Tòa Án Hình Sự Quốc Tế Trong Việc Bảo Vệ Quyền Con Người

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích vai trò của Tòa án hình sự quốc tế trong việc bảo vệ quyền con người và các thách thức hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hồng Thao
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc tế
• Đề tài: Tòa Án Hình Sự Quốc Tế Trong Việc Bảo Vệ Quyền Con Ngƣời
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TÒA ÁN HÌNH SỰ QUỐC TẾ VÀ QUYỀN CON NGƯỜI
• 1.1. Khái quát về Tòa án hình sự quốc tế
• 1.2. Quá trình hình thành và phát triển của Tòa án hình sự quốc tế
• 1.3. Khái niệm, đặc điểm của Tòa án hình sự quốc tế
• 1.4. Cơ cấu tổ chức của Tòa án hình sự quốc tế
• 1.5. Khái quát về quyền con người
• 1.6. Khái niệm, đặc tính của quyền con người. Lịch sử phát triển tư tưởng về quyền con người
• 1.7. Vai trò của Tòa án hình sự quốc tế trong việc bảo vệ quyền con người
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: BẢO VỆ CÁC QUYỀN CON NGƯỜI BẰNG TÒA ÁN HÌNH SỰ QUỐC TẾ
• 2.1. Nội dung các quyền của con người
• 2.2. Các nội dung bảo vệ quyền con người bằng tòa án hình sự quốc tế
• 2.3. Bảo vệ quyền con người thông qua thẩm quyền tài phán của Tòa án hình sự quốc tế
• 2.4. Bảo vệ quyền con người thông qua những nguyên tắc quy định trong Quy chế Rome về Tòa án hình sự quốc tế
• 2.5. Bảo vệ quyền con người thông qua các hoạt động tố tụng theo Quy chế Rome do Tòa án hình sự quốc tế thực hiện
• 2.6. Tòa án hình sự quốc tế bảo vệ quyền con người bằng thiết chế hỗ trợ Liên hiệp quốc
• 2.7. Tòa án hình sự quốc tế bảo vệ các quyền con người thông qua việc nâng cao vị thế của các quốc gia thành viên, góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia
• 2.8. Tòa án hình sự quốc tế bảo vệ các quyền con người bằng việc hỗ trợ hệ thống pháp luật quốc gia trong việc đấu tranh phòng và chống các loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm
• 2.9. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ VIỆC NGHIÊN CỨU TÒA ÁN HÌNH SỰ QUỐC TẾ TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI
• 3.1. Một số vấn đề đặt ra từ việc nghiên cứu về Tòa án hình sự quốc tế
• 3.2. Việt Nam và việc tham gia Quy chế Rome về Tòa án hình sự quốc tế
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tòa Án Hình Sự Quốc Tế và Quyền Con Người

Tòa Án Hình Sự Quốc Tế (ICC) là một trong những thiết chế quan trọng nhất trong hệ thống pháp luật quốc tế, có nhiệm vụ xét xử các tội ác nghiêm trọng như tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người và tội ác diệt chủng. ICC được thành lập theo Quy chế Rome vào năm 1998, với mục tiêu bảo vệ quyền con người và thúc đẩy công lý toàn cầu. Quyền con người, một khái niệm cốt lõi trong luật quốc tế, được bảo vệ thông qua các quy định và nguyên tắc của ICC. Sự kết hợp giữa ICC và quyền con người không chỉ thể hiện sự cam kết của cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ nhân phẩm mà còn là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

1.1. Khái niệm và vai trò của Tòa Án Hình Sự Quốc Tế

Tòa Án Hình Sự Quốc Tế (ICC) là một cơ quan tư pháp quốc tế có thẩm quyền xét xử các tội ác nghiêm trọng. Vai trò của ICC không chỉ dừng lại ở việc xử lý tội phạm mà còn bao gồm việc bảo vệ quyền con người thông qua việc đảm bảo công lý cho các nạn nhân của các tội ác quốc tế.

1.2. Quyền con người trong bối cảnh quốc tế

Quyền con người được công nhận rộng rãi trong các văn bản pháp lý quốc tế, bao gồm Tuyên ngôn Nhân quyền và các công ước quốc tế. Việc bảo vệ quyền con người là một trong những mục tiêu hàng đầu của ICC, nhằm đảm bảo rằng mọi cá nhân đều được đối xử công bằng và có quyền được bảo vệ.

