Luận văn: Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên ĐH ngoài công lập Hà Nội

Nghiên cứu giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên đại học ngoài công lập tại Hà Nội qua khảo sát thực tế tại Đại học Thăng Long, Đại Nam và Nguyễn Trãi.

• Tác giả: Đinh Văn Khanh
• Người hướng dẫn: TS. Khuất Thị Thanh Vân
• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
• Đề tài: Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên đại học ngoài công lập Hà Nội

Giáo dục ý thức chính trị (YTCT) cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập tại Hà Nội là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nước ta đang xây dựng chủ nghĩa xã hội và phát triển kinh tế. YTCT giúp sinh viên hiểu rõ đường lối Đảng, pháp luật Nhà nước và vai trò của họ trong xây dựng đất nước. Các trường như Đại học Thăng Long, Đại học Đại Nam và Đại học Nguyễn Trãi đóng vai trò trung tâm trong việc truyền đạt giá trị này. Thực trạng hiện nay cho thấy sự đa dạng về nội dung và phương pháp giáo dục, nhưng hiệu quả vẫn còn hạn chế. Sinh viên cần được trang bị kiến thức chính trị kịp thời để ứng phó với thách thức mới. Nhiệm vụ này đòi hỏi sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn trong quá trình đào tạo.

1.1. Vai trò của giáo dục YTCT trong đào tạo đại học

Giáo dục YTCT không chỉ là việc truyền đạt kiến thức lý luận mà còn là việc rèn luyện tư tưởng và hành động của sinh viên. Nó giúp sinh viên hình thành niềm tin vào Đảng, chế độ và con đường xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh hội nhập, YTCT còn giúp sinh viên nhận diện được các thủ đoạn chống phá và bảo vệ lợi ích quốc gia. Các trường đại học ngoài công lập cần tích cực xây dựng chương trình giáo dục phù hợp với thực tiễn xã hội. Sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là yếu tố quyết định hiệu quả của giáo dục này.

1.2. Đặc điểm sinh viên tại các trường đại học ngoài công lập Hà Nội

Sinh viên các trường đại học ngoài công lập tại Hà Nội thường có nguồn gốc đa dạng về địa phương và trình độ. Họ là đối tượng trẻ, có khả năng tiếp thu nhanh nhưng cũng dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin từ các nguồn khác nhau. Nhiều sinh viên chưa có kiến thức chính trị cơ bản hoặc thiếu hiểu biết về đường lối của Đảng. Điều này đặt ra yêu cầu cao cho các trường trong việc thiết kế chương trình giáo dục phù hợp. Các trường cần chú trọng đến việc sử dụng phương pháp giảng dạy sinh động và tương tác để tăng tính hiệu quả.

II. Phân tích vấn đề trong giáo dục YTCT tại các trường đại học Hà Nội

Hiện nay, giáo dục YTCT tại các trường đại học ngoài công lập Hà Nội vẫn gặp nhiều khó khăn. Thứ nhất, nội dung giáo dục chưa được cập nhật kịp thời với thực tiễn xã hội. Thứ hai, phương pháp giảng dạy còn truyền thống, thiếu tính tương tác. Thứ ba, sự tham gia của sinh viên trong các hoạt động chính trị còn thấp. Điều này làm giảm hiệu quả của giáo dục. Ngoài ra, sự đa dạng về nguồn gốc và tư tưởng của sinh viên cũng làm phức tạp việc triển khai chương trình. Các trường cần tìm cách giải quyết những vấn đề này để nâng cao chất lượng giáo dục YTCT.

2.1. Thiếu hiểu biết về đường lối Đảng và pháp luật Nhà nước

Nhiều sinh viên chưa có kiến thức cơ bản về đường lối của Đảng hoặc pháp luật của Nhà nước. Điều này làm giảm khả năng hiểu biết và thực hiện các chính sách. Thiếu hiểu biết này cũng dẫn đến sự mơ hồ trong tư tưởng và dễ bị ảnh hưởng bởi các thông tin sai lệch. Các trường cần tăng cường việc giảng dạy về lý luận chính trị và pháp luật để giải quyết vấn đề này. Sử dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như video, trò chơi và thảo luận có thể giúp sinh viên hiểu rõ hơn.

2.2. Sự tham gia thấp trong các hoạt động chính trị

Sinh viên thường ít tham gia vào các hoạt động chính trị và xã hội. Điều này làm giảm khả năng hình thành ý thức chính trị và trách nhiệm công dân. Nguyên nhân có thể là do thiếu động viên hoặc chương trình giáo dục chưa thu hút. Các trường cần tổ chức các hoạt động thực tế như hội thảo, diễn đàn và các dự án xã hội để khuyến khích sinh viên tham gia. Sự tham gia tích cực sẽ giúp sinh viên hình thành ý thức chính trị và trách nhiệm với đất nước.

