơ SỞ LÝ LUẬN Ề Ò Ủ NHÂN VIÊN CÔNG Á Ộ TRONG HO ỘN M ẤN Ớ P Ụ NỮ BỊ B O LỰ ÌN 1. ác khái niệm công cụ 1. Khái niệm gia đình Có rất nhiều định nghĩa về gia đình, nhưng nhìn chung, các nhà khoa học đều thống nhất rằng gia đình là một thiết chế xã hội, dựa trên hai mối quan hệ cơ bản là hôn nhân (chồng-vợ) và huyết thống (cha-mẹ-con). hương 1- iều 8- Khoản 10- Những qui định chung của Luật Hôn nhân và Gia đình iệt Nam định nghĩa: ia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau theo qui định của Luật này [12].
ối với xã hội học, gia đình thuộc về phạm trù cộng đồng xã hội. Vì vậy, có thể xem xét gia đình như một nhóm xã hội nhỏ, đồng thời như một thiết chế xã hội mà có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình xã hội hóa con người. ia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một nhóm xã hội nhỏ mà các thành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đức với nhau nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng của mỗi thành viên cũng như để thực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con người. Từ những định nghĩa này, ta có thể tìm hiểu đặc trưng cơ bản của gia đình để xem xét các mối quan hệ của gia đình ở góc độ là một nhóm XH, nhóm tâm lý - tình cảm đặc thù, với các mối quan hệ bên trong, với sự tác động qua lại trong nội bộ của các thành viên để thỏa mãn những nhu cầu của 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mỗi người, đặc biệt là mối quan hệ giữa vợ và chồng.
Gia đình có quy luật phát triển mang tính chất và đặc thù riêng với tư cách là một thể thống nhất, một tế bào hoàn chỉnh và là một đơn vị cơ sở của một xã hội cụ thể. Khái niệm bạo lực gia đình và các khái niệm liên quan 1. Khái niệm bạo lực/ bạo lực gia đình - Khái niệm bạo lực Theo báo cáo của tổ chức WHO: “Bạo lực là việc đe dọa hay dùng sức mạnh thể chất hay quyền lực đối với bản thân, người khác hoặc đối với một nhóm người hay một cộng đồng người mà gây ra hay làm gia tăng khả năng gây ra tổn thương, tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển hay gây ra sự mất mát” [33]. - Khái niệm BL Có rất nhiều định nghĩa liên quan đến bạo lực/ bạo hành trong gia đình cụ thể như sau: ại hội đồng Liên Hợp Quốc đã đưa ra định nghĩa về bạo lực gia đình như sau: “Bất kỳ một hành động bạo lực dựa trên cơ sở giới nào dẫn đến, hoặc có khả năng dẫn đến, những tổn hại về thân thể, tình dục hay tâm lý hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe doạ có những hành động như vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tuỳ tiện sự tự do, dù nó xảy ra nơi công cộng hay trong cuộc sống riêng tư”.
Ở Việt Nam, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình quy định về giải thích thuật ngữ “Bạo lực/ bạo hành gia đình” tại iều 1 Khoản 2: “Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình”. [13] 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nói tóm lại, bạo lực gia đình: Bạo lực trong gia đình là hiện tượng một hay nhiều thành viên dùng quyền lực và bạo lực trong cả một quá trình để thực hiện hành vi làm cho thành viên khác trong gia đình đau đớn về thể xác, bị khủng hoảng về tinh thần và bị bế tắc về mặt xã hội nhằm khuất phục, khống chế và kiểm soát người đó. Mặt khác, bạo lực gia đình là hành vi cố ý. Mục đích của nó là để thiết lập và duy trì quyền lực và sự kiểm soát đối với người khác.
Bạo lực được dùng để đe dọa, hạ nhục hoặc khiến nạn nhân sợ hãi. - Các loại hình bạo lực gia đình Phân loại các loại hình BL là một vấn đề phức tạp, tuy nhiên lại là hết sức quan trọng bởi nó cho phép mô tả đa diện thực trạng vấn đề để tìm ra phương cách hữu hiệu cho phép khắc phục thực trạng vấn đề. Dựa theo kết quả Nghiên cứu Quốc gia về BL đối với Phụ nữ có thể nói đến các loại hình cơ bản sau của BL. [16] heo phương cách ứng xử: có sử dụng vũ lực hay không bằng vũ lực có thể phân BL thành hai loại hình chính: bạo lực thể chất và bạo lực tinh thần.
