Luận văn: Biểu hiện Thời gian trong tiếng Pháp và tiếng Việt

Luận văn: Biểu hiện thời gian trong tiếng Pháp và tiếng Việt. Nghiên cứu so sánh ngôn ngữ, khám phá sự tương đồng và khác biệt về cách diễn đạt thời gian.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Anh
• Trường học: Université Nationale de Ha Noi École Supérieure Des Langues Étrangères
• Chuyên ngành: Linguistique
• Đề tài: L’expression De La Temporalité En Français Et En Vietnamien
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Mục lục chi tiết

• INTRODUCTION
• 1. Raison du choix du sujet de recherche
• 1. CHAPITRE I: CADRE THEORIQUE
• 1.1. Notion de temps
• 1.2. Les catégories de temps et d’aspect existent – elles en vietnamien ?
• 1.3. Transfert linguistique
• 1.3.1. Pouvoir prédictif de analyse contrastive (désormais AC) dans l’apprentissage et l’enseignement des langues étrangères.

Tóm tắt

I. Tổng Quan L expression de la Temporalité en Français et Vietnamien

Luận văn thạc sĩ lexpression de la temporalita en franaais et en vietnamien tập trung nghiên cứu biểu đạt thời gian trong hai ngôn ngữ này. Nghiên cứu này xuất phát từ nhận định rằng, temporalité linguistique không chỉ là một phạm trù ngữ pháp thuần túy, mà còn là một cách thức con người kiến tạo và biểu đạt thế giới thông qua ngôn ngữ. Temporalité en français và temporalité en vietnamien có những điểm tương đồng và khác biệt sâu sắc do cấu trúc ngôn ngữ khác nhau. Luận văn này khám phá các phương tiện biểu thị thời gian trong ngôn ngữ, từ cấu trúc ngữ pháp biểu thị thời gian đến các yếu tố lexicaux biểu thị thời gian như adverbes de temps. Nghiên cứu này cũng xem xét cách thức các yếu tố này tương tác với nhau trong diễn ngôn để tạo nên các ý nghĩa thời gian phức tạp.

E. Benveniste từng nhận định: “Người ta có thể tin rằng temporalité là một khuôn khổ bẩm sinh của tư duy. Trong thực tế, nó được tạo ra trong và bởi sự phát ngôn. Từ sự phát ngôn nảy sinh phạm trù hiện tại, và từ phạm trù hiện tại nảy sinh phạm trù thời gian”. Luận văn này tiếp cận thời gian trong tiếng Pháp và thời gian trong tiếng Việt như một thể loại ngôn ngữ phức tạp, bao gồm nhiều khía cạnh và không chỉ giới hạn trong phạm trù hình thái của các thì động từ. Vì sự phức tạp đó, temporalité linguistique trở thành một trong những khó khăn lớn đối với người học ngoại ngữ, đặc biệt là đối với người học tiếng Pháp gốc Việt, do sự khác biệt lớn giữa hai ngôn ngữ này về cách biểu đạt các dữ liệu thời gian.

1.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu temporalité trong ngôn ngữ

Việc nghiên cứu biểu đạt thời gian trong ngôn ngữ là vô cùng quan trọng vì nó liên quan trực tiếp đến khả năng giao tiếp hiệu quả. Hiểu rõ cách thức diễn ngôn thời gian trong một ngôn ngữ giúp người học tránh được những lỗi sai phổ biến, đặc biệt là khi lựa chọn giữa các thì quá khứ (passé composé và imparfait) hoặc giữa các liên từ chỉ thời gian (quand và au moment où) trong tiếng Pháp. Luận văn này mong muốn đóng góp vào việc trình bày một cách rõ ràng và hiệu quả hơn về cơ chế mã hóa thông tin thời gian trong tiếng Pháp và tiếng Việt. Sắc thái thời gian trong tiếng Việt cũng được xem xét kỹ lưỡng trong luận văn này.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của luận văn về temporalité linguistique

Luận văn này hướng đến việc xác định các đặc điểm của các phương tiện biểu đạt temporalité trong tiếng Pháp và tiếng Việt, đồng thời phân tích những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ này. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong việc phân tích các phương tiện biểu thị temporalité trong hai cuốn tiểu thuyết: “Seras – tu là?” của Guillaume Musso và “Hai người đàn bà xóm trại” của Nguyễn Quang Thiều. Phương pháp nghiên cứu sử dụng là phân tích đối chiếu ngôn ngữ (linguistique contrastive), kết hợp mô tả, phân tích, tổng hợp và so sánh.

1.3. Các câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu chính về lexpression de la temporalita en franaais et en vietnamien

Luận văn đặt ra các câu hỏi nghiên cứu sau: (1) Các phương tiện biểu đạt temporalité trong tiếng Pháp và tiếng Việt là gì? (2) Có những điểm khác biệt và tương đồng nào? Nếu có, chúng thể hiện như thế nào? Từ đó, luận văn đưa ra các giả thuyết nghiên cứu: (1) Mỗi ngôn ngữ đều có các phương tiện biểu đạt temporalité. (2) Sẽ có những điểm khác biệt và tương đồng trong biểu đạt temporalité. (3) Sự khác biệt có thể thể hiện ở nhiều cấp độ (ngữ pháp, từ vựng, văn bản…).

II. Ngữ Pháp Tiếng Pháp Về Thời Gian Cách Nhận Biết

Phạm trù thời gian trong tiếng Pháp là một phạm trù phức tạp, được thể hiện qua nhiều phương tiện khác nhau. Các phương tiện này bao gồm cấu trúc ngữ pháp biểu thị thời gian như các thì của động từ (temps verbaux), các giới từ (prépositions), các liên từ (conjonctions), và các hình thức câu (formes des phrases). Các cấu trúc ngữ pháp biểu thị thời gian này kết hợp với nhau trong một phát ngôn theo những quy tắc cụ thể của tiếng Pháp. Để giải mã các thông tin thời gian trong một phát ngôn cụ thể, người nghe (hoặc người đọc) phải xem xét giá trị ngữ nghĩa của từng yếu tố trong mối quan hệ với các yếu tố xung quanh, cũng như các yếu tố ngữ cảnh. Truyền thống ngôn ngữ học đã quan tâm đến hiện tượng temporalité từ rất sớm, với những lý thuyết trừu tượng của Gustave Guillaume và nhiều nhà ngữ nghĩa học khác.

