Nghiên cứu Khó khăn trong Diễn đạt Nói của Sinh viên Anh học Tiếng Pháp tại ĐHNN

Luận văn: Nghiên cứu khó khăn trong diễn đạt tiếng Pháp của sinh viên tiếng Anh tại ULEI UNH. Phân tích chuyên sâu về ngôn ngữ & văn minh Pháp.

• Tác giả: Phạm Trường Xuân
• Người hướng dẫn: Pr. Phạm Thị Thật
• Trường học: Université Nationale de Hanoi - Université de Langues et d’Études Internationales
• Chuyên ngành: Didactique et méthodologie de l’enseignement du français
• Đề tài: Étude Des Difficultés En Expression Orale Des Étudiants D’anglais Débutant En Français
• Loại tài liệu: Mémoire de master
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• INTRODUCTION
• 1. Chapitre 1: FONDEMENT THÉORIQUE
• 1.1. Compétence de la communication
• 1.1.1. Définition
• 1.1.2. Paramètre de la communication
• 1.2. Compétence de communication
• 1.2.1. Composantes de la compétence de communication
• 1.2.1.1. La composante linguistique
• 1.2.1.2. La composante discursive
• 1.2.1.3. La composante référentielle
• 1.2.1.4. La composante socioculturelle
• 1.2.2. Valeur pragmatique de la compétence de communication
• 1.3. Communication orale
• 1.4. Expression orale
• 1.4.1. Définition
• 1.4.2. Paramètres de l’expression orale

Tóm tắt

I. Tổng quan về khó khăn trong diễn đạt nói tiếng Pháp Bối cảnh

Tại Việt Nam, tiếng Anh ngày càng chiếm vị trí quan trọng, khiến số lượng học sinh học tiếng Pháp giảm sút. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các khoa tiếng Pháp, buộc họ phải tuyển sinh cả sinh viên có nền tảng tiếng Anh. Tuy nhiên, việc dạy và học tiếng Pháp cho đối tượng này gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong diễn đạt nói tiếng Pháp. Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu những khó khăn đó, nguyên nhân và đề xuất giải pháp. Các câu hỏi đặt ra là: Những khó khăn trong diễn đạt nói tiếng Pháp của sinh viên Anh là gì? Nguyên nhân của những khó khăn này là gì? Biện pháp nào để giúp họ cải thiện kỹ năng diễn đạt nói? Giả thuyết được đưa ra là các khó khăn này thuộc về tâm lý, động lực, ngôn ngữ, xã hội và văn hóa. Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm: sự tương tác giữa tiếng Anh, tiếng mẹ đẻ và tiếng Pháp; bối cảnh học tập; tài liệu và phương pháp giảng dạy. Một phương pháp giảng dạy phù hợp có thể giúp họ cải thiện khả năng diễn đạt nói. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp thu thập tài liệu, quan sát trực tiếp và khảo sát bằng bảng hỏi và phỏng vấn. Mục tiêu là xác định những khó khăn trong diễn đạt nói và đề xuất các giải pháp cải thiện việc dạy và học diễn đạt nói tiếng Pháp. Cấu trúc của nghiên cứu bao gồm ba chương: cơ sở lý thuyết, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp sư phạm. Phạm Trường Xuân đã thực hiện nghiên cứu này tại Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2010.

1.1. Tầm quan trọng của diễn đạt nói tiếng Pháp trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, giao tiếp tiếng Pháp hiệu quả ngày càng trở nên quan trọng. Khả năng diễn đạt nói tiếng Pháp không chỉ phục vụ cho học tập mà còn mở ra cơ hội nghề nghiệp trong các lĩnh vực như du lịch, ngoại giao, dịch thuật, v.v. Sinh viên có khả năng diễn đạt nói tiếng Pháp tốt sẽ tự tin hơn trong giao tiếp, học tập và làm việc. Do đó, việc nghiên cứu và tìm ra giải pháp cho những khó khăn mà sinh viên gặp phải là vô cùng cần thiết. Cần chú trọng phát triển kỹ năng diễn đạt nói cho sinh viên, giúp họ tự tin giao tiếp tiếng Pháp trong mọi tình huống.

1.2. Sự khác biệt giữa diễn đạt nói tiếng Pháp và tiếng Anh ảnh hưởng đến sinh viên

Sự khác biệt giữa hệ thống ngữ âm, ngữ pháp tiếng Pháp cho người Anh và cấu trúc câu giữa tiếng Pháp và tiếng Anh gây ra nhiều khó khăn cho sinh viên. Ví dụ, ngữ điệu, âm mũi trong tiếng Pháp khác biệt hoàn toàn so với tiếng Anh, đòi hỏi sinh viên phải luyện tập kỹ lưỡng. Cấu trúc câu tiếng Pháp thường phức tạp hơn, với sự xuất hiện của giống và số của danh từ, tính từ, khiến sinh viên bối rối. Theo tài liệu gốc, sự khác biệt này có thể dẫn đến sai lầm thường gặp khi nói tiếng Pháp do ảnh hưởng từ tiếng Anh, làm giảm hiệu quả giao tiếp tiếng Pháp.

II. Top 5 khó khăn trong diễn đạt nói tiếng Pháp Thách thức

Nghiên cứu cho thấy sinh viên Anh gặp nhiều khó khăn trong diễn đạt nói tiếng Pháp, bao gồm: (1) Phát âm tiếng Pháp cho người Anh không chuẩn, đặc biệt là các âm mũi và âm 'r'. (2) Thiếu từ vựng tiếng Pháp cho người Anh để diễn đạt ý tưởng một cách chính xác. (3) Áp dụng sai ngữ pháp tiếng Pháp cho người Anh, đặc biệt là chia động từ và sử dụng giới từ. (4) Rào cản tâm lý khi học tiếng Pháp, như sợ sai và thiếu tự tin. (5) Ít có cơ hội luyện nói tiếng Pháp cho người Anh trong môi trường thực tế. Những khó khăn này ảnh hưởng đến sự tự tin nói tiếng Pháp và khả năng giao tiếp tiếng Pháp hiệu quả. Cần có các giải pháp sư phạm để giúp sinh viên vượt qua những khó khăn này. Theo tài liệu, sinh viên thường cảm thấy bối rối khi phải sử dụng một hệ thống ngôn ngữ khác hoàn toàn so với tiếng mẹ đẻ của họ.