II. Những thách thức trong việc bảo vệ quyền con người qua Tòa Án Hình Sự Quốc Tế

Mặc dù ICC đã đạt được nhiều thành tựu trong việc bảo vệ quyền con người, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải đối mặt. Các vấn đề như sự thiếu hụt tài chính, sự không hợp tác từ các quốc gia thành viên, và sự phức tạp trong việc thu thập chứng cứ là những rào cản lớn. Hơn nữa, sự thiếu nhận thức và hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế cũng làm giảm hiệu quả hoạt động của ICC trong việc bảo vệ quyền con người.

2.1. Thiếu hụt tài chính và nguồn lực

ICC thường xuyên phải đối mặt với vấn đề thiếu hụt tài chính, điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các vụ án và bảo vệ quyền lợi của nạn nhân. Việc đảm bảo nguồn lực tài chính ổn định là rất cần thiết để ICC có thể hoạt động hiệu quả.

2.2. Sự không hợp tác từ các quốc gia thành viên

Nhiều quốc gia không hợp tác với ICC trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ điều tra. Điều này gây khó khăn cho ICC trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình và bảo vệ quyền con người một cách hiệu quả.

III. Phương pháp bảo vệ quyền con người qua Tòa Án Hình Sự Quốc Tế

ICC áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để bảo vệ quyền con người, bao gồm việc thực hiện các nguyên tắc tố tụng công bằng, bảo vệ quyền lợi của nạn nhân và đảm bảo rằng các vụ án được xử lý một cách minh bạch. Các nguyên tắc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các cá nhân mà còn góp phần xây dựng lòng tin vào hệ thống tư pháp quốc tế.

3.1. Nguyên tắc tố tụng công bằng

Nguyên tắc tố tụng công bằng là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động của ICC. Điều này đảm bảo rằng mọi cá nhân đều có quyền được xét xử công bằng và có cơ hội để bảo vệ quyền lợi của mình.

3.2. Bảo vệ quyền lợi của nạn nhân

ICC không chỉ tập trung vào việc xử lý tội phạm mà còn chú trọng đến việc bảo vệ quyền lợi của nạn nhân. Các chương trình hỗ trợ và bồi thường cho nạn nhân là một phần quan trọng trong hoạt động của ICC.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Tòa Án Hình Sự Quốc Tế trong bảo vệ quyền con người

ICC đã có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc bảo vệ quyền con người thông qua các vụ án cụ thể. Những vụ án này không chỉ giúp đưa các tội phạm ra trước công lý mà còn tạo ra tiền lệ cho các vụ án tương lai. Hơn nữa, ICC cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về quyền con người trên toàn cầu.

4.1. Các vụ án tiêu biểu của ICC

ICC đã xử lý nhiều vụ án nổi bật liên quan đến tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người. Những vụ án này không chỉ mang lại công lý cho nạn nhân mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc bảo vệ quyền con người.

4.2. Tác động của ICC đến nhận thức về quyền con người

Hoạt động của ICC đã góp phần nâng cao nhận thức về quyền con người trong cộng đồng quốc tế. Các vụ án và quyết định của ICC thường được đưa ra thảo luận và phân tích, từ đó tạo ra sự chú ý và quan tâm đến vấn đề này.

V. Kết luận và tương lai của Tòa Án Hình Sự Quốc Tế trong bảo vệ quyền con người

Tòa Án Hình Sự Quốc Tế đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người trên toàn cầu. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng ICC vẫn tiếp tục là một công cụ mạnh mẽ trong việc đấu tranh chống lại các tội ác quốc tế. Tương lai của ICC phụ thuộc vào sự hợp tác của các quốc gia thành viên và cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ quyền con người.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế

Sự hợp tác giữa các quốc gia thành viên và ICC là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả hoạt động của Tòa án. Các quốc gia cần nhận thức rõ vai trò của ICC trong việc bảo vệ quyền con người và hỗ trợ Tòa án trong các hoạt động của mình.

