Chương 1: Khái quát chung về tảo hôn và kết hôn cận huyết thống. 13 Chương 2: Thực trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tại tỉnh Đắk Lắk. Chương 3: Nguyên nhân của tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tại tỉnh Đắk Lắk. Chương 4: Giải pháp hạn chế tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại tỉnh Đắk Lắk.
14 CHUONG 1: KHÁI QUAT CHUNG VE TAO HON VA KET HON CAN HUYET THONG 1. Khái niệm tao hôn 1. Định nghĩa tao hôn Tảo hôn là bao gồm cả trường hợp kết hôn trước khi đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật hiện hành và cả trường hợp chung sống như vợ chồng trước khi đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật hiện hành. Trường hợp kết hôn trước khi đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật là trường hợp một bên (nam hoặc nữ) chưa đủ 18 tuổi.
Trường hợp còn lại là chung sống như vợ chồng trước khi đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật, là việc chưa đủ tuổi nhưng sống chung như vợ chồng khi hai người Sống chung’, như đã kết hôn - cũng làm day lên những quan ngại vê vân dé nhân quyên. Bên cạnh đó, tảo hôn cũng là một tập tục ton tại lâu đời ở nhiều dân tộc, vùng miền. Tình trạng này diễn ra ở mọi lúc, mọi nơi nhưng thường tập trung chủ yếu ở các làng quê, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Trước đây, tình trạng tảo hôn có mặt ở nhiều nơi trên thế gidi, ké ca chau Au, nay con tồn tại ở một số vùng thuộc châu Phi, châu Á,.
Tai Châu Phi, tình trạng tảo hôn xuất hiện khắp các nơi tại khu vực này, đặc biệt là khu vực cận Sahara, vì tình trạng nghèo đói, nợ nan mà tảo hôn ở những khu vực này tăng cao. Dự kiến vào năm 2050, châu Phi sẽ vượt qua Nam Á, trở thành khu vực có số lượng “cô đâu nhí” ở mức cao nhất thé giới. Dựa trên các dự báo trong một báo cáo mới đây của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) về tình trạng kết hôn ở trẻ em châu Phi, số lượng “cô đâu nhí” ở khu vực này có thé tăng lên gap đôi vào năm 2050, với con sô 310 triệu người”. Con tại châu A, khu vực Tảo hôn — Thách thức lớn đối với khu vực Châu Phi — Kiều Giang 15 Nam A là “khu vực nóng” cua tinh trang tao hôn, tuy nhiên theo số liệu mới nhất của UNICEF (3/2018) cho thấy van nạn tảo hôn, hay hôn nhân trẻ em ở Nam A đã giảm đáng kể góp phan làm cho tỷ lệ hôn nhân đối với các bé gái trên toàn cầu giảm theo.” Tảo hôn thường đi kèm với một phong tục khác là hôn nhân sắp đặt.
Hôn nhân sắp đặt là một loại kết hợp hôn nhân trong đó cô dâu và chú rễ được lựa chọn do các cá nhân khác ngoài chính cặp vợ chồng, đặc biệt là do các thành viên trong gia đình như cha mẹ. Trong một số nền văn hóa, một nguodi mai mối chuyên nghiệp có thê được sử dung dé tìm người phối ngẫu cho một người trẻ tuôi. Tảo hôn khiến chất lượng dân số suy giảm, suy thoái nòi giống, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực va là một trong những lực cản đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, tiễn bộ xã hội và sự phát triển bền vững của vùng dân tộc thiểu số. Việc xác lập quan hệ hôn nhân sớm, mang thai và sinh đẻ trong lứa tuổi vị thành niên, khi cơ thé người mẹ chưa phát triển hoàn thiện, thiếu hiểu biết, kinh nghiệm và chưa sẵn sàng về mặt tâm lý để mang thai và sinh con gây ảnh hưởng lớn tới sức khỏe bà mẹ, sự phát triển bình thường của thai nhi và trẻ sơ sinh.
Đây là nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em, tăng tỷ lệ tử vong ở trẻ em dưới | tuôi và dưới 5 tuôi, tăng ty lệ tử vong của bà mẹ liên quan dén thai san. Theo cách hiểu phổ biến, tảo hôn là việc một nam, một nữ kết hôn mà chưa đủ tuổi kết hôn. Cu thé và day đủ nhất, thì cách hiểu theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định như sau: Theo khoản 8, Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, “Tảo hôn là hành vi lấy vợ, lay chong khi một bên hoặc cả hai bên chưa di tuổi kết hôn theo quy định tại điểm a khoản 1 Điễu 8 của Luật này.vn/the-gioi/nhung-van-de-toan-cau/tao-hon--thach-thuc-lon-doi-voi-khu-vuc-chau-phi- 367439.html ® Cuộc chiến dai dang chống nan tảo hôn với trẻ em gái https://phunuvietnam.vn/cuoc-chien-dai-dang-chong-nan-tao-hon-voi-tre-em-gai-39615.htm 16 Trong đó, điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về điều kiện kết hôn như sau: “ Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây: a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên; b). ” Điều 20 Bộ luật Dân sự năm 2015 nêu rõ: “Người thành niên là người từ đủ 18 tuổi trở lên; người thành niên có năng lực dân sự đây đủ trừ trường hợp mắt năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, lam chủ hành vi hoặc han chê năng lực hành vi dan sự ”.