2.1. Ảnh hưởng của phát âm tiếng Anh cho người Anh đến phát âm tiếng Pháp chuẩn

Hệ thống ngữ âm của tiếng Anh và tiếng Pháp khác biệt đáng kể. Tiếng Pháp có nhiều âm mũi và âm 'r' rung mà tiếng Anh không có. Điều này khiến sinh viên Anh gặp khó khăn trong việc phát âm chuẩn tiếng Pháp. Ảnh hưởng của tiếng Anh có thể dẫn đến việc sinh viên phát âm sai, làm giảm khả năng giao tiếp tiếng Pháp hiệu quả. Cần có các bài tập luyện phát âm tiếng Pháp chuyên biệt để giúp sinh viên khắc phục khó khăn này. Giáo viên nên tập trung vào việc sửa lỗi phát âm và cung cấp phản hồi kịp thời.

2.2. Thiếu từ vựng tiếng Pháp cho người Anh và ảnh hưởng đến sự lưu loát khi nói tiếng Pháp

Vốn từ vựng tiếng Pháp hạn chế là một trong những khó khăn lớn nhất mà sinh viên Anh gặp phải khi diễn đạt nói tiếng Pháp. Họ thường gặp khó khăn trong việc tìm từ thích hợp để diễn tả ý tưởng của mình, dẫn đến sự ngập ngừng và thiếu lưu loát. Việc học thuộc lòng từ vựng là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải học cách sử dụng từ vựng trong ngữ cảnh cụ thể. Giáo viên nên khuyến khích sinh viên đọc nhiều tài liệu tiếng Pháp và sử dụng từ điển thường xuyên để mở rộng vốn từ vựng.

2.3. Áp dụng sai ngữ pháp tiếng Pháp cho người Anh và ảnh hưởng đến giao tiếp tiếng Pháp

Cấu trúc ngữ pháp tiếng Pháp khác biệt so với tiếng Anh, đặc biệt là chia động từ, sử dụng giới từ và sự hòa hợp giữa giống và số. Sinh viên Anh thường mắc lỗi khi áp dụng cấu trúc ngữ pháp tiếng Anh vào tiếng Pháp, dẫn đến câu sai và khó hiểu. Việc nắm vững các quy tắc ngữ pháp cơ bản là rất quan trọng, nhưng quan trọng hơn là phải luyện tập sử dụng ngữ pháp trong các bài tập thực hành. Giáo viên nên cung cấp các bài tập ngữ pháp đa dạng và sửa lỗi cho sinh viên một cách chi tiết.

III. Cách cải thiện khả năng diễn đạt tiếng Pháp Giải pháp

Để giúp sinh viên Anh cải thiện khả năng diễn đạt nói tiếng Pháp, cần áp dụng các phương pháp sư phạm hiệu quả, bao gồm: (1) Tạo môi trường học tập thân thiện và khuyến khích. (2) Sử dụng các hoạt động luyện nói tiếng Pháp đa dạng và thú vị. (3) Cung cấp phản hồi chi tiết và mang tính xây dựng về phát âm, từ vựng và ngữ pháp. (4) Khuyến khích sinh viên sử dụng tiếng Pháp ngoài lớp học. (5) Giúp sinh viên vượt qua rào cản tâm lý và xây dựng sự tự tin nói tiếng Pháp. Theo tài liệu gốc, việc tạo ra một môi trường học tập thoải mái và không phán xét là rất quan trọng để giúp sinh viên vượt qua rào cản tâm lý và tự tin hơn khi nói tiếng Pháp.

3.1. Tạo môi trường học tập thân thiện và khuyến khích tự tin nói tiếng Pháp

Môi trường học tập đóng vai trò quan trọng trong việc giúp sinh viên vượt qua rào cản tâm lý và xây dựng sự tự tin nói tiếng Pháp. Giáo viên nên tạo ra một không khí thoải mái, nơi sinh viên cảm thấy an toàn để mắc lỗi và học hỏi. Khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động luyện nói một cách tích cực và cung cấp phản hồi tích cực để tăng cường sự tự tin. Tránh chỉ trích hoặc chế giễu sinh viên khi họ mắc lỗi, thay vào đó, hãy tập trung vào việc giúp họ hiểu và sửa lỗi.

3.2. Sử dụng các hoạt động luyện nói tiếng Pháp hiệu quả cho người Anh

Các hoạt động luyện nói nên đa dạng và thú vị, phù hợp với trình độ và sở thích của sinh viên. Có thể sử dụng các trò chơi, đóng vai, thảo luận nhóm, thuyết trình, v.v. để khuyến khích sinh viên luyện nói tiếng Pháp một cách tự nhiên và thoải mái. Các hoạt động nên tập trung vào việc cải thiện phát âm, mở rộng vốn từ vựng, và luyện tập sử dụng ngữ pháp trong ngữ cảnh cụ thể. Giáo viên nên cung cấp các chủ đề thảo luận thú vị và liên quan đến cuộc sống hàng ngày của sinh viên.

3.3. Hướng dẫn cách luyện nói tiếng Pháp hiệu quả cho người Anh tại nhà

Bên cạnh các hoạt động trên lớp, sinh viên cần chủ động luyện nói tiếng Pháp tại nhà. Có nhiều cách để luyện nói tiếng Pháp một mình, như đọc to các bài báo hoặc truyện ngắn, tập kể lại các câu chuyện hoặc sự kiện đã xảy ra, hoặc tự tạo ra các tình huống giao tiếp và tập diễn đạt bằng tiếng Pháp. Sử dụng các ứng dụng học tiếng Pháp cho người Anh và tài liệu trực tuyến cũng là một cách hiệu quả để cải thiện khả năng diễn đạt nói. Quan trọng là phải luyện tập thường xuyên và kiên trì.

