Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Công ty Cổ phần Đông Tây Land là doanh nghiệp tư vấn và phân phối bất động sản hoạt động từ năm 2009, trải qua nhiều giai đoạn mở rộng quy mô từ thị trường TP.HCM ra Hà Nội và chuyển đổi mô hình từ công ty cổ phần sang tập đoàn vào giai đoạn 2018–2019. Đặc thù ngành bất động sản khiến tỷ lệ nghỉ việc của nhân viên kinh doanh duy trì ở mức cao: trong giai đoạn 2018 – tháng 9/2020, công ty tuyển mới 606 lao động nhưng có đến 486 lao động rời khỏi công ty. Biến động nhân sự lớn, nhu cầu tuyển dụng liên tục tăng theo từng năm (127 người năm 2018, 160 người năm 2019, 258 người năm 2020) là bối cảnh thực tiễn trực tiếp thúc đẩy tác giả lựa chọn đề tài "Hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land".

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định gồm hai nội dung:

  1. Tìm hiểu và phân tích thực trạng công tác tuyển dụng tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land.
  2. Đánh giá các hạn chế còn tồn tại và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại công ty.

Đối tượng nghiên cứu: Công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land.

Phạm vi nghiên cứu: Toàn bộ hoạt động tuyển dụng tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land, dữ liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2017–2019 (kết quả kinh doanh) và 2018 – tháng 9/2020 (nhân sự và tuyển dụng); dữ liệu sơ cấp thu thập trong thời gian tác giả thực tập tại công ty năm 2021.


Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết

Tác giả xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm và mô hình từ tài liệu học thuật trong nước, cụ thể:

  • Khái niệm tuyển dụng nhân lực theo Trần Kim Dung (2005): quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực nhằm thỏa mãn nhu cầu bổ sung lực lượng lao động để thực hiện mục tiêu doanh nghiệp.
  • Phân biệt tuyển mộ và tuyển chọn theo Lê Trường Diễm Trang và Phan Thị Thanh Hiền (2016); Nguyễn Văn Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2007); Vũ Thị Thùy Dương và Hoàng Văn Hải (2005).
  • Vai trò tuyển dụng theo Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Tấn Thịnh (2012).
  • Quy trình tuyển dụng 9 bước chuẩn theo Trần Kim Dung (2011): chuẩn bị → thông báo → thu nhận hồ sơ → phỏng vấn sơ bộ → kiểm tra trắc nghiệm → phỏng vấn lần hai → xác minh điều tra → khám sức khỏe → ra quyết định tuyển dụng.
  • Ma trận đánh giá hiệu quả tuyển chọn (Bảng 2.1) theo Trần Kim Dung (2009): bốn khả năng xảy ra khi ra quyết định tuyển chọn (chính xác/sai lầm theo hai chiều năng lực ứng viên).
  • Các yếu tố ảnh hưởng đến tuyển dụng theo Trần Hữu Hào (2016), phân thành nhóm bên trong (mục tiêu, hình ảnh, tài chính, văn hóa doanh nghiệp, chính sách nhân sự) và nhóm bên ngoài (bối cảnh kinh tế–chính trị–xã hội, pháp luật, cung cầu lao động, cạnh tranh, trình độ khoa học kỹ thuật).

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp:

  • Thu thập thông tin sơ cấp: phỏng vấn định tính 5 cán bộ quản lý trực tiếp tham gia tuyển dụng (mã hóa A1–A5, gồm Giám đốc khối vận hành, Trưởng phòng Kế toán, Trưởng phòng Kinh doanh sàn 3, Trưởng nhóm Marketing Online, Trưởng phòng Nhân sự); khảo sát bảng hỏi 10 ứng viên đã trở thành nhân viên chính thức về trải nghiệm trong quá trình tuyển dụng.
  • Thu thập thông tin thứ cấp: số liệu nội bộ từ phòng Hành chính Nhân sự và phòng Kế toán, tài liệu sách, báo, internet.
  • Tổng hợp, phân tích: xử lý dữ liệu thu thập được, đánh giá và rút ra nhận xét.
  • So sánh: đối chiếu kết quả tuyển dụng thực tế với kế hoạch đề ra; so sánh quy trình thực tế với quy trình lý thuyết; so sánh kết quả giữa các năm.
  • Quan sát thực tế: tham gia trực tiếp vào quá trình tuyển dụng trong thời gian thực tập tại công ty.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu tổng quan về Công ty Cổ phần Đông Tây Land

Chương này cung cấp bối cảnh nghiên cứu thông qua hồ sơ doanh nghiệp. Đông Tây Land được thành lập năm 2009, hiện có địa chỉ tại Đông Tây Building, 192 Trần Não, Quận 2, TP.HCM. Công ty là thành viên Hiệp hội Sàn bất động sản Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và phân phối bất động sản trong và ngoài nước với danh mục sản phẩm từ nhiều chủ đầu tư lớn (Vingroup, SunGroup, Nam Long, Đất Xanh Group, HongKong Land...).

