Ứng dụng phương pháp dạy học dự án vào việc dạy và học kỹ năng nói tiếng Pháp cho sinh viên năm hai

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS nghiên cứu ứng dụng phương pháp dự án trong giảng dạy kỹ năng nói cho sinh viên năm hai ngành tiếng Pháp.

• Tác giả: Lê Thị Phương Thu
• Người hướng dẫn: Mr. Trịnh Đức Thái
• Trường học: Université Nationale De Hanoi - Université De Langues Et D’études Internationales
• Chuyên ngành: Didactique du français langue étrangère
• Đề tài: Application de la pédagogie de projet à l’enseignement/ apprentissage de l’expression orale chez les étudiants de la deuxième année du Département de Français de l’ENSH
• Loại tài liệu: Mémoire de master
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• INTRODUCTION
• 1. CHAPITRE 1: CADRE THÉORIQUE
• 1.1. Notion de l’expression orale
• 1.2. Caractéristiques de l’expression orale
• 1.3. Types d’activités de l’expression orale
• 1.4. Pédagogie de projet
• 1.4.1. Définition de la pédagogie de projet
• 1.5. Conclusion du chapitre
• 2. CHAPITRE 2: Application de la pédagogie de projet à l’enseignement/ apprentissage de l’expression orale chez les étudiants de la deuxième année du Département de Français de l’ENSH
• 2.1. Émergence de l’idée
• 2.2. Analyse de la situation
• 2.3. Objectifs de maitrise/ cognitifs (savoir)
• 2.4. Objectifs de transfert (savoir-faire)
• 2.5. Corps d’enseignants et volume horaire
• 2.6. Etat de lieux de l’enseignement/ apprentissage de l’E.O des étudiants de la 2e année du Département de Français de l’ENSH
• 2.7. Définition du projet
• 2.8. Appréciation du projet
• 2.9. Analyse globale d’un projet
• 2.10. Montage et planification du projet
• 2.11. Mise en œuvre du projet
• 2.12. Évaluation de la production
• 2.13. Evaluation des savoirs et savoir-faires
• 2.14. Présentation de la deuxième enquête
• 2.15. Résultats de l’enquête
• 2.16. Conclusion du chapitre
• 3. CHAPITRE 3: Résultats de l’application de la pédagogie de projet à l’enseignement/ apprentissage de l’expression orale
• 3.1. Perception sur la pédagogie de projet des étudiants
• 3.2. Motivation des étudiants sur la pédagogie de projet
• 3.3. Contributions apportées par l’application de la pédagogie de projet
• 3.4. Compétences améliorées par l’application de la pédagogie de projet
• 3.5. Difficultés rencontrées en réalisant le projet de classe
• 3.6. Attentes des étudiants
• 3.7. Conclusion du chapitre

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng phương pháp dạy học dự án

Phương pháp dạy học dự án đã trở thành một xu hướng quan trọng trong giáo dục hiện đại. Đặc biệt, trong việc cải thiện kỹ năng nói tiếng Pháp cho sinh viên năm hai, phương pháp này không chỉ giúp sinh viên phát triển khả năng giao tiếp mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng phương pháp này có thể làm tăng cường sự tham gia của sinh viên và cải thiện kết quả học tập của họ.

1.1. Định nghĩa và lợi ích của phương pháp dạy học dự án

Phương pháp dạy học dự án là một phương pháp giáo dục mà trong đó sinh viên tham gia vào các dự án thực tế để học hỏi. Lợi ích của phương pháp này bao gồm việc phát triển kỹ năng làm việc nhóm, khả năng giải quyết vấn đề và tăng cường động lực học tập. Theo nghiên cứu của Lê Thị Phương Thu, sinh viên tham gia vào các dự án có xu hướng cải thiện kỹ năng nói tiếng Pháp một cách đáng kể.

1.2. Tình hình hiện tại của việc dạy học tiếng Pháp

Hiện nay, việc dạy học tiếng Pháp cho sinh viên năm hai gặp nhiều thách thức. Nhiều sinh viên vẫn còn gặp khó khăn trong việc giao tiếp bằng tiếng Pháp, mặc dù họ có kiến thức ngữ pháp tốt. Việc thiếu động lực và sự tham gia tích cực trong lớp học là những vấn đề chính cần được giải quyết.

II. Thách thức trong việc cải thiện kỹ năng nói tiếng Pháp

Mặc dù có nhiều phương pháp dạy học hiện đại, nhưng việc cải thiện kỹ năng nói tiếng Pháp vẫn là một thách thức lớn. Sinh viên thường cảm thấy lo lắng khi phải nói trước đám đông và thiếu tự tin trong việc sử dụng ngôn ngữ. Điều này dẫn đến việc họ không thể phát huy hết khả năng của mình trong giao tiếp.

