HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN KIỀU MINH HIẾU VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG LÀM NGHỀ CHẾ BIẾN GỖ TẠI XÃ NGHĨA HƯƠNG, HUYỆN QUỐC OAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI" KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Hà Nội – 2020 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG LÀM NGHỀ CHẾ BIẾN GỖ TẠI XÃ NGHĨA HƯƠNG, HUYỆN QUỐC OAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI" Tên sinh viên : Kiều Minh Hiếu Chuyên ngành đào tạo : Kinh tế phát triển Lớp : K61KTPT Niên khóa : 2016 - 2020 Giảng viên hướng dẫn : ThS. Nguyễn Thị Thu Quỳnh Hà Nội – 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Đồng thời tôi xin cam đoan rằng trong quá trình thực hiện đề tài này tại địa phương tôi luôn chấp hành đúng mọi quy định của địa phương nơi thực hiện để tài.
Hà Nội, ngày 8 tháng 12 năm 2020 Sinh viên Kiều Minh Hiếu i LỜI CẢM ƠN Trong thời gian nghiên cứu và hoàn thành báo cáo khóa luận tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài trường. Trước hết tôi xin cảm ơn Quý thầy giáo, cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới ThS.Nguyễn Thị Thu Quỳnh, đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập tốt nghiệp. Nhân dịp này, tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo UBND xã Nghĩa Hương, huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội và nhân dân xã Nghĩa Hương đã tạo điều kiện thuận lợi, nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian tôi làm việc tại địa phương.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên khích lệ, cổ vũ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 8 tháng 12 năm 2020 Sinh viên Kiều Minh Hiếu ii TÓM TẮT KHÓA LUẬN Nghề chế biến lâm sản luôn chiếm vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế- xã hội của Việt Nam từ xưa đến nay. Trong quá trình công nghiệp hóa (CNH), hiện đại hóa (HĐH) đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế, sự phát triển các nghề chế biến lâm sản có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giải quyết việc làm cho nông thôn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa. Ngoài việc đem lại nguồn thu GDP lớn cho kinh tế nước nhà, nghề chế biến lâm sản còn tạo ra công ăn việc làm cho rất nhiều lao động, đặc biệt đối với đất nước có lực lượng lao động dồi dào như nước ta.
Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 22km về phía Tây Nam, nghề chế biến gỗ xã Nghĩa Hương đang dần phát triển và giúp tăng trưởng kinh tế của địa phương được nâng cao đáng kể .Việc phát triển ngành nghề gỗ còn có ý nghĩa rất lớn đối với người dân trong việc giải quyết việc làm cho người lao động và hơn nữa nó giúp người dân xã Nghĩa Hương làm giàu từ nghề này. Để góp phần làm rõ thêm về tình hình giải quyết việc làm và thu nhập của người lao động làm nghề gỗ tại địa phương, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Việc làm và thu nhập của người lao động làm nghề Gỗ tại xã Nghĩa Hương, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội ”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là hệ thống hóa những lý luận và thực tiễn liên quan đến vấn đề nghiên cứu bao gồm: (i) Góp phần hệ thống hóa những lý luận và thực tiễn liên quan đến việc làm và thu nhập của người lao động làm nghề chế biến gỗ; (ii) Đánh giá thực trạng việc làm và thu nhập của người lao động làm nghề chế biến gỗ tại xã Nghĩa Hương những năm qua; (iii) Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc làm và thu nhập của người lao động làm nghề chế biến gỗ tại xã Nghĩa Hương; (iv) Đề xuất một số giải pháp nhằm tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động làm nghề chế biến gỗ tại xã Nghĩa Hương, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội những năm tới. iii Để thực hiện đề tài chúng tôi đã tiến hành điều tra chọn mẫu cho ̣n ngẫu nhiên phân tầng 40 lao động làm nghề chế biến gỗ làm việc tại 10 cơ sở với 3 quy mô: QMN, QMV, QML theo các tiêu chí khác nhau như đô ̣ tuổi, giới tı́nh, việc làm, phỏng vấn trực tiếp lao động bằng các câu hỏi đã được chuẩn bị sẵn.
Sau khi tổng hợp xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel 2010 với các phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp thu thập dữ liệu, phương pháp khảo sát thực tế để mô tả về thực trạng việc làm và nhập của các cơ sở chế biến gỗ và người lao động làm tại các cơ sở này. Điều tra ngẫu nhiên 40 lao động làm nghề chế biến gỗ tại 10 cơ sở sản xuất trên địa bàn xã Nghĩa Hương, kết quả nghiên cứu mà tôi đạt được như sau: Việc làm và thu nhập có mối quan hệ gắn kết với nhau. Bởi vì, giải quyết việc làm chính là giải quyết vấn đề tăng thu nhập. Nói đến tăng thu nhập thì cũng không thể không đề cập đến chất lượng, quy mô và hiệu quả của việc làm.
