mở đầu bằng “Như thị ngã văn” - “Tôi nghe như vầy”: Là tất cả những kinh pháp đều đích thân A Nan tận tai nghe Ðức Phật tuyên thuyết - đây cũng chính là thông tin có cơ sở/chứng cứ/nguồn gốc chân thật. Tất nhiên Tôn giả A Nan là “Ða văn đệ nhất” nên Ðức Phật mới mật ý phó chúc cho A Nan “tái phát âm”. Vì tôn giả A Nan có một công năng kỳ lạ mà không ai có: Bất kỳ một điều gì nghe qua đều nhớ rõ mồn một, gọi là “quá nhĩ bất vong”, không bao giờ quên sót. Như vậy, hơn 2500 năm trước, Đức Phật đã đề cập đến bản chất của truyền thông là sự chân thật trong thông tin.
Lý thuyết mô hình truyền thông và báo mạng điện tử 1. Các mô hình truyền thông Trong lịch sử nghiên cứu sự phát triển của truyền thông đại chúng, các nhà nghiên cứu đã đưa ra hai loại mô hình truyền thông cơ bản, đó là mô hình 15 truyền thông một chiều mang tính áp đặt và mô hình truyền thông đại chúng hai chiều mềm dẻo. + Mô hình truyền thông của Haroll Laswell Năm 1948, H.Lasswell đã đưa ra mô hình truyền thông đại chúng một chiều [24] bao gồm những yếu tố: Hình 1.1: Mô hình truyền thông của Haroll Laswell Mô hình này bao hàm những phần tử chủ yếu của quá trình truyền thông, trong đó: S - Ai (source, sender): Nguồn, người cung cấp, khởi xướng. M - Nói, đọc, viết gì (message): Thông điệp, nội dung thông báo.
C- Kênh (channel): Bằng kênh nào, mạch truyền nào. R - Cho ai (receiver): Người tiếp nhận, nơi nhận. E - Hiệu quả (effect): Hiệu quả, kết quả của quá trình truyền thông. Với mô hình này của Laswell, mọi việc nghiên cứu có thể được tiến hành và tập trung vào những phẩn tử đó.
Phân tích nguồn (S) (Ai là người cung cấp?). Phân tích nội dung (M) (thông điệp chứa đựng gì?). Phân tích phương tiện (C) (kênh nào được sử dụng và sử dụng như thế nào?). Phân tích đối tượng (R) (Ai là người nhận?).
Phân tích hiệu quả (E) (Thay đổi hành vi ra sao?). Từ mô hình truyền thông trên cho thấy, phương thức thông tin được chuyển tải theo một chiều. Bắt đầu từ nguồn phát, những thông điệp được truyền qua kênh truyền thông, đến người tiếp nhận thông tin. Khi hoàn thành quá trình này sẽ tạo ra hiệu quả thông tin.
Đây là mô hình thông tin đơn giản, nhưng rất thuận lợi khi chuyển tải những thông tin nhanh. Trong mô hình này, nguồn phát giữ vai trò quyết định, có khả năng áp đặt quan điểm, tư tưởng của mình đối với người tiếp nhận thông tin. Công chúng chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động, không 16 có họăc ít có sự phản hồi trở lại dù đó là sự tác động tích cực để thấy được thái độ tiếp nhận thông tin của công chúng hoặc những thông tin đã chuyển tải có phù hợp hay không. Chính vì những hạn chế như vậy nên mô hình truyền thông này chưa làm thoả mãn được nhu cầu thông tin, chưa thu hút, chưa tạo được sự quan tâm của công chúng.
