CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU CHƯƠNG II: KHAO SÁT THỰC TRẠNG VÀ PHAN TÍCH KẾT QUA CHUONG 11: PHAN TICH NGUYEN NHÂN THUC TRANG Phần II: KET LUẬN I. KẾT LUẬN CHUNG II. MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT TÀI LIỆU THAM KHẢO. Trane 7 Luin cán tốt nghiép SOUTH: Hguyén Thay Thu Loan PHAN II: NỘI DUNG CƠ SỞ LY LUẬN CUA DE TAI 1.
Lich sử vấn để nghiên cứu: 1. Về hoạt động vui chơi - TCDVTCD: Hoạt động vui chơi (HĐVC) mà trung tâm là TCĐVTCP đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của các nhà giáo dục học, tâm lý học, triết học.trên thế giới trong hơn một thế kỷ qua. Từ lâu, CacMac- nhà triết học nổi tiếng người Đức đã để cập đến hoạt động chủ đạo của con người. Theo ông, “Con người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội.
Nhân cách trẻ hình thành, phát triển thông qua việc tích cực tham gia vào hoạt động với môi trường xung quanh, hoạt động nhận thức, đặc biệt là hướng đến hoạt động chủ đạo” [5]. Như mọi khoa học khác, khoa học về trò chơi cũng bắt nguồn từ triết học. Các triết gia khởi đầu cho việc xây dựng học thuyết về trò chơi trẻ em phải kể đến là: F. Quan điểm của họ là coi trò chơi như một hiện tượng phổ biến trong cuộc sống và có sự liên kết với nghệ thuật.
“Những hoạt động được gọi là trò chơi cùng có chung với nghệ thuật một đặc điểm là không hé trực tiếp, ngay lập tức đem lại cho cuộc sống một lợi ích cụ thể nào” (G.penxor) hay "Cái thúc đẩy làm xuất hiện trò chơi nói một cách bao quát nhất chính là cái đẹp” (F.Penxor còn có cùng quan điểm đó là hai ông déng nhất trò chơi của con người và động vật. Cả 2 cho rằng con người cũng như loài vật, chơi là do sự giải toả năng lượng dưthừa. Một số nhà giáo dục học, tâm lý học theo trường phái sinh học: K. cũng thống nhất với quan điểm này.
Họ đi đến việc phủ nhận vai trò của môi trường xã hội đối với HĐVC của trẻ. Không đồng tình với quan điểm trên, V.Vunt (nhà triết học duy tâm người Anh) cho rằng: “Trd chơi chính là lao động của trẻ nhỏ. Không một trò chơi nào mà lại không có trong mình một nguyên mẫu từ một dạng lao động .khi chơi, mục dich lao động được loại bỏ” [8]. Như vậy ông đã có sự xem xét trò chơi trẻ em trên phương diện lịch sử xã hội, có sự liên quan với hoạt động lao động của con người.
Cũng theo hướng này, G.Plêkhanốp: “Lao động ra đời trước nghệ thuật nói chung, con người nhận thức sự vật Trane 8 Luin oán tốt nghiép SOTH: ()Äguuêmn Thiy Thu Loan hiện tượng trước hết từ quan điểm thực dung và sau đó mới là quan điểm thẩm my” [8].Encônhin đồng ý với G.Plêkhanốp: “Lich sử phát triển trò chơi gắn lién trong mối liên hệ với sự phát triển loài người và sự thay đổi vị trí của đứa trẻ trong hệ thống các mối quan hệ xã hội”. Và đúng là trong lịch sử xã hội thì lao động có trước, chơi chính là một hiện tượng xã hội, là phương tiện chuẩn bị cho trẻ làm quen với lao động người lớn (2]. Thế nhưng, ông lại có một cách giải thích về sự xuất hiện trò chơi khác với G. Ong cho rằng chính sự “mô phỏng, tượng trưng” của những phương tiện, công cu lao động 46 chơi của trẻ do người lớn nghĩ và làm ra cho trẻ để trẻ miêu tả các hoạt động lao động là cơ sở để TCDVTCD xuất hiện.
