chương I Ví dụ: Để khái quát nội dung chương III: Liên kết hóa học, gồm 7 tiết (Từ tiết 22 đến tiết 28. Với khối lượng kiến thức lớn của chương này, để giúp HS nắm những kiến thức cơ bản của chương và những kiến thức cơ bản về liên kết hóa học, GV có thể thiết kế và sử dụng SĐTD để khái quát nội dung cho HS. Với Chương III trong Hóa học 10, GV có thể thiết kế SĐTD như sau: 13 skkn Hình 3: Sử dụng SĐTD để khái quát nội dung cơ bản của chương III. 14 skkn Hình 4: Sử dụng SĐTD để ôn tập củng cố kiến thức chương V 15 skkn Hình 5: Sử dụng SĐTD để ôn tập củng cố bài Lưu Huỳnh Hình 6: Sử dụng SĐTD để ôn tập củng cố bài Hạt nhân nguyên tử.
Nguyên tố hóa học Hình 7: Sử dụng SĐTD để củng cố kiến thức bài Lưu huỳnh 16 skkn Hình 8: Sử dụng SĐTD để củng cố kiến thức bài Lưu huỳnh 3. Ứng dụng CNTT, phương pháp sử dụng hệ thống trò chơi trong việc củng cố kiến thức sau mỗi bài học môn Hóa học 10. Thế giới hôm nay đang chứng kiến biết bao điều kì diệu do con người tạo ra. Một trong những điều kì diệu ấy là sự góp mặt của CNTT.
Có thể nói CNTT là một lĩnh vực đột phá có vai trò lớn trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Đối với lĩnh vực giáo dục đào tạo, CNTT có tác dụng làm thay đổi mạnh mẽ phương pháp, phương thức dạy – học nhất là khi nền giáo dục của nước ta bước sang thế kỉ 21, thế kỉ của CNTT. Và có lẽ chính vì vậy mà trong những năm gần đây việc ứng dụng CNTT vào dạy – học đã và đang trở thành một xu thế phát triển mạnh mẽ ở các trường học, cấp học. Là một GV đứng lớp, bản thân tôi luôn trăn trở với suy nghĩ làm thế nào để giờ dạy của mình thu hút được sự chú ý của HS, làm thế nào để tiết học sinh động hấp dẫn? Và sự xuất hiện của CNTT đã giúp tôi tháo gỡ những băn khoăn này.
Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy ưu điểm nổi trội của việc ứng dụng CNTT trong dạy học giúp GV nâng cao tính sáng tạo và trở nên linh hoạt hơn trong quá trình giảng dạy của mình. Một trong những phương pháp dạy học tích cực chưa được đông đáo GV quan tâm đó là phương pháp sử dụng trò chơi trong dạy học. Việc sử dụng trò chơi trong dạy học là một phương pháp phù hợp với xu hướng đổi 17 skkn mới dạy học hiện đại. Ở các nước phát triển, nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy áp dụng trò chơi vào việc dạy học là cực kì hữu ích để thúc đẩy sự phát triển tư duy, sáng tạo, khả năng vận dụng kiến thức của HS.
Học trong quá trình vui chơi, là quá trình lĩnh hội tri thức vốn sống một cách nhẹ nhàng, tự nhiên không gò bó phù hợp với đặc điểm tâm lí sinh học ở HS. Học tập bằng trò chơi sẽ khơi dậy hứng thú tự nguyện, làm giảm thiểu sự căng thẳng thần kinh ở các em. Trong lúc chơi tinh thần của HS thường rất thoải mái nên khả năng tiếp thu kiến thức trong lúc chơi sẽ tốt hơn, hoặc sau khi chơi cũng sẽ tốt hơn. Trò chơi dạy học giúp xua đi nỗi lo âu nặng nề của việc học cho HS.