III. Giải pháp và phương pháp nâng cao hiệu quả giáo dục YTCT

Để nâng cao hiệu quả giáo dục YTCT, các trường đại học ngoài công lập Hà Nội cần áp dụng các giải pháp cụ thể. Thứ nhất, cập nhật nội dung giáo dục theo thực tiễn xã hội. Thứ hai, sử dụng phương pháp giảng dạy hiện đại và tương tác. Thứ ba, tăng cường sự tham gia của sinh viên trong các hoạt động chính trị. Thứ tư, hợp tác với các tổ chức và cá nhân có kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Cuối cùng, cần đánh giá và điều chỉnh liên tục chương trình giáo dục để phù hợp với nhu cầu của sinh viên và xã hội.

3.1. Áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại

Sử dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như video, trò chơi và thảo luận có thể tăng tính tương tác và hiệu quả của giáo dục YTCT. Ví dụ, sử dụng video ngắn để giải thích các vấn đề chính trị phức tạp. Trò chơi và thảo luận giúp sinh viên tham gia tích cực và hiểu rõ hơn về nội dung học. Các trường cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo giáo viên để áp dụng các phương pháp này hiệu quả. Điều này sẽ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn.

3.2. Tăng cường hoạt động thực tế và tham gia xã hội

Tổ chức các hoạt động thực tế như hội thảo, diễn đàn và các dự án xã hội giúp sinh viên hình thành ý thức chính trị và trách nhiệm công dân. Ví dụ, tổ chức các buổi thảo luận về các vấn đề xã hội hiện nay. Hoặc tham gia vào các dự án xã hội như xây dựng trường học hoặc chăm sóc người già. Sự tham gia tích cực này sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của họ trong xã hội và đất nước. Các trường cần khuyến khích và hỗ trợ sinh viên trong việc tham gia các hoạt động này.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của giáo dục YTCT

Giáo dục YTCT cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập tại Hà Nội là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Các vấn đề như thiếu hiểu biết về đường lối Đảng và pháp luật, sự tham gia thấp trong các hoạt động chính trị cần được giải quyết. Các giải pháp như cập nhật nội dung giáo dục, áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại và tăng cường hoạt động thực tế sẽ nâng cao hiệu quả giáo dục. Kết quả của giáo dục YTCT sẽ giúp sinh viên trở thành công dân có ý thức chính trị và trách nhiệm với đất nước. Điều này đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội và đất nước.

4.1. Tầm quan trọng của giáo dục YTCT trong hội nhập quốc tế

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, giáo dục YTCT giúp sinh viên nhận diện được các thủ đoạn chống phá và bảo vệ lợi ích quốc gia. Nó cũng giúp họ hiểu rõ hơn về các vấn đề chính trị và xã hội trong nước và quốc tế. Sự hiểu biết này là cơ sở để sinh viên trở thành công dân có trách nhiệm và tích cực tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Các trường đại học cần tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục YTCT để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

4.2. Ứng dụng thực tiễn trong đào tạo và phát triển nhân lực

Kết quả của giáo dục YTCT không chỉ giúp sinh viên hiểu biết về lý luận chính trị mà còn rèn luyện tư tưởng và hành động. Điều này đóng góp vào việc đào tạo nhân lực có chất lượng cao và phù hợp với yêu cầu của xã hội. Các trường đại học ngoài công lập cần tiếp tục cải tiến chương trình giáo dục để đáp ứng nhu cầu của sinh viên và xã hội. Sự hợp tác giữa các trường và các tổ chức có kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả giáo dục YTCT và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 1. Một số khái niệm liên quan đến giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội 1. Khái niệm ý thức chính trị Ý thức là một “phạm trù” được các nhà khoa học xã hội và nhân văn nghiên cứu rất nhiều, tiêu biểu nhất là dưới các góc độ triết học, tâm lý học, chính trị học, xã hội học. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, ý thức chính là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ não và trí óc con người.

Ý thức không phải là bản sao giản đơn, thụ động vào hiện thực khách quan. Ý thức được xem là sản phẩm của con người, mà bản thân con người là một thực thể xã hội phản ánh về thế giới khách quan trong quá trình tác động và cải tạo thế giới. Hơn nữa ý thức là một hiện tượng xã hội có nguồn gốc từ thực tiễn lịch sử - xã hội, nó phản ánh những quan hệ xã hội khách quan.Lênin cho rằng ý thức không chỉ phản ánh thế giới khách quan mà con người đã sáng tạo ra nó và ý thức đã là một sản phẩm xã hội và mãi là như vậy theo sự tồn tại của con người [2, tr. Tổng quan về các quan điểm khoa học hiện tại có thể thấy được sự thống nhất về phương pháp tiếp cận chủ yếu để nghiên cứu các quy luật phát triển ý thức và nhân cách con người, coi ý thức là một chất lượng mới của toàn bộ tâm lý người có vai trò rất quan trọng đối với sự phản ánh, hoạt động định hướng và hoạt động thực tiễn của con người có mục đích của con người đối với hiện thực xung quanh.

