CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIEN UNG DUNG CHAT GPT VÀO XÂY DỰNG CÔNG CỤ KIEM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐÈ NĂNG LƯỢNG VÀ SỰ BIẾN ĐÓI MÔN KHOA HỌC TU NHIÊN LỚP TÁM 1. LƯỢC SỬ NGHIÊN CỨU VE UNG DUNG CUA CHAT GPT TRONG KIEM TRA, DANH GIA HOC SINH Hiện nay, các nghiên cứu về Chat GPT trong lĩnh vực giáo đục của các nước trên thế giới tương đối phát triển, nhiều nước bat đầu quan tâm hơn về định hướng ứng dụng công cụ này vào trong giáo dục. Vào tháng 3 năm 2023, một nghiên cứu của hai tác giả Rebecca Vukovic & Dominique Russell về “ChatGPT: Education assessment, equity and policy” cho rang Chat GPT có thé hỗ trợ giáo viên trong qua trình KT, DG, khắc phục các khó khăn của giáo viên, tuy nhiên, người giáo dục cần có sự tỉnh chỉnh nội dung sao cho phù hợp với chuyên môn khoa học. Cùng lúc đó, có nghiên cứu cho rằng nên xem Chat GPT 1a công cụ đơn giản bình thường va nên tìm cách sử dụng nó, đưa nó vào nên giáo dục ( Rebecca Vukovic & Dominique Russell, 2023).
Ở cùng thời điểm, nhóm tác gia Jonna Lee, & Meryem Yilmaz Soylu đưa ra bài nghiên cứu về “ChatGPT and Assessment in Higher Education”, nội dung bài nghiên cứu tập trung đến những ảnh hưởng của Chat GPT đến KT, DG, trong đó, tác giả con nêu lên có thể sử dụng Chat GPT như là một công cụ có thé hỗ trợ thiết kế các hoạt động đánh giá khác nhau dé tạo các phiếu đánh giá, câu hỏi trắc nghiệm hoặc các câu hỏi thảo luận về một chủ dé khoa học, tuy nhiên, giáo viên cần kiểm tra lại nội dung dé đảm bảo tính chính xác và kiêm tra thông tin đã được trình bày phủ hợp với học sinh chưa và chỉnh sửa cho phù hợp hơn, từ đó thấy được vai trò của người giáo viên trong giáo dục khi có sự xuất hiện của Chat GPT. Ngoài ra, bài nghiên cứu con đẻ cập đến cách Chat GPT tạo ra bảng đánh giá theo tiêu chí (Rubric) từ những gợi ý khác nhau của người dùng, mỗi gợi ý khác nhau Chat GPT sẽ đưa ra rubric khác nhau dé phù hợp với từng gợi ý (Jonna Lee & Meryem Yilmaz Soylu, 2023). Đến tháng 4 năm 2023, một nghiên cứu khác của tác gia Brittany là “How Teachers Can Use ChatGPT To Assess Students and Provide Feedback” đã đưa ra quan điểm vẻ những lợi ích khi người giáo viên sử dung Chat GPT trong KT, DG như: hỗ trợ giáo viên kiêm tra đáp án và cham điểm cho học sinh, tạo và tùy chính các công cụ KT, DG dựa vào các chương trình giảng day mà mục tiêu giáo dục cụ thé (vi dụ: tạo câu hỏi trắc nghiệm, câu hói trả lời ngắn) (Brittany, 2023). Đến tháng 5 năm 2023, nhóm tác giả Tracy Wilichowski & Cristóbal Cobo đã đưa ra quan điểm trong bài viết “How to use ChatGPT to support teachers: The good, the bad, and the ugly” về cách ứng dụng Chat GPT trong day hoc, đồng thời nêu lên những cơ hội và thách thức của sự ứng dụng này, trong đó, tác gia có nêu cơ hội vẻ việc sử dụng Chat GPT làm công cụ KT, DG bằng cách tao câu hỏi trắc nghiệm hoặc nhiều dang bai khác nhau giúp học sinh phát triển tư duy, giải quyết van dé.