Trong quá trình chơi, HS huy động các giác quan để tiếp nhận thông tin. HS phải tự phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa làm cho các giác quan tinh nhạy hơn, ngôn ngữ mạch lạc hơn, các thao tác trí tuệ được hình thành. HS tiếp thu, lĩnh hội và khắc sâu được nhiều tri thức, nhiều khái niệm. Trò chơi dạy học cũng có thể hình thành nên cho học sinh những kĩ năng của môn học, HS không chỉ có cơ hội tìm hiểu kiến thức, ôn tập lại các kiến thức đã biết mà còn có thể có được kinh nghiệm, hành vi.
Một số trò chơi dạy học còn giúp cho HS có khả năng tư duy, cách giải quyết vấn đề nhanh nhẹn không chỉ trong lĩnh vực mình chơi mà cả các lĩnh vực của cuộc sống… Trên cơ sở đó trò chơi dạy học có thể định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho HS. Thông qua các trò chơi HS phát huy được năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, năng lực hợp tác, năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn,. Trò chơi dùng để dạy học dưới dạng củng cố kiến thức đã biết và rèn luyện tư duy nhanh nhạy, chính xác cho HS góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng hoá học của HS, từ đó làm tăng hiệu quả dạy học Hóa học. Hiện nay đã xuất hiện một số trò chơi trực tuyến mang tính tương tác rất cao như Kahoot, Plickers, Quizizz, Nearpod…, với những trò chơi này HS có thể dùng điện thoại, điều khiển để lựa chọn đáp án A, B, C, D cho mình.
Tuy nhiên hiện tại đa số các Nhà trường, phụ huynh, học sinh chưa đủ điều kiện để đáp ứng thực hiện các trò chơi trên nên trò chơi PowerPoint vẫn đang là xu thế lựa chọn tốt nhất trong điều kiện nay cho những trường như vùng trường tôi. Một số trò chơi dạy học trên PowerPoint tôi đã áp dụng một cách hiệu quả trong phần “luyện tập và củng cố” tại mỗi tiết học và thu được kết quả cao. Ví dụ 1: Trò chơi “Ai lên cao hơn”. Chuẩn bị: 18 skkn GV chuẩn bị bộ câu hỏi và đáp án, sau đó sử dụng các forms đã được thiết kế sẵn trên PowerPoint.
Điền bộ câu hỏi và đáp án vào các form, các form này được thiết kế rất sinh động, gồm các hình ảnh động nhảy múa kết hợp âm thanh tạo sự hứng thú cho học sinh. GV có thể tạo bao nhiêu bộ câu hỏi tùy thích, mức độ các câu hỏi tăng dần từ nhận biết cho đến vận dụng cao. Hình 9: Giao diện trò chơi dạy học “Ai lên cao hơn” b. Cách chơi, luật chơi: Tại giao diện trên GV đã tạo ra 5 bộ câu hỏi, chia lớp thành 2 đội chơi “Đội bạn Thỏ” và “Đội bạn Cọp” tương ứng mỗi đội có 5 câu hỏi.
Mỗi câu hỏi có 10 giây để tìm ra câu trả lời và mỗi câu trả lời đúng của mỗi đội thì con vật của đội đó nhảy lên 1 bậc. Qua 5 câu hỏi từ mức độ nhận biết cho tới vận dụng cao sẽ tìm ra đội thắng có bậc cao hơn. Giá trị giáo dục: Thông qua trò chơi “Ai lên cao hơn” góp phần tạo không khí lớp hòa đồng, đoàn kết, thân thiện và phấn khích. Trò chơi nhằm thay đổi hình thức học tập nhàm chán bằng hình thức mới sinh động hơn, hấp dẫn hơn giúp HS tham gia bài học một cách sôi nổi, tự giác.
