LỜI MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài Trong thời gian gần đây, bệnh ung thư gia tăng nhanh chóng và việc điều trị bệnh ung thư rất phức tạp, tốn kém. Theo nhiều nghiên cứu, hiện nay có khoảng hon 200 dangung thư khác nhau được thống kê, vi dụ như: ung thư cé tử cung, ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư đại tràn, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư tuyến giáp. “Theo báo cáo tỷ lệ mắc bệnh ung thư ở Việt Nam trongnhững năm gần đây đang có xu hướng gia tăngnhanh. Theo số liệu báo cáo năm 2020, mỗi năm Việt Nam có hơn 126.000 ca mắc mới và khoảng 94.000 người tử vong vì bệnh ung thư, dự báo sẽ có khoảng 190.000 ca ung thư vào năm 2025” (2021: 1).
Người bệnh có thé dẫn đến tử vong bởi nhiều lí do, đặc biệt là do tâm lí tiêu cực vì chi phí chữa trị, đau đớn khi chữa bệnh, mắt đi ý chí sống tiếp. khiến người bệnh dễ kích động, nặng hơn, có thể rơi vào khủng hoảng dẫn đến tự tử. Ngành CTXH ở nước ta còn là một ngành khá mới nhưng không thé phủ nhận tam quan trọng của nó, đặc biệt là lĩnh vực y tế. Trong bệnh viện, công tác xã hội đóng một vai trò không thể thiếu trong việc duy trì trạng thái cân bằng giữa sức khỏe thê chất, tâm lý và xã hội (2011: 3).
Khi đội ngũ nhân viên y tế tại các khoa cấp cứu phải đối mặt với khối lượng công việc ngày càng nhiều, họ gần như không có thời gian dé quan tâm sức khỏe tâm ly va xã hội của bệnh nhân, vì vay cần được hỗ trợ để quá trình chữa bệnh và chăm sóc diễn ra với kết quả tốt nhất. Nhận thấy tầm quan trọng đó, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 43/2015/TT-BYT ngày 26/11/2015 quy định về nhiệm vụ và hình thức tổ chức thực hiện nhiệm vu công tác xã hội trong bệnh viện. Đây là cơ sở pháp quan trọng nhất đảm bảo rằng các bệnh viện được trang bi dé cung cap các dich vu công tac xã hội chuyên nghiệp va hiệu quả cho bệnh nhân. Bệnh viện Trung ương Quân đội (TWQĐ) 108 được xếp hạng bệnh viện đa khoa hạng đặc biệt của Nhà nước do Bộ Quốc phòng Việt Nam chỉ đạo trực tiếp và là bệnh viện tuyên cuôi của Quân đội ở miên Bac.
Nhiệm vụ chính của cơ sở này bao gồm tiến hành kiểm tra sức khỏe, cung cấp các dịch vụ y tế nhanh chóng và điều trị cho bệnh nhân ở nhiều hạng mục khác nhau, bao gồm quân nhân tại chức, cán bộ cấp cao trong quân đội, cán bộ cấp cao của Đảng, Nhà nước, đối tượng thụ hưởng bảo hiểm y tế quân đội, các đối tượng hưởng bảo hiểm y tế khác và các đối tượng khám chữa bệnh tự nguyện. Ba chức năng cơ bản của viện: (1) nghiên cứu khoa học lâm sang, đào tạo sau dai học, (ii) đào tạo tiến sĩ trong các lĩnh vực y học khác nhau như bệnh truyền nhiễm, nội hô hấp, ngoại lồng ngực, (11)trực tiếp khám bệnh, chữa bệnh nhằm chăm sóc sức khỏe cho người dân, kế cả đối tượng khám chữa bệnh tự nguyên. Trong đó nhiệm vụ quan trọng nhất là tham gia bảo vệ, giữ gìn sức khỏe cho các cán bộ cấp cao và làm nhiệm vụ quốc tế với các nước láng giềng như Campuchia Lào (Cổng thông tin Bệnh viện TWOD 108 https://insmart.vn/benh-vien-trung-uong-quan-doi-108) Trên nên tang lấy sự hài lòng của bệnh nhân là quan trọng nhất va tạo điều kiện thuận lợi nhất cho đội ngũ y bác sĩ, Bệnh viện TWQD 108 sớm thực hiện thông tư trên bằng cách thành lậpBan Công tác xã hội ngày 25/12/2017 với cácnhiệm vụ được xác định tại văn bản pháp quy này. Xuất phát từ những thực tiễn trên, tôi quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Vai trò của nhân viên Công tác xã hội trong việc hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân ung thw” (Nghiên cứu tại bệnh viện Trung wong quân đội 108) 2.
Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 2. Một số nghiên cứu lý luận về mô hình công tác xã hội trong bệnh viện 2. Mô hình Công tác xã hội trong bệnh viện theo chiều dọc Đây là mô hình mà nhân viên CTXH thực hiện các vai trò của mình dưới sự quản lý và giám sát của trưởng ban CTXH (2019: 37). Đặc điểm khác là sự đa dạng ma mô hình dem tới đối với nhân viên CTXH, cho phép nhân viên dé dang đảm nhận nhiều vai trò và công việc hơn nữa, bao gồm việc cung cấp kiến thức chuyên môn cùng những kỹ năng cần thiết.
Chúng bao gồm hiểu biết sâu sắc các kiến thức y tế cùng với vai trò của những chuyên gia hàng đầu về y tế (bao gồm bác sĩ, chuyên gia tâm lý trị liệu cùng nhân viên CTXH). Với có sự đa dạng như vậy, nhân viên xã hội sẽ thực hiện được vai trò của bản thân mình bao gồm giải quyết những tình huống y tế xã hội liên quan với chính người bệnh cùng gia đình họ như hỗ trợ khan cấp và tư vấn y tế, kiến thức và kỹ năng lên kế hoạch và điều trị hoặc giám sát sau phẫu thuật và hợp tác với gia đình bệnh nhân ở giữa và sau cuộc phẫu thuật (Nguyễn Trung Hải 2019: 38). Theo mô hình chiều doc này, nhân viên xã hội có thể luân chuyên nhiều công việc sang các phòng ban khác nhau, với công việc và khu vực làm việc được phân công bởi người quản lý của họ (2019: 44). Mô hình có những ưu điểm và khuyết điểm sau đây: Về ưu điểm () Nhân viên CTXH có thể làm việc cùng nhau trong khoảng thời gian dài, do vậy, họ có nhiều cơ hội dé trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm về một số bệnh nhất định; họ có thể hỗ trợ nhau khi số lượng thân chủ (bệnh nhân) quá tải (Nguyễn Trung Hải 2019: 44).
(iti) Mô hình này có thể vận hành một cách linh hoạt với các quy mô khác nhau và số lượng NVCTXH ít ỏI. Về nhược điểm ()Mô hình này khắc phục một phần nào sự thiếu hụt nhân viên CTXH tại bệnh viện. Tuy nhiên, nếu số bệnh nhân nhiều và nảy sinh nhiều vấn đề hơn cần một đội ngũ nhân viên đông hơn trở nên quan trọng và cuối cùng đưa vào việc quản ly phức tạp hơn (2019: 45). (ii) Làm việc theo mô hình này, nhân viên CTXH phải đối mặt với việc cố gang cân bằng giữa tính linh hoạt và hỗ trợ bệnh nhân.
Họ có thé được yêu cầu làm việc với khách hang từ nhiều khoa như ung thư, tiêu hóa hoặc nhi khoa, doi hỏi phải có hiểu biết rộng về các bệnh khác nhau và khả năng điều hướng các nhóm tuôi khác nhau. Tuy nhiên, có thể khó đạt được mức độ chuyên sâu trong từng bộ phận cùng một lúc. Trước những yêu cầu này, NV CTXH phải liên tục nâng cao kỹ năng và kiến thức của mình dé đáp ứng hiệu quả yêu cầu của công việc, điều này không hề đễ dàng (2019: 45). (iii) M6 hình tổ chức theo chiều doc rất khó dé triển khai nếu số lượng bệnh nhân đông.