+ Mô hình truyền thông của Claude Shannon C.Shannon đưa ra mô hình quá trình truyền thông hai chiều mềm dẻo khắc phục được nhược điểm của mô hình truyền thông một chiều. Ông đã đưa vào mô hình thông tin của mình những yếu tố mới như sau: Hình 1.2: Mô hình truyền thông của Claude Shannon Theo lý thuyết thông tin và điều khiển học (Cybernetics) của Claude Shannon và nhiều người nghiên cứu khác, quá trình truyền thông còn được bổ sung thêm hai yếu tố: Hiện tượng nhiễu (Noise) và phản hồi (Feedback). Do đó, mô hình của Harold Laswell có thể bổ sung như sau: Phản hồi (Feedback) được hiểu là sự tác động ngược trở lại của thông tin từ phía người tiếp nhận đối với người truyền tin. Phản hồi là phần tử cần thiết để điểu khiển quá trình truyền thông, làm cho quá trình truyền thông được liên tục từ nguồn đến đối tượng tiếp nhận và ngược lại.
Nếu không có phản hồi, thông tin chỉ một chiều và mang tính áp đặt. Nhiễu (Noise) luôn tồn tại trong quá trình truyền thông. Đó là hiện tượng thông tin truyền đi bị ảnh hưởng bởi các điều kiện của tự nhiên và xã hội, phương tiện kỹ thuật. gây ra sự sai lệch hay kém chất lượng vể nội dung thông 17 tin cũng như tốc độ truyền tin.
Do vậy, nhiễu là hiện tượng cần được xem xét, và được coi như một hiện tượng đặc biệt trong quá trình lựa chọn kênh để xây dựng nội dung thông điệp. Các dạng nhiễu có thể có như vật lý, cơ học, luân lý, tôn giáo, môi trường, cung độ, lứa tuổi, giới tính, ngôn ngữ, học vấn, dân tộc v. Mặt khác, nhiễu vẫn luôn được coi lả quy luật của quá trình truyền thông, nếu biết xử lý nhiễu sẽ tăng thêm hiệu quả cho quá trình truyền thông [24]. Xét về mặt bản chất thì mô hình truyền thông hai chiều của C.
Shannon là sự phát triển logic từ mô hình truyền thông của H. Trong điều kiện xã hội phát triển, được sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, nhiều phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại ra đời nó cho phép thiết lập mối quan hệ hai chiều liên tục, trực tiếp giữa nguồn phát và người tiếp nhận thông tin. Trong mô hình truyền thông này, vai trò của công chúng tiếp nhận được xem là một trong những yếu tố quyết định quá trình truyền thông. Tính tích cực của công chúng với tư cách là đối tượng tiếp nhận thông tin, không chỉ chỉ thể hiện ở việc lựa chọn những thông điệp tiếp nhận mà còn là sự tham gia trực tiếp, trở thành một yếu tố quyết định trong quá trình thực hiện hoạt động truyền thông đại chúng.
Trên cơ sở này, có thể thấy trong việc nghiên cứu hiệu quả của truyền thông đại chúng thì vấn đề nghiên cứu công chúng có vai trò hết sức quan trọng, nó cho phép nhà truyền thông nắm bắt được nhu cầu, hình thành được nội dung và phương pháp nghiên cứu thích ứng. Khái niệm báo điện tử Báo điện tử, trang thông tin điện tử (gọi tắt là báo điện tử) là loại hình báo chí được xây dựng theo hình thức một trang thông tin điện tử và phát hành dựa trên nền tảng Internet. Báo điện tử được tòa soạn điện tử xuất bản, còn người đọc báo dựa trên máy tính, thiết bị cá nhân như máy tính bảng, điện thoại di động trung cao cấp. có kết nối Internet.
18 Khác với một trang thông tin điện tử nói chung, báo điện tử cập nhật thường xuyên tin tức, đặc biệt là đăng “tin tức thời” hay “tin giật gân” (breaking news). Báo điện tử cho phép mọi người trên khắp thế giới tiếp cận tin tức nhanh chóng không phụ thuộc vào không gian và thời gian. Sự phát triển của báo điện tử đã làm thay đổi thói quen đọc tin và ít nhiều có ảnh hưởng đến việc phát triển báo giấy truyền thống [90]. Báo điện tử là một loại hình báo chí mới, có khả năng cung cấp thông tin sống động bằng chữ viết, hình ảnh và âm thanh chỉ trong vài phút đến vài giây, với số trang không hạn chế.