IV. Mẹo học tiếng Pháp hiệu quả cho người Anh Bí quyết thành công

Ngoài các phương pháp sư phạm, sinh viên cũng cần áp dụng các mẹo học tiếng Pháp hiệu quả để nâng cao khả năng diễn đạt nói. (1) Nghe nhiều tiếng Pháp, như nghe nhạc, xem phim, hoặc podcast. (2) Nói chuyện với người bản xứ càng nhiều càng tốt. (3) Đọc nhiều tài liệu tiếng Pháp, như sách, báo, hoặc tạp chí. (4) Viết nhật ký bằng tiếng Pháp. (5) Sử dụng các công cụ học tiếng Pháp trực tuyến. (6) Đừng ngại mắc lỗi. Theo tài liệu gốc, việc tiếp xúc thường xuyên với tiếng Pháp là chìa khóa để cải thiện khả năng diễn đạt nói và giao tiếp.

4.1. Tận dụng tài liệu học tiếng Pháp cho người Anh miễn phí và hiệu quả

Có rất nhiều tài liệu học tiếng Pháp miễn phí và hiệu quả có sẵn trên internet. Sinh viên có thể tìm thấy các trang web, ứng dụng, video, podcast, v.v. cung cấp các bài học, bài tập, và tài liệu tham khảo. Một số tài liệu hữu ích bao gồm các bài học phát âm, các bài tập ngữ pháp, các bài đọc hiểu, và các đoạn hội thoại mẫu. Quan trọng là phải lựa chọn các tài liệu phù hợp với trình độ và mục tiêu học tập của mình.

4.2. Tham gia khóa học tiếng Pháp cho người Anh và câu lạc bộ giao tiếp tiếng Pháp

Tham gia khóa học tiếng Pháp hoặc câu lạc bộ giao tiếp tiếng Pháp là một cách tuyệt vời để cải thiện khả năng diễn đạt nói. Trong các khóa học, sinh viên sẽ được học các kiến thức cơ bản về ngữ pháp, từ vựng, và phát âm. Trong các câu lạc bộ giao tiếp, sinh viên sẽ có cơ hội luyện nói tiếng Pháp với những người khác, nhận được phản hồi, và xây dựng sự tự tin.

V. Ứng dụng Đánh giá hiệu quả phương pháp luyện nói tiếng Pháp

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp sư phạm và mẹo học tiếng Pháp hiệu quả có thể giúp sinh viên Anh cải thiện đáng kể khả năng diễn đạt nói. Sinh viên trở nên tự tin hơn khi nói tiếng Pháp, phát âm chuẩn hơn, sử dụng từ vựng phong phú hơn, và áp dụng ngữ pháp chính xác hơn. Tuy nhiên, cần có sự nỗ lực và kiên trì từ cả giáo viên và sinh viên để đạt được kết quả tốt nhất. Các ứng dụng của nghiên cứu này có thể được sử dụng để thiết kế các chương trình giảng dạy tiếng Pháp hiệu quả hơn cho sinh viên Anh.

5.1. Phân tích kết quả khảo sát về khả năng diễn đạt nói tiếng Pháp của sinh viên

Các khảo sát và đánh giá sau khóa học cho thấy sự cải thiện đáng kể trong khả năng diễn đạt nói tiếng Pháp của sinh viên. Sinh viên tự tin hơn khi nói tiếng Pháp, sử dụng từ vựng phong phú hơn, và áp dụng ngữ pháp chính xác hơn. Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn cần được giải quyết, như phát âm các âm mũi và âm 'r' và sử dụng giới từ một cách chính xác. Cần có các hoạt động luyện nói chuyên biệt để giúp sinh viên khắc phục những khó khăn này.

5.2. Đề xuất điều chỉnh phương pháp giảng dạy tiếng Pháp cho người Anh

Dựa trên kết quả nghiên cứu và đánh giá, cần điều chỉnh phương pháp giảng dạy tiếng Pháp để đáp ứng nhu cầu của sinh viên Anh. Cần tập trung vào việc cải thiện phát âm, mở rộng vốn từ vựng, và luyện tập sử dụng ngữ pháp trong ngữ cảnh cụ thể. Sử dụng các hoạt động luyện nói đa dạng và thú vị, cung cấp phản hồi chi tiết và mang tính xây dựng, và khuyến khích sinh viên sử dụng tiếng Pháp ngoài lớp học. Điều chỉnh phương pháp giảng dạy để phù hợp với trình độ và sở thích của sinh viên.

VI. Kết luận và hướng nghiên cứu trong tương lai Giao tiếp tiếng Pháp

Nghiên cứu này đã xác định được những khó khăn mà sinh viên Anh gặp phải trong diễn đạt nói tiếng Pháp và đề xuất các giải pháp sư phạm hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu thêm, như ảnh hưởng của văn hóa Pháp ảnh hưởng đến ngôn ngữ đến diễn đạt nói, và sự phát triển của khả năng diễn đạt nói theo thời gian. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phát triển các công cụ và tài liệu học tiếng Pháp chuyên biệt cho sinh viên Anh. Tóm lại, khả năng diễn đạt nói tiếng Pháp là một kỹ năng quan trọng đối với sinh viên Anh, và việc hỗ trợ họ phát triển kỹ năng này cần được ưu tiên hàng đầu.

