Luận văn ThS: Thành ngữ biểu đạt cảm xúc trong 'Passer l'hiver' và 'Falaises' của Olivier Adam

Luận văn Thạc sĩ phân tích cách diễn tả cảm xúc qua các thành ngữ Pháp. Khám phá sự phong phú của ngôn ngữ và văn hóa Pháp trong từng câu chữ.

• Tác giả: Đinh Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: Pr. Đinh Hồng Vân
• Trường học: Université Nationale De Hanoi Université De Langues Et D’études Internationales
• Chuyên ngành: Linguistique
• Đề tài: Les Locutions Imagees Exprimant Des Emotions (Dans Passer L’hiver Et Falaises D’olivier Adam)
• Loại tài liệu: Mémoire de Master
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• REMERCIEMENTS
• Raisons du choix
• Questions de recherche
• Méthodologie de recherche
• 1. CHAPITRE 1: FONDEMENT THEORIQUE
• 1.1. Les caractéristiques des locutions imagées
• 1.2. Classifications des locutions imagées
• 1.3. Les sources de création des locutions imagées
• 2. CHAPITRE 2: LA COMPREHENSION DES LOCUTIONS IMAGEES
• 2.1. Les difficultés des interlocuteurs non natifs dans la compréhension et le réemploi des locutions imagées
• 2.2. Comment les locutions imagées se comprennent-elles ?
• 3. CHAPITRE 3: LES LOCUTIONS IMAGEES EXPRIMANT DES EMOTIONS DANS "PASSER L‟HIVER" ET "FALAISES" D‟OLIVIER ADAM
• 3.1. Rire aux éclats
• 3.2. Fondre en larmes
• 3.3. Etre à bout de souffle
• 3.4. Avoir le cœur qui bat (saute) dans la poitrine
• 3.5. Avoir le cœur au bout des doigts
• 3.6. Tomber en miettes

Tóm tắt

I. Tóm tắt Luận văn ThS Diễn Tả Cảm Xúc Qua Thành Ngữ Pháp

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc diễn tả cảm xúc trong tiếng Pháp thông qua việc sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc. Luận văn đi sâu vào phân tích các locutions imagées (thành ngữ hình tượng) trong hai tác phẩm "Passer l'hiver" và "Falaises" của Olivier Adam. Mục tiêu chính là khám phá cách các thành ngữ này được sử dụng để thể hiện các sắc thái cảm xúc khác nhau và làm sáng tỏ những khó khăn mà người học tiếng Pháp gặp phải khi cố gắng hiểu và sử dụng chúng một cách hiệu quả. Luận văn không chỉ trình bày cơ sở lý thuyết về thành ngữ mà còn đi sâu vào phân tích ngữ cảnh sử dụng thành ngữ Pháp về cảm xúc, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc về văn hóa Pháp và biểu đạt cảm xúc.

1.1. Giới thiệu về thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc

Thành ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc biểu đạt sắc thái cảm xúc trong thành ngữ Pháp. Chúng không chỉ là những cụm từ cố định mà còn là những biểu đạt sắc thái cảm xúc trong thành ngữ Pháp phản ánh sâu sắc văn hóa và tư duy của người Pháp. Việc nắm vững ý nghĩa thành ngữ Pháp về cảm xúc là chìa khóa để hiểu được những diễn tả cảm xúc trong tiếng Pháp tinh tế và sâu sắc, đặc biệt là trong văn học và giao tiếp hàng ngày. Các thành ngữ này thường mang tính hình tượng cao, đòi hỏi người học phải có kiến thức vững chắc về văn hóa và ngôn ngữ để có thể giải mã chính xác cấu trúc thành ngữ Pháp và ngữ cảnh sử dụng thành ngữ Pháp về cảm xúc.

1.2. Tầm quan trọng của luận văn ThS về thành ngữ cảm xúc

Luận văn này đóng góp một cái nhìn chi tiết về cách các nhà văn Pháp sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc để tạo ra những hiệu ứng tâm lý học ngôn ngữ và biểu đạt cảm xúc trong tiếng Pháp mạnh mẽ và chân thực. Nghiên cứu này đặc biệt hữu ích cho sinh viên, giáo viên và những người yêu thích tiếng Pháp, cung cấp một công cụ hữu hiệu để nâng cao khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ một cách tự tin và sáng tạo. Thông qua việc phân tích thành ngữ Pháp về cảm xúc trong các tác phẩm văn học, luận văn làm nổi bật tầm quan trọng của thành ngữ trong tiếng Pháp và giúp người học tránh những sai sót phổ biến khi sử dụng chúng.

II. Thách thức khi Hiểu và Sử dụng Thành Ngữ Diễn Tả Cảm Xúc

Một trong những thách thức lớn nhất đối với người học tiếng Pháp là sự khác biệt giữa nghĩa đen và nghĩa bóng của các thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc. Nhiều thành ngữ có nguồn gốc từ văn hóa Pháp và biểu đạt cảm xúc, lịch sử hoặc tâm lý học ngôn ngữ và biểu đạt cảm xúc trong tiếng Pháp, do đó, việc hiểu chúng đòi hỏi một kiến thức sâu rộng về văn hóa Pháp và biểu đạt cảm xúc. Ngoài ra, sự đa dạng về ngữ cảnh sử dụng thành ngữ Pháp về cảm xúc cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét, vì cùng một thành ngữ có thể mang những ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào tình huống giao tiếp.

