Chương 1: Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu Chương 2: Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH MTV Kỹ thuật máy bay Chương 3: Đề xuất giải pháp cải tiến công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH MTV kỹ thuật máy bay 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1.1 Một số khái niệm 1.1 Nguồn nhân lực Nguồn nhân lực là một loại tài nguyên đặc biệt, đã được nghiên cứu bởi nhiều tác giả trên toàn cầu và trong nước dưới nhiều góc độ khác nhau. Do đó, có sự đa dạng về khái niệm và quan điểm về nguồn nhân lực. Theo Theo Phạm Minh Hạc (2001) thì nguồn nhân lực đề cập đến tất cả các tiềm năng lao động có sẵn trong một quốc gia hoặc một vùng địa lý cụ thể. Nó bao gồm những người lao động đã được chuẩn bị, ở các cấp độ khác nhau, để tham gia vào các công việc lao động.
Theo The Economic Times (2024) thì nguồn nhân lực là tập hợp những người tạo nên lực lượng lao động của một tổ chức, ngành kinh doanh, ngành hoặc nền kinh tế. Có thể thấy rằng nguồn nhân lực là nguồn tài nguyên quý giá nhất trong các doanh nghiệp, giúp cho doanh nghiệp phát triển bền vững (Mathis và Jackson, 2003). Quy trình tuyển dụng thường bao gồm các bước sau đây (Trần Kim Dung, 2005) Tuyển mộ: Xây dựng Tìm kiếm người Đánh giá quá chiến lược lao động trình tuyển mộ Hình 1.1: Quy trình tuyển mộ 6 Tuyển chọn: Tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ Kiểm tra, trắc nghiệm Phỏng vấn tuyển chọn Khám sức khỏe Kiểm tra các thông tin Tham quan công việc Quyết định tuyển dụng Hình 1.2: Quy trình tuyển chọn 1.2 Tuyển mộ nhân lực Quá trình tuyển mộ đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được hiệu quả của quá trình tuyển chọn Trong thực tế, có những cá nhân có trình độ cao, nhưng họ không được chọn lựa do thiếu thông tin về việc tuyển dụng hoặc không có cơ hội gửi đơn xin việc. Nếu số lượng ứng viên tương đương hoặc ít hơn nhu cầu tuyển dụng, quá trình lựa chọn sẽ không đạt được chất lượng mong đợi hoặc không hiệu quả.
“Hoạt động tuyển mộ có ảnh hưởng to lớn đối với chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức, không chỉ trong quá trình lựa chọn ứng viên mà còn ảnh hưởng đến các hoạt động quản lý nhân sự khác như đánh giá hiệu suất, quản lý thù lao, đào tạo và phát triển, cũng như quản lý quan hệ lao động. Mục tiêu của quá trình tuyển mộ là đảm bảo có đủ và đúng số lượng ứng viên cần thiết cho việc lựa chọn” (Dessler, 2020; Bratton và đtg, 2021). “Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy 7 đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động để nhằm đạt được các mục tiêu của mình” (Trần Kim Dung, 2005).3 Tuyển chọn nhân lực „„Quá trình tuyển dụng nhân lực bao gồm việc đánh giá ứng viên dựa trên nhiều yếu tố khác nhau theo yêu cầu công việc, nhằm lựa chọn những cá nhân thích hợp nhất từ số ứng viên đã thu hút được trong giai đoạn tuyển mộ.
Nền tảng của quá trình tuyển chọn này là các yêu cầu công việc được xác định rõ trong bản mô tả công việc và tiêu chuẩn năng lực cần có ở người thực hiện công việc” (Hoàng Văn Hải và Vũ Thị Thùy Dương, 2005). Quá trình tuyển dụng có vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ các nhà quản lý nhân sự trong việc đưa ra các quyết định tuyển dụng chính xác. Các quyết định này có tầm quan trọng lớn đối với chiến lược và hoạt động kinh doanh của tổ chức, bởi một quá trình tuyển chọn hiệu quả sẽ mang đến những nhân viên có kỹ năng phù hợp, góp phần vào sự phát triển lâu dài của tổ chức. “Tuyển chọn đúng người không chỉ giảm thiểu chi phí tái tuyển dụng, đào tạo lại mà còn hạn chế rủi ro trong quá trình làm việc.