2.1. Những khó khăn trong việc giao tiếp

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc diễn đạt ý tưởng của mình bằng tiếng Pháp. Họ thường lo lắng về việc phát âm sai hoặc sử dụng ngữ pháp không chính xác. Điều này dẫn đến việc họ ngại giao tiếp và không dám tham gia vào các hoạt động nói.

2.2. Thiếu động lực và sự tham gia

Một trong những nguyên nhân chính khiến sinh viên không cải thiện được kỹ năng nói là thiếu động lực. Nhiều sinh viên cảm thấy nhàm chán với các phương pháp dạy học truyền thống và không thấy được giá trị của việc học tiếng Pháp trong cuộc sống hàng ngày.

III. Phương pháp dạy học dự án để cải thiện kỹ năng nói

Phương pháp dạy học dự án có thể được áp dụng để giải quyết những thách thức trong việc cải thiện kỹ năng nói tiếng Pháp. Bằng cách tạo ra các dự án thực tế, sinh viên có thể thực hành nói trong các tình huống giao tiếp thực tế, từ đó nâng cao sự tự tin và khả năng giao tiếp của họ.

3.1. Thiết kế dự án phù hợp với sinh viên

Việc thiết kế các dự án phù hợp với sở thích và nhu cầu của sinh viên là rất quan trọng. Các dự án có thể bao gồm việc tổ chức các buổi thuyết trình, diễn kịch hoặc các hoạt động nhóm khác. Điều này không chỉ giúp sinh viên thực hành nói mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực.

3.2. Đánh giá và phản hồi trong quá trình thực hiện dự án

Đánh giá và phản hồi là một phần quan trọng trong quá trình thực hiện dự án. Giáo viên cần cung cấp phản hồi kịp thời và xây dựng để giúp sinh viên nhận ra điểm mạnh và điểm yếu của mình trong kỹ năng nói. Điều này sẽ giúp họ cải thiện và phát triển hơn nữa.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng phương pháp dạy học dự án đã mang lại kết quả tích cực trong việc cải thiện kỹ năng nói tiếng Pháp cho sinh viên năm hai. Sinh viên không chỉ cảm thấy tự tin hơn khi giao tiếp mà còn có khả năng sử dụng ngôn ngữ một cách linh hoạt và sáng tạo.

4.1. Kết quả từ các dự án thực tế

Các dự án thực tế đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong kỹ năng nói của sinh viên. Họ đã có thể tham gia vào các cuộc thảo luận và trình bày ý tưởng một cách tự tin hơn. Nhiều sinh viên đã báo cáo rằng họ cảm thấy hứng thú hơn với việc học tiếng Pháp.

4.2. Phản hồi từ sinh viên về phương pháp dạy học

Phản hồi từ sinh viên cho thấy rằng họ đánh giá cao phương pháp dạy học dự án. Họ cảm thấy rằng phương pháp này giúp họ học hỏi một cách hiệu quả hơn và tạo ra cơ hội để thực hành kỹ năng nói trong môi trường thực tế.

V. Kết luận và tương lai của phương pháp dạy học dự án

Phương pháp dạy học dự án đã chứng minh được hiệu quả trong việc cải thiện kỹ năng nói tiếng Pháp cho sinh viên năm hai. Tương lai của phương pháp này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và được áp dụng rộng rãi hơn trong giáo dục. Việc kết hợp công nghệ và các phương pháp dạy học hiện đại sẽ tạo ra nhiều cơ hội hơn cho sinh viên trong việc học tập và phát triển kỹ năng ngôn ngữ.

5.1. Triển vọng phát triển phương pháp dạy học dự án

Với sự phát triển của công nghệ, phương pháp dạy học dự án có thể được cải tiến và mở rộng hơn nữa. Việc sử dụng các công cụ trực tuyến và nền tảng học tập sẽ giúp sinh viên có thêm nhiều cơ hội để thực hành kỹ năng nói tiếng Pháp.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên và sinh viên

Giáo viên nên tiếp tục áp dụng phương pháp dạy học dự án trong giảng dạy tiếng Pháp. Sinh viên cũng cần chủ động tham gia vào các hoạt động học tập và thực hành để nâng cao kỹ năng nói của mình. Sự kết hợp giữa giáo viên và sinh viên sẽ tạo ra một môi trường học tập hiệu quả và tích cực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, tiếng Pháp khẳng định vị thế chiến lược khi đứng ở vị trí thứ 2 trong hệ thống ngoại giao toàn cầu và kết nối cộng đồng gần 60 quốc gia sử dụng tiếng Pháp. Dù vậy, tại các cơ sở đào tạo chuyên ngữ, việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt nói (Expression Orale) vẫn là thách thức lớn. Khảo sát thực tế cho thấy khoảng 72% sinh viên chỉ giao tiếp bằng tiếng Pháp trong phạm vi lớp học và có đến 70% người học gặp rào cản dịch thầm từ tiếng mẹ đẻ khi nói. Vấn đề cốt lõi bắt nguồn từ tâm lý e ngại sai sót, thiếu môi trường tương tác thực tế và phương pháp giảng dạy truyền thống còn nặng tính thụ động.