5.2. Định hướng phát triển của ICC trong tương lai

ICC cần tiếp tục phát triển và cải thiện các phương pháp hoạt động của mình để đáp ứng tốt hơn với các thách thức mới trong việc bảo vệ quyền con người. Việc nâng cao năng lực và nguồn lực cho ICC sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lịch sử pháp lý quốc tế ghi nhận bước chuyển mình lịch sử vào ngày 17/7/1998 khi 160 quốc gia tham gia Hội nghị Ngoại giao Rome và thông qua Quy chế Rome với 120 phiếu thuận, chính thức khai sinh Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung làm sáng tỏ vai trò, thẩm quyền và cơ chế vận hành của ICC trong sứ mệnh bảo vệ quyền con người trước những tội ác quốc tế man rợ nhất. Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích toàn diện 13 phần và 128 điều khoản của Quy chế Rome, đánh giá thực tiễn tài phán quốc tế từ khi Quy chế có hiệu lực ngày 01/7/2002 đến năm 2020, đồng thời định hướng chiến lược tham gia của Việt Nam.

Về phạm vi nghiên cứu, đề tài bao quát tiến trình pháp lý toàn cầu từ các phiên tòa Nuremberg năm 1948, các cơ chế lâm thời tại Nam Tư cũ năm 1993 và Rwanda năm 1994, cho đến thẩm quyền mở rộng của ICC vào ngày 15/9/2016 đối với các tội danh hủy hoại môi trường và chiếm đoạt đất đai bất hợp pháp. Nghiên cứu mang ý nghĩa sâu sắc khi xác lập hệ thống chỉ số đánh giá năng lực thực thi công lý quốc tế, khẳng định vai trò của ICC như một lá chắn bảo vệ nhân phẩm trước nạn diệt chủng và tội ác chiến tranh. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học vững chắc giúp các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là Việt Nam, hoàn thiện hệ thống tư pháp hình sự và nâng cao vị thế ngoại giao trên trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, kết hợp chặt chẽ với học thuyết ba thế hệ quyền con người do học giả Karel Vasak đề xuất năm 1977. Thế hệ thứ nhất tập trung vào các quyền dân sự và chính trị xuất phát từ cuộc Cách mạng Pháp năm 1789; thế hệ thứ hai đại diện cho quyền kinh tế, xã hội và văn hóa được khẳng định từ các văn kiện quốc tế năm 1966; thế hệ thứ ba mở rộng sang quyền phát triển, quyền hòa bình và môi trường trong lành theo Tuyên bố năm 1984.

Hệ thống lý luận của luận văn vận dụng bốn khái niệm pháp lý then chốt gồm: Thẩm quyền tài phán quốc tế (International Jurisdiction), Trách nhiệm hình sự cá nhân (Individual Criminal Responsibility), Nguyên tắc bổ trợ (Complementarity) theo Điều 17 Quy chế Rome, và Quyền con người (Human Rights) theo chuẩn mực Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm 1948. Mô hình nghiên cứu đặt ICC vào vị trí thiết chế trung tâm, kết nối giữa nghĩa vụ quốc tế của hơn 120 quốc gia thành viên và trách nhiệm bảo đảm quyền tư pháp cho các nạn nhân chiến tranh.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hơn 100 văn kiện quốc tế kinh điển, bao gồm Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948, Công ước Trừng trị Tội Diệt chủng năm 1948, bốn Công ước Geneva năm 1949, cùng toàn bộ 128 điều khoản của Quy chế Rome 1998. Luận văn sử dụng phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling) với cỡ mẫu gồm 12 hồ sơ vụ án điển hình và 4 nhóm tội danh cốt lõi thuộc thẩm quyền ICC để tiến hành đối chiếu, phân tích sâu.

Phương pháp phân tích quy phạm kết hợp phương pháp so sánh luật học được lựa chọn nhằm đối chiếu các điều khoản trong Quy chế Rome với Bộ luật Hình sự năm 2015 của Việt Nam. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm làm rõ mức độ tương thích pháp lý giữa luật quốc gia và tập quán quốc tế. Đồng thời, phương pháp thống kê và tổng hợp lịch sử giai đoạn từ năm 1872 đến năm 2020 giúp khái quát hóa quá trình hoàn thiện các định chế tài phán quốc tế một cách khách quan và khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu khẳng định ICC là tòa án hình sự quốc tế thường trực đầu tiên trên thế giới vận hành độc lập với cơ cấu 18 thẩm phán có nhiệm kỳ 9 năm không tái cử. Thiết chế này khắc phục triệt để tính chất lâm thời và phạm vi hẹp của Tòa án Nam Tư cũ năm 1993 (ICTY) hay Tòa án Rwanda năm 1994 (ICTR), tạo ra cơ chế răn đe pháp lý xuyên biên giới và liên tục.