Ý thức được đặc trưng bởi thái độ tích cực chủ động của con người đối với thực tế, với bản thân, với cử chỉ và hành vi, hoạt động của mình để đạt được mục đích đặt ra. Ý thức là khả năng của con người 14 hiểu thế giới xung quanh ta, các quá trình, các tư tưởng, hành động và thái độ của mình đối với thế giới giống như với chính bản thân mình. Ý thức là sự thống nhất của mọi hình thức nhận thức sự trải nghiệm của con người và thái độ của họ đối với cái mà họ phản ánh. Ý thức không chỉ là sự phản ánh mà còn là thái độ của con người đối với xung quanh, cách đối nhân xử thế giữa con người với con người.

Ý thức là tổng hòa của tất cả các yếu tố về nhận thức, thái độ, ý chí và niềm tin của mỗi cá nhân hoặc nhóm cộng đồng đối với hiện thực khách quan và quan trọng là đối với chính bản thân mỗi con người. Ý thức bao gồm các chức năng cơ bản sau: Chức năng nhận thức: biểu hiện là sự chiếm lĩnh về mặt tri thức mang tính tích cực và có tính chủ định và được thực hiện trong các quá trình hoạt động về nhận thức chung. Chức năng điều chỉnh: chức năng này điều chỉnh về hành vi, các hành động của cá nhân và cộng đồng người trước hiện thực khách quan. Chức năng thông tin: chức năng này được thực hiện trong quá trình giao tiếp hằng ngày, trao đổi tri thức và điều hoà lẫn nhau bởi nó được quy định từ hành vi con người.

Chức năng định hướng: chức năng này được thể hiện ở khả năng dựa vào sự bộc lộ bên ngoài như sắc thái khuôn mặt, biểu cảm ngữ điệu, thanh điệu của lời nói, cử chỉ, hành vi và hành động của mỗi con người… Tổng quan lại, ý thức được hiểu là sự phản ánh hiện thực khách quan của chủ thể và tổng hòa các yếu tố tri thức, thái độ, ý chí và niềm tin, đây còn là sự thống nhất của quá trình, trạng thái và thuộc tính tâm lý của mỗi cá nhân hoặc cộng đồng xã hội cùng với đó nó có vai trò định hướng cho hành động của chủ thể trước hiện thực khách quan đó nhằm đạt được mục tiêu mà cá nhân hoặc cộng đồng xã hội đặt ra. Chính trị là một lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội nó là toàn bộ những quan điểm tư tưởng, lý luận và hoạt động có liên quan đến những quan 15 hệ giữa các cá nhân và cộng đồng xã hội (nhóm xã hội, đảng phái, giai cấp, tầng lớp xã hội, giữa các quốc gia dân tộc.) trong đó chủ yếu nhất là vấn đề giành, giữ chính quyền, duy trì và thực thi quyền lực của nhà nước. Chính trị có quá trình hình thành, tồn tại, phát triển và tiêu vong bởi đó là một tất yếu khách quan của một hiện tượng lịch sử xã hội nó ra đời khi xã hội phân chia giai cấp và nhà nước. Các yếu tố chi phối trực tiếp chính trị là quan hệ dân tộc, quan hệ giai cấp và những vấn đề trung tâm, then chốt nhất trong chính trị là vấn đề giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước.

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, chính trị liên quan đến quyền lực và vấn đề là ở chỗ quyền lực không được phân chia đều giữa các tầng lớp xã hội bởi vậy.Lênin cho rằng: “Chính trị là sự tham gia vào những công việc của nhà nước, là việc vạch hướng đi cho nhà nước, việc xác định những hình thức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước” [36, tr. Cái quan trọng nhất của chính trị, là việc tổ chức chính quyền nhà nước, hay, chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp và các hoạt động xã hội về vấn đề nhà nước. Đố là những hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái, nhà nước thực hiện đường lối để thực hiện mục tiêu. Đồng thời là sự tham gia của người dân vào các công việc của nhà nước.