Khi chơi trò chơi này trẻ được thoả mãn nguyện vọng của mình là vươn tới cuộc sống xã hội của người lớn, được hoạt động và đối xử như người lớn thật sự [17]. Đối với trường phái phân tâm học, tiêu biểu là lý luận về trò chơi của S.Freud dựa trên cơ sở học thuyết về cấu trúc nhân cách con người. Theo ông, trò chơi của trẻ như một giấc mơ, mang tính vô thức và là bản năng sinh tổn. Vì đứa trẻ như một sinh vật mong manh, yếu đuối, phải chịu đựng sự thiếu hụt một cách bệnh hoạn, do đó trò chơi là phương tiện, là con đường duy nhất giúp trẻ giải tod những dồn nén, bd đắp lại những thiếu hụt, những gì không thể đạt được trong cuộc sống trẻ sẽ có được qua trò chơi.
Quan điểm này đã vô tình sinh vật hoá bản chất trò chơi của trẻ. Có thể nói những tư tưởng trên là cơ sở nền tảng cho sự ra đời hàng loạt học thuyết khác nhau về trò chơi trẻ em sau này. Một số tác giả thế kỷ XVII-XIX: D.cùng quan điểm cho rằng trò chơi chính là phương tiện giáo duc toàn diện cho trẻ.Comenxki, trò chơi là hoạt động trí tuệ đúng đắn mà trong đó mọi khả năng của đứa trẻ được phát triển, các hiện tượng về thế giới xung quanh được mở rộng phong phú thêm. Bên cạnh đó, ông yêu cầu người lớn phải có sự định hướng chỉ đạo để trò chơi của trẻ không đi theo hướng sai lệch [6].
Trong những học thuyết về trò chơi, có thể nói học thuyết của G.Vưgotxki là ảnh hưởng lớn hơn cả đối với thực tiễn cũng như nghiên cứu lý luận về trò chơi. Những công trình nghiên cứu của G.Piaget là cơ sở của không ít những nghiên cứu về trò chơi trẻ em. Hai đóng góp lớn trong lĩnh vực trò chơi trẻ em là trò chơi biểu trưng và sơ đổ các giai đoạn phát triển của trò chơi. Việc phát hiện ra tính biểu trưng của trò chơi là rất quan trọng trong việc nghiên cứu đặc trưng của HĐVC.
Vì đây chính là một trong những đặc tính cơ bản giúp phân biệt hoạt động chơi với hoạt động Trang 9 Luan on tốt nghiép SOTH: Vguyén Thiyg Thu Loan khác. Tuy nhiên, ông lại cho rằng các biểu trưng của trò chơi hoàn toàn có tính chủ quan cá thể, là kết quả của quá trình đồng hoá hiện thực bởi tư duy mang tính tự kỷ của trẻ. Do đó, nó tất yếu nảy sinh vào một thời kỳ nhất định trong đời sống cá thể, trong quá trình phát triển trí tuệ một cách tự phát.Piaget đã không nhìn thấy vai trò của môi trường xã hôi đối với sự xuất hiện và phát triển trò chơi trẻ em. Quan điểm này đường như gần với quan điểm trò chơi mang tính bản năng của S.Piaget đã dựa vào cách thức thao tác của trẻ với đối tượng khi chơi để phân chia các giai đoạn phát triển của trò chơi, đồng thời phân loại chúng : trò chơi hoạt động chức năng, trò chơi tưởng tượng và trò chơi có qui tắc {19}.
Bắt nguồn từ những quan điểm trên của G.Piaget, các tác giả phương Tây đã quan tâm nghiên cứu trò chơi trẻ em theo nhiều hướng khác nhau. Trong đó, việc nghiên cứu các phương tiện, điều kiện nhằm hỗ trợ cho sự phát triển của trò chơi của trẻ là một trong những vấn để đang thu hút sự quan tâm nhiều nhất. Các tác giả đều có cái nhìn mới về trò chơi trẻ em và nhận thức đúng đắn về ảnh hưởng của môi trường văn hoá xã hội đến trò chơi của trẻ. Đồng thời, vai trò của người lớn cũng ngày càng được khẳng định hơn trong sự hình thành và phát triển trò chơi của trẻ [23].
