phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 2 chƣơng với 4 tiết nhƣ sau: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP, TỰ CHỦ TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ 1. Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập, tự chủ trong quan hệ quốc tế 1. Cơ sở lý luận * Chủ nghĩa yêu nước và tinh thầ n độc lập, tự chủ của dân tộc Việt Nam Yêu nƣớc là một tình cảm tự nhiên của con ngƣời đối với quê hƣơng xứ sở, với ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử và các truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Nhƣng không chỉ là một tình cảm tự nhiên, lòng yêu nƣớc đã trở thành một chuẩn mực đạo đức bất biến, có ý nghĩa vô giá trong mọi thời đại: chủ nghĩa yêu nƣớc có giá trị nhƣ một hệ tƣ tƣởng, một nguyên tắc chính trị - đạo đức - thẩm mỹ của con ngƣời.
Đối với ngƣời Việt Nam, chủ nghĩa yêu nƣớc là một giá trị tinh thần cao quý, kết tinh những tƣ tƣởng, tình cảm thiêng liêng nhất, là hệ chuẩn mực cao nhất trong bảng giá trị tinh thần truyền thống dân tộc. Ở Việt Nam, yêu nƣớc vừa là tình cảm, là đạo đức mà cũng đồng thời là triết lý, là “kim chỉ nam” cho hành động. Gắn liền với chủ nghĩa yêu nƣớc là tinh thần độc lập tự chủ, bởi cũng chính nhờ yêu nƣớc mà dân tộc ta đã không chịu khuất phục trƣớc bất kỳ kẻ thù ngoại xâm nào. Mỗi khi dân tộc bị xâm lƣợc là tinh thần yêu nƣớc và khát vọng độc lập tự chủ lại bùng lên mạnh mẽ, trở thành nguồn động lực to lớn thôi thúc, tiếp sức cho cha ông ta đánh giặc và giành thắn g lơ ̣i toàn ve ̣n dù chúng ta - mô ̣t dân tô ̣c nhỏ yế u phải đƣơng đầ u với nhƣ̃ng kẻ thù hùng ma ̣nh nhấ t thời đa ̣i.
Bảo vệ nền độc lập , tƣ̣ chủ cũng là bảo vê ̣ sƣ̣ tƣ̣ tôn của chiń h mình và của cộng đồng dân tộc mình , bảo vệ n hƣ̃ng giá tri ̣văn hóa vâ ̣t chấ t , tinh thầ n vố n là công sƣ́c và là niề m tƣ̣ hào của cả dân tô ̣c. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trải qua lịch sử mấy ngàn năm dựng nƣớc và giữ nƣớc , cả thế giới biết đến Việt Nam nhƣ một biếu tƣợng của tinh thần đấu tranh bảo vệ hoà bình, độc lập. Từ thời phong kiến, các triều đại Việt Nam đã nhiều lần đánh bại quân xâm lƣợc Trung Hoa. Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, Lê Hoàn phá Tống lần thứ nhất, Lý Thƣờng Kiệt phá Tống lần thứ hai, Trần Quốc Tuấn ba lần đại thắng quân Nguyên, Lê Lợi đánh đuổi quân Minh, Quang Trung đại phá quân Thanh.
Sƣ̣ nghiê ̣p cách ma ̣ng vi ̃ đa ̣i mà Hồ Chí Minh suốt đời theo đuổi chính là sự kế tục và khẳng định truyền thống yêu nƣớc và tinh thầ n đô ̣c lâ ̣p tƣ̣ chủ của nhân dân ta. Chính Ngƣời đã từng chỉ rõ: "Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nƣớc, chứ chƣa phải là chủ nghĩa cộng sản đã đƣa tôi tin theo Lênin, tin theo quốc tế thứ ba" [43, tr. Ngƣời xuất dƣơng với hai bàn tay trắng, tất cả hành trang là lòng yêu nƣớc và quyết tâm tìm đƣờng cứu nƣớc bùng cháy không nguôi. Các sách báo và tài liệu tuyên truyền cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đƣợc gửi về Việt Nam từ nƣớc ngoài trong những năm Ngƣời bôn ba đều nói lên tấm lòng yêu nƣớc, nhớ nƣớc đến quên mình của Ngƣời, đồng thời động viên, khích lệ, kêu gọi, thuyết phục toàn dân đi theo con đƣờng cứu nƣớc trên lập trƣờng của giai cấp vô sản.
