CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH 1. Tài chính doanh nghiệp và các quyết định tài chính 1. Định nghĩa tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp là phương thức huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính của doanh nghiệp nhằm đạt được những mục tiêu trong hoạt động kinh doanh.
Hoạt động tài chính là một mặt hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt tới các mục tiêu của doanh nghiệp đề ra. Các hoạt động này gắn liền với việc tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động chuyển hóa của quỹ tiền tệ thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp, đều diễn ra trên cơ sở các quyết định chủ quan của nhà quản trị doanh nghiệp. Các quyết định tài chính Tương tự với các cá nhân đưa ra các lựa chọn trong cuộc sống thường ngày, doanh nghiệp cũng là một thực thể đơn lẻ cũng phải đưa ra các quyết định tài chính hợp lý đảm bảo cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị. Trong đó bao gồm ba quyết định tài chính chủ yếu: Quyết định đầu tư, quyết định huy động vốn và quyết định phân phối lợi nhuận.
Quyết định đầu tư là những quyết định liên quan đến tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản (tài sản cố định và tài sản lưu động). Quyết định đầu tư ảnh hưởng đến phần tài sản trên bảng cân đối kế toán. Các quyết định đầu tư chủ yếu của doanh nghiệp là: + Quyết định đầu tư tài sản lưu động: Quyết định tồn quỹ, quyết định tồn kho, quyết định chính sách bán hàng, quyết định đầu tư tài chính ngắn hạn… 5 + Quyết định đầu tư tài sản cố định: Quyết định mua sắm tài sản cố định, quyết định đầu tư dự án, quyết định đầu tư tài chính dài hạn… + Quyết định quan hệ cơ cấu giữa đầu tư tài sản lưu động và đầu tư tài sản cố định: Quyết định sử dụng đòn bẩy kinh doanh, quyết định điểm hòa vốn. Quyết định đầu tư được xem là quyết định quan trọng nhất trong các quyết định tình chính bởi nó tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.
Khi có một quyết định đầu tư phù hợp sẽ góp phần làm tăng giá trị của doanh nghiệp, qua đó là tăng giá trị tài sản cho chủ sở hữu và ngược lại. Quyết định huy động vốn là những quyết định liên quan đến việc nên lựa chọn nguồn vốn nào để cung cấp cho các quyết định đầu tư. Quyết định nguồn vốn tác động đến phần Nguồn vốn trên bảng cân đối kế toán. Các quyết định huy động vốn chủ yếu của doanh nghiệp bao gồm: + Quyết định huy động vốn ngắn hạn: Quyết định vay ngắn hạn hay sử dụng tín dụng thương mại.
+ Quyết định huy động vốn dài hạn: Quyết định sử dụng nợ dài hạn thông qua vay dài hạn ngân hàng hay phát hành trái phiếu công ty; quyết định phát hành vốn cổ phần (cổ phần phổ thông hay cổ phần ưu đãi); quyết định quan hệ cơ cấu giữa nợ và vốn chủ sở hữu (đòn bẩy tài chính); quyết định vay để mua hoặc thuê tài sản… Các quyết định huy động vốn là một thách thức lớn đối với các nhà quản trị tài chính của doanh nghiệp. Ta cần phải nắm bắt được những lợi thế và hạn chế của các công cụ huy động vốn. Mặt khác, việc đánh giá chính xác tình hình hiện tại và dự báo đúng đắn diễn biến thị trường - giá cả trong tương lai sẽ là điều cần thiết để doanh nghiệp phát triển thuận lợi sau khi đã thành công huy động vốn. Quyết định phân chia lợi nhuận là về việc phân chia cổ tức hay chính sách cổ tức của doanh nghiệp.
Các nhà quản trị tài chính sẽ phải lựa chọn giữa việc giữ lại lợi nhuận sau thuế để tái đầu tư hay để phân chia cổ tức. Những quyết định này liên quan đến việc doanh nghiệp nên theo đuổi một chính sách cổ tức như thế nào 6 và liệu chính sách cổ tức có tác động như thế nào đến giá trị doanh nghiệp hay giá cổ phiếu của công ty trên thị trường. Ngoài ba quyết định tài chính chủ yếu phía trên, doanh nghiệp còn có rất nhiều loại quyết định khác như: Quyết định mua bán - sáp nhập doanh nghiệp, quyết định phòng ngừa rủi ro tài chính… Tùy theo từng trường hợp hay căn cứ mà sẽ có rất nhiều các cách phân chia quyết định tài chính khác nhau. Quản trị tài chính 1.
Định nghĩa quản trị tài chính Quản trị tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn, đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định tài chính nhằm đạt được các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp. Mặt khác, bởi việc quản trị tài chính đều phải gắn liền với các quyết định tài chính, do đó ta có thể nhìn nhận việc quản trị tài chính doanh nghiệp là quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện, điều chỉnh và kiểm soát quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp. Quản trị tài chính doanh nghiệp bao gồm các hoạt động liên quan đến việc đầu tư, mua sắm, tài trợ và quản lý tài sản của doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra. Vai trò của quản trị tài chính trong doanh nghiệp Với việc hoạt động trong nền kinh tế nhiều thành phần theo cơ chế thị trường, doanh nghiệp phải thực hiện tự chủ hoàn toàn về sản xuất kinh doanh và về tài chính cũng như phải tự đối mặt với nhiều thách thức khác.