Nghiên cứu này được tiến hành nhằm phân tích thực trạng và kiểm chứng hiệu quả của việc áp dụng phương pháp dạy học dự án vào quá trình giảng dạy thực hành nói tiếng Pháp. Mục tiêu cụ thể là kích hoạt sự chủ động của người học, giảm thiểu tối đa áp lực tâm lý và nâng cao năng lực giao tiếp khẩu ngữ. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên 28 sinh viên năm thứ hai thuộc Khoa Tiếng Pháp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong thời gian 8 tuần của học kỳ 1 năm học 2011 - 2012, gắn liền với dự án nhạc kịch "Croisée de la culture". Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc gia tăng 100% tỷ lệ sinh viên tham gia làm việc nhóm chủ động, tạo tiền đề vững chắc để người học đạt chuẩn đầu ra B2 theo Khung tham chiếu chung Châu Âu (CECR) sau 4 năm đào tạo đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của thuyết học tập trải nghiệm "Learning by doing" do John Dewey khởi xướng từ giai đoạn 1859 - 1952, nhấn mạnh nguyên lý người học lĩnh hội tri thức thông qua hành động thực tiễn. Song song với đó là lý thuyết phương pháp dự án của William Heard Kilpatrick công bố năm 1918, định nghĩa dự án như một hoạt động có mục đích trọn vẹn, thúc đẩy toàn diện tinh thần dấn thân của cá nhân. Ngoài ra, nghiên cứu còn kết hợp các quan điểm sư phạm tiến bộ của Ovide Decroly về yếu tố cảm xúc tạo động lực, cùng lý thuyết sư phạm nhận thức của Lucie Arpin và Louise Capra về quá trình kiến tạo tri thức thông qua tương tác xã hội.

Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt gồm: Kỹ năng diễn đạt nói (Expression Orale - cấu thành từ nội dung ý tưởng, cấu trúc, ngôn ngữ và các yếu tố phi ngôn ngữ); Phương pháp dạy học dự án (Pédagogie de projet - hình thức học tập dựa trên hợp đồng cam kết hướng tới sản phẩm cụ thể); và Tiếp cận giao tiếp (Approche communicative). Đề tài áp dụng quy trình 6 giai đoạn phát triển dự án chuẩn mực theo khung tham chiếu của Nhóm chuyên trách Học khu Montpellier (ERAM): từ khởi tạo ý tưởng, phân tích bối cảnh, xác định dự án, lập kế hoạch chi tiết, thực thi đến đánh giá đa chiều.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích với quy mô toàn bộ 28 sinh viên thuộc một lớp năm thứ hai Khoa Tiếng Pháp. Cỡ mẫu này đảm bảo tính đại diện cho đặc thù phân hóa năng lực đầu vào đa dạng tại khoa: khoảng 1% sinh viên xuất thân từ lớp song ngữ tiểu học, 1% học tiếng Pháp từ cấp trung học cơ sở (7 năm), 35% học hệ 3 năm trung học phổ thông, và 39% sinh viên bắt đầu học tiếng Pháp từ đại học. Lý do lựa chọn đối tượng năm thứ hai là vì đây là giai đoạn bản lề chuyển tiếp từ thực hành tiếng tổng quát sang rèn luyện kỹ năng chuyên sâu, người học rất cần được khơi gợi lại động lực học tập.

Nguồn dữ liệu được thu thập kết hợp giữa phương pháp điều tra định lượng bằng bảng hỏi khảo sát (phát ra 28 phiếu và thu về 28 phiếu hợp lệ, đạt tỷ lệ phản hồi 100%) và phương pháp nghiên cứu hành động (Action Research) mang tính định tính. Quá trình thực nghiệm diễn ra theo sơ đồ Gantt kéo dài 8 tuần với 16 giờ học trực tiếp trên lớp cùng hơn 40 giờ tự học nhóm ngoại khóa. Việc lựa chọn kết hợp nghiên cứu mô tả và nghiên cứu hành động giúp đối chiếu khách quan thực trạng ban đầu với kết quả đạt được, từ đó kiểm chứng hai giả thuyết khoa học về mức độ gia tăng động lực và sự tiến bộ trong kỹ năng nói của sinh viên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng ban đầu đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng trong thói quen và kỹ năng giao tiếp của sinh viên:

• Môi trường và tần suất thực hành: 72% sinh viên chỉ nói tiếng Pháp trong giờ học thực hành nói; 63% chỉ phát biểu khi giảng viên chỉ định trực tiếp; 54% chỉ thỉnh thoảng tự luyện tập ở nhà; và có đến 10% thừa nhận không bao giờ tự luyện nói tại nhà.
• Động lực và thái độ đối với bài học: Khoảng 56% sinh viên đánh giá các chủ đề trong giáo trình quen thuộc đến mức nhàm chán, dẫn đến việc chỉ có 16% cảm thấy các chủ đề thực sự cuốn hút và hữu ích cho giao tiếp thực tế.
• Rào cản ngôn ngữ và phương pháp: 70% sinh viên gặp khó khăn do thói quen dịch từng từ từ tiếng Việt sang tiếng Pháp; 64% bị tắc ý do thiếu hụt vốn từ vựng; 50% thiếu hụt nền tảng kiến thức văn hóa - xã hội; và đặc biệt 74% sinh viên không biết phương pháp tự luyện nói, khiến 0% sinh viên duy trì được việc học nhóm tại nhà trước khi áp dụng dự án.

Khi triển khai dự án nhạc kịch "Croisée de la culture", 28 sinh viên được phân chia thành 5 nhóm (5 - 6 người/nhóm) phụ trách nghiên cứu văn hóa, trang phục và vũ điệu đặc trưng của 5 quốc gia: Việt Nam, Pháp, Tây Ban Nha, Nga và Ấn Độ. Tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ đạt 100%, tạo ra bước chuyển biến ngoạn mục: 28/28 sinh viên tự tin trình diễn và thuyết minh trực tiếp bằng tiếng Pháp trước toàn trường trong ngày hội Pháp ngữ ngày 20/3.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu có thể được minh họa trực quan qua bảng so sánh đối sánh trước và sau can thiệp dự án. Sự gia tăng từ 0% lên 100% sinh viên tham gia làm việc nhóm thường xuyên đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện học tập. Dữ liệu khảo sát giai đoạn sau cho thấy thời lượng sinh viên chủ động sử dụng tiếng Pháp tăng hơn 300% nhờ các buổi thảo luận kịch bản, chuẩn bị bài thuyết trình đa phương tiện và luyện tập vũ đạo.

Nguyên nhân cốt lõi của sự bứt phá này nằm ở việc phương pháp dự án đã chuyển hóa việc học ngôn ngữ từ một môn học mang tính nghĩa vụ thành công cụ thực hiện một mục tiêu nghệ thuật có ý nghĩa xã hội. Sinh viên không còn lo sợ bị trừ điểm ngữ pháp mà tập trung tối đa vào việc truyền đạt thông điệp (Fond) và biểu đạt sinh động qua ngữ điệu, ánh mắt, cử chỉ (Forme). Kết quả này hoàn toàn tương thích với các luận điểm của Marc Bru và Louis Not về 5 chức năng giáo dục của dự án, đồng thời khẳng định việc tích hợp các hoạt động nghệ thuật và văn hóa giúp giải quyết triệt để vấn đề phân hóa trình độ đầu vào giữa nhóm sinh viên học lâu năm (1% - 35%) và nhóm mới bắt đầu (39%).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nhân rộng tính hiệu quả của phương pháp dạy học dự án, nghiên cứu đưa ra 4 giải pháp trọng tâm:

1. Tích hợp định kỳ mô hình dạy học dự án vào chương trình chính khóa: Giảng viên bộ môn thực hành tiếng cần chủ động thiết kế tối thiểu 1 đến 2 dự án học tập quy mô vừa (thời lượng từ 4 đến 8 tuần) trong mỗi học kỳ. Các chủ đề nên bám sát đời sống thực tế và sự kiện văn hóa nhằm giúp sinh viên nâng cao thời lượng nói chủ động lên mức tối thiểu 60% tổng thời gian tiết học.
2. Cập nhật và bổ sung nguồn học liệu đương đại: Ban chủ nhiệm khoa và tổ chuyên môn cần tiến hành rà soát, bổ sung các tài liệu nghe nhìn thực tế bên cạnh giáo trình chính (như Tempo 2). Mục tiêu là nâng tỷ trọng tài liệu văn hóa - xã hội cập nhật lên trên 40%, khắc phục tình trạng sinh viên mất hứng thú vì các chủ đề mang thông tin lỗi thời.
3. Kiến tạo không gian giao tiếp Pháp ngữ tương tác (Bain linguistique): Khoa Tiếng Pháp phối hợp cùng Đoàn thanh niên tổ chức định kỳ 2 lần mỗi tháng các buổi sinh hoạt chuyên đề, câu lạc bộ kịch nghệ hoặc ngày hội văn hóa, thu hút ít nhất 80% sinh viên tham gia thực hành khẩu ngữ ngoài không gian lớp học.
4. Đổi mới căn bản hệ thống kiểm tra và đánh giá: Cơ sở đào tạo cần chuyển dịch từ hình thức chấm điểm thi cử truyền thống sang mô hình đánh giá kết hợp: 50% điểm số dành cho quá trình thực hiện dự án (tinh thần đồng đội, tính chủ động, khả năng xử lý tình huống) và 50% điểm số dành cho chất lượng sản phẩm cuối cùng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Pháp (FLE): Vận dụng trực tiếp quy trình 6 giai đoạn của ERAM và sơ đồ Gantt 8 tuần để đổi mới phương pháp giảng dạy kỹ năng nói, chuyển từ lớp học truyền thống sang mô hình lớp học tích cực lấy người học làm trung tâm.
• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm tiếng Pháp và Ngôn ngữ Pháp: Khai thác tư liệu về phương pháp tự học theo nhóm, kỹ thuật diễn đạt trước công chúng và cách thức kết hợp kiến thức văn hóa vào bài nói để tự tin đạt chuẩn năng lực B2.
• Cán bộ quản lý giáo dục và chuyên gia phát triển chương trình: Tham khảo mô hình tích hợp giữa lý thuyết ngôn ngữ và hoạt động ngoại khóa để xây dựng chuẩn đầu ra, phân bổ thời lượng tín chỉ thực hành hợp lý cho các khóa đào tạo 4 năm.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục ngoại ngữ: Tiếp cận một case study điển hình về phương pháp nghiên cứu hành động (Action Research), sử dụng các phiếu kiểm định khả thi và tiêu chí đánh giá năng lực giao tiếp đa chiều.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao sinh viên có nền tảng ngữ pháp tốt nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn khi thực hành nói tiếng Pháp?
Nghiên cứu chỉ ra rằng 70% sinh viên bị phụ thuộc vào thói quen dịch thầm từng từ từ tiếng mẹ đẻ và 64% thiếu từ vựng khẩu ngữ thực tế. Kỹ năng nói đòi hỏi phản xạ tương tác trực tiếp và làm chủ các yếu tố phi ngôn ngữ chứ không đơn thuần là việc ghi nhớ cấu trúc ngữ pháp tĩnh.

Phương pháp dạy học dự án có gây quá tải thời gian cho chương trình học chính khóa không?
Không. Dự án được tích hợp khoa học trong 8 tuần với 16 giờ học trên lớp lồng ghép vào các chủ đề bài học có sẵn. Phần lớn các công việc chuẩn bị, thảo luận kịch bản và thu thập tư liệu được sinh viên chuyển hóa thành hoạt động tự học nhóm ngoài giờ một cách tự nguyện.

Sản phẩm cụ thể mà sinh viên đạt được trong dự án "Croisée de la culture" là gì?
Sản phẩm là một vở nhạc kịch hoàn chỉnh kéo dài 5 đến 7 phút, biểu diễn các trang phục và điệu múa truyền thống của 5 quốc gia (Việt Nam, Pháp, Tây Ban Nha, Nga, Ấn Độ). Dự án được dàn dựng và công diễn thành công trước công chúng vào Ngày Quốc tế Pháp ngữ 20/3.

Làm cách nào để xử lý sự chênh lệch trình độ giữa các thành viên trong cùng một nhóm dự án?
Mô hình dự án giải quyết bài toán này bằng cơ chế phân công nhiệm vụ đa dạng. Nhóm sinh viên có năng lực ngôn ngữ tốt hơn (chiếm khoảng 37% qua đào tạo trước đại học) sẽ đảm nhận viết kịch bản, thuyết minh chính; trong khi nhóm mới bắt đầu (39%) phụ trách thiết kế slide, âm thanh, đạo cụ và diễn xuất, từ đó cùng nhau tiến bộ.