Có thể nói rằng tinh thầ n yêu nƣớc và khát vọng độc lập, tƣ̣ chủ cho dân tô ̣c không chỉ là xuấ t phát điể m mà còn là mu ̣c tiêu , đô ̣ng lƣ̣c to lớn hiǹ h thành tƣ tƣởng Hồ Chí Minh nói chung, tƣ tƣởng về đô ̣c lâ ̣p, tƣ̣ chủ nói riêng. * Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc, quốc tế và thời đại Chủ nghĩa Mác - Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp, quyết định bản chất tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, là cơ sở hình thành thế giới quan và phƣơng pháp luận khoa học của tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, nhờ đó mà Ngƣời đã có bƣớc chuyển quan trọng về chất từ một ngƣời yêu nƣớc trở thành một ngƣời chiến 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sĩ cộng sản. Hồ Chí Minh đã kết hợp chủ nghĩa yêu nƣớc với chủ nghĩa quốc tế vô sản, kết hợp đấu tranh dân tộc với đấu tranh giai cấp, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” (năm 1848), C.Ăngghen đã lần đầu tiên trong lịch sử nêu ra và phân tích một cách sâu sắc vấn đề mối quan hệ giữa giai cấp, dân tộc, quốc tế trong cách mạng vô sản.
Các ông cho rằng trong thời đại này, sự phát triển nhanh chóng của lực lƣợng sản xuất cùng với nhu cầu về thị trƣờng tiêu thụ sản phẩm đã khiến giai cấp tƣ sản nảy sinh tham vọng thâu tóm thuộc địa khắp hoàn cầu, tạo nên sự phụ thuộc phổ biến giữa các dân tộc. Nhƣ vậy, giai cấp tƣ sản, và sau đó là giai cấp công nhân, sẽ trở thành một giai cấp mang tính chất quốc tế. Để giải quyết đƣợc nhiệm vụ lịch sử của mình, giai cấp công nhân ở mỗi nƣớc phải giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa nhiệm vụ dân tộc và nhiệm vụ quốc tế trên lập trƣờng vô sản. “Công nhân không có Tổ quốc.
Ngƣời ta không thể cƣớp của họ cái mà họ không có. Vì giai cấp vô sản mỗi nƣớc trƣớc hết phải giành lấy chính quyền, phải tự xây dựng thành giai cấp dân tộc, phải tự mình trở thành dân tộc, tuy hoàn toàn không phải theo cái nghĩa nhƣ giai cấp vô sản hiểu” [92, tr. Dân tộc theo nghĩa của giai cấp tƣ sản là dân tộc mà trong đó dung túng cho tình trạng ngƣời bóc lột ngƣời, còn dân tộc mà giai cấp vô sản phải nỗ lực xây dựng cho đƣợc là dân tộc xã hội chủ nghĩa mà ở đó không có áp bức, bóc lột, bất công, chỉ tồn tại sự tự do, bình đẳng cho tất cả nhân loại.Mác đã đƣa ra nhận định: quốc gia dân tộc là hình thức chính trị tốt nhất để phát triển chủ nghĩa tƣ bản, nhƣng đồng thời với việc mở rộng giao lƣu quốc tế và quốc tế hóa - quốc gia sẽ bị thay thế bởi sự dựa vào nhau, lệ thuộc lẫn nhau. Phải nhìn thấy trong sự vận động phát triển, thế giới đã và 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đang trở thành một hệ thống có mối liên hệ tƣơng tác ngày càng chặt chẽ.