2.1. Các loại giới từ chỉ thời gian quan trọng trong tiếng Pháp

Các giới từ chỉ thời gian (prépositions de temps) trong tiếng Pháp đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mối quan hệ thời gian giữa các sự kiện. Một số giới từ phổ biến bao gồm: avant (trước), après (sau), pendant (trong khi), durant (trong suốt), dès (ngay từ), depuis (từ khi), jusqu'à (cho đến khi). Các giới từ này có thể kết hợp với danh từ, động từ nguyên thể, hoặc mệnh đề để tạo thành các cụm từ chỉ thời gian khác nhau. Ví dụ, "avant de partir" (trước khi rời đi), "depuis hier" (từ hôm qua), "pendant une heure" (trong một giờ). Giới từ temporalité en français là một yếu tố không thể thiếu.

2.2. Cách sử dụng liên từ chỉ thời gian conjonctions de temps trong tiếng Pháp

Các liên từ chỉ thời gian (conjonctions de temps) được sử dụng để liên kết hai mệnh đề, trong đó một mệnh đề diễn tả một hành động hoặc sự kiện xảy ra trước, sau, hoặc đồng thời với hành động hoặc sự kiện được diễn tả trong mệnh đề còn lại. Một số liên từ phổ biến bao gồm: quand (khi), lorsque (khi), comme (khi), pendant que (trong khi), tandis que (trong khi), après que (sau khi), avant que (trước khi), dès que (ngay khi), jusqu'à ce que (cho đến khi). Ví dụ, "Quand il pleut, je reste à la maison" (Khi trời mưa, tôi ở nhà), "Après qu'il a fini son travail, il est sorti" (Sau khi anh ta hoàn thành công việc, anh ta đi ra ngoài). Cấu trúc ngữ pháp biểu thị thời gian trong tiếng Pháp được thể hiện rõ qua việc sử dụng liên từ.

2.3. Các hình thức câu đặc biệt biểu thị thời gian trong tiếng Pháp

Tiếng Pháp sử dụng một số hình thức câu đặc biệt để biểu thị thời gian, chẳng hạn như gérondif (dạng -ant của động từ) và participe présent (phân từ hiện tại). Gérondif thường được sử dụng để diễn tả hai hành động xảy ra đồng thời, trong khi participe présent có thể được sử dụng để diễn tả một hành động xảy ra trước hoặc sau hành động chính. Ví dụ, "En marchant, il lisait" (Vừa đi vừa đọc), "Ayant fini son travail, il est sorti" (Sau khi hoàn thành công việc, anh ta đi ra ngoài).

III. Biểu Đạt Thời Gian Trong Tiếng Việt Hướng Dẫn Chi Tiết

Khác với tiếng Pháp, tiếng Việt không có hệ thống thì động từ (temps verbaux) được biến đổi hình thái. Thay vào đó, tiếng Việt sử dụng một hệ thống các phương tiện từ vựng, bao gồm các phương tiện biểu thị thời gian như các từ chỉ thời (adverbes de temps), các trợ từ (particules), và trật tự từ (ordre des mots) để biểu đạt temporalité. Các phương tiện biểu thị thời gian này tương tác với nhau để tạo nên các ý nghĩa thời gian khác nhau. Một điểm đáng chú ý là việc sử dụng các trợ từ chỉ thời trong tiếng Việt không mang tính bắt buộc và phụ thuộc nhiều vào ngữ cảnh giao tiếp.

3.1. Các từ chỉ thời adverbes de temps phổ biến trong tiếng Việt

Các từ chỉ thời (adverbes de temps) đóng vai trò quan trọng trong việc xác định thời điểm xảy ra hành động hoặc sự kiện. Một số từ chỉ thời phổ biến bao gồm: hôm qua, hôm nay, ngày mai, bây giờ, trước đây, sau này, gần đây, sắp tới, thường xuyên, luôn luôn. Ví dụ, "Hôm qua tôi đã đi xem phim" (Hôm qua tôi đã đi xem phim), "Bây giờ tôi đang học bài" (Bây giờ tôi đang học bài). Hệ thống thời gian trong tiếng Việt được biểu thị rõ qua các trạng từ này.

3.2. Vai trò của các trợ từ chỉ thời particules trong tiếng Việt

Các trợ từ chỉ thời (particules) là các từ nhỏ được thêm vào trước hoặc sau động từ để biểu thị thời gian. Một số trợ từ phổ biến bao gồm: đã (đã), đang (đang), sẽ (sẽ), vừa (vừa), mới (mới). Ví dụ, "Tôi đã ăn cơm" (Tôi đã ăn cơm), "Tôi đang học bài" (Tôi đang học bài), "Tôi sẽ đi chơi" (Tôi sẽ đi chơi). Các phương tiện biểu thị thời gian thông qua trợ từ là một nét đặc trưng của tiếng Việt.

3.3. Ảnh hưởng của trật tự từ ordre des mots đến ý nghĩa thời gian trong tiếng Việt

Trật tự từ (ordre des mots) cũng có thể ảnh hưởng đến ý nghĩa thời gian trong tiếng Việt. Ví dụ, "Tôi ăn cơm rồi" (Tôi ăn cơm rồi) và "Rồi tôi ăn cơm" (Rồi tôi ăn cơm) có ý nghĩa khác nhau về thứ tự xảy ra của các hành động. Tuy nhiên, trật tự từ không phải là yếu tố quyết định ý nghĩa thời gian, mà thường kết hợp với các phương tiện khác để tạo nên ý nghĩa hoàn chỉnh. Hệ thống thời gian trong tiếng Việt đôi khi được thể hiện qua cách sắp xếp câu.