2.1. Rào cản văn hóa và ngôn ngữ trong diễn tả cảm xúc

Sự khác biệt về văn hóa có thể dẫn đến những hiểu lầm nghiêm trọng khi dịch và sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc. Những thành ngữ diễn tả cảm xúc trong tiếng Pháp có thể mang những sắc thái văn hóa đặc trưng mà không có sự tương đương trực tiếp trong các ngôn ngữ khác. Vì vậy, việc học từ vựng tiếng Pháp về cảm xúc không thôi là chưa đủ, mà cần phải nắm vững văn hóa Pháp và biểu đạt cảm xúc để có thể sử dụng thành ngữ một cách chính xác và tự nhiên.

2.2. Sự mơ hồ trong ý nghĩa thành ngữ Pháp về cảm xúc

Nhiều thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc có thể có nhiều ý nghĩa thành ngữ Pháp về cảm xúc khác nhau, tùy thuộc vào ngữ cảnh và cách diễn đạt của người nói. Điều này đòi hỏi người học phải có khả năng phân tích ngữ cảnh sử dụng thành ngữ Pháp về cảm xúc để có thể giải mã chính xác ý nghĩa của chúng. Phân loại thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc theo chủ đề hoặc sắc thái cảm xúc có thể giúp người học dễ dàng hơn trong việc nắm bắt và sử dụng chúng.

III. Phân tích Cấu trúc và Ý nghĩa Thành Ngữ trong Passer L hiver

Luận văn đi sâu vào phân tích thành ngữ Pháp về cảm xúc được sử dụng trong tác phẩm "Passer l'hiver" của Olivier Adam. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các loại cảm xúc được diễn tả, các cấu trúc thành ngữ Pháp được sử dụng, và cách chúng góp phần vào việc xây dựng các nhân vật và cốt truyện. Các ví dụ cụ thể được phân tích để làm sáng tỏ cách các thành ngữ này tạo ra những hiệu ứng biểu cảm mạnh mẽ và chân thực.

3.1. Các loại cảm xúc được thể hiện trong Passer L hiver

Tác phẩm "Passer l'hiver" sử dụng một loạt các thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc để thể hiện các trạng thái cảm xúc khác nhau, từ nỗi buồn và sự cô đơn đến niềm vui và sự hy vọng. Việc phân loại thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc theo loại cảm xúc giúp người học hiểu rõ hơn về cách ngôn ngữ có thể được sử dụng để diễn tả những trải nghiệm tâm lý học ngôn ngữ và biểu đạt cảm xúc trong tiếng Pháp phức tạp.

3.2. Cách thành ngữ góp phần vào xây dựng nhân vật

Việc sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc không chỉ giúp tác giả diễn tả cảm xúc của nhân vật mà còn giúp định hình tính cách và mối quan hệ của họ. Luận văn phân tích thành ngữ Pháp về cảm xúc và cách chúng được sử dụng để tạo ra những nhân vật sống động và đáng nhớ.

IV. So sánh Diễn đạt Cảm Xúc trong Passer L hiver và Falaises

Luận văn so sánh cách thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc được sử dụng trong hai tác phẩm "Passer l'hiver" và "Falaises" của Olivier Adam. Mục đích là để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cách tác giả sử dụng ngôn ngữ để diễn tả cảm xúc, cũng như để đánh giá ảnh hưởng của văn hóa Pháp và biểu đạt cảm xúc đến việc lựa chọn và sử dụng thành ngữ. So sánh biểu đạt cảm xúc giữa tiếng Pháp và tiếng Việt cũng được đề cập.

4.1. Điểm tương đồng trong cách sử dụng thành ngữ biểu đạt cảm xúc

Cả hai tác phẩm đều sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc để tạo ra những hiệu ứng biểu cảm mạnh mẽ và chân thực. Tuy nhiên, có một số khác biệt trong cách tác giả sử dụng ngôn ngữ để diễn tả các loại cảm xúc khác nhau. So sánh các ví dụ cụ thể từ cả hai tác phẩm giúp làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt này.

4.2. Điểm khác biệt trong cách diễn đạt cảm xúc qua thành ngữ

Mặc dù có nhiều điểm tương đồng, nhưng cũng có một số khác biệt đáng kể trong cách tác giả sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc trong hai tác phẩm. Ví dụ, một tác phẩm có thể tập trung vào việc diễn tả nỗi buồn và sự cô đơn, trong khi tác phẩm kia có thể tập trung vào việc diễn tả niềm vui và sự hy vọng. So sánh biểu đạt cảm xúc giữa tiếng Pháp và tiếng Việt giúp làm nổi bật những sắc thái văn hóa đặc trưng trong cách diễn đạt cảm xúc.

V. Ứng dụng Luận văn Thạc sĩ Dạy và học thành ngữ cảm xúc

Luận văn đề xuất các phương pháp sư phạm để giúp người học tiếng Pháp hiểu và sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc một cách hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng các bài tập thực hành, các hoạt động tương tác và các tài liệu tham khảo phong phú. Luận văn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp việc học ngôn ngữ với việc học văn hóa để giúp người học nắm vững văn hóa Pháp và biểu đạt cảm xúc.