Sự phát triển của chủ nghĩa tƣ bản đã biến thế giới thành một nền kinh tế toàn cầu hóa, dựa vào nhau mà phát triển.Ăngghen cũng đã bàn về vấn đề độc lập dân tộc của các nƣớc bị các dân tộc lớn thống trị, về mối quan hệ bất bình đẳng giữa các nƣớc lớn với các quốc gia nhỏ yếu và phụ thuộc. Các ông cho rằng: độc lập dân tộc là cơ sở cho mọi sự hợp tác quốc tế và phong trào quốc tế của giai cấp vô sản nói chung chỉ có thể có trong môi trƣờng các dân tộc độc lập. Những luận điểm này hoàn toàn phù hợp với lý tƣởng cháy bỏng của Nguyễn Tất Thành khi đó: khát vọng về một dân tộc hoàn toàn tự do và bình đẳng trƣớc cƣờng quốc xâm lƣợc, nhân dân đƣợc làm chủ đất nƣớc chứ không phải là nô lệ của xứ thuộc địa, vong quốc. Lý luận mác-xít càng trúng với những trăn trở băn khoăn của Nguyễn Tất Thành và thuyết phục Ngƣời hơn nữa khi Ngƣời đƣợc tiếp cận với ánh sáng tƣ tƣởng của Lênin khi bàn về quan hệ quốc tế trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, trong đó có vấn đề đấu tranh của các nƣớc thuộc địa, phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc.
Lênin kế thừa hệ thống tƣ tƣởng của C.Ăngghen nhƣng đã bổ sung nhiều khái niệm mới, đƣa ra những dự báo mới, phản ánh những tƣ duy mới về cách mạng thế giới và quan hệ quốc tế mới. Quan hệ quốc tế thời đại của Lênin là quan hệ giữa một bên là chủ nghĩa đế quốc với một bên là các dân tộc bị áp bức. Lênin khi phân tích về chủ nghĩa đế quốc đã lƣu ý đến sự vận hành của quy luật phát triển không đồng đều của chủ nghĩa tƣ bản, theo đó một số nƣớc đã phát triển nhanh hơn các nƣớc khác và từ đó thách thức các nƣớc mà nó đuổi kịp và vƣợt. Hệ quả là quan hệ quốc tế chủ yếu xoay xung quanh một số nƣớc và trung tâm quyền lực lớn.
Trung thành với cách tiếp cận này, Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới sự xuất hiện của các trung tâm quyền lực lớn và phân tích mâu thuẫn giữa các trung tâm quyền lực đó để 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phán đoán chiều hƣớng vận động của cục diện thế giới và khu vực. Nói cách khác, trong tƣ tƣởng và thế giới quan của Hồ Chí Minh về chính trị quốc tế, về vấn đề chiến tranh và hòa bình, các nƣớc và trung tâm quyền lực lớn đóng một vai trò quan trọng. Khi thuyết “châu Âu là trung tâm” vẫn còn chi phối tƣ duy địa - chiến lƣợc trên thế giới, trong bài “Đông Dương và Thái Bình Dương” viết năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đã phân tích: “Vì đã trở thành một trung tâm mà bọn đế quốc tham lam đều hƣớng cả vào nhòm ngó, nên Thái Bình Dƣơng và các nƣớc thuộc địa xung quanh Thái Bình Dƣơng, tƣơng lai có thể trở thành một lò lửa của chiến tranh thế giới mới mà giai cấp vô sản sẽ phải nai lƣng ra gánh. Xem thế thì ta thấy rõ rằng vấn đề Thái Bình Dƣơng là vấn đề mà tất cả mọi ngƣời vô sản nói chung đều phải quan tâm đến” [34, tr.
Với thắng lợi của cách mạng tháng Mƣời Nga, quan hệ quốc tế đã chuyển sang một thời kỳ mới, thời kỳ các quốc gia dân tộc trên thế giới có quyền quan hệ bình đẳng với nhau trên những quan điểm, nguyên tắc mới. Trong nhƣ̃ng năm bôn ba ở nƣớc ngoài , Ngƣời đã nhanh chóng tiế p nhâ ̣n ảnh hƣởng của Các h ma ̣ng tháng Mƣời Nga , ủng hộ và đi theo con đƣờng của cách mạng tháng Mƣời và Quốc tế thứ ba .