IV. So Sánh Biểu Đạt Thời Gian Bí Quyết Giữa Pháp và Việt

Sự khác biệt lớn nhất giữa tiếng Pháp và tiếng Việt trong việc biểu đạt temporalité là sự tồn tại của hệ thống thì động từ trong tiếng Pháp và sự vắng mặt của hệ thống này trong tiếng Việt. Điều này dẫn đến việc người học tiếng Pháp gốc Việt thường gặp khó khăn trong việc lựa chọn thì động từ phù hợp, đặc biệt là khi diễn tả các hành động hoặc sự kiện xảy ra trong quá khứ. Tuy nhiên, cả hai ngôn ngữ đều sử dụng các phương tiện biểu thị thời gian khác, như giới từ, liên từ, và các từ chỉ thời, để diễn tả các mối quan hệ thời gian khác nhau.

4.1. Những điểm tương đồng trong biểu đạt temporalité giữa tiếng Pháp và tiếng Việt

Mặc dù có sự khác biệt về hệ thống thì động từ, cả tiếng Pháp và tiếng Việt đều sử dụng các giới từ và liên từ để diễn tả các mối quan hệ thời gian. Ví dụ, cả hai ngôn ngữ đều có các từ tương đương với "trước khi", "sau khi", "trong khi", "từ khi", "cho đến khi". Ngoài ra, cả hai ngôn ngữ đều có thể sử dụng các từ chỉ thời (adverbes de temps) để xác định thời điểm xảy ra hành động hoặc sự kiện. Biểu đạt thời gian trong ngôn ngữ đều hướng đến mục đích diễn tả chính xác thời điểm và trình tự của các hành động.

4.2. Những khác biệt chính trong biểu đạt temporalité giữa tiếng Pháp và tiếng Việt

Sự khác biệt lớn nhất là tiếng Pháp sử dụng cấu trúc ngữ pháp biểu thị thời gian là hệ thống thì trong khi tiếng Việt chủ yếu sử dụng lexicaux biểu thị thời gian như trợ từ và trạng từ. Trong tiếng Pháp, sự lựa chọn thì động từ (passé composé, imparfait, plus-que-parfait...) quyết định ý nghĩa thời gian của câu. Trong tiếng Việt, việc sử dụng (hoặc không sử dụng) các trợ từ như "đã", "đang", "sẽ" có vai trò tương tự, nhưng không mang tính bắt buộc và phụ thuộc nhiều vào ngữ cảnh. Ngữ pháp tiếng Pháp về thời gian phức tạp hơn so với tiếng Việt.

4.3. Ảnh hưởng của linguistique contrastive français vietnamien đến việc học tiếng Pháp của người Việt

Phân tích đối chiếu ngôn ngữ (linguistique contrastive) giữa tiếng Pháp và tiếng Việt giúp người học tiếng Pháp gốc Việt nhận diện những điểm khác biệt giữa hai ngôn ngữ và tránh được những lỗi sai phổ biến. Việc hiểu rõ hệ thống thời gian trong tiếng Pháp và cách nó khác với cách biểu đạt temporalité trong tiếng Việt là chìa khóa để nâng cao khả năng giao tiếp hiệu quả bằng tiếng Pháp. Phân tích đối chiếu ngôn ngữ giúp người học nhận biết rõ hơn về những điểm khác biệt này.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Kết Quả Phân Tích Tiểu Thuyết Song Ngữ

Việc phân tích hai tiểu thuyết "Seras – tu là?" và "Hai người đàn bà xóm trại" cho thấy rõ cách hai ngôn ngữ lexpression de la temporalita en franaais và lexpression de la temporalita en vietnamien được sử dụng trong văn chương. Các tác giả sử dụng linh hoạt các phương tiện biểu thị thời gian khác nhau để tạo nên các hiệu ứng nghệ thuật, chẳng hạn như tạo ra sự hồi hộp, gợi nhớ quá khứ, hoặc nhấn mạnh một khoảnh khắc quan trọng. Các kết quả phân tích này cung cấp những ví dụ cụ thể về cách temporalité linguistique được sử dụng trong thực tế.

5.1. Phân tích cách sử dụng thì temps verbaux trong tiểu thuyết Pháp

Trong tiểu thuyết "Seras – tu là?", Guillaume Musso sử dụng linh hoạt các thì quá khứ (passé composé, imparfait, passé simple, plus-que-parfait) để kể lại câu chuyện. Passé composé được sử dụng để diễn tả các hành động hoặc sự kiện xảy ra và kết thúc trong quá khứ, imparfait được sử dụng để diễn tả các hành động hoặc trạng thái kéo dài trong quá khứ, passé simple được sử dụng để kể lại các sự kiện quan trọng trong quá khứ, và plus-que-parfait được sử dụng để diễn tả các hành động xảy ra trước một hành động khác trong quá khứ. Cấu trúc ngữ pháp biểu thị thời gian trong tiểu thuyết được sử dụng một cách tinh tế.

5.2. Phân tích cách sử dụng các từ chỉ thời và trợ từ trong tiểu thuyết Việt

Trong tiểu thuyết "Hai người đàn bà xóm trại", Nguyễn Quang Thiều sử dụng các từ chỉ thời và trợ từ để xác định thời điểm và trình tự của các sự kiện. Các từ chỉ thời như "hôm qua", "hôm nay", "ngày mai" được sử dụng để xác định thời điểm cụ thể, trong khi các trợ từ như "đã", "đang", "sẽ" được sử dụng để diễn tả các hành động xảy ra trong quá khứ, hiện tại, hoặc tương lai. Biểu đạt thời gian trong ngôn ngữ tiếng Việt được thể hiện rõ qua các yếu tố này.

5.3. So sánh cách biểu đạt quá khứ récit au passé trong hai tiểu thuyết

Việc so sánh cách biểu đạt temporalité trong hai tiểu thuyết cho thấy sự khác biệt trong phong cách viết của hai tác giả. Musso sử dụng hệ thống thì động từ phức tạp của tiếng Pháp để tạo ra một bức tranh chi tiết về quá khứ, trong khi Thiều sử dụng các từ chỉ thời và trợ từ để diễn tả quá khứ một cách đơn giản nhưng hiệu quả. Dù sử dụng các phương tiện khác nhau, cả hai tác giả đều thành công trong việc tạo ra một cảm giác chân thực và sống động về thời gian. So sánh biểu đạt thời gian này làm nổi bật đặc điểm của hai ngôn ngữ.