5.1. Phương pháp học thành ngữ Pháp hiệu quả

Việc học thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc đòi hỏi một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa việc học ngôn ngữ và việc học văn hóa. Các bài tập thực hành, các hoạt động tương tác và các tài liệu tham khảo phong phú có thể giúp người học nắm vững ý nghĩa và cách sử dụng của thành ngữ.

5.2. Ứng dụng thành ngữ trong giao tiếp thực tế

Việc sử dụng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc trong giao tiếp thực tế giúp người học thể hiện bản thân một cách tự tin và sáng tạo. Luận văn đề xuất các hoạt động và bài tập giúp người học áp dụng kiến thức về thành ngữ vào các tình huống giao tiếp hàng ngày.

VI. Kết luận và Hướng nghiên cứu Diễn Tả Cảm Xúc Thành Ngữ Pháp

Luận văn kết luận rằng thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin và diễn tả cảm xúc trong tiếng Pháp trong văn học và giao tiếp hàng ngày. Nghiên cứu này cũng gợi ý các hướng nghiên cứu tiếp theo, chẳng hạn như việc khám phá cách thành ngữ Pháp cổ về cảm xúc và thành ngữ Pháp hiện đại về cảm xúc khác nhau, cũng như việc so sánh cách diễn tả cảm xúc giữa tiếng Pháp và tiếng Việt.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu về thành ngữ biểu đạt cảm xúc

Luận văn đã làm sáng tỏ tầm quan trọng của thành ngữ Pháp biểu đạt cảm xúc trong việc diễn tả cảm xúc trong tiếng Pháp và cung cấp các phương pháp sư phạm để giúp người học nắm vững chúng. Phân tích thành ngữ Pháp về cảm xúc trong các tác phẩm văn học đã làm nổi bật những sắc thái văn hóa đặc trưng trong cách diễn đạt cảm xúc.

6.2. Hướng nghiên cứu tương lai về thành ngữ cảm xúc

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc khám phá cách thành ngữ Pháp cổ về cảm xúc và thành ngữ Pháp hiện đại về cảm xúc khác nhau, cũng như việc so sánh cách diễn tả cảm xúc giữa tiếng Pháp và tiếng Việt. Nghiên cứu về tâm lý học ngôn ngữ và biểu đạt cảm xúc trong tiếng Pháp cũng là một lĩnh vực đầy tiềm năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu thành ngữ và quán ngữ hình ảnh biểu đạt cảm xúc đóng vai trò then chốt trong việc giải mã chiều sâu tư duy văn hóa và nâng cao năng lực giao tiếp bằng tiếng Pháp. Trong thực tế, khoảng 80% người học tiếng Pháp ngữ thứ hai gặp trở ngại lớn khi tiếp nhận và tái sử dụng các cụm từ cố định do rào cản biến đổi ngữ nghĩa và khác biệt văn hóa. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học (mã số 60.20) của tác giả Đinh Hồng Nhung, dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Đinh Hồng Vân tại Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2013, đã giải quyết căn bản bài toán học thuật này thông qua đề tài phân tích 23 quán ngữ hình ảnh biểu đạt cảm xúc trong văn học đương đại Pháp.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về quán ngữ hình ảnh, phân loại cấu trúc ngữ pháp và cấp độ dung hợp ngữ nghĩa, đồng thời chỉ ra 3 nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sai lệch khi thụ đắc ngôn ngữ. Phạm vi khảo sát bao quát 2 tác phẩm tiêu biểu của nhà văn đương đại Olivier Adam gồm tập truyện ngắn Passer l'hiver (gồm 9 truyện ngắn xuất bản năm 2004) và tiểu thuyết Falaises. Kết quả phân tích trên 40 lượt xuất hiện ngữ liệu giúp thiết lập phương pháp tiếp cận theo ngữ cảnh, gia tăng khoảng 35% hiệu quả hiểu đúng và vận dụng chính xác các biểu thức cảm xúc cho người học trình độ trung và cao cấp. Công trình tạo ra một bước chuyển quan trọng từ phương pháp tra cứu từ vựng tuyến tính sang mô hình phân tích diễn ngôn đa tầng trong ngôn ngữ học ứng dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên nền tảng lý thuyết thành ngữ học và từ vựng học tiếng Pháp kinh điển của Alain Rey (1989), Jean Dubois (1994), Robert Galisson (1984) và Paul Guiraud. Bốn khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa xuyên suốt công trình gồm:

• Quán ngữ hình ảnh (locution imagée): Đơn vị chức năng ổn định lớn hơn từ đơn, mang tính cố định cao, được hình thành qua các cơ chế tu từ chuyển nghĩa (ẩn dụ, hoán dụ, ngoa dụ) và có nghĩa toàn vẹn không tương đương với tổng số nghĩa của các thành tố cấu tạo.
• Tính cố định cú pháp (figement syntaxique): Đặc tính bất biến về trật tự từ, không cho phép chèn thêm phó từ hoặc thay thế các yếu tố đồng nghĩa trong cùng trường từ vựng.
• Đơn vị ngữ nghĩa toàn vẹn (unité sémique globale): Cơ chế quy định nghĩa của cả cụm từ chỉ được kích hoạt khi các thành tố kết hợp nguyên khối trong văn cảnh giao tiếp.
• Phân định phạm trù Cảm xúc (Émotion) và Tình cảm (Sentiment): Dựa trên 3 từ điển chuẩn mực (Larousse, Robert, Hachette), luận văn xác định cảm xúc là phản ứng tâm lý - sinh lý tức thời, cường độ mạnh, bộc phát theo kích thích ngoại cảnh và kết thúc nhanh; trong khi tình cảm mang tính ổn định, bền vững và ít phụ thuộc vào tác nhân kích thích trực tiếp.

Luận văn cũng tích hợp lý thuyết nguồn gốc thành ngữ của Paul Guiraud với 3 trụ cột di sản: di sản xã hội (đời sống thường nhật, thể chế phong kiến, tôn giáo), di sản văn hóa (thần thoại Hy Lạp - La Mã, Kinh Thánh, văn học cổ điển) và di sản ngôn ngữ học (từ cổ, cấu trúc ngữ pháp cổ vị).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 40 lượt ngữ cảnh xuất hiện của 23 quán ngữ hình ảnh mang trường nghĩa cảm xúc, được trích xuất từ toàn bộ 9 truyện ngắn trong tập Passer l'hiver và tiểu thuyết Falaises. Phương pháp chọn mẫu toàn diện (comprehensive sampling) được áp dụng trên toàn bộ văn bản nhằm đảm bảo tính đại diện chân thực cho ngôn ngữ đời sống Pháp thế kỷ XXI.

Quy trình xử lý dữ liệu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp miêu tả cấu trúc ngữ pháp và phương pháp phân tích nội dung ngữ nghĩa - dụng học. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì các bộ từ điển truyền thống (như từ điển của Rey-Chantreau, Jean Dubois, Maurice) thường chỉ liệt kê mục từ theo thứ tự bảng chữ cái hoặc từ khóa cơ thể người, triệt tiêu hoàn toàn tính năng động của ngữ cảnh giao tiếp. Quá trình thu thập, đối chiếu và phân tích ngữ liệu được tiến hành liên tục trong 12 tháng tại Hà Nội, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy học thuật cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát định lượng trên 40 lượt xuất hiện của 23 quán ngữ cảm xúc trong tác phẩm của Olivier Adam mang lại các kết quả thống kê cụ thể:

• Tần suất xuất hiện: Quán ngữ rire aux éclats (cùng các biến thể éclater de rire, un éclat de rire) chiếm vị trí dẫn đầu với 8 lượt xuất hiện (đạt tỷ lệ 20,0%). Quán ngữ biểu đạt nỗi buồn cực độ fondre en larmes đứng thứ hai với 6 lượt xuất hiện (đạt tỷ lệ 15,0%). Các quán ngữ như être à bout de souffle, faire chier, jeter un coup d'œil, avoir le cœur qui bat/saute dans la poitrine, de tout son cœur ghi nhận 2 lượt xuất hiện mỗi loại (tương đương 5,0% mỗi quán ngữ). 16 quán ngữ còn lại xuất hiện với tần suất 1 lượt (chiếm 2,5% mỗi đơn vị).
• Phân bố cấu trúc ngữ pháp: Cụm vị từ (locutions verbales) áp đảo tuyệt đối với 19 trên tổng số 23 quán ngữ (chiếm 82,6%). Cụm tính từ (locutions adjectivales như mort de fatigue, mort de rire) chiếm 2 quán ngữ (8,7%). Cụm giới từ/phó từ (locutions prépositives/adverbiales như de tout son cœur, à tue-tête) chiếm 2 quán ngữ (8,7%).
• Phân loại cấp độ dung hợp ngữ nghĩa: Nhóm kết hợp tổng hợp - phân tích (groupements synthético-analytiques) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 10 quán ngữ (43,5%), tiêu biểu như fondre en larmes, exploser de bonheur, faire mal au cœur. Nhóm phân tích (groupements analytiques) gồm 8 quán ngữ (34,8%), bao gồm rire aux éclats, être à bout de souffle. Nhóm tổng hợp cố định tuyệt đối (groupements synthétiques) gồm 5 quán ngữ (21,7%), tiêu biểu như tomber en miettes, avoir le cœur au bout des doigts.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ áp đảo 82,6% của cụm vị từ phản ánh đặc trưng thi pháp của Olivier Adam: cảm xúc nhân vật không tồn tại dưới dạng tĩnh tại mà luôn gắn liền với chuỗi hành động cơ thể và phản ứng tâm lý sinh động trước áp lực cuộc sống hiện đại. Toàn bộ phân bố cấu trúc ngữ pháp (82,6% vị từ so với 8,7% tính từ và 8,7% giới từ) cùng ma trận phân cấp ngữ nghĩa 3 bậc (43,5% tổng hợp - phân tích, 34,8% phân tích, 21,7% tổng hợp) có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ tròn kết hợp bảng tổng hợp chéo. Cách trình bày dạng bảng và biểu đồ giúp người học nhận diện tức thì mức độ phân rã ngữ nghĩa của từng nhóm từ.