Bạo lực thể chất: là loại hình bạo lực có sử dụng vũ lực, tác động trực tiếp lên thân thể nạn nhân như đánh đập; nhục hình; tước đoạt tuỳ tiện về tiền của, tài sản; cưỡng bức tình dục; … Bạo lực tinh thần: Bạo hành tinh thần là bất kỳ hành vi cố ý nào làm tổn thương tinh thần của đối phương, ví dụ làm cho đối phương lo lắng, buồn khổ, suy nghĩ căng thẳng, tinh thần suy sụp,nghĩ đến cái chết .Trong loại hình bạo lực này đáng chú ý là loại bạo hành ngôn ngữ. Các hành vi bạo hành về tinh thần bao gồm: 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dùng lời nói chửi bới, mắng nhiếc, đay nghiến nhằm hạ thấp hay xúc phạm đối phương Có lời nói hay hành vi đe dọa, xúc phạm nhân phẩm, tống tiền, tống tình đối phương Kiểm soát hay không cho đối phương tự do giao tiếp xã hội Kiểm soát về kinh tế, không cho đối phương được tham gia bàn bạc, thảo luận hay ra quyết định về kinh tế Cố ý lạnh nhạt (gây chiến tranh lạnh) nhằm gây áp lực, làm đối phương căng thẳng và phải chấp nhận điều gì đó mà họ không muốn Không cho hoặc dọa không cho gặp mặt, nuôi dưỡng con Dùng lời nói hay hành động đe dọa, ngăn cản không cho ly hôn, hoặc không cho kết hôn theo mong muốn chính đáng Và nhiều hành vi tương tự khác Theo quan hệ của các đối tượng BL có thể phân chia thành một số loại hình BLGD: bạo lực giữa vợ chồng với nhau (bạo hành hôn nhân); bạo lực giữa các thành viên lớn tuổi; bạo lực của người lớn đối với trẻ em; bạo lực ngược – người nhỏ tuổi với người lớn tuổi hơn. Phân loại theo giới là cách tiếp cận thường gặp trong các nghiên cứu về BL. heo cách này người ta nói đến nạn bạo hành phụ nữ trong gia đình, và ít thường xuyên hơn, nạn bạo hành ngược – phụ nữ bạo hành nam giới.
Trong mỗi tiểu loại này lại có thể thấy sự có mặt các loại hình BL đã nói ở trên. Từ những cách tiếp cận nêu trên, trong phạm vi luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm bạo lực giữa vợ chồng với nhau (BL ). Bạo lực với phụ nữ. Theo Tuyên ngôn của đại hội đồng Liên hiệp Quốc về việc loại bỏ bạo lực đối với phụ nữ: “Bạo lực đối với phụ nữ là bất kỳ hành động bạo lực dựa 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trên cơ sở giới nào dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến những tổn thất về thân thể, về tình dục hay tâm lý hay những khổ đau của phụ nữ bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như vậy, sự cưỡng bức hay cưỡng đoạt một cách tùy tiện sự tự do dù nó có xảy ra trong cuộc sống riêng tư hay ở nơi công cộng” [26] Hay “Bạo lực đối với phụ nữ được định nghĩa là bất kỳ hành động nào gây ra hoặc có thể gây ra hậu quả làm tổn hại hoặc gây đau khổ cho phụ nữ về thân thể, tâm lý hay tình dục kể cả những lời đe dọa hay độc đoán, tước quyền tự do dù xảy ra ở nơi công cộng hay đời sống riêng tư.” theo Công Ước xoá bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ của Liên Hợp Quốc - CEDAW [25] 1.
Bình đẳng giới heo iều 5, Luật Bình đẳng giới, Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, năm 2006: “Bình đẳng giới là việc nam nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó”. [11] Một trong những nguyên nhân dẫn đến BL đó là sự mất bình đẳng và nhận thức kém về bình đẳng giới. Bình đẳng giới là một trong những giá trị mang tính toàn cầu. Mục tiêu cơ bản của bình đẳng giới là xóa bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội như nhau cho nam và nữ trong phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực, tiến tới bình đẳng giới thực chất giữa nam, nữ và thiết lập, củng cố quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa nam, nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.
Nhận biết về bình đẳng giới đúng đắn sẽ làm giảm tình trạng bạo lực gia đình trong xã hội nói chung và đối với nghề nghiệp CTXH nói riêng sẽ giúp 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhân viên công tác xã hội có cái nhìn đa chiều đúng đắn khi xử lý các trường hợp. Khái niệm vai trò Vai trò của cá nhân như là một vai diễn là một hoặc nhiều chức năng mà cá nhân ấy phải đảm trách trước xã hội. Theo Robertsons vai trò là một tập hợp các chuẩn mực, hành vi, quyền lợi và nghĩa vụ được gắn liền với một vị thế xã hội nhất định Khái niệm vai trò xã hội bắt nguồn từ khái niệm vai diễn trên sân khấu.