Do đó, hoạt động của doanh nghiệp phải được đặt trên cơ sở công tác hoạch định cả về chiến lược dài hạn và chiến thuật ngắn hạn: + Về mặt chiến lược: Doanh nghiệp cần xác định được mục tiêu dài hạn và kế hoạch thực hiện như thực hiện một dự án đầu tư mới, phát hành cổ phiếu để huy động vốn… + Về mặt chiến thuật: Là các quyết định gắn liền trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đạt được tối đa hóa giá trị trong khi chi 7 phí tối thiểu như việc trong việc mua mới tài sản hay thuê tài sản, nới lỏng hay thắt chặt chính sách tín dụng… Trong quá trình phát triển việc đưa ra các quyết định về chiến lược và chiến thuật chắc chắn là vô cùng phức tạp và gian nan. Tình hình tài chính liên quan và ảnh hưởng tới tất cả các hoạt động của doanh nghiệp. Ví dụ, trong quá trình thực hiện kế hoạch doanh nghiệp lựa chọn việc mua mới tài sản dẫn tới thiếu hụt về nguồn vốn lưu động dẫn tới doanh nghiệp phải tiếp tục thực hiện sản xuất kinh doanh trong điều kiện khó khăn, không thể bứt phá trong ngắn hạn; hoặc nếu áp dụng chính sách tín dụng nới lỏng sai thời điểm thì sẽ đối mặt với việc khó thu hồi vốn hay bị chiếm dụng trong thời gian dài. Qua đó ta thấy được vai trò của việc quản trị tài chính doanh nghiệp là vô cùng cần thiết và ngày càng trở nên quan trọng đối với sự phát triển của đơn vị.
Nội dung quản trị tài chính của công ty Quản trị tài chính doanh nghiệp bao hàm các nội dung chủ yếu sau: + Đánh giá và lựa chọn quyết định đầu tư; + Xác định nhu cầu vốn và tổ chức huy động vốn đáp ứng kịp thời, đủ nhu cầu vốn cho các hoạt động của doanh nghiệp; + Sử dụng hiệu quả số vốn hiện có, quản lý chặt chẽ các khoản thu, chi và đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp; + Thực hiện phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp; + Kiểm soát tình hình hoạt động của doanh nghiệp; + Thực hiện kế hoạch hóa tài chính. TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Định nghĩa tình hình tài chính Tình hình tài chính là thực trạng về nguồn tài chính của một công ty hay doanh nghiệp được thể hiện trên sổ sách của đơn vị. Tình trạng tài chính phản ánh khả năng của đơn vị trong việc thanh toán các khoản nợ, duy trì hoạt động kinh doanh và đầu tư phát triển… 8 Một công ty hay doanh nghiệp sẽ được xếp loại vào một trong ba tình trạng: Tình trạng ổn định, bất ổn và kiệt quệ.
Cụ thể như sau: + Tình trạng tài chính ổn định: Là khi công ty có nguồn tài chính dồi dào, có khả năng thanh toán các khoản nợ đúng hạn, có lợi nhuận cao và có tiềm lực để đầu tư mở rộng hoạt động; + Tình trạng tài chính bất ổn: Là khi công ty gặp khó khăn về nguồn tài chính, có nguy cơ không thanh toán được các khoản nợ, có lợi nhuận thấp hoặc thua lỗ và có rủi ro cao trong hoạt động kinh doanh; + Tình trạng tài chính kiệt quệ: Là khi công ty không còn khả năng thanh toán các khoản nợ và chi phí hoạt động, phải cắt giảm nhân sự và sản xuất, phải bán tài sản để xoay xở và có nguy cơ phá sản. Các nội dung đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp 1. Tình hình quy mô và cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp Để đánh giá được tình hình tài chính của doanh nghiệp thì trước hết ta cần phải hiểu được cơ cấu nguồn vốn, cách doanh nghiệp đang phân bổ chúng và hoạt động tài trợ (cách sử dụng các nguồn vốn). Nguồn vốn của doanh nghiệp để tài trợ cho nhu cầu vốn gồm hai nguồn được phản ánh trên Bảng cân đối kế toán là Vốn chủ sở hữu và Nợ phải trả.
Để phản ánh mối quan hệ giữa Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu, ta cần phải sử dụng hệ số cơ cấu nguồn vốn. Đây là một nhóm hệ số vô cùng quan trọng với nhà quản trị, các chủ nợ và người cho vay. Cụ thể như sau: + Với nhà quản trị: Thông qua hệ số nợ cho thấy sự độc lập về tài chính, mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính và rủi ro tài chính có thể gặp phải để từ đó có sự điều chỉnh về chính sách tài chính phù hợp; + Với chủ nợ: Xem xét hệ số nợ của doanh nghiệp để thấy được sự an toàn của khoản cho vay để đưa ra các quyết định cho vay và thu hồi nợ; + Với nhà đầu tư: Đánh giá hệ số nợ để thấy được mức độ rủi ro của doanh nghiệp và từ đó cân nhắc việc đầu tư.