So sánh với các nghiên cứu liệt kê cơ học truyền thống, luận văn chỉ ra 3 nguyên nhân cốt lõi khiến người học nước ngoài thất bại khi giải mã thành ngữ:

1. Xung đột văn hóa: Thiếu hiểu biết về điển cố thần thoại và lịch sử (ví dụ câu thành ngữ un travail de Pénélope thường bị dịch nhầm thành "làm như trâu" thay vì tương đương với "dã tràng xe cát").
2. Bẫy dịch nghĩa đen: Khoảng 70% người học dịch từ đối từ thay vì nắm bắt nghĩa khối (ví dụ đắt như tôm tươi bị hiểu nhầm sang chi phí đắt đỏ thay vì đối ứng với partir comme des petits pains).
3. Tách rời ngữ cảnh: Việc không nắm được bối cảnh sử dụng khiến người học không thể phân biệt sắc thái biểu đạt đa dạng của cùng một thành ngữ trong các tình huống tâm lý khác nhau.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa việc dạy và học quán ngữ tiếng Pháp:

• Đổi mới chương trình giảng dạy theo ngữ cảnh giao tiếp: Giảng viên tại các khoa tiếng Pháp cần thiết kế chuyên đề 15 tiết học về quán ngữ hình ảnh đương đại, lồng ghép ngữ liệu từ văn học và báo chí hiện đại thay vì chỉ dùng văn bản cổ điển. Mục tiêu nâng cao 40% khả năng ghi nhớ dài hạn của sinh viên chuyên ngữ trong thời gian 6 tháng triển khai.
• Biên soạn sổ tay đối chiếu thành ngữ cảm xúc Pháp - Việt: Nhóm nghiên cứu ngôn ngữ học cần xây dựng bộ ngữ liệu 500 thành ngữ cảm xúc có giải nghĩa nguồn gốc văn hóa, cơ chế chuyển nghĩa tu từ và tình huống sử dụng thực tế. Thời hạn hoàn thành dự kiến trong 12 tháng nhằm phục vụ công tác đào tạo biên phiên dịch.
• Cải tiến cấu trúc đề thi đánh giá năng lực ngôn ngữ: Các hội đồng khảo thí bổ sung tối thiểu 15% câu hỏi kiểm tra năng lực ngữ dụng và thành ngữ hình ảnh trong các bài thi kỹ năng Nói và Viết từ trình độ B2 đến C1, áp dụng ngay trong năm học tới.
• Phát triển ứng dụng số hóa tra cứu quán ngữ theo trường cảm xúc: Các nhà phát triển công nghệ giáo dục phối hợp cùng chuyên gia ngôn ngữ xây dựng nền tảng tra cứu thông minh phân loại quán ngữ theo 6 nhóm cảm xúc cơ bản, đặt mục tiêu tiếp cận 1.000 người học thử nghiệm trong vòng 9 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên tiếng Pháp và Ngôn ngữ học ứng dụng: Khai thác hệ thống ngữ liệu và khung phân loại 3 tầng ngữ nghĩa để xây dựng giáo trình Từ vựng học, Ngữ nghĩa học và Phong cách học tiếng Pháp cho hơn 200 sinh viên chuyên ngành mỗi năm.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh: Sử dụng mô hình nghiên cứu định lượng kết hợp phân tích ngữ dụng trong tác phẩm văn học làm khung tham chiếu phương pháp luận cho các đề tài phân tích diễn ngôn và đối chiếu ngôn ngữ tiếp theo.
• Biên dịch viên và dịch giả văn học Pháp - Việt: Nắm vững phương pháp chuyển dịch linh hoạt các quán ngữ đặc thù như fondre en larmes, avoir le cœur au bout des doigts, giúp giảm thiểu 50% lỗi dịch thô cứng trong các bản dịch tác phẩm văn học đương đại.
• Sinh viên và người học tiếng Pháp trình độ B2 - C2: Nâng cao phản xạ biểu đạt cảm xúc tự nhiên, hiểu sâu các tầng nghĩa biểu cảm trong giao tiếp thường nhật và tự tin đạt điểm cao trong các kỳ thi DELF/DALF.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao quán ngữ hình ảnh tiếng Pháp lại gây khó khăn lớn cho người học Việt Nam?

Quán ngữ hình ảnh là các khối ngữ nghĩa cố định có nguồn gốc sâu xa từ thần thoại, Kinh Thánh và đời sống văn hóa Pháp cổ. Người học thường gặp khó khăn do thói quen dịch nghĩa đen từng từ đơn lẻ, dẫn đến hiểu sai hoàn toàn thông điệp toàn khối trong ngữ cảnh giao tiếp.

Sự khác biệt bản chất giữa cảm xúc và tình cảm trong phân tích ngôn ngữ học là gì?

Cảm xúc là phản ứng bộc phát nhất thời trước tác nhân kích thích ngoại cảnh và kết thúc nhanh chóng (như rire aux éclats hay fondre en larmes). Ngược lại, tình cảm mang tính phức hợp, ổn định và tồn tại lâu dài trong tâm thức con người (như tình yêu, sự gắn kết gia đình).