Để dam bảo việc ứng dụng Chat GPT đạt hiệu quả, giáo viên nên giám sát và định hướng cho học sinh (Tracy Wilichowski & CrisTóbal Cobo, 2023). Theo nhóm tác gia Brent A. Anders, PhD trong nghiên cứu “Chat GPT AI in Education: What it is and How to use it in the Classroom”, Chat GPT hỗ trợ người dùng tao các phản hồi về câu hỏi, bai kiểm tra. tạo phiếu học tập, phiếu tự đánh giá với ví dụ có từng bước thực hiện cụ thê và đánh giá rằng công cụ này tiết kiệm được rất nhiều thời gian của giáo viên, phản hỏi rất nhanh chóng, hiệu quả (Brent A.
Hiện nay, một số nghiên cứu trong nước đã có những quan điểm va cách ứng dụng Chat GPT vào KT, DG. Trong bai nghiên cứu “Khả năng thực hiện bai kiểm tra định kì môn Toán và môn Ngữ Văn cấp Trung học của công cụ Chat GPT: kết quả nghiên cứu và một số kiến nghị ban đầu” của nhóm tác giả Lê Anh Vinh đã đưa kết luận rằng Chat GPT có thé thực hiện các bài kiểm tra do con người tạo ra và có thé sử dụng hiệu quả dé tạo ra những bài kiểm tra chất lượng bằng việc sử dụng công cụ này dé tính toán trước vẻ khả năng thực hiện bài của học sinh (Lê Anh Vinh nnk, 2023). Theo tac gia Hân Trương trong nghiên cứu “ChatGPT in Education - A Global and Vietnamese Research Overview”, khi ứng dụng Chat GPT cần có những quy định, chính sách rõ ràng. Riêng đối với giáo viên, công cụ này sẽ hỗ trợ rắt nhiều trong việc soạn tải liệu dạy học, tuy nhiên, giáo viên nên có định hướng cá nhân, không nên phụ thuộc hoan toàn vào công cụ này (Hana Trương, ChatGPT in Education - A Global and Vietnamese Research Overview, 2023).
Trong nghiên cứu “Role of ChatGPT in Vietnamese Education” của tác giả Hana Trương cùng các tác giả khác đã đưa ra kết luận rằng Chat GPT có tiềm năng ứng dụng đáng kế trong giáo dục Việt Nam, chuyên đôi toàn điện ngành giáo dục, hỗ trợ giáo viên trong việc xây đựng tài liệu day học, đề xuất dạng bài tập hỗ trợ học sinh chủ động học tập một cách cá nhân hóa tuy nhiên cần nhiều nghiên cứu sâu hơn trong việc áp dụng công cụ này (Hana Trương, et al. Có thể thay, ứng dụng Chat GPT vào trong giáo due nói chung, KT, DG nói riêng đã được nhiễu tác giá trong nước và ngoài nước quan tâm, nghiên cứu và vận dung ở nhiều cấp độ khác nhau. Nhiéu tac giả của các nước trên thé giới đã đưa ra những định hướng ứng dụng Chat GPT vào trong KT, DG cụ thé. Tuy nhiên, các nghiên cứu ở Việt Nam về ứng dụng công cụ này trong KT, DG van còn rất hạn chế, chưa phân tích được sự ứng dung của công cu.
DẠY HOC THEO QUAN DIEM HIEN DAI 1. KT, DG hoe sinh trong day học môn KHTN 1. Quan diém hién dai về KT, DG học sinh KT, DG là một phan không thẻ thiếu trong day học, được đưa ra nhằm đánh giá sự tiền bộ của học sinh, Quá trình KT, DG sẽ điễn ra theo ba giai đoạn: 1) Giai đoạn |: kiểm tra. Tiến hành xây dựng các công cụ kiểm tra nhằm thu thập những thông tin và dữ kiện can thiết.