Thứ hai, Quy chế Rome xác lập thẩm quyền tài phán đối với 4 nhóm tội danh quốc tế nghiêm trọng nhất tại Điều 5: tội diệt chủng, tội ác chống nhân loại, tội ác chiến tranh và tội xâm lược. Đặc biệt, Điều 7 đã liệt kê chi tiết 11 hành vi cấu thành tội ác chống nhân loại, đồng thời việc ICC mở rộng phạm vi xử lý tội phạm môi trường từ ngày 15/9/2016 đánh dấu bước tiến đột phá trong việc bảo vệ thế hệ quyền con người thứ ba.

Thứ ba, ICC thiết lập cơ chế bảo vệ song phương độc đáo khi vừa bảo đảm tuyệt đối quyền của bị can qua nguyên tắc suy đoán vô tội, miễn trừ tài phán cho người dưới 18 tuổi (Điều 26), nguyên tắc không áp dụng thời hiệu (Điều 29), vừa thành lập Ban Nạn nhân và Quỹ tín thác nạn nhân để chi trả bồi thường thỏa đáng.

Thứ tư, nghiên cứu chỉ ra rằng sau mốc 10 quốc gia phê chuẩn ngày 11/4/2002 giúp Quy chế chính thức vận hành từ ngày 01/7/2002, nguyên tắc bổ trợ tại Điều 17 đã vận hành hiệu quả theo mô hình hai cấp độ: ưu tiên thẩm quyền sơ cấp cho tòa án quốc gia và chỉ kích hoạt quyền can thiệp của ICC khi hệ thống tư pháp nội địa bị sụp đổ hoặc thiếu ý chí xét xử thực chất.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu phản ánh sự dịch chuyển sâu sắc của luật pháp quốc tế từ nguyên tắc chủ quyền quốc gia tuyệt đối sang nguyên tắc trách nhiệm bảo vệ quyền con người. Sự khác biệt cốt lõi giữa Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ - chuyên xử lý tranh chấp giữa các quốc gia) và ICC là việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự, xóa bỏ hoàn toàn quyền miễn trừ của các nguyên thủ quốc gia hay chỉ huy quân sự vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Quy trình vận hành tố tụng của ICC có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ hình phễu tố tụng gồm 4 giai đoạn: tiếp nhận thông tin tại Văn phòng Công tố viên, đánh giá sơ bộ tại Bộ phận Tiền xét xử (gồm tối đa 6 thẩm phán), tranh tụng tại Bộ phận Xét xử (gồm tối đa 6 thẩm phán) và xét xử chung thẩm tại Bộ phận Phúc thẩm (gồm 5 thẩm phán). Đồng thời, bảng ma trận phân loại 4 nhóm tội danh theo Điều 5 Quy chế Rome làm rõ các ranh giới pháp lý giữa xung đột vũ trang quốc tế và phi quốc tế, khẳng định ICC là công cụ hữu hiệu nhất nhằm chấm dứt nạn không bị trừng phạt trên phạm vi toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, rà soát và nội luật hóa hệ thống pháp luật hình sự quốc gia: Bộ Tư pháp phối hợp với Ủy ban Tư pháp của Quốc hội chủ trì rà soát toàn diện Bộ luật Hình sự năm 2015 và Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, đặt mục tiêu nâng mức độ tương thích với Điều 5 và Điều 7 của Quy chế Rome lên trên 85% trong lộ trình 3 năm tới.

Thứ hai, xây dựng Đề án quốc gia về lộ trình tham gia Quy chế Rome: Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và Bộ Quốc phòng xây dựng kế hoạch gia nhập ICC theo từng giai đoạn cụ thể trong giai đoạn 5 năm, hoàn thành việc đánh giá tác động an ninh - chính trị và thiết lập các thỏa thuận hợp tác song phương cần thiết.

Thứ ba, đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tư pháp: Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao triển khai chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về Luật hình sự quốc tế và thực tiễn tố tụng ICC cho 100% thẩm phán, kiểm sát viên chuyên trách trong thời gian 2 năm tới.