6.1. Tổng kết những khó khăn trong diễn đạt nói tiếng Pháp của sinh viên Anh

Nghiên cứu này đã làm rõ những khó khăn mà sinh viên Anh thường gặp phải khi diễn đạt nói tiếng Pháp, bao gồm những hạn chế về phát âm, vốn từ vựng và ngữ pháp, và những rào cản tâm lý khi giao tiếp bằng một ngôn ngữ mới. Việc nhận diện rõ ràng những khó khăn này là bước đầu tiên để xây dựng các giải pháp sư phạm phù hợp và hiệu quả, giúp sinh viên tự tin hơn trên con đường chinh phục tiếng Pháp.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về phương pháp học tiếng Pháp phù hợp cho người Anh

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp học tiếng Pháp khác nhau đối với sinh viên Anh, hoặc khám phá những yếu tố tâm lý và xã hội ảnh hưởng đến quá trình học tiếng Pháp của họ. Ngoài ra, cũng cần chú trọng đến việc phát triển các công cụ và tài liệu học tiếng Pháp chuyên biệt, được thiết kế riêng để đáp ứng nhu cầu và đặc điểm của đối tượng sinh viên này, từ đó nâng cao hiệu quả giao tiếp tiếng Pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự chuyển dịch cơ cấu ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục phổ thông tại Việt Nam đã tạo ra những tác động trực tiếp đến công tác đào tạo ngoại ngữ ở bậc đại học. Theo các báo cáo khảo sát giáo dục, số lượng học sinh lựa chọn học tiếng Pháp hệ 7 năm và các lớp chuyên ngữ sụt giảm đáng kể trước sự cạnh tranh mạnh mẽ của tiếng Anh. Để duy trì quy mô tuyển sinh và đáp ứng nhu cầu xã hội, Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội đã mở rộng tiếp nhận nhóm đối tượng sinh viên có đầu vào là tiếng Anh ở bậc trung học phổ thông.

Quy mô của nhóm người học này tăng nhanh qua các năm: năm học 2008-2009 ghi nhận 19 sinh viên thuộc lớp QH2008F5, sau đó tăng lên 44 sinh viên chia làm 2 lớp trong năm học 2009-2010. Dù được bố trí chương trình tăng cường với 45 giờ thực hành nói trong một học kỳ cùng 2 giờ bổ trợ hàng tuần, kết quả học tập kỹ năng diễn đạt nói của nhóm đối tượng này vẫn còn hạn chế khi có tới 60,8% sinh viên chỉ đạt mức điểm trung bình (passable) ở kỳ thi học kỳ I.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định toàn diện các rào cản ngôn ngữ, tâm lý và phương pháp giảng dạy đang cản trở năng lực giao tiếp bằng lời của người học. Mục tiêu của luận văn là nhận diện nguyên nhân cốt lõi dẫn đến kết quả chưa đạt kỳ vọng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm đồng bộ nhằm đưa chuẩn đầu ra của sinh viên đạt cấp độ DELF B1 vào cuối năm thứ nhất và hướng tới DALF C1 khi tốt nghiệp. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc nâng cao hiệu quả đào tạo tiếng Pháp như một ngoại ngữ mới cho người đã có nền tảng tiếng Anh vững chắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết năng lực giao tiếp (compétence de communication) do Dell Hymes khởi xướng, nhấn mạnh rằng việc làm chủ ngôn ngữ không chỉ dừng lại ở hệ thống quy tắc ngữ pháp của Noam Chomsky mà cốt lõi nằm ở quy tắc sử dụng ngôn ngữ phù hợp với ngữ cảnh xã hội. Luận văn tiếp thu và vận dụng mô hình 4 thành tố năng lực giao tiếp của nhà nghiên cứu ngôn ngữ Sophie Moirand:

• Thành tố ngôn ngữ (Composante linguistique): Khả năng tiếp nhận và vận dụng chính xác các mô hình ngữ âm, từ vựng, cú pháp và cấu trúc văn bản.
• Thành tố diễn ngôn (Composante discursive): Khả năng tổ chức, kết nối các phát ngôn và điều chỉnh kiểu diễn ngôn phù hợp với mục đích giao tiếp.
• Thành tố tham chiếu (Composante référentielle): Tri thức về thế giới thực, kinh nghiệm văn hóa giúp người học nhận biết và giải quyết xung đột giao tiếp liên văn hóa.
• Thành tố văn hóa - xã hội (Composante socioculturelle): Quy chuẩn tương tác, vai vế xã hội, nghi thức lịch sự và các sắc thái cử chỉ học (kinésique) trong ngữ cảnh bản ngữ.

Song song đó, nghiên cứu tích hợp mô hình truyền thông kinh điển của Claude Shannon và Warren Weaver (1948) để phân tích các yếu tố nhiễu trong kênh truyền đạt, cùng quan điểm tương tác học của Mikhail Bakhtin nhằm phân tích động thái đối thoại trong môi trường lớp học. Các tham số chính của diễn đạt nói được chuẩn hóa gồm: khả năng phát âm - cấu âm, tốc độ nói (débit) kết hợp khoảng dừng nhịp điệu, ngữ điệu (intonation) biểu cảm, và sự vận dụng ngôn ngữ cơ thể.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn triển khai theo phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính nhằm bảo đảm tính khách quan và chiều sâu phân tích:

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Khảo sát toàn bộ mẫu đại diện gồm 56 phiếu phản hồi hợp lệ trên tổng số 58 sinh viên thuộc hai khóa QH2008 và QH2009 (độ tuổi từ 18 đến 21, trong đó hơn 90% là nữ). Mẫu khảo sát phản ánh chính xác đặc điểm của nhóm sinh viên chuyên Anh bắt đầu học tiếng Pháp tại trường.
• Phỏng vấn chuyên sâu: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp 100% giảng viên phụ trách giảng dạy kỹ năng nói cho đối tượng này (gồm 7 giảng viên, trong đó có 2 giảng viên trên 15 năm kinh nghiệm, thời lượng mỗi phiên kéo dài từ 45 đến 90 phút, trung bình 60 phút).
• Quan sát sư phạm trực tiếp: Dự giờ các buổi học thực hành nói trong suốt học kỳ I năm học 2009-2010 để ghi nhận tương tác thực tế, phản ứng tâm lý và phương thức xử lý lỗi sai của giảng viên.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Sự kết hợp giữa bảng câu hỏi 18 mục dành cho sinh viên và 12 câu hỏi phỏng vấn bán cấu trúc dành cho giảng viên giúp đối chiếu chéo dữ liệu, loại bỏ sai lệch chủ quan và làm sáng tỏ mối quan hệ nhân quả giữa phương pháp giảng dạy với kết quả tiếp thu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình xử lý và thống kê dữ liệu thực nghiệm đã chỉ ra 4 phát hiện then chốt về những trở ngại trong việc phát triển kỹ năng diễn đạt nói:

1. Động lực học tập ban đầu thiếu tính tự thân: 64,7% sinh viên thừa nhận chọn ngành tiếng Pháp do không đủ điểm xét tuyển vào ngành tiếng Anh; 21,6% học theo định hướng của gia đình; chỉ có 13,7% sinh viên xuất phát từ niềm yêu thích ngôn ngữ. Đáng chú ý, 100% sinh viên đều nhận định tiếng Pháp là ngôn ngữ khó học, dù 78,5% ý thức được tầm quan trọng cốt lõi của kỹ năng nói.
2. Khó khăn về ngữ âm và hiện tượng giao thoa ngôn ngữ tiêu cực: 92,9% người học gặp trở ngại lớn về ngữ âm tiếng Pháp. 100% giảng viên xác nhận sinh viên bị ảnh hưởng nặng nề bởi thói quen phát âm tiếng Anh, dẫn đến phát âm sai các nguyên âm đặc thù và ngắt cụm nhịp điệu (groupes rythmiques) không chuẩn xác. Về ngữ pháp, 66,7% gặp rắc rối với việc chia thì động từ và sử dụng giới từ, mạo từ trong giao tiếp tức thì.
3. Rào cản tâm lý và áp lực phòng học: 90,2% sinh viên gặp vấn đề tâm lý e ngại, thiếu tự tin khi phát biểu do sợ bạn bè chê cười hoặc sợ bị giảng viên ngắt lời để chỉnh lỗi. Đồng thời, 100% người học phản ánh tình trạng cạn kiệt ý tưởng đối với các chủ đề mang tính học thuật hay chính trị - xã hội.
4. Hạn chế trong vận dụng công nghệ và tài liệu bổ trợ: 73,2% sinh viên cho biết giảng viên rất hiếm khi sử dụng công cụ đa phương tiện (TICE) trong giờ nói, và 26,8% khẳng định hoàn toàn không được tiếp cận. Về phía giảng viên, các phương tiện giảng dạy chỉ giới hạn ở mức 42,8% dùng video và 28,6% dùng băng cassette.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu qua các biểu đồ phân tích tương quan giữa thái độ sửa lỗi của giảng viên và tâm lý người học, sự bất cập trong phương pháp sư phạm bộc lộ rõ nét. Biểu đồ khảo sát cho thấy 78,5% người học cảm thấy ức chế và mất mạch tư duy nếu bị giảng viên ngắt lời để chỉnh lỗi ngay lập tức, và 76,8% không muốn bị bạn cùng lớp chỉnh sửa. Ngược lại, có tới 48,2% giảng viên vẫn duy trì thói quen sửa lỗi trực tiếp tại thời điểm nói. Sự xung đột này khiến người học rơi vào trạng thái phòng thủ, triệt tiêu tính tự nhiên trong giao tiếp.

Nền tảng tiếng Anh mang lại lợi thế nhất định khi 71,4% giảng viên ghi nhận sinh viên có khả năng liên hệ vốn từ vựng gốc Latinh. Tuy nhiên, sự tương đồng về hình thức chữ viết lại tạo ra hiện tượng "bẫy từ vựng" và sai lệch ngữ âm nghiêm trọng. Bảng thống kê về sở thích hoạt động cho thấy 100% sinh viên hào hứng với các trò chơi ngôn ngữ và 87% thích hình thức hội thoại tự do, trong khi các chủ đề mang tính chính luận chỉ thu hút 6,9% đến 10% sự quan tâm. Điều này minh chứng rằng chương trình cần ưu tiên các tình huống giao tiếp đời thường trước khi nâng cao lên mức độ tranh biện phức tạp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, các giải pháp sư phạm cần được triển khai đồng bộ nhằm tối ưu hóa năng lực nói cho sinh viên:

• Tái cấu trúc kỹ thuật sửa lỗi sư phạm: Giảng viên chuyển đổi hoàn toàn từ hình thức ngắt lời sửa lỗi trực tiếp sang kỹ thuật ghi chú và nhận xét tổng thể sau bài nói. Giải pháp này giúp giảm thiểu 90,2% rào cản sợ sai của người học, tạo môi trường tâm lý an toàn trong 100% các giờ học thực hành.
• Tăng cường ứng dụng công nghệ đa phương tiện (TICE): Ban chủ nhiệm khoa và giảng viên bộ môn nâng tỷ lệ tích hợp các học liệu nghe - nhìn chân thực (video bản ngữ, tài liệu tương tác Internet) lên mức tối thiểu 70% tổng số buổi học trong lộ trình 1 học kỳ, thay thế thói quen phụ thuộc vào băng ghi âm truyền thống.
• Tổ chức mạng lưới tương tác đa kênh và làm việc nhóm nhỏ: Bố trí không gian phòng học theo mô hình chữ U hoặc hình tròn, kiểm soát sĩ số tối ưu ở mức 20-22 sinh viên/lớp. Giảng viên áp dụng hình thức thảo luận nhóm 3-4 người để kích hoạt tối đa 45 kênh giao tiếp tiềm năng, chuyển hóa vai trò từ trung tâm quyền lực sang người điều phối.
• Xây dựng chuyên đề luyện âm tương phản Pháp - Anh: Bộ môn thiết kế khung chương trình bổ trợ ngữ âm kéo dài 2 giờ/tuần trong học kỳ I, tập trung xử lý triệt để các lỗi ngắt cụm nhịp điệu, nguyên âm mũi và ngữ điệu câu hỏi, nhằm xóa bỏ 100% hiện tượng phát âm sai do ảnh hưởng của tiếng Anh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giảng viên giảng dạy tiếng Pháp như một ngoại ngữ thứ hai: Tiếp cận các giải pháp sư phạm thực chứng để thấu hiểu rào cản ngữ âm, tâm lý của người học chuyển đổi từ tiếng Anh sang tiếng Pháp, từ đó tối ưu hóa chiến lược phản hồi lỗi sai trên lớp.
• Các nhà phát triển chương trình và quản lý đào tạo: Tham khảo cơ sở thực tiễn về định mức thời lượng 45 giờ/học kỳ, tiêu chí lựa chọn giáo trình chuẩn hóa nhằm thiết kế lộ trình chuyển tiếp đạt chuẩn DELF B1 và DALF C1 hiệu quả.
• Học viên, sinh viên theo học ngoại ngữ mới: Nhận diện các bẫy giao thoa ngôn ngữ, trang bị phương pháp tự rèn luyện ngoài giờ như kỹ thuật tự thoại trước gương và kiểm soát cử chỉ hình thể khi giao tiếp.
• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Phương pháp giảng dạy (Didactique): Kế thừa khung lý thuyết 4 thành tố năng lực giao tiếp của Sophie Moirand cùng quy trình thiết kế công cụ điều tra kết hợp định lượng - định tính chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao sinh viên có nền tảng tiếng Anh lại gặp khó khăn nghiêm trọng về ngữ âm tiếng Pháp?
Dù hai ngôn ngữ chia sẻ nhiều từ vựng gốc Latinh, hệ thống ngữ âm lại có sự khác biệt căn bản. 100% giảng viên trong nghiên cứu xác nhận sinh viên thường áp đặt quy tắc trọng âm và cách phát âm nguyên âm tiếng Anh vào tiếng Pháp, dẫn đến việc ngắt sai cụm nhịp điệu và làm biến dạng ngữ điệu chuẩn của câu.

Động lực đầu vào ảnh hưởng như thế nào đến khả năng giao tiếp của sinh viên?
Khảo sát cho thấy 64,7% sinh viên chọn ngành do không đủ điểm vào chuyên ngành tiếng Anh, tạo nên tâm lý thụ động ban đầu. Động lực ngoại tại khiến 60,8% người học chỉ đạt mức điểm trung bình ở học kỳ I, đòi hỏi giảng viên phải đa dạng hóa hoạt động để khơi gợi hứng thú học tập.

Hình thức sửa lỗi nào giúp người học bớt áp lực tâm lý nhất?
Dữ liệu chỉ ra 78,5% sinh viên không muốn bị ngắt lời đột ngột khi đang diễn đạt. Phương pháp tối ưu là giảng viên ghi chép các lỗi điển hình trong quá trình sinh viên nói, sau đó tiến hành phân tích, sửa lỗi chung cho cả lớp sau khi kết thúc bài phát biểu.

Giáo trình Tout va bien ! 1 có phù hợp với đối tượng sinh viên bắt đầu học tiếng Pháp không?
85,7% giảng viên đánh giá giáo trình Tout va bien ! 1 (phiên bản 2005) rất phù hợp nhờ cấu trúc bám sát Khung tham chiếu chung Châu Âu (CEFR), cung cấp ngữ liệu giao tiếp chân thực và tích hợp hài hòa giữa kiến thức ngôn ngữ với khám phá văn hóa Pháp.

Quy mô lớp học bao nhiêu là lý tưởng cho việc rèn luyện kỹ năng nói?
Theo lý thuyết sư phạm và thực tế nghiên cứu, sĩ số lớp học thực hành tiếng không được vượt quá 25 sinh viên. Quy mô 20-22 sinh viên/lớp như tại đơn vị khảo sát là mức chuẩn giúp bảo đảm thời lượng nói cho từng cá nhân và duy trì không khí tương tác sôi nổi.

Kết luận

• Luận văn đã xác định toàn diện các rào cản khiến 60,8% sinh viên đầu vào tiếng Anh đạt kết quả chưa cao ở kỹ năng nói tiếng Pháp, chủ yếu xuất phát từ động lực ngoại tại, giao thoa ngữ âm và áp lực tâm lý.
• Khẳng định tính đúng đắn của việc vận dụng mô hình năng lực giao tiếp 4 thành tố của Sophie Moirand trong phân tích và giảng dạy ngôn ngữ thực hành.
• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ 56 sinh viên và 7 giảng viên chuyên trách, làm sáng tỏ sự xung đột giữa phương pháp sửa lỗi truyền thống và nhu cầu an toàn tâm lý của người học.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp cụ thể gồm đổi mới kỹ thuật sửa lỗi, tăng cường thiết bị TICE, tái cấu trúc mạng lưới giao tiếp nhóm và bổ trợ ngữ âm tương phản.
• Khuyến nghị các cơ sở đào tạo ngoại ngữ áp dụng ngay các cải tiến sư phạm này trong học kỳ tới nhằm nâng cao tỷ lệ sinh viên đạt chuẩn năng lực quốc tế DELF B1 và C1 một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT DE FORMATION POST-UNIVERSITAIRE PHẠM TRƯỜNG XUÂN ÉTUDE DES DIFFICULTÉS EN EXPRESSION ORALE DES ÉTUDIANTS D’ANGLAIS DÉBUTANT EN FRANÇAIS (Département de langue et de civilisation françaises - ULEI - UNH) NGHIÊN CỨU NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG DIỄN ĐẠT NÓI CỦA SINH VIÊN NĂM THỨ NHẤT KHOA PHÁP ĐẦU VÀO TIẾNG ANH (Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp - ĐHNN - ĐHQGHN) MÉMOIRE DE MASTER DIDACTIQUE ET MÉTHODOLOGIE DE L’ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS 601410 Hanoi: 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT DE FORMATION POST-UNIVERSITAIRE PHẠM TRƯỜNG XUÂN ÉTUDE DES DIFFICULTES EN EXPRESSION ORALE DES ÉTUDIANTS D’ANGLAIS DÉBUTANT EN FRANÇAIS (Département de langue et de civilisation françaises - ULEI - UNH) NGHIÊN CỨU NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG DIỄN ĐẠT NÓI CỦA SINH VIÊN NĂM THỨ NHẤT KHOA PHÁP ĐẦU VÀO TIẾNG ANH (Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp - ĐHNN - ĐHQGHN) MÉMOIRE DE MASTER Branche: Didactique et méthodologie de l’enseignement du français Code de la branche: 601410 Directeur de recherche: Pr. Phạm Thị Thật Hanoi: 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] INTRODUCTION PROBLÉMATIQUE Au Vietnam, avec sa place éminente et son rôle incontestable, l‟anglais ne cesse de multiplier ses apprenants. Cette langue privilégiée fait diminuer le nombre de classe de français au lycée. Selon un rapport publié récemment sur la situation de l‟apprentissage du français au secondaire, le nombre des élèves apprenant le français est en baisse considérable ces dernières années.