Trong đó, “nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên” được hiệu là nam đã đủ 20 tuổi, nữ đã đủ 18 tuổi trở lên và được xác định theo ngày, thang, năm sinh (theo khoản 1 Điều 2 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC- VKSNDTC-BTP). Có thê thây, khi nam đủ 20 tuôi, nữ đủ 18 tuôi trở lên thì cả nam và nữ đêu là người thành niên, có đây đủ năng lực dân sự, tự chịu trách nhiệm với các quy định của mình đông thời cũng có đủ khả năng đê chăm sóc, nuôi nâng gia đình, con cái. Đặc điểm của tảo hôn Thông thường xảy ra ở dân tộc thiểu số, kinh tế kém phát triển Vùng dân tộc thiểu số được định nghĩa tại khoản 4 Điều 4 Nghị định 05/2011/NĐ-CP về công tác dân tộc như sau như sau: “Vùng dân tộc thiểu số” là địa bàn có đông các dân tộc thiểu số cùng sinh sống 6n định thành cộng đồng trên lãnh thô nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Dân tộc thiểu số có tỉ lệ tảo hôn cao nhất ở Việt Nam là: Mông, Xinh Mun, La Ha, Gia Rai, Bru - Vân Kiéu.
Xét theo địa ban cư trú, vùng Tây Bắc va Tay Nguyên có tỷ lệ tảo hôn cao hơn so với các vùng khác. 17 Vùng kém phát triển (depressed area) là một vùng của nền kinh tế được đặc trưng bởi tỷ lệ thất nghiệp cao hơn và mức thu nhập đầu người thấp hơn đáng ké so với mức bình quân toàn quốc. Là khu vực của một quốc gia phải chịu đựng sự bị suy giảm công nghiệp, dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao hon đáng ké và mức thu nhập trên đầu người thấp hon đáng ké so với mức trung bình của cả nước. Tình trạng này có thê được giải quyết bằng chính sách khu vực nhăm khuyến khích các doanh nghiệp và ngành công nghiệp mới định vị trong khu vực bằng cách cung cấp cho họ các hỗ trợ tài chính và hỗ trợ khác.” Tao hôn thường xảy ra ở những khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng có dân tộc thiêu số sinh sống, nơi mà khu vực dân cư thiếu hiểu biết về pháp luật, về đời sống và chịu ảnh hưởng quá nặng bởi những tập tục lạc hậu, cũng như là vùng kinh tế kém phát triển, tỉ lệ thất nghiệp cao đã làm gia tăng tình trạng tảo hôn ở những khu vực này.
Người tảo hôn thường có trình độ học van thấp Nhà nước ta hiện nay đã và đang quan tâm nhiều đối với những khu vực vùng sâu, vùng xa bởi lẽ những vùng này việc tiếp cận tri thức còn kém, dẫn đến trình độ học vấn ở đây thấp khó tiếp cận đến pháp luật, những Nghị định, Nghị quyết Nhà nước ban hành. Trình độ học vấn thấp dẫn đến nhận thức của dân tộc đồng bào thiểu số còn thấp ảnh hưởng rất nhiều đến tư tưởng lạc hậu đối với những đồng bao vùng cao này. Những chính sách, biện pháp dé giúp dân tộc thiêu số hiểu biết đến pháp luật là điều cần thiết dé giảm thiêu tình trạng tảo hôn, đồng thời giúp con em ở những vùng dân tộc thiểu số có cơ hội tiếp cận việc làm nhằm cải thiện đời sống. Việc tảo hôn có thể xuất phát từ việc cưỡng ép bởi gia đình 7 Vùng kém phát triển là gì ?— Thanh Hằng https://vietnamfinance.vn/vung-kem-phat-trien-la-gi- htm 18 Với quan niệm “Cha mẹ đặt đâu con ngôi đấy” đã ảnh hưởng tất tiêu cực dẫn đến gia tăng vẫn nạn tảo hôn.
Nó trở thành điều bắt buộc của những gia đình khi cha mẹ muốn hoàn toàn kiểm soát và điều khiển việc hôn nhân của con cái. Áp dụng quan niệm này với tập tục tảo hôn tại vùng dân tộc thiểu số, đã dẫn đến tình trạng tảo hôn ngày càng gia tăng ở những khu vực này, dé lại những hậu quả tiêu cực cho đất nước. Là nguyên nhân chỉnh dan đến tình trạng đói nghèo và ly hôn gia tăng: Da phan nạn tảo hôn xảy ra đối với những người còn trẻ, học sinh vốn đang ngôi trên ghế nhà trường phải bỏ học lấy vợ, lay chồng làm mat cơ hội học tập. Với tuổi đời còn trẻ, cũng như chưa có nhiều kinh nghiệm sống, nhưng phải lo toan cuộc sống gia đình mà chủ yếu là nông nghiệp, lao động phổ thông, làm nương rẫy nên cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn về mặt kinh tế, cơ hội lập nghiệp và phát triển kinh tế gia đình bị hạn chế, là nguyên nhân dan đến tinh trạng đói nghèo.
Những gia đình, cặp đôi tảo hôn thường có cuộc sống rất khó khăn, thiếu hiểu biết về kinh nghiệm sống, kiến thức nuôi dạy con cái, cũng như bổn phận, trách nhiệm của người làm cha, làm mẹ nên các cặp vợ chồng trẻ thường bị khủng hoảng về tâm lý, thường xảy ra mâu thuẫn khiến hạnh phúc gia đình bị rạn nứt, dẫn đên tỉ lệ ly hôn tăng. Là nguyên nhân dan đên mặc bệnh giữa người mẹ và con cai: Tảo hôn sẽ làm cho sức khỏe của trẻ em bị ảnh hưởng đặc biệt là trẻ em gái dưới độ tuổi 15 mang thai sẽ có nguy cơ chết do mang thai và sinh đẻ cao so với phụ nữ trên 20 tuổiŠ.