Việc đánh giá kết quả học tập trong phương pháp dự án được tiến hành như thế nào?
Hệ thống đánh giá gồm 3 chặng toàn diện: Đánh giá chẩn đoán trước dự án; Đánh giá quá trình liên tục trong 8 tuần thông qua sổ theo dõi; và Đánh giá tổng kết dựa trên chất lượng sản phẩm biểu diễn kết hợp phiếu tự đánh giá chéo giữa các thành viên.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kỹ năng diễn đạt nói và phương pháp dạy học dự án trong giảng dạy tiếng Pháp như một ngoại ngữ.
• Khảo sát thực tiễn đã nhận diện chính xác các nguyên nhân gây thụ động ở 28 sinh viên năm thứ hai, đặc biệt là thói quen dịch thầm (70%) và sự thiếu hụt môi trường giao tiếp.
• Thực nghiệm dự án nhạc kịch 8 tuần đã chứng minh tính khả thi vượt trội khi kích hoạt 100% sinh viên tham gia làm việc nhóm và sử dụng tiếng Pháp tự tin trước đám đông.
• Đề tài chuẩn hóa quy trình triển khai dự án 6 bước rõ ràng, cung cấp bộ công cụ đánh giá chi tiết theo chuẩn ERAM có thể ứng dụng ngay vào giảng dạy.
• Công trình đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, hỗ trợ sinh viên nhanh chóng đạt chuẩn năng lực ngôn ngữ B2.

Các cơ sở giáo dục ngoại ngữ có thể bắt đầu ứng dụng ngay quy trình 6 bước của dự án vào kế hoạch giảng dạy học kỳ tới nhằm tạo ra bước đột phá về năng lực giao tiếp cho người học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT DES ÉTUDES POST - UNIVERSITAIRES LÊ THỊ PHƯƠNG THU Application de la pédagogie de projet à l’enseignement/ apprentissage de l’expression orale chez les étudiants de la deuxième année du Département de Français de l’ENSH Áp dụng phương pháp dạy học dự án vào việc dạy/ học thực hành nói tiếng pháp đối với sinh viên năm thứ hai khoa Tiếng Pháp trường ĐHSP HN MEMOIRE DE MASTER Spécialité: Didactique du français langue étrangère Code: 601410 Directeur de recherche: Mr. TRỊNH ĐỨC THÁI Hanoi – 2012 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT DES ÉTUDES POST - UNIVERSITAIRES LÊ THỊ PHƯƠNG THU Application de la pédagogie de projet à l’enseignement/ apprentissage de l’expression orale chez les étudiants de la deuxième année du Département de Français de l’ENSH Áp dụng phương pháp dạy học dự án vào việc dạy/ học thực hành nói tiếng pháp đối với sinh viên năm thứ hai khoa Tiếng Pháp trường ĐHSP HN MEMOIRE DE MASTER Spécialité: Didactique du français langue étrangère Code: 601410 Directeur de recherche: Mr. TRỊNH ĐỨC THÁI Hanoi – 2012 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE DES MATIÈRES INTRODUCTION 1 1. Raison du choix de recherche…………………………………….

Questions et hypothèses de recherche……………………………. Méthodologie de recherche…………………………………………. Structure du mémoire……………………………………………… .3 CHAPITRE 1: CADRE THÉORIQUE 5 1. Notion de l‟expression orale…………………………………….

Caractéristiques de l‟expression orale……………………………. Types d‟activités de l‟expression orale…………………………. Pédagogie de projet…………………………………………………… .Définitions de la pédagogie de projet………………………….Fonctions et types de la pédagogie de projet……………………. Fonctions du projet………………………………….

Types de projet………………………………………. Différentes phases de la pédagogie de projet………………. Evaluation d'un projet………………………. Réussite d‟un projet………………………………………….

Caractéristiques d‟un bon projet……………………. Compétences de l‟enseignant………………………. Limites de la pédagogie de projet…………………………. Conclusion du chapitre ………………………………………….

……19 CHAPITRE 2: Application de la pédagogie de projet à l’enseignement/ apprentissage de l’expression orale chez les étudiants de la deuxième année du Département de Français de l’ENSH 1. Émergence de l‟idée…………………………………………. Analyse de la situation …………………………………………. Objectifs de maitrise/ cognitifs (savoir) ………….

……22 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Objectifs de transfert (savoir-faire) ………………. Corps d‟enseignants et volume horaire…………. Etat de lieux de l‟enseignement/ apprentissage de l‟E.O des étudiants de la 2e année du Département de Français de l‟ENSH….

Définition du projet…………………………………………. Appréciation du projet…………………………. Analyse globale d‟un projet ………………………. Montage et planification du projet………………………….

Mise en œuvre du projet……………………………………. Évaluation de la production……………………. Evaluation des savoirs et savoir-faires………………. Présentation de la deuxième enquête……………….

Résultats de l‟enquête…………………………………. Conclusion du chapitre………………………………………… .56 CHAPITRE 3: Résultats de l’application de la pédagogie de projet à l’enseignement/ apprentissage de l’expression orale 1. Perception sur la pédagogie de projet des étudiants…………. Motivation des étudiants sur la pédagogie de projet………….