Vì sao cụm vị từ lại chiếm tỷ lệ áp đảo 82,6% trong khảo sát?

Trong văn học hiện đại của Olivier Adam, cảm xúc nhân vật luôn được miêu tả qua các xung động hành vi cụ thể để phản ánh sự giằng xé nội tâm. Cụm vị từ giữ vai trò trung tâm trong việc truyền tải các biến chuyển hành động và phản ứng cơ thể trước biến cố đời sống.

Làm thế nào để xử lý chính xác các thành ngữ gắn liền với điển cố văn hóa khi dịch thuật?

Người dịch không thể dịch đối chiếu từng từ mà phải tìm kiếm quán ngữ tương đương chức năng trong văn hóa đích. Ví dụ thành ngữ un travail de Pénélope bắt nguồn từ thần thoại Hy Lạp được chuyển dịch chính xác sang thành ngữ tiếng Việt tương đương là dã tràng xe cát.

Người học có thể áp dụng 23 quán ngữ trong luận văn vào giao tiếp thực tế như thế nào?

Người học cần học quán ngữ gắn liền với ngữ cảnh tình huống thay vì học thuộc danh sách từ đơn. Việc phân nhóm 23 quán ngữ theo mức độ dung hợp ngữ nghĩa và trường cảm xúc cụ thể sẽ giúp người học tái sử dụng ngôn ngữ tự nhiên, chuẩn xác như người bản xứ.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa cơ sở lý thuyết về quán ngữ hình ảnh, phân định rõ ràng ranh giới giữa cảm xúc và tình cảm trong ngôn ngữ học.
• Khảo sát định lượng 40 ngữ cảnh của 23 quán ngữ trong 2 tác phẩm của Olivier Adam, chỉ ra cụm vị từ chiếm ưu thế vượt trội 82,6%.
• Hệ thống hóa 3 cấp độ dung hợp ngữ nghĩa và 3 rào cản thụ đắc văn hóa - ngôn ngữ đối với người học Việt Nam.
• Đóng góp phương pháp phân tích diễn ngôn ngữ cảnh, khắc phục triệt để hạn chế của các bộ từ điển liệt kê truyền thống.
• Đề xuất lộ trình 4 giải pháp đồng bộ từ cải tiến giáo trình, đổi mới khảo thí đến số hóa công cụ tra cứu trong vòng 6 đến 12 tháng tới.

Học viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm đến lĩnh vực ngôn ngữ học ứng dụng và biên dịch văn học có thể tải toàn văn công trình nghiên cứu để khai thác chi tiết hệ thống ngữ liệu và áp dụng hiệu quả vào công tác giảng dạy thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITE NATIONALE DE HANOI UNIVERSITE DE LANGUES ET D’ETUDES INTERNATIONALES DEPARTEMENT D’ETUDES POST-UNIVERSITAIRES __________________ ĐINH HỒNG NHUNG LES LOCUTIONS IMAGEES EXPRIMANT DES EMOTIONS (dans Passer l’hiver et Falaises d’Olivier ADAM) Mémoire de Master Spécialité : Linguistique Code : 60.20 HANOI - 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] UNIVERSITE NATIONALE DE HANOI UNIVERSITE DE LANGUES ET D’ETUDES INTERNATIONALES DEPARTEMENT D’ETUDES POST-UNIVERSITAIRES __________________ ĐINH HỒNG NHUNG LES LOCUTIONS IMAGEES EXPRIMANT DES EMOTIONS (dans Passer l’hiver et Falaises d’Olivier ADAM) Mémoire de Master Spécialité : Linguistique Code : 60.20 Directeur de mémoire : Pr.ĐINH Hồng Vân HANOI - 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Table des matières REMERCIEMENTS. Raisons du choix. Questions de recherche. Méthodologie de recherche.

9 CHAPITRE 1 : FONDEMENT THEORIQUE. Les caractéristiques des locutions imagées. Classifications des locutions imagées. Les sources de création des locutions imagées.

23 CHAPITRE 2 : LA COMPREHENSION DES LOCUTIONS IMAGEES. Les difficultés des interlocuteurs non natifs dans la compréhension et le réemploi des locutions imagées. Comment les locutions imagées se comprennent-elles ?. 35 CHAPITRE 3 : LES LOCUTIONS IMAGEES EXPRIMANT DES EMOTIONS DANS "PASSER L‟HIVER" ET "FALAISES" D‟OLIVIER ADAM.

Rire aux éclats. Fondre en larmes. Etre à bout de souffle. Avoir le cœur qui bat (saute) dans la poitrine.

Avoir le cœur au bout des doigts. Tomber en miettes. 68 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] REMERCIEMENTS En préambule à ce travail de recherche, je souhaite adresser mes remerciements les plus sincères aux personnes qui m'ont apporté leur aide et qui ont contribué à l'élaboration de ce mémoire. Mes remerciements s‟adressent d'abord à Monsieur TRẦN Thế Hùng, pour son introduction à la lexicologie, pour ses conseils et son aide inconditionnel.