Kết quả kinh doanh giai đoạn 2017–2019 thể hiện tăng trưởng liên tục:

Chỉ tiêu (tỷ đồng) Năm 2017 Năm 2018 Năm 2019 Tăng 2018/2017 Tăng 2019/2018
Doanh thu 439,2 526,3 635,6 +87,1 (+19,8%) +109,3 (+20,8%)
Chi phí 312,8 367,4 439,8 +54,6 (+17,5%) +72,4 (+19,7%)
Lợi nhuận 126,4 158,9 195,8 +32,5 (+25,7%) +36,9 (+23,2%)

Cơ cấu tổ chức theo mô hình chức năng gồm: Tổng giám đốc, các Giám đốc sàn, Giám đốc khối vận hành, các phòng ban Kinh doanh, Hành chính Nhân sự, Kế toán, Marketing Online và Marketing Offline.

Chương 2: Cơ sở lý luận về công tác tuyển dụng nhân sự

Chương này hệ thống hóa lý thuyết nền tảng về tuyển dụng nhân lực, bao gồm: khái niệm và phân biệt tuyển mộ – tuyển chọn; vai trò của tuyển dụng đối với doanh nghiệp, người lao động và xã hội; hai nguồn tuyển dụng (bên trong và bên ngoài) cùng ưu nhược điểm từng nguồn; quy trình tuyển dụng 9 bước theo Trần Kim Dung (2011); các tiêu chí đánh giá hiệu quả tuyển dụng và các nhóm yếu tố ảnh hưởng theo Trần Hữu Hào (2016). Đây là khung tham chiếu để phân tích và so sánh với thực trạng tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land trong chương tiếp theo.

Chương 3: Thực trạng công tác tuyển dụng tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land

Chương phân tích tình hình nhân sự và quy trình tuyển dụng thực tế. Về cơ cấu lao động giai đoạn 2018 – tháng 9/2020: tổng lao động tăng từ 201 lên 304 người; lao động nam chiếm ưu thế (57,21% năm 2018, 58,55% tháng 9/2020); nhóm tuổi 18–30 chiếm đa số (66,67% năm 2018, tăng lên 200 người tháng 9/2020); trình độ đại học chiếm trên 76% ở tất cả các năm; lao động có kinh nghiệm luôn trên 73%, trong đó năm 2019 là 228/304 người.

Biến động nhân sự đặc biệt lớn: số lao động tăng trong kỳ năm 2019 là 214 người (tăng 29% so với 2018), số lao động giảm trong kỳ năm 2019 tăng 8% so với 2018; đến tháng 9/2020, số lao động giảm trong kỳ là 178 người, tăng 11,25% so với năm 2019.

Quy trình tuyển dụng thực tế tại Đông Tây Land gồm 12 bước (nhiều hơn quy trình lý thuyết), trong đó có sự phân luồng rõ ràng theo vị trí: nhân viên kinh doanh chỉ qua phỏng vấn vòng 1, bỏ qua phỏng vấn vòng 2; nhân viên văn phòng và quản lý cấp cao trải qua đủ hai vòng phỏng vấn kèm bài kiểm tra chuyên môn. Kết quả khảo sát 10 ứng viên cho thấy:

  • Thông tin địa điểm, thời gian phỏng vấn được thông báo đầy đủ qua email: 100% ứng viên đánh giá mức 5.
  • Tư vấn, giải đáp thắc mắc trước phỏng vấn: 20% ứng viên đánh giá chưa tốt (mức 1–2).
  • Thông tin về công việc được trao đổi đầy đủ trong phỏng vấn: còn tỷ lệ đánh giá thấp (mức 1–2).

Về kênh và chi phí tuyển dụng bên ngoài năm 2020: Vietnamwork (46 triệu đồng/năm), Tìm việc nhanh (40,6 triệu đồng/năm), Facebook (80 triệu đồng/năm), TopCV/Việc ơi/Viectotnhat (miễn phí). Ngoài ra, công ty áp dụng nguồn nội bộ (luân chuyển, đề bạt) và kênh sinh viên thực tập.

Thời gian thử việc là 2 tháng; lương thử việc khối văn phòng là 85% lương chính thức, nhân viên kinh doanh là 100%.