Xét tổng thể về mặt cấu trúc, chính trị tạo thành bởi các yếu tố sau: Hệ tư tưởng chính trị, đây là ý thức chính trị bậc cao xã hội, phản ánh, lập trường, lợi ích, bản chất của giai cấp gắn với một phương thức sản xuất nhất định trong lịch sử, biểu hiện tập trung ở hệ thống tư tưởng đó là lý luận, kim chỉ nam cho những hành động của giai cấp đó. Đường lối chính trị, là tổng hòa các quan điểm, cương lĩnh, chính sách, chiến lược, sách lược chính trị của một đảng phái chính trị, dựa vào điều kiện lịch sử - cụ thể cùng nền tảng tư tưởng chính trị định hướng cho toàn bộ hoạt động của đảng phái chính trị đó. 16 Như vây, YTCT là một hình thái ý thức xã hội xuất hiện và tồn tại trong xã hội có sự phân chia giai cấp và nhà nước nó phản ánh đời sống chính trị của xã hội mà trong đó cốt lõi là mối quan hệ giữa các giai cấp và các quốc gia dân tộc. Cụ thể hơn YTCT là sự phản ánh các quan hệ chính trị, kinh tế, xã hội giữa các các tầng lớp, dân tộc, giai cấp, đảng phái, các quốc gia đối với vấn đề giành, giữ, thực thi quyền lực nhà nước.

Trong xã hội có giai cấp, bất kỳ giai cấp nào cũng có YTCT. Do đó trong xã hội sẽ tồn tại nhiều loại hình YTCT khác nhau và được biểu hiện ở các cấp độ khác nhau. Một là, ở cấp độ phản ánh trực tiếp từ thực tiễn môi trường hoạt động chính trị của xã hội. Có thể thấy biểu hiện là tâm lý, ước mơ, cảm xúc.

của quần chúng về vấn đề chính trị trong thực tiễn đời sống. Hai là, YTCT ở cấp độ lý luận, biểu hiện là các quan điểm chính trị là những tư tưởng đã được khái quát và hệ thống thành các khái niệm, quy luật, phạm trù phản ánh được mối quan hệ bản chất, phổ biến, khách quan và tất yếu của các hiện tượng trong đời sống chính trị mà cao nhất là các học thuyết chính trị hay hệ tư tưởng chính trị. Tổng quát chung có thể thấy YTCT rất phong phú song cốt lõi của YTCT là sự hiểu biết, nhận thức của tầng lớp xã hội, giai cấp, cá nhân về vị trí, vai trò, lợi ích, sứ mệnh lịch sử của bản thân trong sự phát triển của lịch sử. Bởi vậy YTCT nói chung, hệ tư tưởng nói riêng đều có những tác động tích cực hoặc tiêu cực tới đời sống xã hội và điều đó phụ thuộc vào cách mạng hay phản cách mạng, tính chất tiến bộ hay lạc hậu của chủ thể xã hội mang hệ tư tưởng đó quyết định.

Khi giai cấp trong một xã hội cách mạng và tiến bộ thì hệ tư tưởng chính trị của nó là tiến bộ. Ngược lại khi giai cấp đó trở thành lạc hậu không còn là giai cấp tiến bộ, không còn giữ vai trò lịch sử thì hệ tư tưởng của nó là phản ánh xuyên tạc phản khoa học, sai lầm các hiện thực trong đời sống chính trị và vì thế nó làm kìm hãm và chậm đi sự phát triển của lịch sử. 17 YTCT là một lĩnh vực rộng lớn, nhạy cảm và phức tạp nó giữ vai trò quan trọng trong đời sống của xã hội có giai cấp. Biểu hiện qua hai cấp độ là hệ tư tưởng chính trị và tâm lý chính trị.

Trong thực tế YTCT bao giờ cũng gắn với một chủ thể nhất định, một giai đoạn cụ thể nhất định. Nói tóm lại, YTCT là một loại hình ý thức xã hội, là tổng hòa của tri thức, thái độ, tình cảm, ý chí và niềm tin của cộng đồng xã hội và cá nhân, nó phản ánh cuộc đấu tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp, đấu tranh giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước gắn với hoàn cảnh lịch sử - cụ thể. Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, YTCT cũng bao gồm những nét đặc trưng của ý thức xã hội. Ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa Ý thức chính trị XHCN là loại hình YTCT tiên tiến nhất trong lịch sử xã hội, nó phản ánh tồn tại xã hội cùng với các quan hệ về kinh tế, chính trị, xã hội XHCN.

Ý thức chính trị XHCN thể hiện lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, phản ánh xu hướng phát triển tất yếu khách quan của lịch sử xã hội loài người và nội dung của nó khác về chất so với các loại hình YTCT của các xã hội trước đó. Ý thức chính trị XHCN khởi nguồn từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động, với hệ tư tưởng chính trị là chủ nghĩa Mác - Lênin.