Contributions apportées par l‟application de la pédagogie de projet…. Compétences améliorées par l‟application de la pédagogie de projet. Difficultés rencontrées en réalisant le projet de classe…………… .61 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Attentes des étudiants ………………….

Conclusion du chapitre……………………………………………. Fiche d‟enquête auprès des étudiants (version vietnamienne)……. Fiche d‟enquête auprès des étudiants (version française)……… .vi 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Problématique Actuellement, à l‟ère de mondialisation, être plurilingue cela est devenue une nouvelle tendance.

L‟apprentissage d‟une ou plusieurs langues étrangères est ainsi nécessaire au fur et à mesure que la relation humaine n‟est pas seulement nationale mais internationale. Et en réalité, le français, placé au deuxième rang après l‟anglais constitue un outil stratégique et indispensable lors des relations diplomatiques et économiques avec près de soixante pays francophones dont le Viet Nam. C‟est pourquoi, apprendre à parler français est donc, une exigence évidente pour les jeunes. Dans le processus d'apprentissage du français langue étrangère, tous les apprenants souhaitent acquérir quatre compétences: compréhension orale, expression orale, compréhension écrite, expression écrite pour pouvoir atteindre leur but final qui est de communiquer.

De point de vue de la didactique des langues étrangères, parmi ces quatre compétences, l'expression orale (EO) est le savoir-faire de l'oral indispensable. De plus en plus, on prend conscience de la nécessité de considérer la E.O comme un élément permanent de l'apprentissage d'une langue vivante. Pour l‟approche communicative, l‟E.O est un acte de communication et la capacité de parler en langue étrangère est l‟une des compétences pour acquérir la compétence de communication. Cette compétence provoque beaucoup de problèmes dans la pratique de français, surtout pour les étudiants en deuxième année qui travaillent avec les méthodes d‟enseignement des compétences spécifiques.

Raison du choix de recherche Pourtant, tout au long du processus de l'enseignement, nous avons constaté une réalité frappante, c'est que nos étudiants rencontrent plusieurs difficultés dans l'apprentissage des compétences communicatives ainsi que dans l'adoption des 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] stratégies d'apprentissage appropriées. Notamment, ils éprouvent un grand malaise dans l'entraînement de la compétence de EO. Étant enseignante de français au Département de Français de l‟École Normale Supérieure de Hanoi, nous avons travaillé avec nos étudiants sur l‟expression orale et nous avons remarqué que la plupart des étudiants rencontrent des difficultés dans l‟E.O malgré leur bon niveau de connaissance linguistique. Même quand ils peuvent rédiger de bons textes ou bien comprendre des textes, ils ont du mal à prendre la parole.

De plus, nous constatons que plusieurs étudiants s‟intéressent de moins en moins au français, la langue vivante avec laquelle ils travailleront plutards. En effet, pendant des cours de la pratique du français, des temps où la motivation et la participation des étudiants jouent le rôle central, les étudiants restent néanmoins encore passifs, ils ne pensent que à des notes et que répondre aux exercices demandées par les enseignants. Il nous semble que le manque de motivation est lié en grande partie à la méthode de l‟enseignement - apprentissage du français aux cours. Afin de clarifier ce problème, nous nous sommes orientés vers l‟étude de l‟application de la pédagogie de projet à l‟enseignement de la pratique orale du français chez les étudiants au deuxième année du département de français de l‟École Normale Supérieure de Hanoï.

Questions et hypothèses de recherche Afin d'atteindre nos objectifs de recherche, nous recourons à la fois à la démarche de recherche-action, les deux questions suivantes qui font l‟objet de la présente étude. Question 1: L‟application de la pédagogie de projet à l‟enseignement/ apprentissage de l‟exppression orale motive-t-il les étudiants de 2e année du Département de Français de l‟ENSH ? 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Question 2: L‟application de la pédagogie de projet à l‟enseignement/ apprentissage de l‟exppression orale permet-elle d‟améliorer la compétence d‟expression orale des étudiants de 2e année du Département de Français de l‟ENSH ? Suite à ces deux questions deux hypothèses de recherches suivantes sont formulés: Hypothèse 1: L‟application de la pédagogie de projet à l‟enseignement/ apprentissage de l‟expression orale motive les étudiants de 2e année du Département de Français de l‟ENSH. Hypothèse 2: L‟application de la pédagogie de projet à l‟enseignement/ apprentissage de l‟exppression orale permet d‟améliorer la compétence d‟expression orale des étudiants de 2e année du Département de Français de l‟ENSH. Méthodologie de recherche Le choix de la méthode d‟une recherche joue un rôle extrêmement important en ce qui concerne les résultats d‟une recherche.