Để đạt được hiệu quả cao trong tuyển chọn, tổ chức cần áp dụng các bước tuyển chọn thích hợp, thu thập thông tin chính xác và tiến hành đánh giá một cách khoa học. Mục tiêu của quá trình này là tuyển được đúng và đủ số lượng ứng viên có kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết cho vị trí, đồng thời có khả năng thích nghi nhanh và hiệu quả với công việc được giao” (Bratton và đtg, 2021).4 Tuyển dụng nhân lực „„Tuyển dụng nhân sự là quá trình mà một tổ chức hay doanh nghiệp tiến hành để chọn lựa và tuyển dụng các ứng viên phù hợp cho các vị trí làm việc trong tổ chức đó. Quá trình này bao gồm các bước từ việc xác định nhu cầu tuyển dụng, quảng bá vị trí công việc, thu thập và đánh giá ứng viên, cho đến quyết định tuyển dụng và tiếp nhận nhân viên mới vào tổ chức. Một quan điểm khác cho rằng “Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân từ trong và ngoài tổ chức, đủ điều kiện tham gia dự tuyển để chọn ra những ứng viên phù hợp với yêu cầu của tổ chức.
Sau đó, quá trình này định hướng và 8 hướng dẫn nhân viên mới để hòa nhập vào môi trường làm việc của tổ chức” (Yu and Cable, 2014). Từ đó thấy rằng: Quá trình tuyển dụng nhân sự bao gồm các bước tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và đánh giá ứng viên dựa trên các tiêu chuẩn và yêu cầu của công việc. Mục tiêu là tìm kiếm những cá nhân phù hợp nhất để gia nhập vào đội ngũ lao động, sao cho phù hợp với nhu cầu của tổ chức.2 Nội dung công tác tuyển dụng nhân lực 1.1 Chuẩn bị tuyển dụng “Chuẩn bị tuyển dụng là một bước quan trọng để đảm bảo quá trình tuyển dụng diễn ra một cách suôn sẻ và hiệu quả. Dưới đây là một số bước cần thực hiện khi chuẩn bị cho quá trình tuyển dụng” (Mai Thanh Lan, 2014).
a) Xác định nhu cầu tuyển dụng Đề thực hiện bước này, cần phải hiểu rõ nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp trong cả tương lai ngắn hạn và dài hạn. Nhà quản trị cần phải biết rõ số lượng nhân sự cần tuyển, vị trí cụ thể mà họ đang cần và yêu cầu về trình độ chuyên môn của các vị trí đó là gì. Việc xác định nhu cầu tuyển dụng phải căn cứ vào nhu cầu sản xuất kinh doanh hiện tại và cả định hướng phát triển của doanh nghiệp để đảm bảo tính chính xác nhất trong việc quyết định tuyển dụng. Bước này được thực hiện thông qua quá trình phân tích công việc, đó là quá trình thu thập thông tin có hệ thống về các công việc cụ thể trong tổ chức, nhằm làm rõ về từng nhiệm vụ công việc.