Chương 4: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyển dụng tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land

Căn cứ vào định hướng phát triển của công ty (mục tiêu trở thành nhà phân phối bất động sản chuyên nghiệp tại TP.HCM năm 2020 và xa hơn), tác giả đề xuất sáu nhóm giải pháp:

  1. Xây dựng chiến lược tuyển dụng dài hạn và kế hoạch tuyển dụng hàng năm có hệ thống hơn.
  2. Ưu tiên nguồn nội bộ cho các vị trí cấp quản lý cần tuyển dụng.
  3. Hoàn thiện hệ thống lưu trữ hồ sơ ứng viên có cấu trúc và khoa học hơn.
  4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá, rút kinh nghiệm sau mỗi đợt tuyển dụng.
  5. Áp dụng biểu mẫu chung để đánh giá ứng viên trong phỏng vấn và thử việc (Bảng tiêu chí đánh giá ứng viên và Bảng đánh giá sau thời gian thử việc).
  6. Các biện pháp bổ trợ khác nhằm cải thiện trải nghiệm ứng viên và nâng cao chất lượng quy trình.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính có trong văn bản:

  • Xác định tổng nhu cầu tuyển dụng tăng từ 127 người (2018) lên 258 người (2020), tỷ lệ tăng 61,25% từ năm 2019 sang 2020.
  • Phát hiện tỷ lệ biến động nhân sự cao: trong gần 3 năm (2018 – 9/2020), 486/606 lao động được tuyển mới đã rời khỏi công ty.
  • Xác định bộ phận kinh doanh là nguồn biến động chủ yếu, chiếm tỷ trọng tuyển dụng lớn nhất (120 người năm 2018, 150 người năm 2019, 250 người năm 2020).
  • Chi phí tuyển dụng bên ngoài năm 2020 đã xác định được ở mức 166,6 triệu đồng cho ba kênh có phí (Vietnamwork, Tìm việc nhanh, Facebook).

Giải pháp tác giả đề xuất tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình bằng biểu mẫu đánh giá thống nhất, phát triển chiến lược tuyển dụng có tầm nhìn dài hạn, và cải thiện hệ thống lưu trữ dữ liệu ứng viên nhằm giảm chi phí và thời gian tuyển dụng lặp lại.

Đóng góp so với nghiên cứu trước: Đề tài cung cấp mô tả chi tiết quy trình tuyển dụng 12 bước đặc thù của một doanh nghiệp phân phối bất động sản quy mô trung bình tại TP.HCM, kết hợp dữ liệu định tính (phỏng vấn sâu 5 quản lý) với dữ liệu khảo sát trải nghiệm ứng viên để đưa ra đánh giá đa chiều về thực trạng tuyển dụng, không chỉ từ phía doanh nghiệp mà còn từ góc nhìn của người ứng tuyển.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản không trình bày mục hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo một cách tường minh. Căn cứ vào phạm vi nghiên cứu, có thể nhận thấy một số giới hạn tự nhiên của đề tài: cỡ mẫu khảo sát ứng viên nhỏ (n = 10) nên kết quả phần đánh giá trải nghiệm ứng viên chỉ mang tính tham khảo, chưa đủ cơ sở để khái quát hóa. Dữ liệu được cắt đến tháng 9/2020, chưa phản ánh tác động của đại dịch COVID-19 giai đoạn 2021 đến thị trường lao động bất động sản. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng đánh giá hiệu quả tuyển dụng theo chỉ số chi phí/nhân sự được tuyển, hoặc phân tích mối liên hệ giữa chất lượng tuyển dụng đầu vào và hiệu suất làm việc dài hạn của nhân viên kinh doanh.


Giá trị tham khảo

Đề tài phù hợp để tham khảo cho:

  • Sinh viên ngành Quản lý công nghiệp, Quản trị nhân lực, Quản trị kinh doanh đang thực hiện khóa luận về quản trị nguồn nhân lực tại doanh nghiệp dịch vụ, đặc biệt là doanh nghiệp bất động sản.
  • Người làm đề tài về tuyển dụng tại doanh nghiệp có tỷ lệ nghỉ việc cao (bán hàng, bất động sản, tài chính): phần phân tích biến động nhân sự (Bảng 3.2) và cơ cấu lao động theo giới tính, độ tuổi, trình độ, kinh nghiệm cung cấp mô hình thực hành tổng hợp số liệu.
  • Chuyên viên nhân sự tại doanh nghiệp vừa và nhỏ muốn so sánh quy trình tuyển dụng thực tế với lý thuyết: Chương 3 mô tả chi tiết quy trình 12 bước cùng phân luồng theo từng nhóm vị trí và mẫu biểu cụ thể (phiếu yêu cầu tuyển dụng, đề xuất chi phí tuyển dụng, mẫu đăng tin nhân viên kinh doanh).
  • Người nghiên cứu về chi phí tuyển dụng: Bảng 3.6 cung cấp dữ liệu thực tế về chi phí các kênh tuyển dụng trực tuyến tại thị trường Việt Nam năm 2019–2020.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình tuyển dụng của Đông Tây Land gồm bao nhiêu bước và khác gì so với quy trình lý thuyết? Công ty áp dụng quy trình 12 bước, nhiều hơn quy trình lý thuyết 9 bước của Trần Kim Dung (2011). Các bước bổ sung bao gồm: phê duyệt kế hoạch nhân sự định kỳ hàng năm (cấp Giám đốc và TGĐ), lập đề xuất tuyển dụng đột xuất riêng, và phê duyệt kế hoạch tuyển dụng (TGĐ) trước khi thông báo ra bên ngoài. Bước khám sức khỏe và xác minh điều tra (có trong lý thuyết) không xuất hiện rõ trong quy trình thực tế được mô tả.

2. Lý do chính dẫn đến tỷ lệ nghỉ việc cao tại Đông Tây Land là gì? Theo văn bản, có ba nguyên nhân chính: (1) tính chất công việc nhân viên kinh doanh đòi hỏi sự chịu khó và kiên trì liên tục trong tìm kiếm khách hàng; (2) lương cơ bản tại công ty thấp hơn so với mặt bằng chung các công ty cùng ngành vì thu nhập phụ thuộc vào doanh số; (3) sự ra đời ồ ạt của các công ty bất động sản và sự đầu tư từ nước ngoài tăng cao tạo ra nhiều lựa chọn hơn cho người lao động.

3. Mức chi phí tuyển dụng bên ngoài năm 2020 của Đông Tây Land phân bổ như thế nào? Tổng chi phí của ba kênh có phí: Vietnamwork 46 triệu đồng/năm (gói kích hoạt từ tháng 10/2019), Tìm việc nhanh 40,6 triệu đồng/năm (kích hoạt từ tháng 9/2019), và Facebook Ads 80 triệu đồng/năm. Ba kênh miễn phí gồm TopCV, Việc ơi và Viectotnhat (hết hạn 20/10/2020). Facebook là kênh đầu tư lớn nhất trong tổng ngân sách tuyển dụng bên ngoài.

4. Lương thử việc tại Đông Tây Land được áp dụng như thế nào, và thời gian thử việc là bao lâu? Thời gian thử việc là 2 tháng cho tất cả vị trí. Mức lương trong giai đoạn thử việc phân theo khối: khối văn phòng nhận 85% lương chính thức; nhân viên kinh doanh nhận 100% lương chính thức. Riêng nhân viên kinh doanh có thể được chuyển thành nhân viên chính thức sớm hơn thời hạn nếu phát sinh giao dịch thành công trong thời gian thử việc.

5. Kết quả khảo sát 10 ứng viên phản ánh điểm yếu nào rõ nhất trong quy trình tuyển dụng hiện tại? Điểm yếu nổi bật nhất là khâu tư vấn và giải đáp thắc mắc cho ứng viên trước ngày phỏng vấn: 20% ứng viên đánh giá ở mức 1–2 (hoàn toàn không hài lòng đến không hài lòng). Trong buổi phỏng vấn, một tỷ lệ ứng viên cũng phản ánh thông tin về công việc được trao đổi chưa đầy đủ và câu hỏi của ứng viên chưa được giải đáp cặn kẽ. Ngược lại, thông báo thời gian và địa điểm phỏng vấn qua email được đánh giá đạt 100% mức độ hài lòng cao nhất.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của Phan Thị Quỳnh Như (2021) phân tích thực trạng công tác tuyển dụng tại Công ty Cổ phần Đông Tây Land trong bối cảnh công ty tăng trưởng mạnh cả về doanh thu (từ 439,2 tỷ đồng năm 2017 lên 635,6 tỷ đồng năm 2019) lẫn quy mô nhân sự (từ 201 lên 304 người trong giai đoạn 2018 – 9/2020). Đề tài làm rõ quy trình tuyển dụng 12 bước thực tế, các kênh và chi phí tuyển dụng bên ngoài, cũng như những hạn chế trong khâu giải đáp thắc mắc ứng viên và trao đổi thông tin công việc trong phỏng vấn. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất sáu nhóm giải pháp tập trung vào chuẩn hóa quy trình, ưu tiên nguồn nội bộ cho vị trí quản lý và hoàn thiện hệ lưu trữ hồ sơ nhằm nâng cao hiệu quả tuyển dụng bền vững cho công ty.