Nhiều bệnh viện đã thành lập phòng công tác xã hội theo yêu cầu của Thông tư 43 của Bộ Y tế nhưng vẫn thiếu cán bộ so với số giường bệnh hiện có. Do đó, các cơ sở uy tín như Bệnh viện Nhi đồng Trung ương, Bệnh viện 115, Bệnh viện Da khoa Long An, Bệnh viện Da khoa Đồng Nai đã lựa chọn mô hình tổ chức đọc (2019: 45). (iv) Mô hình sẽ phù hợp nhất với các chuyên khoa riêng biệt.Mô hình công tác xã hội trong bệnh viện theo chiều ngang Mô hình của CTXH liên quan đến việc có một nhân viên xã hội được chỉ định cho một khoa. Các nhiệm vụ được giao cho mỗi nhân viên CTXH được quyết định bởi nhu câu của bộ phận.
Dưới sự quan lý riêng của lãnh đạo khoa, các nhân viên CTXH trong mô hình nay được sự hỗ trợ, hướng dẫn và giám sát về chuyên môn từ các nhân viên CTXH khác trong cùng cấp quản lý. Nhân viên CTXH cần phải trang bị tốt các kiến thức chuyên ngành trong quá trình làm việc. Ở Hoa Ky nhân viên CTXH thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, như hỗ trợ bệnh nhân tai nạn hoặc có nguy cơ trở thành tàn tật, hỗ trợ thân nhân của những cá nhân chết vì tai nạn, rủi ro hoặc tự tử. Họ cũng có thể chịu trách nhiệm thông báo cho bệnh nhân về tình trạng của họ để họ có thể đối phó với tình huống.
Ngoài ra, họ có thể tư vấn và can thiệp ngắn hạn cho những bệnh nhân có nguy cơ bị rối loạn sử dụng hóa chất (2019: 40). Ưu điểm: Do được đào tạo chuyên sâu hơn và năm được quy trình vận hành của từng khoa phòng, nên nhân viên có thé hỗ trợ bệnh nhân tốt hơn. Nhân viên xã hội và nhân viên y tế làm việc cùng nhau trong cùng một khoa có thé tăng cường sự gan kết của họ và làm nỗi bật vai trò của nhân viên CTXH. Nhược điểm: Khó tìm được người thay thế khi người phụ trách đột ngột nghỉ việc, cũng như nguồn nhân lực hạn chế.
Ngoài ra, do không có sự tương tác trực tiếp giữa các khoa nên sự hợp tác va hỗ trợ lẫn nhau có thé bị hạn chế. Một cách tương đối, mô hình doc cho phép nhiều cơ hội hơn dé học hỏi và trao đôi kinh nghiệm với nhau (2019: 41). Do có sự hiện diện của trưởng phòng công tác xã hội nên cơ cau quản lý sẽ phức tạp hơn so với mô hình ngành dọc với nhân sự trong các phòng chịu sự quản lý của trưởng phòng và trưởng phòng công tác xã hội nói trên. Phong cách quản lý này đòi hỏi bệnh viện phải sử dụng nhiều nhân viên xã hội và mỗi khoa có một nhân viên xã hội.
Có thể áp dụng ở các cấp độ khác nhau của bệnh viện tỉnh, thành phố và bệnh viện trung ương, mô hình sáng tạo này có thể dễ dàng được giới thiệu vào Việt Nam. Nó đã được triển khai tại Bệnh viện Nhi đồng 1, cụ thé là tại Khoa Bỏng và Hô hấp. Hơn nữa, một số phòng ban khác có thể áp dụng phương pháp này trong tương lai.Một số nghiên cứu về thực trạng công tác xác hội trong bệnh viện 2. Nghiên cứu thực trạng hoạt động CTXH trong bệnh viện Trong những năm gần đây, một số tuyến TW đã triển khai hoạt động CTXH.
Tại Việt Nam, chủ yếu mới có các nghiên cứu y học về bệnh ung thư và bệnh nhân ưng thư, chưa có các tài liệu nghiên cứu chính thức về nhân viên CTXH trong hỗ trợ bệnh nhân. Nếu có cũng chỉ là sự hỗ trợ giúp giảm nhẹ.