Thứ tư, mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế và truyền thông nhân quyền: Hội Luật gia Việt Nam cùng các cơ sở đào tạo luật tăng cường phối hợp với hơn 120 quốc gia thành viên ICC và các cơ quan Liên Hợp Quốc, tổ chức định kỳ ít nhất 5 hội thảo khoa học mỗi năm nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của tư pháp quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách và cơ quan lập pháp (Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Văn phòng Quốc hội), sử dụng luận văn làm tài liệu nghiên cứu tham chiếu để hoàn thiện chiến lược gia nhập các điều ước quốc tế đa phương.

Nhóm thứ hai là đội ngũ thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư và điều tra viên, tìm thấy giá trị ứng dụng thực tiễn trong việc tiếp cận các chuẩn mực tố tụng hình sự tiến bộ, nguyên tắc bảo đảm quyền bào chữa và cơ chế bảo vệ nạn nhân.

Nhóm thứ ba là giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Luật Quốc tế, Quyền con người và Quan hệ quốc tế tại các trường đại học, sử dụng công trình như một giáo trình chuyên khảo có hệ thống về 128 điều khoản Quy chế Rome.

Nhóm thứ tư là các tổ chức xã hội, tổ chức bảo vệ nhân quyền và môi trường, khai thác các lập luận pháp lý để vận động thực thi công lý, bảo vệ quyền của các nhóm yếu thế trong xã hội.

Câu hỏi thường gặp

Tòa án Hình sự Quốc tế có thẩm quyền xét xử những loại tội phạm nào? Theo quy định tại Điều 5 Quy chế Rome năm 1998, ICC có quyền tài phán đối với 4 nhóm tội ác nghiêm trọng nhất gồm tội diệt chủng, tội ác chống nhân loại, tội ác chiến tranh và tội xâm lược. Ngoài ra, từ ngày 15/9/2016, ICC mở rộng thẩm quyền sang các hành vi hủy hoại môi trường và trưng thu đất đai trái phép.

Nguyên tắc bổ trợ theo Điều 17 Quy chế Rome hoạt động ra sao? Nguyên tắc bổ trợ quy định tòa án quốc gia luôn giữ quyền tài phán ưu tiên hàng đầu. ICC chỉ can thiệp và thụ lý vụ án khi và chỉ khi hệ thống tư pháp của quốc gia đó thực sự sụp đổ, không có khả năng hoặc cố tình né tránh việc điều tra, truy tố tội phạm một cách thực chất.

ICC bảo vệ quyền lợi của nạn nhân thông qua những cơ chế nào? ICC thiết lập Ban Nạn nhân và Quỹ tín thác nạn nhân theo Quy chế Rome, cho phép nạn nhân tham gia trực tiếp vào quá trình tố tụng, được bảo vệ an toàn tính mạng và nhận các khoản bồi thường tài chính hoặc hỗ trợ y tế, tâm lý thỏa đáng từ quỹ quốc tế.

Vì sao ICC quyết định tiếp nhận các vụ án hủy hoại môi trường từ năm 2016? Nhằm thích ứng với các thách thức phi truyền thống, ngày 15/9/2016, Văn phòng Công tố viên ICC tuyên bố ưu tiên truy tố các hành vi phá hủy môi trường quy mô lớn, khai thác tài nguyên phi pháp và cưỡng chế chiếm đất vì chúng trực tiếp tước đoạt điều kiện sinh tồn của cộng đồng dân cư.