2) Giai đoạn 2: đo lường. Tiến hành tham chiếu kết quả kiểm tra với các tiêu chi cân thiết. 3) Giai đoạn 3: đánh giá. Dua ra kết quả về điểm số, thứ hạng, nhận xét và quyết định các bước thực hiện tiếp theo.
Qua ba giai đoạn trên, ta thấy được răng hoạt động KT, DG là hoạt động kép, không thé tách rời nhau. theo quan diém hiện đại, không chỉ có giáo viên đánh giá học sinh mà học sinh vẫn có thẻ tự đánh giá lẫn nhau — gọi là đánh giá đồng 10 đăng. Từ đó, ta thay được rằng KT, DG là một khâu quan trọng trong quản lí giáo dục. quản lí chất lượng dạy và học (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2020a).
Mục đích của KT, DG là cung cap thông tin để ra các quyết định cần thiết về dạy học và giáo dục. Công khai hóa quá trình học tập và kết quả học tập của học sinh, phát trién ki nang tự đánh giá và nhận ra ban thân học sinh đã học tập được những gi và còn thiếu sót ở đâu, giáo viên khuyến khích học sinh học tập. Giúp giáo viên có cơ sở thực tế nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và ngày càng hoàn thiện hoạt động đạy học. Ching hạn, thay đôi phương pháp day học tăng hứng thú học tập cho học sinh, xây dựng kế hoạch day học về số lượng tiết day một bài cụ thé phù hợp hơn.
Trong hoạt động học tập cụ thé, mục đích của KT, DG can quan tâm đến mục tiêu về năng lực đặc thù. mục tiêu về năng lực chung và phâm chất cụ thê học sinh có thê đạt được qua hoạt động học đó (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2020a). Hiện tại, có rất nhiều loại hình KT, DG là đánh giá theo tiêu chuẩn, đánh giá theo tiêu chí, tự suy ngẫm và tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, đánh giá qua thực tiễn (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2014). Theo quan điểm KT, DG hiện đại theo định hướng phát triển năng lực va phẩm chất học sinh, do đó việc đánh giá không chỉ tập trung vào kết quả học tập mà còn tập trung vao quá trình học tập, sự tiền bộ của học sinh.
Trong đó, đánh giá vì học tập và đánh giá là học tập là chủ yếu, đánh giá kết qua học tập la thứ yếu. DANH GIÁ LA HỌC TAP Hình 1. Quan điểm hiện dai về KT, DG (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2020) II Déi với đánh giá là hoạt động học tập, người giữ vai trò chủ đạo là học sinh, học sinh tham gia vào các hoạt động học và nhiệm vụ đánh giá cũng chính là công việc mà học sinh phải làm dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Từ đó bồi dưỡng khả năng tự đánh giá của bản thân học sinh theo hai loại hình đánh giá là tự đánh giá và đánh giá đồng đăng kết hợp với sự đánh giá cũng như động viên, hướng dẫn từ giáo viên.
Dôi với đánh giá vì học tập, điễn ra trong suốt quá trình học tập nhằm phát hiện sự tiễn bộ của học sinh, từ đó giáo viên điều chỉnh quá trình dạy học cho phù hợp. Trong đó, giáo viên giữ vai trỏ chủ đạo, tuy nhiên học sinh vẫn có thé tham gia vào quá trình đánh giá bằng cách tự đánh giá hoặc đánh giá lẫn nhau, bản thân học sẽ tự theo dõi quá trình học tập của minh dé nhận thấy ban thân bị thiểu sót ở đâu và tự cải thiện chính mình. Việc đánh giá nảy giúp người đạy và người học cải thiện, nâng cao chất lượng day học và học. Doi với đánh giá kết qua học tập, với mục tiêu được dé ra là tong kết lại toàn bộ quá trình học tập, đưa ra xếp loại, chứng nhận kết quả và lên lớp nên người giữ vai trò chủ đạo là giáo viên.
Việc đánh giá nay thường điễn ra sau khi học xong một giai đoạn học tập nham xác định học sinh đã đạt được các mục tiêu đã đề ra hay không va đạt được ở mức độ nao.