Từ đó hình thành phẩm chất chăm chỉ trách nhiệm và phát triển năng lực tự chủ và tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo cũng như năng lực tin học. 19 skkn Ví dụ 2: Trò chơi “Hộp quà bí mật”. Chuẩn bị: GV chuẩn bị bộ 10 câu hỏi và đáp án, sau đó sử dụng các forms đã được thiết kế sẵn trên PowerPoint. Điền bộ câu hỏi và đáp án vào các form, các form này được thiết kế rất sinh động, gồm 10 hộp quà tương ứng 10 bộ câu hỏi kết hợp âm thanh tạo sự hứng thú cho học sinh.
GV chuẩn bị một số bộ thẻ A, B, C, D số bộ thẻ tương ứng với số đội chơi. Hình 10: Giao diện trò chơi dạy học “Hộp quà bí mật” b. Cách chơi, luật chơi: GV chia lớp thành các đội chơi, mỗi đội khoảng 5 đến 6 học sinh. GV click chuột để mở các hộp quà, tương ứng mỗi câu hỏi sẽ được đưa ra.
Mỗi đội chơi có 10 giây để tìm ra câu trả lời, kết thúc 10 giây mỗi đội đưa ra câu trả lời bằng cách dơ cao thẻ bài tương ứng và mỗi câu trả lời đúng sẽ được 10 điểm. Qua 10 câu hỏi đội thắng sẽ là đội có số điểm cao nhất. Giá trị giáo dục: Thông qua trò chơi “Hộp quà bí mật” góp phần tạo không khí lớp hòa đồng, đoàn kết, thân thiện và phấn khích. Trò chơi nhằm thay đổi hình thức học tập nhàm chán bằng hình thức mới sinh động hơn, hấp dẫn hơn giúp HS tham gia bài học một cách sôi nổi, tự giác.
Từ đó hình thành phẩm chất chăm chỉ trách nhiệm và phát triển năng lực tự chủ và tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo cũng như năng lực tin học. 20 skkn Ví dụ 3: Trò chơi “Tìm mảnh ghép thích hợp”. Chuẩn bị: GV thiết kế bộ các mảnh ghép hình tam giác, trên mỗi cạnh mảnh ghép có các câu hỏi in đậm và câu trả lời in mờ. Qua trò chơi giúp HS khắc sâu kiến thức vừa học.
Cách tiến hành: Mỗi nhóm 5 đến 7 HS được GV phát bộ các mảnh ghép tam giác trên mỗi cạnh đã điền sẵn một vế của nội dung kiến thức và 1 hình mẫu. Nhiệm vụ của các nhóm đi ghép các mảnh ghép sao cho cạnh của mảnh ghép này và cạnh mảnh ghép kia tạo thành một mệnh đề, 1 khái niệm đúng. Giá trị giáo dục: -Trò chơi ghép các mảnh ghép dễ dàng thiết kế, với nhiều hình thức như ghép tam giác, ghép hình trái tim hoặc ghép puzzle… Tùy thuộc thời gian và nội dung để lựa chọn hình và số mảnh ghép cho phù hợp. -Có thể áp dụng trò này vào các hoạt động dạy học: khởi động, hình thành kiến thức, củng cố, luyện tập, ôn tập… của tất cả các môn học, phù hợp nhiều lứa tuổi học sinh.
Đặc biệt HS có thể tự làm để cho các bạn hoặc các nhóm khác chơi trong các giờ học. - Thông qua trò chơi “Hộp quà bí mật” góp phần tạo không khí lớp hòa đồng, đoàn kết, thân thiện và phấn khích. Trò chơi giúp học sinh tham gia bài học một cách sôi nổi, tự giác. Từ đó hình thành phẩm chất chăm chỉ trách nhiệm và phát triển năng lực tự chủ và tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo cũng như năng lực tin học.
21 skkn Hình 11: Giao diện trò chơi dạy học “Tìm mảnh ghép thích hợp” Hình 12: HS lớp 10A5 đang hoạt động tìm mảnh ghép thích hợp 22 skkn Hình 13: Đại diện HS nhóm 1 lớp 10A5 trình bày sản phẩm tìm mảnh ghép Ví dụ 4: Trò chơi “Giải ô chữ”.