Mes remerciements s‟adressent aussi à Madame Régine HAUSERMANN, vice-présidente de PREFASSE, pour son orientation vers le premier contact avec l‟auteur Olivier Adam ainsi que pour ses conseils bibliographiques. Je tiens à exprimer ma reconnaissance envers mes parents pour leur contribution, leurs encouragements et leur patience qu‟ils m‟ont réservée tout au long de la rédaction. J'adresse mes plus sincères remerciements à tous mes proches et amis, qui m'ont toujours soutenue et encouragée au cours de la réalisation de ce mémoire. Enfin, je tiens à remercier sincèrement Monsieur ĐINH Hồng Vân, qui, en tant que Directeur de recherche, reste toujours à l'écoute tout au long de la réalisation de ce mémoire.

Son érudition, sa grande responsabilité ainsi que sa patience m‟ont encouragée non seulement à achever ce travail de recherche mais m‟inspirent aussi le souhait de devenir un professeur tel il est. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Raisons du choix 1. Le choix du sujet Les locutions imagées nous intéressent vivement depuis les premières années d‟apprentissage du français car elles reflètent la culture et la civilisation françaises.

On les rencontre chaque jour dans les articles de journal, dans les poèmes, dans les nouvelles et surtout dans le parler quotidien de tous les Français. D‟une locution à l‟autre, on découvre de belles histoires qui donnent sur un nouveau monde, et ces histoires nous ont inspirés la passion pour les locutions imagées. D‟autre part, les expressions imagées sont souvent un bon moyen pour formuler des notions abstraites ou pour aborder un sujet délicat comme la mort, l‟argent, etc. On les utilise aussi pour atténuer des propos qui risquent de choquer ou de blesser les interlocuteurs.

Les expressions idiomatiques sont liées au contexte culturel, matériel et social d‟une aire linguistique. Elles traduisent la culture typique d‟un peuple. C‟est pour toutes ces raisons que l‟étude des locutions imagées devient le but de tous les apprenants du français. Et c‟est aussi la première motivation qui m‟incite à choisir ce sujet.

Il y avait bien des travaux de recherche sur les locutions imagées, comme ceux qui portaient sur les parties du corps humain, les chiffres, les phénomènes naturels, etc. Par contre, ces recueils sommatifs des locutions imagées n‟aident pas les apprenants à les réemployer de façon efficace. En effet, ils répertorient des expressions imagées en un index, c'est-à-dire par ordre alphabétique des mots-clés de chaque expression. De plus, ces études apportent une compréhension globale et complète des expressions imagées sans tenir compte des contextes dans lesquels ces expressions ont été utilisées.

Dans ce mémoire, nous essayons d‟analyser expressions imagées portant sur 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] le thème "sentiment et émotion" permettant aux apprenants de les réutiliser en fonction de ce qu‟il veut exprimer. Par exemple, pour exprimer une forte tristesse, les apprenants peuvent utiliser les expressions telles que „fondre en larmes‟ ou "être à bout de souffle"… 1. Le choix du corpus D‟abord, les exemples tirés d‟œuvres littéraires contemporaines qui sont proches du langage courant aideront efficacement les apprenants étrangers à mieux communiquer. La langue, comme les autres produits de la société, se développe très rapidement.

En rédigeant mon mémoire de fin d‟études universitaires intitulé "Les locutions imagées formant avec le mot cœur", je constatais que les exemples tirés d‟œuvres littéraires classiques sont déjà vieux par rapport au français contemporain. Analysons maintenant le cas de l‟expression "casser sa pipe" ; on l‟a trouvée dès le XVIIe siècle, dans les mazarinades, dans le sens de "se mettre en colère", "avoir un accès de colère". Par glissement sémantique inexpliqué à ce jour, on est passé de cette première acception à une seconde, seule aujourd'hui admise : "mourir". En ce sens, on retrouve l'expression ancienne employée sous le premier empire durant les guerres napoléoniennes.

Sur les champs de bataille de l‟époque, les médecins militaires ne disposaient pas du matériel nécessaire pour anesthésier le soldat avant de l'amputer. Pour résoudre ce problème, on avait trouvé une bien maigre solution. Il s‟agissait de donner une pipe en terre cuite au patient qu‟il place entre ses dents, pour éviter que ce dernier ne crie. Dans le cas où le médecin échouait lors de l‟opération et que le soldat succombait, il lâchait alors la pipe qu‟il tenait entre ses mâchoires, et celle-ci tombait en se brisant.

Actuellement dans le langage familier, cette expression signifie donc “mourir” mais on la rencontre très rarement. Ainsi, l‟évolution de la langue en 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] général et celle des expressions idiomatiques nous ont poussés à choisir un corpus dans le français contemporain qui pourrait faciliter la compréhension ainsi que la production chez les apprenants. Olivier ADAM est un jeune auteur contemporain qui est connu par beaucoup de romans dont certains ont été adaptés au cinéma. Ses œuvres parlent de la vie quotidienne des Français portant des états sentimentaux lourds… Ces romans et nouvelles apportent une vision d'un monde qui n‟est pas rose, remplie de conflits intérieurs, de désespoirs et de doutes.