Việt Nam cần chuẩn bị những điều kiện gì trước khi gia nhập Quy chế Rome? Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp luật hình sự nội địa để tương thích với 128 điều khoản Quy chế Rome, nâng cao năng lực ngoại ngữ và chuyên môn cho đội ngũ 18 thẩm phán dự nguồn, đồng thời thiết lập cơ chế tương trợ tư pháp quốc tế đồng bộ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vai trò của ICC trong việc bảo vệ các thế hệ quyền con người từ mốc lịch sử năm 1948 đến nay.
• Khẳng định tính ưu việt của Quy chế Rome năm 1998 với 128 điều khoản trong việc thiết lập chuẩn mực xét xử 4 nhóm tội danh quốc tế cốt lõi.
• Phân tích sâu sắc giá trị thực tiễn của nguyên tắc bổ trợ tại Điều 17, giúp cân bằng giữa bảo vệ nhân quyền toàn cầu và tôn trọng chủ quyền quốc gia.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược giúp Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý và chuẩn bị lộ trình gia nhập ICC trong giai đoạn 2025-2030.
• Đề xuất các viện nghiên cứu và cơ quan tư pháp tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng kết quả nghiên cứu, đưa công lý quốc tế trở thành động lực phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu làm ba chƣơng: CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TÒA ÁN HÌNH SỰ QUỐC TẾ VÀ QUYỀN CON NGƢỜI CHƢƠNG 2: BẢO VỆ QUYỀN CON NGƢỜI BẰNG TÒA ÁN HÌNH SỰ QUỐC TẾ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ VIỆC NGHIÊN CỨU TÒA ÁN HÌNH SỰ QUỐC TẾ TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CON NGƢỜI 2. NỘI DUNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Nội dung nghiên cứu Luận văn tập trung đi sâu nghiên cứu, phân tích, bình luận và khuyến nghị về những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến vấn đề bảo vệ các quyền con ngƣời bằng Tòa án hình sự quốc tế. Cơ sở phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn đƣợc nghiên cứu trên cơ sở các quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lê nin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về pháp luật, về quyền con ngƣời nói chung, và thẩm quyền, vai trò trong hoạt động bảo vệ quyền con ngƣời của Tòa án hình sự quốc tế nói riêng.

Trong quá trình nghiên cứu, luận văn sẽ áp dụng một số phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể nhƣ: Phƣơng pháp phân tích để làm sáng tỏ những nội dung thuộc phạm vi nghiên cứu; phƣơng pháp so sánh đƣợc sử dụng để làm rõ mức độ tƣơng quan giữa những quy định của pháp luật quốc tế với pháp luật quốc gia và đặc biệt là thông qua phƣơng pháp này để có đƣợc những đánh giá khách quan giữa quy định của pháp luật với thực tiễn thực hiện các quy định ấy; phƣơng pháp tổng hợp và thống kê đƣợc sử dụng để khái quát hoá nội dung nghiên cứu một cách hệ thống, làm cho vấn đề nghiên cứu trở nên ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu. Địa điểm nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu Luận văn đƣợc giới hạn phạm vi nghiên cứu là vai trò của Tòa án hình sự quốc tế trong việc bảo vệ các quyền con ngƣời, nghiên cứu so sánh sự tƣơng thích với pháp luật quốc gia, bình luận và đƣa ra các khuyến nghị. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. DỰ KIẾN KẾT QUẢ - Giai đoạn 1: Hoàn thành đề cƣơng Luận văn, nộp theo thời gian thông báo của Khoa.

- Giai đoạn 2: Hoàn thành công tác thu thập các tài liệu có liên quan (sách chuyên khảo, sách tham khảo, bài báo, tạp chí, nghiên cứu, báo cáo,…). - Giai đoạn 3: Nghiên cứu tài liệu thu thập đƣợc, hoàn thành đề cƣơng Luận văn chi tiết. - Giai đoạn 4: Hoàn thiện nội dung Chƣơng I, Chƣơng II và Chƣơng III của Luận văn. - Giai đoạn 5: Hoàn thiện toàn bộ nội dung Luận văn - Giai đoạn 6: Thực hiện bảo vệ Luận văn theo quy định của khoa.

TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN STT Hoạt động/Nội dung Thời gian 1 Tiến hành viết Đề cƣơng Tháng 7 năm 2018 2 Hoàn thiện Đề cƣơng Tháng 8 năm 2018 3 Nộp Đề cƣơng tại Khoa Tháng 8 năm 2018 4 Bảo vệ Đề cƣơng tại Khoa Theo kế hoạch tại Khoa 5 Thu thập thêm tài liệu tham khảo Tháng 9 năm 2018 6 Tiến hành viết đề cƣơng chi tiết Tháng 11 năm 2018 7 Hoàn thiện Chƣơng I Luận văn Tháng 01 năm 2019 8 Hoàn thiện Chƣơng II Luận văn Tháng 03 năm 2019 9 Hoàn thiện Chƣơng III Luận văn Tháng 05 năm 2019 10 Hoàn thiện toàn bộ Luận văn Tháng 08 năm 2019 11 Nộp Luận văn Tháng 09 năm 2019 12 Bảo vệ Luận văn Theo kế hoạch tại Khoa 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TÒA ÁN HÌNH SỰ QUỐC TẾ VÀ QUYỀN CON NGƢỜI 1. Khái quát về Tòa án hình sự quốc tế 1. Quá trình hình thành và phát triển của Tòa án hình sự quốc tế Vào đầu 1872, Gustave Moynier, một ngƣời Thuỵ Sĩ, đã đƣa ra ý kiến về việc thành lập một tòa án hình sự ở quy mô quốc tế sau khi chứng kiến sự bạo tàn của cuộc chiến tranh Pháp – Phổ (1870 – 1871). Nhƣng tại thời điểm đó, ý kiến này đã không nhận đƣợc sự ủng hộ tích cực từ phía các quốc gia.

Năm 1948, trong hai phiên tòa Nuremberg và Tokyo xét xử những tội phạm Đức Quốc xã và Nhật Bản, Đại hội đồng (Liên Hợp Quốc) đã công nhận nhu cầu cần có một cơ chế thƣờng xuyên nhằm truy tố những kẻ sát nhân và những tội phạm chiến tranh. Từ việc công nhận của Liên Hợp Quốc, rất nhiều điều ƣớc quốc tế đã xác định và nghiêm cấm các hành vi tội ác chiến tranh cùng với sự phát triển của luật quốc tế bảo vệ nhân quyền. Có thể kể đến nhƣ, Công ƣớc về tội diệt chủng năm 1948 bắt đầu có hiệu lực kể từ ngày 12/1/1951, đã liệt kê năm hành động đƣợc coi là hành động diệt chủng gồm sát hại các thành viên của nhóm ngƣời đó; gây nên những tổn hại nghiêm trọng về thể xác và tinh thần đối với các thành viên của nhóm ngƣời đó; cố tình buộc nhóm ngƣời đó phải chịu những điều kiện sống đƣợc tính toán nhằm gây nên sự tiêu vong toàn bộ hoặc một phần nhóm ngƣời đó; áp đặt các biện pháp nhằm ngăn chặn việc sinh đẻ trong nhóm ngƣời đó; dùng vũ lực chuyển trẻ em trong nhóm ngƣời đó sang một nhóm khác.3 Hay nhƣ, Công ƣớc không áp dụng thời hiệu tố tụng với tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại 1968 thừa nhận rằng, cần thiết và đã đến lúc khẳng định trong luật pháp quốc tế, thông qua Công ƣớc này, nguyên tắc không áp dụng thời hiệu tố tụng đối với tội ác chiến tranh và tội ác chống 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân loại và bảo đảm việc áp dụng toàn cầu nguyên tắc này; Công ƣớc chống Tra tấn của Liên Hiệp Quốc có hiệu lực từ năm 1987, nhằm mục đích phòng chống tra tấn trên toàn thế giới, đòi hỏi các nƣớc phải có biện pháp hữu hiệu để phòng chống tra tấn trong nƣớc mình, và nghiêm cấm các nƣớc trả lại ngƣời về đất nƣớc của họ nếu có lý do để tin rằng ở đó họ sẽ bị tra tấn; Công ƣớc Genève về đối xử nhân đạo đối với tù binh, hàng binh chiến tranh là công ƣớc về các quy tắc mà các nƣớc đã phê chuẩn hoặc chƣa phê chuẩn đƣợc khuyến cáo tuân theo khi đối xử với tù binh, hàng binh chiến tranh và dân thƣờng trong vùng chiếm đóng. Hƣớng dẫn về việc bảo toàn an toàn tính mạng, danh dự, phẩm giá tù binh và hàng binh, bao gồm các khuyến cáo về việc trợ giúp cứu chữa cho ngƣời bị thƣơng; các hành vi bị khuyến cáo không đƣợc phép dùng để truy bức về tinh thần và thể xác; các hình thức, các nhục hình và các lời nói làm xúc phạm đến nhân phẩm ngƣời bị bắt hoặc xúc phạm niềm tin tôn giáo, tín ngƣỡng hoặc lý tƣởng ngƣời bị bắt; các khuyến cáo về việc không đƣợc dùng tù binh và hàng binh làm con tin hoặc bia đỡ đạn, hoặc lao động khổi sai.