Qua điều tra 40 lao động, ta thấy lực lượng lao động dày dặn kinh nghiệm tại địa phương chiếm tỷ lệ khá cao với 64,17%, lực lượng lao động kinh nghiệm trung bình chiếm 24,72%, lao động mới học việc chỉ chiếm 11,11%. Hầu hết lực lượng lao động có tay nghề cao cũng như kinh nghiệm này sẽ được làm việc trong môi trường có quy mô lớn hơn, năng động hơn, đó là nhóm hộ QML. Theo kết quả điều tra, nghề chế biến gỗ đã tạo thu nhập lực lượng thợ chính là 10,17 triệu đồng, thu nhập bình quân của thợ phụ là 9,62 triệu đồng và thợ học việc là 9,32 triệu đồng. Qua đây, ta có thể thấy nghề chế biến gỗ đã tạo việc làm ổn định với mức thu nhập khá cao so với thu nhập của nhiều ngành nghề khác tại địa phương.
Khi được hỏi về tính ổn định thu nhập, 35 người lao động chiếm 87,5% trong tổng số 40 người lao động có việc làm cho biết thu nhập của họ ổn định, họ hài lòng với công việc và thu nhập hiện tại. Thu nhập này có khả năng đáp ứng được nhu cầu cuộc sống hiện tại của họ. Có 5 người lao động cho biết, hiện nay mức thu nhập của họ chưa ổn định, sắp tới họ cần tìm 1 công việc khác với mức lương cao hơn để có mức đảm bảo về iv cuộc sống. Tuy nhiên, trình độ cũng như chất lượng đào tạo tại địa phương còn thấp, có đến 86,94% lao động chưa qua đào tạo, người lao động chủ yếu biết đến nghề qua học hỏi từ những người biết làm và qua quá trình làm việc.
Ngoài ra, trình độ văn hoá lao động cũng thấp, điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu khoa học kĩ thuật, cũng như ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động tại xã Nghĩa Hương. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc làm và thu nhập của người lao động làm nghề chế biến gỗ xã Nghĩa Hương đó là: (i) Yếu tố thuộc về người lao động: độ tuổi, trình độ chuyên môn, kinh nghiệm của người lao động, động lực của người lao động; (ii) Môi trường làm việc của người lao động; (iii) Ảnh hưởng từ các chính sách, chương trình của Nhà nước. Từ những yếu tố ảnh hưởng đến việc làm và thu nhập của người lao động làm nghề chế biến gỗ xã Nghĩa Hương nêu trên, tôi đề xuất một số định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm cải thiện và nâng cao chất lượng thu nhập của người lao động xã Nghĩa Hương như sau: (i) Đối với người lao động: Tăng cường hỗ trợ việc đào tạo nghề nhằm nâng cao trình độ lao động tham gia sản xuất, nâng cao ý thức trách nhiệm và tính kỷ luật của người lao động, nâng cao thể lực cho người lao động; (ii) Đối với các cơ sở sản xuất: Tăng cường mở rộng thị trường tiêu thụ, tăng cường đầu tư trang thiết bị máy móc, công nghệ sản xuất và mở rộng quy mô. Sau cùng, khoá luận cũng đưa ra một số kiến nghị nhằm cải thiện việc làm và tăng thu nhập cho người lao động.
Để đạt được hiệu quả cao nhất, cần có sự kết hợp đồng bộ giữa người lao động, các cơ sở sản xuất và chính quyền địa phương để có những giải pháp tốt nhất. v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii TÓM TẮT KHÓA LUẬN. iii MỤC LỤC.
vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. ix DANH MỤC BẢNG. x DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH, ĐỒ THỊ .1 Tính cấp thiết của đề tài .1 Đối tượng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN .1 Cơ sở lý luận của đề tài .1 Lý luận cơ bản về nghề chế biến gỗ.
Lý Luận về việc làm của lao động trong nghề chế biến gỗ.3 Lý luận về thu nhập của lao động làm nghề chế biến gỗ .2 Cơ sở thực tiễn của đề tài .1 Tình hình phát triển ngành chế biến gỗ ở Việt Nam.2 Các nghiên cứu có liên quan đến việc làm và thu nhập của người lao động. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu .1 Điều kiện tự nhiên .2 Đặc điểm kinh tế xã hội .3 Những thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội cho sự phát triển kinh tế nói chung và nghề chế biến gỗ nói riêng .2 Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm và chọn mẫu nghiên cứu .2 Phương pháp thu thập thông tin .3 Phương pháp xử lý .4 Phương pháp phân tích thông tin .5 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Thực trạng của các cơ sở làm nghề chế biến gỗ ở xã Nghĩa Hương, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội .