CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC HỌC MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu dạy học và dạy học môn giáo dục thể chất Đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu một cách toàn diện về quản lý giáo dục, quy trình tổ chức quá trình dạy học, ý nghĩa của việc đổi mới phương pháp dạy học, bản chất của mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học., trong đó nghiên cứu về dạy học nhằm phát triển năng lực của học sinh cũng đã bắt đầu được quan tâm. Từ cuối thế kỷ 20, một số nhà nghiên cứu giáo dục học như Hồ Ngọc Đại, Hà Thế Ngữ, Trần Kiểm, Nguyễn Văn Lê, ….
đã bắt đầu nghiên cứu nhiều vấn đề về đổi mới nội dung, phương pháp dạy học; dạy học lấy học sinh làm trung tâm, bản chất và mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học; việc đổi mới nội dung cũng như cách thức tổ chức dạy học. Nghị quyết Trung ương số 29/NQ-TW của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2013 về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định "chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học" [4]; nhà trường phổ thông chuyển từ nhà trường kiến thức lên nhà trường kĩ năng, nhà trường năng lực. Trên cơ sở đó, thời gian gần đây, các tác giả như Trương Lê Chính (1990) Quản lý nhà trường [12], Đặng Quốc Bảo (2010) Những vấn đề cơ bản về lãnh đạo - quản lý và sự vận dụng vào quản lý giáo dục- quản lý nhà trường [6], Đặng Xuân Hải –Nguyễn Sĩ Thư (2012) Quản lý giáo dục - nhà trường trong bối cảnh thay đổi [21] đã tập trung đi sâu nghiên cứu vào lí luận quản lý giáo dục, các mô hình GD theo hướng phát triển năng lực quản lý, đồng thời nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. 6 Có nhiều tác giả nghiên cứu về phương pháp dạy học môn GDTC trong các nhà trường phổ thông và trong các trường Đại học, Cao đẳng như tác giả Huỳnh Thị Duyên với đề tài “Các giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn giáo dục thể chất” đã đề xuất 4 giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn GDTC trong đó đề cao vai trò của sân bãi, cơ sở vật chất cho các em HS luyện tập [16]; tác giả Hà Quang Ánh với đề tài “Các giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn giáo dục thể chất trong trường Đại học Đồng Nai” cũng đề cập đến các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giảng dạy trong nhà trường tuy nhiên nghiên cứu về dạy học môn GDTC trong giai đoạn đổi mới hiện nay còn rất hạn chế.[3] Các công trình nghiên cứu nêu trên đều tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn của dạy học và dạy học môn giáo dục thể chất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
Các công trình nghiên cứu về tổ chức hoạt động dạy học môn giáo dục thể chất a) Các tài liệu, giáo trình: Ở Mỹ, trong những năm gần đây, trong công tác quản lý hoạt động GDTC đã coi trọng đổi mới chương trình đào tạo, coi trọng và tăng cường các môn học tự chọn, đồng thời chú trọng cải tiến phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tự giác tích cực của người học và ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin trong dạy học nói chung và GDTC nói riêng. Ở Liên Xô cũ đã hình thành hệ thống nguyên lý phương pháp quản lý huấn luyện vận động viên thể thao trẻ bằng các công trình nghiên cứu về quản lý TDTT trong GDTC của Novicop Mátveep (1978) Trung Quốc là một cường quốc về TDTT nên việc nghiên cứu về công tác tổ chức quản lý TDTT cũng như tổ chức quản lý hoạt động GDTC trường học là yêu cầu hết sức được coi trọng. Đã có hàng chục công trình nghiên cứu về quản lý TDTT, quản lý hoạt động GDTC trường học, chỉ tính từ năm 1996 đến 2004, trong 8 năm các công trình nổi bật nhất là của: Các giáo sư bộ môn quản lý học của học viện TDTT Bắc Kinh như, Trương Lê Chính (1990) Quản lý nhà 7 trường [12] đã xây dựng các giáo trình về quản lý TDTT trường học giúp các giáo viên, cán bộ quản lý GDTC có được các kiến thức cơ bản trong quản lý TDTT trường học. Chu Nghiêm Kiệt (1988) Kiểm tra đánh giá trong dạy học [30] Tác giả Vương Nghị Cương (1999) Hệ thống các môn học ở trường đại học [13] , Vương Lộ Đức (2001) Quản lý phương pháp dạy học [17] nghiên cứu về hệ thống quản lý các môn học cơ sở ở các trường đại học, cao đẳng và quản lý các số liệu kiểm tra thể chất nhân dân.
b) Các luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục: Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu ở cấp độ thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục về vấn đề quản lý dạy học như: Nguyễn Thị Dung (2014) nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục thể chất ở Trường Trung học phổ thông B Phủ lý- tỉnh Hà nam” [15]; Bùi Đức Thiện (2016) “Quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục thể chất ở các trường trung học phổ thông huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam”[39]; Trần Thị Nhài (2016) “Quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục thể chất theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường Trung học cơ sở Hòa Bình, Huyện Thủy Nguyên, Thành phố Hải Phòng”[35]; Hoàng Thị Kim Thành (2015) “Biện pháp quản lý hoạt động GDTC ở trường Trung học cơ sở trên địa bàn huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh”[38]. Các luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục trình bày nội dung nghiên cứu của mình thành ba phần: a) Xác định khung lý luận của đề tài luận văn về quản lý dạy học, hoặc quản lý dạy học môn giáo dục thể chất (khái niệm, nội dung, các yếu tố ảnh hưởng); b) Phát hiện thực trạng dạy học hoặc dạy học môn giáo dục thể chất, thực trạng quản lý dạy học hoặc quản lý dạy học môn giáo dục thể chất cùng các yếu tố ảnh hưởng trên địa bàn nghiên cứu được xác định trong luận văn; c) Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học, quản lý dạy học môn giáo dục thể chất nhằm nâng cao chất lượng dạy học, dạy học môn giáo dục thể chất. Các công trình nghiên cứu trên là tài liệu tham khảo tốt để luận văn kế thừa về lý luận, về phương pháp nghiên cứu cho đề tài luận văn của tác giả. 8 Nhận xét: Tổng quan nghiên cứu vấn đề cho thấy hiện nay các nghiên cứu về dạy học và dạy học môn giáo dục thể chất đã được nghiên cứu nhiều, còn các nghiên cứu về tổ chức hoạt động dạy học ít hơn.
Trong lĩnh vực quản lý giáo dục, các nghiên cứu về quản lý dạy học nói chung được đề cập nhiều hơn trong các công trình nghiên cứu; các nghiên cứu về quản lý tổ chức hoạt động dạy học môn giáo dục thể chất, đặc biệt ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I hầu như chưa được nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao chất lượng dạy học môn giáo dục thể chất từ góc độ quản lý ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I. Vì vậy luận văn đã xác định được điểm mới và có ý nghĩa thực tiễn. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1.
Môn giáo dục thể chất Giáo dục thể chất: Phát triển toàn diện các tố chất thể lực, trên cơ sở đó phát triển các năng lực thể chất, giúp hoàn thiện thể hình, tăng cường sức khỏe, phát triển hoàn thiện kỹ năng kỹ xảo trong vận động, là một lĩnh vực thể dục thể thao xã hội[8]. Đồng thời chương trình giáo dục thể chất trong các trường Cao đẳng nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dục đó là: “Trang bị kiến thức, kỹ năng và rèn luyện thể lực cho sinh viên”. [8] Mục tiêu môn học GDTC trong trường Cao đẳng nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, phát triển thể lực, tầm vóc, hoàn thiện nhân cách, hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao để nâng cao sức khỏe, nâng cao khả năng học tập, kỹ năng hoạt động xã hội cho sinh viên với tinh thần, thái độ tích cực, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho sinh viên. Nội dung chương trình giáo dục thể chất trong các trường Cao đẳng: * Giờ học thể dục thể thao chính khoá: Là hình thức cơ bản nhất của giáo dục thể chất được tiến hành trong kế hoạch học tập của nhà trường, đào tạo cơ bản về thể chất cho học sinh sinh viên là nhiệm vụ cần thiết, nên trước hết phải có nội dung thích hợp để phát triển các tố chất thể lực và phối hợp vận động cho 9 học sinh sinh viên, giúp các em có trình độ nhất định để tiếp thu được các kỹ thuật động tác TDTT.
Mục tiêu chính của việc đào tạo cơ bản về thể chất trong trường học là: “Xúc tiến quá trình đào tạo năng lực đạt thành tích trong thể chất, phát triển năng lực tâm lý, tạo ý thức tập luyện TDTT thường xuyên, phát triển các tố chất thể lực, giáo dục được đức tính cơ bản và đạo đức cho học sinh”. Tập luyện thể dục thể thao giúp con người phát triển một cách hài hoà, bảo vệ và củng cố sức khoẻ. Riêng bản thân giờ học TDTT có ý nghĩa quan trọng nhiều mặt đối với việc quản lý và giáo dục con người trong xã hội, hình thành năng lực chung và phát triển chuyên môn. * Giờ học ngoại khóa: Sau các buổi học tập trên lớp, giờ ngoại khóa là giờ học tập, rèn luyện theo nhu cầu, ham thích trong những khoảng thời gian nhàn rỗi của học viên, tập luyện ngoại khóa giúp phát triển thể chất một cách toàn diện, đồng thời góp phần nâng cao thành tích thể thao của học viên.
Giờ học ngoại khoá nhằm củng cố, hoàn thiện các bài học chính khoá được thực hiện vào giờ tự học của học viên, hoặc được sự hướng dẫn của giáo viên GDTC. Các hoạt động thể thao quần chúng: Tập luyện trong các câu lạc bộ thể thao, thi đấu trong và ngoài trường, các bài tập thể dục ngoại khóa, giờ tự luyện tập của học viên, phong trào rèn luyện thể dục thể thao.