Thông thường, kết quả của việc xác định nhu cầu tuyển dụng được biểu hiện qua hai văn bản chủ chốt trong quy trình tuyển dụng của một doanh nghiệp: Bản mô tả và bản tiêu chuẩn công việc Soạn thảo mô tả công việc: Bảng mô tả vị trí công việc bao gồm các thông tin sau: 9 Tên vị trí công việc: Đây là tên chính xác của vị trí công việc mà người tuyển dụng đang tìm kiếm ứng viên. Mô tả công việc: Tóm tắt về nhiệm vụ và trách nhiệm của vị trí công việc, bao gồm cả mục tiêu cụ thể mà người nắm giữ vị trí cần đạt được. Cấp bậc của vị trí: Xác định mức độ quan trọng và cần thiết của vị trí trong tổ chức, có thể là cấp bậc quản lý, chuyên gia hoặc nhân viên cơ bản. Chức năng chính: Mô tả chi tiết về công việc được thực hiện hàng ngày, bao gồm các hoạt động cụ thể và kỹ năng cần thiết.
Trách nhiệm và nhiệm vụ: Liệt kê các trách nhiệm cụ thể mà người nắm giữ vị trí sẽ phải thực hiện, bao gồm cả các nhiệm vụ hàng ngày và các dự án dài hạn. Bảng tiêu chuẩn công việc: Đây là văn bản mà trong đó mô tả các yêu cầu tối thiểu cần thiết mà một cá nhân phải đạt được để thực hiện thành công một công việc nhất định. Trong bản tiêu chuẩn công việc, các yêu cầu đối với nhân viên thường được nêu bật, bao gồm các khía cạnh như kỹ năng chuyên môn, thâm niên công tác… b) Lập kế hoạch tuyển dụng Để thực hiện quá trình tuyển dụng một cách hiệu quả, việc lập kế hoạch là rất quan trọng và cần thiết. Việc lập kế hoạch tốt sẽ giúp định rõ hướng đi, các bước cụ thể và tránh được các vấn đề khó kiểm soát trong quá trình tuyển dụng.
Nguồn tuyển dụng Nguồn từ bên trong: Nhân viên hiện tại: Các nhân viên đang làm việc trong tổ chức có thể là nguồn tuyển dụng bên trong. Điều này bao gồm cả việc thăng chức hoặc di chuyển nhân viên từ các vị trí khác trong tổ chức để đáp ứng nhu cầu mới. Chương trình phát triển nhân viên: Tổ chức có thể có các chương trình đào tạo và phát triển nhân viên nhằm nâng cao kỹ năng và khả năng của nhân viên hiện tại, từ đó tạo ra những ứng viên nội bộ cho các vị trí mới. 10 Chính sách khuyến khích nội bộ: Việc tạo ra các chính sách khuyến khích nội bộ như ưu tiên tuyển dụng nhân viên hiện tại cho các vị trí mới có thể tạo động lực cho nhân viên và giúp giữ chân nhân tài.
Nguồn từ bên ngoài: Nguồn tuyển dụng từ bên ngoài bao gồm những ứng viên đến từ bên ngoài tổ chức, với phạm vi đa dạng, số lượng lớn và đa dạng về chất lượng. Các trang web tuyển dụng trực tuyến là một trong những nguồn tuyển dụng bên ngoài phổ biến nhất. Các tổ chức có thể đăng thông tin về các vị trí tuyển dụng trên các trang web này để tiếp cận ứng viên tiềm năng. Phƣơng pháp tuyển dụng Mỗi kênh tuyển dụng đòi hỏi việc áp dụng những phương pháp tuyển dụng riêng biệt.
Chẳng hạn, khi tuyển dụng từ bên trong tổ chức, quản lý cần chọn phương pháp nào? Và khi sử dụng nguồn tuyển dụng từ bên ngoài, quản lý nên sử dụng phương pháp nào? Việc xác định rõ phương pháp tuyển dụng phù hợp sẽ làm cho quá trình tuyển dụng trở nên hiệu quả hơn. Hình thức tuyển dụng Công ty cần lập ra một kế hoạch tuyển dụng cụ thể cho từng vị trí. Các phương pháp tuyển dụng có thể bao gồm: việc tiến hành các bài kiểm tra như kiểm tra khả năng, kiểm tra tính cách và sở thích, hoặc kiểm tra độ tin cậy.