On constate une chute libre des effectifs d‟élèves du cursus de français de sept ans, de même, pour les classes à option. La raison principale de ce phénomène inquiétant est l‟essor et la concurrence de l‟anglais dans tous les domaines de la vie quotidienne et professionnelle. Ce phénomène touche directement le Département de Langue et de Civilisation Françaises (DLCF) : le nombre de bacheliers souhaitant y poursuivre les études de français diminue considérablement. Face à ce problème, cet établissement accueille également des bacheliers ayant appris l‟anglais au cours de leurs études secondaires.

L‟année universitaire 2008-2009, le DLCF a accueilli 19 étudiants ayant appris l‟anglais au lycée. Ils forment une classe à part intitulée QH2008F5. L‟année suivante, le nombre de ce type d‟étudiants était de 44, soit deux classes de 22 chacune. L‟enseignement/apprentissage du français de ce public présente de problème : leurs résultats d‟études en général et de l‟expression orale en particulier sont insatisfaisants, bien qu‟ils bénéficient des cours intensifs.

Cela préoccupe la direction du DLCF et les professeurs responsables de ces classes. Comment aider ces étudiants dans leurs études de français, notamment dans leur production orale ? C‟est une grande question qui nous intéresse et qui nous pousse à entreprendre ce mémoire portant sur l‟«Étude des difficultés en expression orale des étudiants d’anglais débutant en français au Département de Langue et de Civilisation françaises, ULEI - UNH ». 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Comme point de départ, nous nous posons des questions suivantes : - Quelles sont les difficultés en expression orale des étudiants d’anglais débutant en français ? - Quelles en sont les causes ? - Quelles mesures faudrait-il prendre pour les aider à améliorer leur compétence d’expression orale ? De ces questions sont formulées trois hypothèses : 1. Les difficultés en expression orale rencontrées par les étudiants d’anglais débutant en français seraient d’ordre psychologique, motivationnelle, linguistique, sociolinguistique et socioculturel.

Ces difficultés seraient dues à plusieurs facteurs : le contact de la langue d’apprentissage, de la langue source et de la langue cible ; le contexte institutionnel ; le support matériel et la méthode d’enseignement. Un enseignement tenant compte de tous ces facteurs pourrait les aider à améliorer leur compétence d’expression orale. Ces hypothèses constitueront le fil rouge de notre recherche et nous guiderons dans l‟élaboration du fondement théorique et dans nos propositions pédagogiques. OBJECTIFS DE LA RECHERCHE Cette recherche, partant d‟un problème que nous avons observé au cours de notre travail au Département de langue et de civilisation françaises, a pour objectifs : - d‟identifier les difficultés en expression orale des étudiants d‟anglais débutant en français au DLCF - ULEI - UNH et les causes de ces difficultés.

- de proposer des mesures pour améliorer l‟enseignement/apprentissage de cette compétence d‟expression orale. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] METHODOLOGIES DE RECHERCHE Pour réaliser notre travail nous projetons de nous recourir à 3 méthodes de recherche. Tout d‟abord, pour construire une base conceptuelle sur laquelle s‟appuient les analyses et les études, nous procédons à la méthode de documentation qui consiste à collecter, classer et analyser les recherches effectuées auparavant portant sur notre sujet. Ensuite, nous allons utiliser quelques méthodes d‟observation descriptives.

Il s‟agit d‟abord d‟une méthode d‟observation direct : Nous allons visiter les cours de français pour connaître le comportement des étudiants et des enseignants en classe de langue pour avoir une représentation fidèle de la réalité. Outre cette méthode directe, nous allons mener une enquête par questionnaire auprès des étudiants et un entretien auprès des enseignants travaillant avec ce type d‟étudiants. L‟analyse des données recueillies nous permettra d‟identifier les difficultés et les causes de la faiblesse en expression orale des étudiants en question. Enfin, partant du fondement théorique et de la réalité pratique, nous proposerons quelques solutions en vue de remédier à la situation actuelle d‟enseignement/ apprentissage d‟expression orale des étudiants d‟anglais débutant en français.

STRUCTURE DE LA RECHERCHE Notre travail sera organisé en trois chapitres. Après une courte introduction dans laquelle nous essayerons de justifier le choix du sujet de recherche, d‟exposer les questions, les hypothèses et les méthodologies de recherche, le premier chapitre sera consacré aux fondements théoriques : il s‟agit de notions de base concernant la compétence de communication en générale et de communication orale en particulier, ainsi qu‟un panorama de l‟enseignement/ apprentissage de l‟expression orale à travers les méthodes. Dans le deuxième chapitre, sera présenté d‟abord le terrain de notre recherche, 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] depuis l‟élaboration du questionnaire jusqu‟à l‟analyse des données obtenues, en passant par le classement et la statistique des échantillons. La deuxième partie du chapitre sera accordée à l‟interprétation des données recueillies afin de trouver les difficultés en expression orale des étudiants et leurs raisons.