Các nhà giáo dục học Liên Xô (cũ) có rất nhiều đóng góp về việc nghiên cứu vai trò của trò chơi trong việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ. Những người tiên phong phải kể đến đó là L.Vưgotxki là người duy nhất ủng hộ ý tưởng của D.Encénhin cho rằng tưởng tượng lần đầu tiên xuất hiện chính trong trò chơi, và học thuyết về trò chơi của ông đã khẳng định vai trò trung tâm của trò chơi đối với sự phát triển tâm lý trẻ. Chính trò chơi tạo cho trẻ “vùng phát triển gần nhất”, trong trò chơi lần đầu tiên tưởng tượng xuất hiện, việc thực hiện các qui tắc chính là trường học rèn ý chí, hình ảnh tưởng tượng của trẻ là con đường dẫn đến trừu tượng hoá. Trò chơi trẻ em không được nảy sinh một cách tự phát mà do ảnh hưởng có hoặc không có ý thức của môi trường xung quanh trẻ [24].
Quan điểm này của L.Encônhin cùng các cộng sự tiếp tục phát triển và vận dụng. Trong một số công trình tổng kết 40 năm nghiên cứu trò chơi trẻ em của tập thể các nhà tâm lý học, giáo dục học Xô Viết, Ð.Encônhin tổng hợp một số thành tựu như: thứ nhất, đã đưa ra giả thuyết về sự xuất hiện của trò chơi đặc trưng nhất của trẻ mẫu giáo - TCDVTCD và chứng minh TCDVTCD mang bản chất xã hội về nội dung cũng như xuất xứ. Thứ hai, chỉ ra những điều Trang 10 Luin otin tốt ughi¢p SUTH: Hguyéen Thiy Thu Loan kiện hình thành TCDVTCD trong sự phát triển cá thể va chứng minh sự xuất hiện của nó không phải tự phát mà dưới tác động của giáo dục [8]. Những công trình nghiên cứu của các nhà tâm lý học, giáo dục học Xô Viết : A.đều khẳng định trò chơi, đặc biệt TCĐVTCĐ có vai trò quan trong trong việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ.
Bởi cái chủ yếu trong nội dung chơi của trẻ mẫu giáo lớn là sự phản ánh các mối quan hệ người, sự phục tùng các qui tắc, giới han mình để chấp hành kỷ luật. Thông qua vai chơi trẻ sẽ phối hợp hoạt động, phục tùng, nhường nhịn nhau, những mối quan hệ bạn bè dễ đàng được thiết lập. Trò chơi như một loại trường học, trong đó trẻ học làm người. Mặt khác, “ Trong lứa tuổi mẫu giáo, trò chơi mà trung tâm là TCĐVTCP trở thành hình thức hoạt động chủ đạo.
Không phải vì đối tượng này đành phần lớn thời gian cho chúng mà vì nó gây nên những biến đổi vé chất trong tâm lý của trẻ” {14].Daparogiet, trò chơi tạo khả năng phát triển trí tưởng tượng sáng tạo cần thiết cho hoạt động học tập và lao động sau này của trẻ. Trò chơi hình thành ở trẻ những phẩm chất trong tâm lý, ý chí. Sau cùng, trong vui chơi, trẻ nắm bất được những tình cảm đạo đức và những quy tấc hành vi là những điều giữ vai trò quyết định trong việc hình thành cá tính trẻ "{7].Uxôva cùng tập thé cán bộ của trường đại học cùng nghiên cứu khoa học và đã coi vui chơi là sự phản ánh hiện thực xung quanh, là hình thức tổ chức cuộc sống của trẻ, và là phương tiện hình thành xã hội trẻ em.