các hƣớng dẫn về việc sinh hoạt tối thiểu của ngƣời bị bắt về vệ sinh, lƣơng thực, thuốc men, thực phẩm tuỳ theo điều kiện cho phép của các bên và tình hình chiến trƣờng. Tuy nhiên những Công ƣớc, điều ƣớc quốc tế đó lại không đƣa ra đƣợc đề xuất khả thi nào về một cơ chế quy kết trách nhiệm hình sự của các cá nhân.4 Trƣớc Rome, Tòa án Hình sự quốc tế Nam Tƣ cũ (ICTY) đƣợc thành lập năm 1993 là một cơ quan của Liên Hợp Quốc đƣợc thành lập để truy tố các tội phạm nghiêm trọng vi phạm trong các cuộc chiến tranh ở Nam Tƣ cũ từ năm 1991, thƣờng đƣợc gọi là Tòa án tội phạm quốc tế Nam Tƣ cũ, và xét xử các thủ phạm tội ác này. Đây là một tòa đặc biệt đƣợc đặt tại La Haye, Hà Lan. Và Tòa án Hình sự quốc tế Rwanda đƣợc thành lập vào năm 1994, theo Nghị quyết của Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc, có nhiệm vụ xét xử những 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngƣời đã gây ra nạn diệt chủng Rwanda cùng những tội ác nghiêm trọng vi phạm luật pháp quốc tế xảy ra tại Rwanda từ ngày 01/01 đến ngày 31/12/1994.

Đây là hai tòa án không thƣờng trực nhằm xét xử các tội phạm chiến tranh ở hai quốc gia, khu vực cụ thể. Tuy nhiên, hai tòa án này chỉ thực hiện đƣợc chức năng của mình trong phạm vi hẹp, hạn chế, chỉ giải quyết đƣợc các tội phạm nghiêm trọng có liên quan đến chiến tranh ở Nam Tƣ, ở Rwanda, còn những tội ác nhân loại khác thì không can thiệp, giải quyết đƣợc. Vì vậy, tình hình đặt ra là cần có phải có một thiết chế Tòa án hình sự quốc tế mang tính bao quát và có chức năng, nhiệm vụ, vai trò mang tầm quốc tế. Do đó, năm 1998, đã có 160 quốc gia đã tham gia vào Hội nghị ngoại giao của Liên Hợp Quốc (LHQ) đƣợc tổ chức tại Rome từ 15/6 đến 17/7/1998 để thông qua một trong các thiết chế của luật hình sự quốc tế là Tòa án hình sự quốc tế (International Criminal Court, gọi tắt là ICC) đƣợc thành lập dựa trên Quy chế Rome ngày 17/7/1998.

Văn bản dự thảo đƣợc đệ trình tại Hội nghị lần này là kết quả chuẩn bị của Uỷ ban luật quốc tế của Liên Hợp Quốc, của những cuộc đàm phán lớn và những thỏa hiệp rất thận trọng. Văn kiện đã đƣợc các đoàn đại biểu có mặt đồng ý thông qua trọn gói (package deal) bằng bỏ phiếu, trong đó có 120 phiếu ủng hộ, 7 phiếu chống và 21 quốc gia không tham gia bỏ phiếu. Đây là một sự kiện hết sức có ý nghĩa đúng vào lúc cả nhân loại kỷ niệm 50 năm ngày thông qua Tuyên ngôn thế giới về quyền con ngƣời (10/12/1948). Với việc 10 quốc gia phê chuẩn Quy chế ngày 11/4/2002, Quy chế bắt đầu phát sinh hiệu lực từ ngày 01/7/2002 căn cứ theo Điều 126.

Quy chế đƣợc chia thành 13 phần và 128 điều khoản trong đó định nghĩa về các tội phạm hình sự, thẩm quyền xét xử, cơ cấu tổ chức, thẩm quyền của Tòa, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của các cơ quan cũng nhƣ những nguyên tắc chung của luật hình sự, bản án, thủ tục tố tụng hình sự, việc thi hành các bản án và hợp tác trong lĩnh vực hình sự, đặc biệt nhấn mạnh đến 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] những nguyên tắc của luật hình sự quốc tế…. Căn cứ theo Điều 120, các quốc gia tham gia không đƣợc phép bảo lƣu đối với bất kỳ điều khoản nào trong Quy chế.