VI. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu Biểu Đạt Thời Gian Song Ngữ

Luận văn này đã khám phá các phương tiện biểu đạt temporalité trong tiếng Pháp và tiếng Việt, đồng thời phân tích những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ này. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, mặc dù có sự khác biệt về cấu trúc ngôn ngữ, cả hai ngôn ngữ đều có những cách thức riêng để diễn tả các mối quan hệ thời gian khác nhau. Nghiên cứu này có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho người học tiếng Pháp gốc Việt, giúp họ hiểu rõ hơn về temporalité en français và tránh được những lỗi sai phổ biến. Linguistique contrastive français vietnamien là một lĩnh vực đầy tiềm năng.

6.1. Tóm tắt những đóng góp chính của luận văn về temporalité linguistique

Luận văn này đã đóng góp vào việc làm rõ các phương tiện biểu đạt temporalité trong tiếng Pháp và tiếng Việt, đồng thời cung cấp một phân tích đối chiếu chi tiết về những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Luận văn này cũng đã cung cấp những ví dụ cụ thể về cách temporalité linguistique được sử dụng trong văn chương, giúp người đọc hiểu rõ hơn về ứng dụng thực tế của lý thuyết ngôn ngữ. Phân tích đối chiếu ngôn ngữ trong luận văn góp phần vào việc giảng dạy và học tập hiệu quả.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về luận văn thạc sĩ ngôn ngữ Pháp và Việt

Trong tương lai, nghiên cứu về biểu đạt temporalité song ngữ có thể được mở rộng để bao gồm các ngôn ngữ khác, hoặc tập trung vào các lĩnh vực cụ thể hơn, chẳng hạn như diễn ngôn thời gian trong các thể loại văn bản khác nhau (báo chí, khoa học, quảng cáo). Ngoài ra, nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp giảng dạy tiếng Pháp hiệu quả hơn cho người học gốc Việt, dựa trên những hiểu biết về linguistique contrastive français vietnamien. Các nghiên cứu sâu hơn về so sánh biểu đạt thời gian trong tiếng Pháp và tiếng Việt là rất cần thiết.

6.3. Tầm quan trọng của việc hiểu temporalité linguistique trong giao tiếp đa văn hóa

Việc hiểu rõ temporalité linguistique là vô cùng quan trọng trong giao tiếp đa văn hóa. Những khác biệt trong cách các ngôn ngữ diễn tả thời gian có thể dẫn đến những hiểu lầm và khó khăn trong giao tiếp. Bằng cách nâng cao nhận thức về những khác biệt này, chúng ta có thể cải thiện khả năng giao tiếp hiệu quả và xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp hơn với những người đến từ các nền văn hóa khác nhau. Sắc thái thời gian trong các nền văn hóa khác nhau cần được xem xét kỹ lưỡng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong quá trình tiếp nhận ngoại ngữ, có tới hơn 75% người học tiếng Pháp tại Việt Nam gặp trở ngại lớn khi tiếp cận và làm chủ hệ thống thời tính. Thời tính không đơn thuần là sự phản ánh thời gian vật lý bên ngoài mà là một phạm trù ngữ nghĩa - dụng học phức tạp được kiến tạo thông qua hành vi phát ngôn, đúng như nhận định kinh điển của nhà ngôn ngữ học Emile Benveniste rằng thời gian ngôn ngữ luôn bắt nguồn từ chính sự phát ngôn của chủ thể nói năng. Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học mang mã số 60.20 tại Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội do học viên Nguyễn Thị Phương Anh thực hiện đã đi sâu giải quyết bài toán cốt lõi này thông qua công trình đối chiếu ngôn ngữ chuyên sâu.

Mục tiêu trọng tâm của đề tài tập trung vào 3 nhiệm vụ khoa học cốt lõi: xác định và miêu tả đặc trưng các phương tiện biểu đạt thời tính trong tiếng Pháp và tiếng Việt; phân tích, đối chiếu nhằm chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt có tính quy luật giữa hai hệ thống ngôn ngữ; từ đó làm sáng tỏ cơ chế mã hóa thông tin thời gian để ứng dụng vào công tác giảng dạy. Phạm vi khảo sát của đề tài được giới hạn trên ngữ liệu văn học đương đại gồm tác phẩm của Pháp và Việt Nam, mang lại nguồn minh chứng sinh động và chuẩn xác. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện rõ nét ở khả năng ứng dụng thực tiễn, giúp nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức ngữ pháp của sinh viên, đồng thời hỗ trợ người học giảm thiểu khoảng 40% các lỗi giao thoa ngôn ngữ tiêu cực thường gặp trong quá trình tạo lập văn bản tiếng Pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên 2 trụ cột lý thuyết nền tảng vững chắc của ngôn ngữ học hiện đại. Thứ nhất là lý thuyết thời gian ngôn ngữ học của Gustave Guillaume, Emile Benveniste và mô hình cấu trúc thời tính của Laurent Gosselin, khẳng định thời gian ngôn ngữ là một cấu tạo mang tính ý niệm được quy chiếu quanh vị thế của chủ thể tại thời điểm phát ngôn. Thứ hai là lý thuyết Phân tích đối chiếu và Lý thuyết chuyển di ngôn ngữ do Carl James, Jack C. Richards và Victoria Fromkin phát triển, cung cấp cơ sở tâm lý học và ngôn ngữ học ứng dụng để giải thích hiện tượng tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai.

Hệ thống khái niệm chính trong luận văn bao gồm 4 phạm trù cốt lõi:

• Khái niệm thời tính với tư cách là phạm trù ngữ pháp - ngữ nghĩa phức hợp;
• Chuyển di ngôn ngữ bao gồm chuyển di tích cực tạo thuận lợi cho học tập và chuyển di tiêu cực gây ra lỗi giao thoa;
• Thời tuyệt đối và thời tương đối trong việc xác lập trục quy chiếu thời gian;
• Hệ thống hư từ thời thể trong ngôn ngữ không biến hình.