Báo điện tử là hình thức báo chí được sinh ra từ sự kết hợp những ưu thế của báo in, báo nói, báo hình, sử dụng yếu tố công nghệ cao như một nhân tố quyết định, qui trình sản xuất và truyền tải thông tin dựa trên nền tảng mạng Internet toàn cầu. Đặc điểm và vai trò thông tin của báo điện tử * Đặc điểm của báo điện tử - Tính không giới hạn: Báo điện tử có ưu điểm nổi bật là khả năng truyền tải thông tin vô biên giới. Với mạng Internet (world wide web), thông tin có thể truyền tải đi khắp toàn cầu. Đồng thời, với một biển thông tin trên Internet, người dùng có thể tự do khám phá nó nhờ các siêu liên kết.
Nó đã kích thích trí tò mò, sự ham hiểu biết cái mới của con người. - Tính thời sự: Thông tin trên Internet nói chung và báo điện tử nói riêng có tính thời sự rất cao. Thông tin tức thời, gần như ngay lập tức, biết tin sớm nhất từ những khoảng cách xa nhất. Mọi thông tin từ khi thu nhập được đến khi phát hành được diễn ra trong thời gian ngắn hơn nhiều so với báo in.
Chính khả năng này làm cho thông tin trên báo điện tử luôn sống từng ngày, từng giờ, thậm chí có khi từng phút. Hơn nữa, báo điện tử có ưu điểm là khả năng xã hội hóa các sản phẩm đơn lẻ. Việc cập nhật theo từng trang tin, chuyên mục có thể được thực hiện bất cứ lúc nào. Không như các loại hình báo chí khác phải chờ đầy đủ các tin, bài mới lên khuôn in hay lên chương trình phát sóng.
19 - Tính tích hợp: Vì là một dịch vụ trên Internet, báo chí xuất bản trên mạng Internet hội đủ các ưu thế của một mạng máy tính. Tờ báo có thể cung cấp một ngôn ngữ truyền tải mới lạ hấp dẫn dạng thông tin đa phương tiện. Đó là khả năng kết hợp ngôn ngữ chữ viết, hỉnh ảnh, âm thanh sống động vào trang báo. Nghĩa là một sự tổng hợp về báo in, báo hình và báo nói.
- Tính hệ thống: Tiếp theo và mang tính cơ bản là khả năng lưu giữ thông tin của báo điện tử. Báo điện tử có thế mạnh hơn báo in ở chỗ lưu giữ thông tin một cách có hệ thống. Báo điện tử cho phép độc giả tìm kiếm thông tin theo chủ đề, theo thời gian rất tiện lợi so với việc phải vào thư viện tìm số báo đã ra cách đây nhiều năm về một chủ đề nào đó. Báo điện tử khai thác gần như miễn phí mọi nguồn tin từ báo chí, từ Internet, chọn lọc những thông tin hấp dẫn nhất tung lên mạng trong một thời gian rất nhanh.
- Tính tương tác: Khả năng giao lưu, tương tác giữa độc giả và tòa soạn cũng như tác giả của chính bài báo đó cũng là ưu điểm nổi bật của báo điện tử. Báo điện tử cho phép sự phản hồi thông tin từ người sử dụng đến tòa soạn báo nhanh chóng, thuận tiện. Bằng các phương tiện dễ dàng như email hay chatting, cầu nối giữa bên cung cấp thông tin và bên tiếp nhận thông tin chặt chẽ. Khi làm báo truyền thống, muốn biết phản hồi từ độc giả, khán giả để cải tiến nội dung, phương thức đưa tin, cách duy nhất là phải tổ chức các cuộc điều tra dư luận.
Điều này phải cần thời gian dài trong khi đó độ chính xác lại không cao. Nhưng với báo điện tử câu trả lời sẽ là 100% chính xác.