En effet, “c‟est la méthode d‟une recherche qui lui donne toute sa valeur”. D‟abord, nous utilisons la méthode descriptive qui nous permet d‟examiner nos résultats de façon quatitative et qualitative. Grâce à l‟analyse des résultats d‟une enquête, nous pouvons comprendre l‟état actuel de l‟apprentissage de l‟expression orale chez les étudiants en deuxième année. Ensuite, nous avons choisi la méthode action qui nous donne la possibilité de vérifier nos hypothèses en comparant nos résultats de façon quantitative.

Nous appliquons la pédagogie de projet en faisant les étudiants réaliser un spectacle musical “Croisée de la culture”. Ce projet a été présenté à l‟occasion de la fête francophone le vingt mars 2012. Le processus de le réaliser est aussi celui de la progression dans la compétence orale chez les étudiants. Structure du mémoire 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] En ce qui concerne le plan de notre recherche, nous divisons en trois grandes parties.

Le premier chapitre va présenter le cadre théorique de la pédagogie de projet. Dans ce chapitre, nous rappelons des définitions de la pédagogie de projet, ses étapes et son évaluation. Le deuxième chapitre présente la situation de l‟enseignement – apprentissage du français en expression orale chez les étudiants en deuxième année par l‟analyse l‟enquête. Le dernier chapitre est réservé à présenter une expérimentation d„un spectacle musical “Croisée de la culture” comme une exemple pour démontrer l‟efficacité de cette pédagogie.

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPITRE 1 CADRE THÉORIQUE Nous allons nous essayer dans ce chapitre de donner une vue globale de la compétence d‟expression orale et de la pédagogie de projet. D‟abord, nous présenterons les theories de la conception de l‟expression orale, des caractéristiques et des types de l‟expression orale. Ensuite, nous parlons des origines multiples du concept de projet et les caractéristiques du projet dans l‟éducation. Nous déborderons les fondements théoriques sur lesquels les méthodes actives, dont la pédagogie de projet, ont trouvé leur appui.

Puis nous discuterons des définitions des spécialistes de cette méthode. De plus, nous pointons les étapes essentielles du déroulement d‟un projet et souligner quelques aspects déterminants pour la réussite d‟une telle activité en classe. Enfin, nous chercherons dans quels cas le recours à cette méthode ne serait pas souhaitable, en nous référant à ses limites. Notion de l’expression orale L‟acquisition de la compétence de communication orale est tout à fait déroutante pour ceux qui apprennent une langue étrangère.

Il s‟agit probablement des 4 compétences, celle qui met le moins à l‟aise, dans le sens où elle est également liée à des savoir-être et savoir-faire qu‟il faut posséder dans sa propre langue maternelle. L‟expression orale, rebaptisée production orale depuis les textes du cadre commun de référence, est une compétence que les apprenants doivent progressivement acquérir, qui consiste à s‟exprimer dans les situations les plus diverses, en français. Il s‟agit d‟un rapport interactif entre un émetteur et un destinataire, qui fait appel également à la capacité de comprendre l‟autre. L‟objectif se résume en la production d‟énoncés à l‟oral dans toute situation communicative.

Les difficultés ne sont pas insurmontables, mais il s‟agit d‟une compétence qu‟il faut travailler avec rigueur, et qui demande à surmonter des problèmes liés à la prononciation, au rythme et à l‟intonation (voir unité sur la correction phonétique), mais également des problèmes liés à la compréhension (en situation interactive), à la grammaire de l‟oral… 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Caractéristiques de l’expression orale L‟expression orale se compose de fond et de forme. Le fond comprend:  Des idées: des informations, quelles qu‟elles soient, de l‟argumentation que l‟on choisit, des opinions diverses et des sentiments que l‟on exprime. Il faut avoir un objectif clair de ce que l‟on veut exprimer.

Il est important d‟adapter le contenu aux destinataires du message selon l‟âge, le rôle, le statut social.  De la structuration : la manière dont on présente ses idées. Les idées vont s‟enchaîner de façon logique avec des transitions bien choisies. On peut d‟abord préciser ce dont on va parler et pourquoi.

On illustrera les idées avec des exemples concrets, des notes d‟humour. On terminera de façon claire et brève.  Du langage: de la correction linguistique et de l‟adéquation socioculturelle. Dans une communication courante, l‟important est de se faire comprendre et d‟exprimer ce que l‟on a réellement l‟intention de dire, plutôt que de produire, au détriment de la communication, des énoncés neutres mais parfaits.

Un mot qui manque peut être demandé à l‟interlocuteur, qui sera ravi de le donner.