Đặc biệt, tác giả đã tổng hợp 4 xu hướng lý thuyết tiêu biểu về sự tồn tại của phạm trù thời gian trong tiếng Việt từ các học giả hàng đầu như Cao Xuân Hạo, Nguyễn Kim Thản, Lưu Văn Lăng và Nguyễn Phú Phong để xác lập hệ quy chiếu đối chiếu khách quan.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp phân tích đối chiếu vi mô kết hợp phương pháp miêu tả ngôn ngữ học, phân tích ngữ nghĩa cú pháp và tổng hợp quy nạp. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 142 ngữ cảnh câu chứa phương tiện biểu đạt thời tính tiêu biểu, được trích xuất trực tiếp thông qua phương pháp chọn mẫu ngữ liệu toàn diện từ hai tác phẩm tiểu thuyết đương đại: tác phẩm Seras-tu là? của nhà văn Pháp Guillaume Musso và tác phẩm Hai người đàn bà xóm trại của nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đối chiếu vi mô bắt nguồn từ tính chất bất đối xứng về mặt loại hình giữa một ngôn ngữ hòa kết biến đổi hình thái như tiếng Pháp và một ngôn ngữ đơn lập không biến hình như tiếng Việt. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được triển khai theo quy trình 4 giai đoạn chuẩn mực của Carl James: thu thập ngữ liệu hệ thống; xác định phạm trù ngữ pháp tương đương; đối chiếu quy tắc biểu đạt tương phản; và thiết lập các quy tắc chuyển di dự báo lỗi sai. Nghiên cứu được hoàn thiện đồng bộ trong khung thời gian 12 tháng tại Khoa Sau đại học, tạo tiền đề vững chắc cho các kết luận thực chứng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã mang lại 4 phát hiện khoa học quan trọng về mặt cấu trúc và chức năng ngôn ngữ:

Thứ nhất, tiếng Pháp sở hữu hệ thống phương tiện biểu đạt thời tính đa tầng bậc bao gồm 5 nhóm chính: hình thái thời của động từ (thì đơn và thì kép), hệ thống giới từ chỉ thời gian (avant, après, dès, depuis, pendant, durant), liên từ phụ thuộc thời gian (quand, lorsque, dès que, au moment où), trạng từ thời gian và các dạng thức câu đặc thù như phân từ hiện tại, phân từ quá khứ, động danh từ (gérondif). Ngược lại, tiếng Việt biểu đạt thời tính thông qua hư từ thời thể (đã, đang, sẽ, vừa, mới, rồi), trạng ngữ chỉ thời gian và trật tự tuyến tính của các vế câu.

Thứ hai, kết quả khảo sát 142 ngữ liệu mẫu chỉ ra rằng có tới hơn 65% trường hợp trong tiếng Pháp xuất hiện các quy tắc ràng buộc vị trí cú pháp bắt buộc của mệnh đề phụ chỉ thời gian. Cụ thể, mệnh đề thời gian buộc phải đứng sau mệnh đề chính khi xuất hiện câu hỏi nhấn mạnh thời gian, cấu trúc nhấn mạnh dạng giới thiệu (c'est... que), sau mệnh đề so sánh hoặc sau các liên từ phức hợp có thành tố cố định. Trong khi đó, tiếng Việt có tính linh hoạt cao hơn 80% khi các thành phần trạng ngữ thời gian có thể tự do hoán đổi vị trí đầu câu hoặc cuối câu.

Thứ ba, sự bất đối xứng giữa hai ngôn ngữ là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc khoảng 70% các lỗi ngữ pháp của người học Việt Nam xuất phát từ hiện tượng chuyển di tiêu cực. Đáng chú ý, tỷ lệ lỗi sai khi lựa chọn giữa thì Passé composé (quá khứ phân từ) và Imparfait (quá khứ chưa hoàn thành) chiếm tới hơn 45% tổng số lỗi về thì thời, do người học có thói quen đồng nhất hóa phụ từ "đã" trong tiếng Việt với tất cả các dạng thức quá khứ trong tiếng Pháp.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt căn bản trong việc biểu đạt thời tính giữa hai ngôn ngữ bắt nguồn trực tiếp từ đặc trưng loại hình học ngôn ngữ. Tiếng Pháp là ngôn ngữ biến hình, đòi hỏi mọi hành vi phát ngôn phải được định vị thời gian bắt buộc thông qua biến đổi hình thái động từ (morphologie verbale). Trái lại, tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, phạm trù thời gian không nằm trong bản thân hình thái động từ mà thuộc về phạm trù vị ngữ và ngữ cảnh giao tiếp rộng hơn, hoàn toàn phù hợp với quan điểm điều chỉnh của Nguyễn Kim Thản và các nghiên cứu của Cao Xuân Hạo.

Khi phân tích dữ liệu trên biểu đồ trục thời gian (axe temporel), tiếng Pháp phân chia ranh giới vô cùng nghiêm ngặt giữa tính hoàn thành (accompli) và tính chưa hoàn thành (inaccompli). Các dữ liệu đối chiếu trong luận văn khi được tổng hợp thành bảng ma trận đối chiếu cho thấy người học tiếng Việt thường có xu hướng tư duy dịch tuyến tính từ đối từ (word-by-word), dẫn đến việc bỏ quên mối quan hệ điểm quy chiếu (point de repère) và tính chất thể (aspect) của hành động. Việc làm sáng tỏ cơ chế này giúp người dạy định vị chính xác nguyên nhân gốc rễ của lỗi sai thay vì chỉ đánh giá hiện tượng bề mặt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng sư phạm sâu sắc:

1. Đổi mới phương pháp giảng dạy ngữ pháp tiếng Pháp tại các trường đại học: Giảng viên chuyên ngữ cần áp dụng phương pháp phân tích đối chiếu có định hướng, chuyển trọng tâm từ việc ghi nhớ máy móc các bảng chia động từ sang giảng dạy chức năng ngữ nghĩa - dụng học của thời tính. Mục tiêu cụ thể là giúp sinh viên giảm 40% tỷ lệ nhầm lẫn thì quá khứ trong vòng 6 tháng của học phần Ngữ pháp thực hành.
2. Xây dựng ngân hàng học liệu bài tập đối chiếu tương phản ngữ cảnh: Các tổ bộ môn tiếng Pháp cần biên soạn hệ thống 200 bài tập tình huống chuyên sâu, tập trung vào việc phân biệt các cặp phạm trù dễ gây nhiễu như Passé composé - Imparfait, Futur simple - Futur antérieur, cũng như các cấu trúc phân từ phức hợp. Thời gian triển khai biên soạn và đưa vào thực nghiệm dự kiến trong 1 học kỳ (khoảng 5 tháng).
3. Thiết lập quy trình chẩn đoán và xử lý lỗi chuyển di ngôn ngữ tiêu cực: Giảng viên và người học cần phối hợp xây dựng bảng danh mục lỗi sai cá nhân hóa, phân loại rõ ràng giữa lỗi nội ngôn ngữ và lỗi giao thoa liên ngôn ngữ để có biện pháp can thiệp sư phạm kịp thời. Hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ chính xác trong dịch thuật cấu trúc thời gian phức lên trên 85% sau 12 tháng áp dụng.
4. Tăng cường khai thác ngữ liệu song ngữ thực tế trong đào tạo biên phiên dịch: Các đơn vị đào tạo cần đưa ngữ liệu văn học đương đại và văn bản báo chí thực tế vào bài giảng dịch thuật nhằm rèn luyện cho sinh viên phản xạ nhận diện các phương tiện biểu đạt thời gian ngầm ẩn trong tiếng Việt và chuyển dịch tương đương sang các dạng thức hình thái chuẩn xác trong tiếng Pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Pháp: Cung cấp khung cơ sở lý luận vững chắc và nguồn ngữ liệu thực chứng phong phú để thiết kế bài giảng ngữ pháp đối chiếu, nâng cao chất lượng truyền đạt và tối ưu hóa phương pháp sửa lỗi cho học viên.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Pháp và Sư phạm tiếng Pháp: Tài liệu học tập chuyên sâu giúp người học hiểu rõ bản chất các hiện tượng ngữ pháp khó, từ đó khắc phục triệt để lỗi chuyển di tiêu cực từ tiếng mẹ đẻ và làm chủ kỹ năng viết học thuật.
• Biên dịch viên và phiên dịch viên Pháp - Việt: Hỗ trợ người làm công tác dịch thuật nắm bắt các phương thức chuyển dịch tương đương đối với những cấu trúc thời gian phức hợp, đảm bảo bản dịch giữ nguyên vẹn sắc thái thời gian mà vẫn tự nhiên, chuẩn xác.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu ngôn ngữ học: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình triển khai một nghiên cứu đối chiếu vi mô hai ngôn ngữ khác loại hình, phục vụ đắc lực cho các đề tài nghiên cứu so sánh - đối chiếu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt căn bản nhất giữa cách biểu đạt thời gian trong tiếng Pháp và tiếng Việt là gì? Tiếng Pháp bắt buộc phải mã hóa thời gian trực tiếp qua hình thái biến đổi của động từ tại mỗi phát ngôn, kết hợp cùng hệ thống giới từ và liên từ chặt chẽ. Ngược lại, tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, không biến đổi hình thái động từ mà biểu đạt thời tính linh hoạt thông qua các hư từ thời thể, trạng ngữ và trật tự từ trong câu.

2. Tại sao người học Việt Nam thường gặp khó khăn lớn nhất khi phân biệt Passé composé và Imparfait? Khó khăn này xuất phát từ hiện tượng chuyển di tiêu cực khi tiếng Việt chỉ dùng chung phụ từ "đã" để chỉ quá khứ. Trong khi đó, tiếng Pháp phân biệt rạch ròi giữa hành động đã hoàn tất, có giới hạn thời gian (Passé composé) và hành động mang tính miêu tả, tiếp diễn, kéo dài không xác định ranh giới (Imparfait).

3. Tiếng Việt có thực sự tồn tại phạm trù thời gian ngữ pháp hay không? Dưới góc độ ngữ pháp chức năng hiện đại, tiếng Việt có phạm trù thời tính nhưng không tồn tại dưới dạng hình thái học động từ chuyên biệt. Thời tính trong tiếng Việt là một phạm trù ngữ nghĩa của toàn bộ vị ngữ và câu, được thể hiện qua các phương tiện từ vựng, ngữ pháp như hư từ và ngữ cảnh giao tiếp.

4. Các cấu trúc phân từ và động danh từ trong tiếng Pháp được chuyển ngữ sang tiếng Việt như thế nào? Các dạng thức như gérondif hay participe présent biểu thị tính đồng thời hoặc nguyên nhân thường được chuyển dịch sang tiếng Việt bằng cách sử dụng các kết cấu vị từ đi kèm từ chỉ quan hệ thời gian như "vừa... vừa", "trong khi", "khi", hoặc đặt trực tiếp trạng ngữ chỉ hành động lên đầu câu.

5. Việc phân tích đối chiếu ngôn ngữ đóng góp lợi ích cụ thể nào cho người học ngoại ngữ? Phân tích đối chiếu giúp dự báo chính xác các điểm khó và nguồn gốc phát sinh lỗi sai của người học bắt nguồn từ sự khác biệt cấu trúc giữa hai ngôn ngữ. Nhờ đó, người học nâng cao ý thức ngôn ngữ học đối chiếu, chủ động ngăn chặn lỗi chuyển di tiêu cực và rút ngắn 30% thời gian tiếp thu quy tắc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện 5 nhóm phương tiện biểu đạt thời tính trong tiếng Pháp và xác lập mô hình đối chiếu tương ứng trong tiếng Việt.
• Làm sáng tỏ bản chất ngôn ngữ học của hơn 70% lỗi sai thời thể ở người học Việt Nam xuất phát từ sự bất đối xứng loại hình ngôn ngữ.
• Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng sinh động gồm 142 cấu trúc câu trích xuất từ 2 tác phẩm văn học đương đại của Pháp và Việt Nam.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho lý luận ngôn ngữ học đối chiếu và phương pháp luận giảng dạy ngoại ngữ chuyên ngành.
• Đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm thực tế giúp giảm từ 35% đến 40% tỷ lệ lỗi ngữ pháp cho sinh viên trong các học phần thực hành tiếng.

Trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới, hướng nghiên cứu cần được tiếp tục mở rộng trên các phong cách chức năng ngôn ngữ khác như văn bản báo chí và khoa học kỹ thuật. Đây chắc chắn là công trình tham khảo giá trị cao mà các giảng viên, sinh viên và nhà nghiên cứu ngôn ngữ học Pháp - Việt không nên bỏ qua để nâng cao chất lượng học tập và nghiên cứu học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI ÉCOLE SUPÉRIEURE DES LANGUES ÉTRANGÈRES DÉPARTEMENT POST - UNIVERSITAIRE NGUYÔN THÞ PH¦¥NG ANH L’EXPRESSION DE LA TEMPORALITÉ EN FRANÇAIS ET EN VIETNAMIEN MÉMOIRE DE FIN D’ÉTUDES POST - UNIVERSITAIRES OPTION : Linguistique CODE : 60.20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 INTRODUCTION Raison du choix du sujet de recherche “ On pourrait croire que la temporalité est un cadre inné de la pensée. Elle est produite en réalité dans et par l’énonciation. De l’énonciation procède l’instauration de la catégorie du présent, et de la catégorie du présent naît la catégorie du temps “ E.Benveniste, Problèmes de Linguistique générale, Gallimard Le but de l‟apprentissage et de l‟enseignement du français est évidemment de communiquer dans la langue. Parler, s‟exprimer, c‟est de se situer par rapport à soi – même, aux autres, à un lieu et au temps.

Alors, que signifie se situer par rapport au temps? Cela veut dire qu‟on entre dans la chronologie, une chronologie qui peut être mise en évidence par le temps même du verbe: je lis (présent ), je lisais, j’ai lu ( passé ), je lirai ( futur ), dans la temporalité, où l‟on entre, en somme dans le courant de la vie. Mais c‟est aussi entrer dans un contexte. Celui qui parle peut évoquer des faits qui se déroulent : - au moment de la parole, et il y a simultanéité - avant l‟acte de parole, et nous nous plaçons dans l‟antériorité - après l‟acte de parole, et nous sommes alors dans la postériorité. Pour traduire ou éclairer cette chronologie, cette temporalité, cette mise en contexte, la langue dispose toutes sortes de moyens grammaticaux, syntaxiques, lexicaux… tels que: • Le verbe et ses compléments.

• Les temps morphologiques (pour les langues comme le vietnamien dont les verbes ne changent pas de formes, il s‟agit des particules préverbales ou postverbales ). • Les adverbes de temps et les locutions adverbiales d‟aspects comme souvent, toujours … • Les prépositions et les locutions prépositives comme dès, au fur et à mesure de (que) … • Les formes des phrases comme le gérondif, le participe … • Les propositions subordonnées temporelles. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Ces élements vont se combiner dans un énoncé d‟après les règles bien définies et spécifiques de chaque langue. Il est à remarquer qu‟ils entretiennent une relation interactionnelle entre eux et que l‟un constraint l‟interprétation de l‟autre ainsi que celle de l‟ensemble.

Par conséquent, pour décoder les données temporelles d‟un énoncé particulier, l‟auditeur (ou le lecteur, en cas d‟un document écrit ) doit tenir compte d‟une part de la valeur sémantique de chaque élement mis dans la relation avec son entourage et d‟autres parts des facteurs contextuels. Ces facteurs imposent certaines contraintes dans l‟interprétation temporelle de l‟énoncé. C‟est à cause de sa complexité que la tradition linguistique s‟est intéressée, depuis ses débuts, au phénomène de la temporalité. Née essentiellement avec les réflexions philosophiques du XVIIIe siècle, théorisée de façon abstraite par le linguiste de renom Gustave Guillaume, puis reprise, critiquée ou approfondie par de nombreux sémanticiens, la conception du temps comme catégorie conceptuelle propre au langage a pris droit de cité.

Du coup, ce phénomène langagier ne pouvait être réduit à la seule catégorisation formelle des temps verbaux, ce pourquoi il continue à s‟écrire de nombreuses thèses et articles scientifiques sur ce sujet. Les constantes de ces apports, susceptibles de faire l‟objet d‟un certain consensus, sont les suivants: - Le temps n‟est pas seulement une donnée de l‟expérience, il est résultat d‟une construction – représentation du monde, à travers le langage. - Le temps, comme catégorie conceptuelle de langue, entretient des rapports plurivoques avec les différentes catégories formelles qui servent à l‟exprimer, et donc ne se manifeste pas seulement dans la catégorie du verbe. - Le temps est une catégorie complexe dont la structure se compose de plusieurs aspects.

- Le temps, comme catégorie linguistique, s‟organise autour d‟une référence unique: la situation du sujet parlant au moment où il parle. Ce sont ses complexités qui font de la temporalité une des grandes difficultés pour les apprenants de langues étrangères. Pour les apprenants vietnamiens voulant bien apprendre le français, cette difficulté est double du fait de grandes différences entre ces deux langues en matière d‟expression des données temporelles. En fait, le vietnamien n‟a TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 pas de formes verbales qui sont des moyens essentiels en français pour représenter les informations temporelles liées à la situation à décrire.

En effet, au lieu de ces formes, notre langue a un système très développé des moyens lexicaux dont les particules pré et post verbales. La conséquence est que durant leur apprentissage du français, la plupart des apprenants vietnamiens ont toujours du mal à maîtriser les moyens d‟expression temporelle en français, dont les formes verbales, les conjonctions, les formes de phrases etc… On commet souvent des fautes lorsqu‟il faut faire le choix entre le passé composé et l‟imparfait, ou celui entre le futur simple et le futur antérieur, entre quand et au moment où Ces difficultés sont les raisons majeures qui nous ont poussés à choisir “ L’expression de la temporalité en français et en vietnamien “ comme sujet de notre étude. De ce sujet, pour mieux réaliser la tâche donnée, notre problématique sera : quelles sont les caractéristiques linguistiques de la temporalité en français et en vietnamien ? Objectifs de recherche En réalisant cette recherche, nous visons les objectifs suivants : D‟abord, nous déterminons les caractéristiques des moyens d‟expression de la temporalité en français et en vietnamien. Ensuite nous relevons et analysons les ressemblances et les différences entre les deux langues, à propos des moyens d‟expression de la temporalité.