Dans le dernier chapitre, nous avancerons des propositions pédagogiques en vue d‟un meilleur enseignement/apprentissage de l‟expression orale des étudiants d‟anglais débutant en français au DLCF. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chapitre 1 FONDEMENT THÉORIQUE 1. Compétence de la communication 1. Définition La communication est le processus de transmission d'informations.

Ce terme provient du latin « communicare » (au 14è siècle) qui signifie « mettre en commun ». La communication peut donc être considérée comme un processus pour la mise en commun d'informations et de connaissances. Elle est définie comme « l‟échange verbal entre un sujet parlant, qui produit un énoncé destiné à un autre sujet parlant, et un interlocuteur dont il sollicite l‟écoute et/ou une réponse explicite ou implicite » (Dictionnaire de linguistique, p. Cet échange d‟information admet donc un émetteur, grâce à un codage, envoie un message à un récepteur qui effectue le décodage dans un contexte perturbé de bruit.

Apparu dans Théorie mathématique de la communication (1948), le schéma de deux mathématiciens Claude Shannon et Warren Weaver illustre bien cette conception : La règle fondamentale de la communication, que personne ne devrait jamais perdre de vue est la suivante : pour qu'une communication fonctionne, le langage 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] utilisé doit être impérativement celui du récepteur. On dit souvent que le langage doit être le langage commun ou partagé entre l'émetteur et le récepteur. Si techniquement ce n'est pas faux, nous préférons affirmer que le seul point nécessaire et suffisant est que le langage doit être celui du récepteur. Ainsi, si on se trouve face à une personne ne parlant que sa langue, la seule manière de communiquer avec lui oralement (il reste le langage presque universel des gestes, fort limité cependant) est de réussir à s'exprimer dans sa langue.

Paramètre de la communication  Statut des sujets parlant : locuteur et interlocuteur Le locuteur est le sujet parlant, celui qui produit des énoncés par opposition a celui qui les reçoit et y répond. On appelle « interlocuteur » le sujet parlant qui reçoit des énoncés produits par un locuteur ou qui y répond. Dans la communication, on tient compte du “statut” des interlocuteurs : un supérieur, un subordonné ou un égal. En s‟adressant a chaque interlocuteur, on emploiera des énoncés différents dans la réalisation des actes de parole.

Par exemple, pour saluer un supérieur, on dit : « Bonjour monsieur » alors que pour un interlocuteur qui est notre égal, on dit simplement : « Salut! ».  Acte de parole L‟acte de parole est l‟élément central autour duquel tournent les autres éléments de la phrase. Réaliser tel ou tel acte de parole demande non seulement chez l‟apprenant des connaissances lexicales et grammaticales mais aussi un savoir-faire pour choisir des énoncés appropriés. L‟acte de parole est donc défini comme le but communicatif de l‟énonciation effectivement réalisée par un locuteur déterminé dans une situation donnée.

La difficulté majeure à décrire les actes de parole tient sans doute ce que la parole n‟est pas un code sauf des cas précis et peu représentatifs des « codes restreints » (énonciation des jeux de cartes, d‟échecs, formules de politesse, 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] stéréotypes à la mode, …). C‟est plutôt, à partir d‟une littéralité, objecte d‟une sémantique de l‟énoncé, une dérive vers des implicites potentiels, objecte d‟une sémantique de l‟énonciation des actes de parole qui seraient rigides au point de transformer l‟énonciation de la langue enseignée en « code restreint »  Le champ de référence Les actes de paroles se réalisent bien grâce aux références qui tiennent aux aspects socio-économiques de la relation entre les deux interlocuteurs. Il est clair que dans leurs extrêmes généralités, des champs de référence sont souvent concrètement informés par la nature de l‟activité professionnelle à laquelle elles s‟appliquent.  La situation de communication Ce sont les conditions spatio-temporelles des échanges pour chaque relation : familiale, professionnelle, grégaire, commerçante et civile.

Dans les fréquentations des médias, les conditions spatiales et temporelles sont différentes. Il est nécessaire de prendre conscience de la relation dans l‟espace et dans le temps pour mieux comprendre les intentions énonciatives. Quant aux canaux par lesquels se réalisent des échanges, il faut tenir compte de leurs diversités : s‟il s‟agit d‟une conversation en face à face, il faut déterminer son type de conversation, le lieu et le temps d‟où sont dégagées les intentions énonciatives. Compétence de communication Le but de l‟enseignement/apprentissage d‟une langue étrangère est d‟acquérir la compétence de communication.

C‟est la capacité d‟un locuteur de produire et d‟interpréter des énoncés adéquats à une situation donnée conformément aux contextes sociaux du pays. Cela signifie que pour communiquer la maîtrise du système de la langue ne suffit pas car il faut connaître aussi, et surtout, les règles de son emploi. La notion de « compétence de communication » est apparue aux Etat Unis et est évoluée lors des années, dans le domaine de l‟enseignement de langue étrangère. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Elle est envisagée par de différents concepts.

Pour Chomsky, elle se place dans son ensemble compétence/performance de sa théorie générative. Il apprécie hautement le rôle le plus important d‟un locuteur qui crée des phrases en recourant à des règles linguistiques. Au contraire, Dell Hymes met l‟accent sur des règles d‟emploi sans lesquelles, les règles grammaticales ne servent à rien. Pour communiquer, il ne sufit pas de connaître la langue, le système linguistique, il faut savoir s‟en servir en fonction du contexte social.

A partir de travaux de D.Hymes, la notion de compétence de communication a été rapidement utilisée et élargie en didactique. Chacun donne sa définition.