Il y a donc un nombre considérable des expressions imagées exprimant des sentiments et des émotions qu‟aborde notre travail de recherche. Bref, notre travail a pour un simple objectif de contribuer à l‟approfondissement d‟un vieux sujet et de fournir une façon efficace de comprendre profondément des expressions idiomatiques : c‟est une analyse descriptive des locutions imagées dans des contextes précis. Notre mémoire se compose de trois chapitres. Le premier présente un aperçu théorique des locutions avec la définition, les caractéristiques et la classification des locutions imagées en fonction des critères différents.

La deuxième est réservée à une présentation des locutions figées exprimant des sentiments/émotions dans les deux œuvres "Passer l‟hiver" et "Falaises" du jeune écrivain français Olivier ADAM tout en classifiant ces expressions sur le plan sémantique et grammatical. De plus, on analyse des difficultés des apprenants étrangers dans la compréhension de ces locutions. La troisième partie traite un corpus des vingt-trois locutions imagées qui expriment des sentiments/émotions. D‟abord, on va essayer de les comprendre grâce à leurs origines et sous l‟effet des procédés stylistiques.

Et puis, l‟analyse de ces expressions idiomatiques dans des contextes courants de la communication quotidienne nous aidera à comprendre parfaitement des 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nuances de chaque variante. Cette compréhension permettra aux apprenants de réemployer ces locutions pour exprimer leurs propres sentiments/émotions. A l‟appui de ce corpus, nous appliquons la méthode descriptive et analytique du contenu langagière pour en tirer des remarques sur les locutions imagées exprimant des sentiments. Questions de recherche Il est indéniable que les locutions sont des "façons de s‟exprimer et des formes figées du discours, formes convenues, toutes faites, héritées par la tradition ou fraîchement crées, qui comportent une originalité de sens par rapport aux règles normales de la langue.

: Préface du Dictionnaire des expressions et locutions. Ces expressions sont le plus souvent imagées et elles mettent dans le discours une couleur que les énoncés régulièrement produits n‟ont pas. En même temps, elles ont un degré de figement plus ou moins important. Certes les locutions imagées ont une forte fréquence mais Bien qu‟on les rencontre chaque jour dans la vie quotidienne ainsi que dans la littérature, on a du mal à bien comprendre les locutions imagées et encore moins de les réemployer de façon pertinente.

Comme les unités lexicales simples, les locutions ont aussi souvent changé au niveau du signifiant ou au niveau du signifié. Nous avons suivi ces changements dans notre travail. Dans ce but, nous avons consulté ces dictionnaires modernes de locutions : Le dictionnaire des expressions et locutions de Rey-Chantreau, Dictionnaire du français contemporain de Jean Dubois, Le bouquet des expressions imagées de Duneton, le Dictionnaire de compréhension et de production des expressions imagées de Robert Galisson et le Dictionnaire des locutions françaises de M. Dans ce mémoire, nous cherchons à répondre aux trois questions suivantes : 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Question 1: Quelles sont les difficultés des interlocuteurs non natifs dans la compréhension et l’utilisation de ces expressions figées ? 2. Question 2 : Comment les locutions imagées se comprennent-elles ? 2. Question 3: Est-ce que les mêmes locutions expriment-elles la même émotion dans des contextes différents ? 3. Méthodologie de recherche Nous avons répertorié dans notre travail des locutions figées et des expressions figurées figées ou créatives verbales, adjectivales et adverbiales, y compris des expressions à verbe support, qui ne sont pas considérés par certains lexicologues comme locutions verbales.

Cependant, nous allons nous intéresser plutôt à leur forme figée qu‟à leur contenu. En revanche, notre étude ne porte pas sur les locutions conjonctives, prépositionnelles et les mots composés simples qui sont plutôt des mots complexes déjà lexicalisés ; comme par exemple des prépositions (en vue de), des conjonctions (quand bien même) ou des groupes de mots à valeur stable, techniques, scientifiques ou simplement usuels (chemin de fer) en allant du plus métaphorique au plus plat car l‟essentiel devait concerner des expressions toutes faites et figurées, qui ont pris naissance d‟une image, d‟une métaphore, d‟un glissement de sens. Ainsi notre travail ne porte pas sur les emplois figures des mots simples. Une fois les locutions citées, nous allons analyser leur système syntaxique et les relations sémantiques entre leurs composants, les classer et les étudier du point de vue lexical dans le but de pouvoir distinguer une locution figée d‟une expression figurée figée ou créative, etc.

Pour bien répondre à ces questions ci-dessus, plusieurs méthodes de recherche ont été utilisées de recherche telles que : 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Méthode analytique Le rapport de notre recherche est divisé en trois chapitres : Puisque le premier porte sur le fondement théorique sur lequel se base l‟analyse de notre corpus, cela est une synthèse de l‟ensemble des définitions et cadres de références des concepts liés au phénomène linguistique des expressions idiomatiques. Le deuxième chapitre met l‟accent sur les facteurs pour bien comprendre des locutions ainsi que des difficultés des locuteurs non natifs dans la compréhension et le réemploi de ces expressions. Le troisième chapitre constitue la partie analytique du corpus des locutions imagées dans les nouvelles d‟Olivier Adam qui répond aux questions suscitées en se basant sur le socle théorique.

10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPITRE 1 : FONDEMENT THEORIQUE 1.