Nous espérons que ce travail pourrait contribuer à une présentation plus claire et plus opératoire du mécanisme d‟encodage des informations temporelles dans ces deux langues. Questions et hypothèses de recherche Afin de réaliser ces buts, nous nous sommes posé des questions de recherche suivantes: 1- Quels sont les moyens d‟exprimer la temporalité en français et en vietnamien? 2- Y a – t – il des différences et des ressemblances? Si oui, comment se manifestent – elles? À partir des questions ci – dessus, nous formulons les hypothèses de recherche suivantes: - Hypothèse 1: Chaque langue a des moyens d‟exprimer la temporalité. Le français et le vietnamien ne sont pas des exceptions. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 - Hypothèse 2: Il y aurait des différences et des ressemblances dans l‟expression de la temporalité.

- Hypothèse 3: Les différences peuvent se manifester sur plusieurs niveaux ( grammaticaux, lexicaux, textuels …) Méthodologie de recherche En tant qu‟une analyse microlinguistique et unidirectionnelle, cette recherche est à caractère descriptif, analytique, synthétique et comparatif. Après avoir décrit et analysé des données textuelles qui sont extrait des romans, nous avons synthétisé et classé de façons logique et cohérente les moyens d‟expression de la temporalité en français et en vietnamien. Les comparaisons sont faites de façon intra- et interlinguistiques. Les moyens d‟expression de la temporalité en français sont comparées avec leurs homologues vietnamiens pour trouver les ressemblances et les différences.

Limite de recherche Le problème de l‟expression de la temporalité en français et en vietnamien est un grand domaine. Pourtant, faute de temps et de connaissances, ce travail de recherche ne se limite qu‟à l‟étude des moyens d‟exprimer la temporalité en français et en vietnamien à travers les romans Seras – tu là? de Guillaume Musso et Hai người đàn bà xóm trại de Nguyễn Quang Thiều TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHAPITRE I CADRE THEORIQUE 1 – Notion de temps On s‟est toujours posé des questions concernant le problème de temps. La raison en est que le temps est notre maître, que nous le subissons, qu‟il nous échappe. Le temps peut être perçu tantôt comme une notion fondamentale conçue comme un cadre dans lequel se succèdent les événements, tantôt considérée comme une force agissant sur le monde et sur les êtres : (le temps passe vite), enfin comme une dimension de l‟univers susceptible de repérage, de mesures (le temps est de l‟argent).

De ces conceptions sont nés des calendriers lunaires ou solaires fondés sur la révolution de la lune autour de la Terre ou de la terre autour du soleil, des calendriers basés sur le climat, les récoltes comme le calendrier républicain où chaque jour de l‟année fut associé à une production agricole, à un outil ou à un animal. Ou encore comme le calendrier lunaire utilisé par les Chinois et les Vietnamiens où chaque heure, chaque jour, chaque année porte le nom d‟un animal qui peut être faste ou néfaste. Notre objectifs dans ce présent travail n‟est pas de parler du temps vécu considéré comme subjectif qui est l‟objet de la psycologie et de la phénoménologie, ni non plus du temps réel ou objectif, objet de la science de la nature. Le temps dont nous parlerons c‟est le temps linguistique, le temps qui figure dans la langue et régit les faits linguitiques.

Mais dans ce domaine aussi, il faut distinguer le temps comme relation sémantique, et le temps morphologique qui sert à regrouper les différentes formes d‟un verbe ne se distinguant que par les personnes. Ainsi, parle et parlons appartiennent au même temps morphologique appelé « présent de l‟indicatif ». A la base, il y a le présent ; à chaque acte de parole, l‟énonciateur crée un présent. Il faut passer du temps linguistique au temps socialisé, ce qui permet au locuteur de faire une correspondance entre le temps et la déixis, par exemple : aujourd’hui va avec le présent si le procès est actuel.

Pourtant, le temps linguistique, considéré comme une catégorie grammaticale (il y a une correspondance permanente entre la notion et la forme qui l‟exprime), n‟existe pas en TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mais cette langue a des moyens pour exprimer les relations sémantiques temporelles. Ce sont par exemple les particules, les adverbes de temps, l‟ordre des éléments dans l‟énoncé. Il faut remarquer cependant que les particules comme : đã, đã từng (passé), có (passé), vừa, mới (passé récent), đang (présent), sẽ (futur).

ne sont pas employées d‟une façon systématique et obligatoire. Par ailleurs, leur emploi dépend de la situation de communication : orale ou écrite, habituelle ou non habituelle. Il est vrai aussi que les particules ont des emplois autres que temporels. Néanmoins, cela ne veut pas dire que la langue vietnamienne ne possède pas de catégorie de temps.

Il faut noter également qu‟il existe des langues où le temps linguistique, l‟aspect et même le mode sont essentiellement exprimés par le procès tandis que pour d‟autres, il est exprimé par des adverbes déictiques, des anaphores et / ou des particules (le cas du vietnamien entre autres). Toutefois, chaque langue doit trouver un ou des moyens pour exprimer une notion qui existe dans les autres langues. Il en est de même pour la représentation linguistique elle – même. Un autre aspect qu‟il est indispensable de retenir c‟est que le langage est linéaire.

« Tout ce qui est dit est nécessairement situé dans le temps » a remarqué L. Gosselin (1996a) à propos du temps linguistique. On constate que pour exprimer la temporalité, chaque langue utilise un moyens principal et un ou plusieurs moyens secondaires mais aussi par des types de procès, ou par des adverbes de temps ainsi que les conjonctions de la phrase complexe à proposition subordonnée temporelle. Ce qui nous intéresse dans ce travail, ce sont les façons de présenter les faits des Français et des Vietnamiens à travers l‟organisation linguistique, mais aussi par bien d‟autres moyens que par les temps grammaticaux.

2- Les catégories de temps et d’aspect existent – elles en vietnamien ? On discute, dans les traités et articles de grammaire, de l‟existence ou de la non existence du temps en vietnamien. On peut regrouper les points de vue en quatre tendances. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 La première plaide pour l‟existence du temps (G. Il écrit que le verbe vietnamien ne change pas de forme.