Khóa luận tốt nghiệp đánh giá bất bình đẳng giới trong thu nhập của công nhân lao động tại xã thành lộc huyện hậu lộc tỉnh thanh hóa

Khóa luận đánh giá bất bình đẳng giới trong thu nhập công nhân tại xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Phân tích và kết quả chi tiết.

• Người hướng dẫn: ThS. Dương Thị Trà My
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế Chính trị
• Đề tài: Đánh Giá Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập Công Nhân Tại Xã Thành Lộc, Huyện Hậu Lộc
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẤT BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG THU NHẬP
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.1.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về bất bình đẳng giới trong thu nhập của công nhân lao động
• 1.2.1. Bất bình đẳng. Bất bình đẳng giới
• 1.2.2. Bất bình đẳng giới trong thu nhập
• 1.2.3. Công nhân lao động. Tác động của bất bình đẳng giới trong thu nhập đến sự phát triển kinh tế - xã hội
• 1.2.4. Đường cong Lorenz. Tỉ lệ giữa thu nhập bình quân của nhóm 20% hộ gia đình giàu nhất với thu nhập bình quân của nhóm 20% hộ gia đình nghèo nhất (Q5/Q1). Hệ số Gini
• 1.3. Các mô hình nghiên cứu liên quan
• 1.3.1. Mô hình ảnh hưởng của sự phân biệt nghề nghiệp đến khoảng cách tiền lương theo giới. Mô hình thuyết phân biệt đối xử thống kê
• 1.3.2. Mô hình yếu tố ảnh hưởng đến bất bình đẳng giới trong thu nhập
• 1.3.3. Các biến nghiên cứu để xét
• 1.3.4. Thiết kế mô hình nghiên cứu
• 1.3.5. Giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.3. Phương pháp xử lý, phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập
• 3.1.1. Thực trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập của người lao động
• 3.1.2. Thực trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập của công nhân lao động tại xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa
• 3.2. Kết quả nghiên cứu
• 3.2.1. Thống kê kết quả điều tra. Thống kê mô tả thang đo
• 3.2.2. Sự phân biệt nghề nghiệp theo giới. Thời gian cho công việc nhà. Trình độ vốn nhân lực
• 3.2.3. Định kiến xã hội về giới. Bất bình đẳng giới trong thu nhập
• 3.2.4. Kiểm chứng định lượng về mức độ bất bình đẳng giới trong thu nhập của công nhân lao động tại xã Thành Lộc
• 3.2.4.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha đối với các thang đo
• 3.2.4.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) lần 1
• 3.2.4.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) lần 2
• 3.2.4.4. Phân tích hồi quy
• 3.3. Thảo luận
• 4. CHƯƠNG 4: KHUYẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN
• 4.1. Cơ cấu ngành nghề hợp lý
• 4.2. Phát triển giáo dục — đào tạo
• 4.3. Xóa bỏ định kiến về giới
• 4.4. Ưu điểm và hạn chế của nghiên cứu, hướng nghiên cứu mới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập Công Nhân

Bất bình đẳng giới trong thu nhập công nhân tại xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa là một vấn đề nghiêm trọng. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của công nhân mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc đánh giá thực trạng này giúp nhận diện rõ ràng các yếu tố gây ra bất bình đẳng và từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

1.1. Khái Niệm Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập

Bất bình đẳng giới trong thu nhập đề cập đến sự chênh lệch về thu nhập giữa nam và nữ công nhân. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, tình trạng này thường xảy ra do nhiều yếu tố như phân biệt nghề nghiệp, định kiến xã hội và sự khác biệt trong cơ hội tiếp cận giáo dục.

1.2. Tình Hình Thu Nhập Công Nhân Tại Xã Thành Lộc

Tại xã Thành Lộc, thu nhập bình quân của công nhân nam cao hơn công nhân nữ. Số liệu cho thấy, mức thu nhập của lao động nam đạt khoảng 8,4 triệu đồng/tháng, trong khi lao động nữ chỉ đạt 7,3 triệu đồng/tháng, cho thấy sự chênh lệch rõ rệt.

II. Vấn Đề Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập Công Nhân Hiện Nay

Vấn đề bất bình đẳng giới trong thu nhập công nhân tại xã Thành Lộc đang ngày càng trở nên nghiêm trọng. Nhiều công nhân nữ phải đối mặt với những rào cản trong việc tiếp cận các cơ hội việc làm và thăng tiến trong sự nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của xã hội.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ra Bất Bình Đẳng Giới

Nguyên nhân chính gây ra bất bình đẳng giới trong thu nhập bao gồm định kiến xã hội, sự phân biệt nghề nghiệp và thiếu cơ hội tiếp cận giáo dục. Những yếu tố này tạo ra một vòng luẩn quẩn, khiến phụ nữ khó có thể cải thiện thu nhập.

2.2. Tác Động Của Bất Bình Đẳng Giới Đến Kinh Tế

Bất bình đẳng giới trong thu nhập không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của công nhân mà còn làm giảm hiệu quả kinh tế. Theo nghiên cứu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, việc cải thiện bình đẳng giới có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Bất Bình Đẳng Giới

Để đánh giá bất bình đẳng giới trong thu nhập công nhân tại xã Thành Lộc, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các công ty và xí nghiệp trong khu vực giúp cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình thực tế.

3.1. Quy Trình Nghiên Cứu

Quy trình nghiên cứu bao gồm việc xác định đối tượng nghiên cứu, thu thập dữ liệu và phân tích kết quả. Các công ty tại xã Thành Lộc sẽ là nguồn dữ liệu chính để đánh giá tình hình bất bình đẳng giới.

3.2. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm khảo sát trực tiếp và phỏng vấn sâu với công nhân. Điều này giúp thu thập thông tin chi tiết về thu nhập, thời gian làm việc và các yếu tố ảnh hưởng đến bất bình đẳng giới.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Bất Bình Đẳng Giới Tại Xã Thành Lộc

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự chênh lệch thu nhập giữa nam và nữ công nhân tại xã Thành Lộc là rất rõ rệt. Các yếu tố như trình độ học vấn, thời gian làm việc và định kiến xã hội đều có tác động lớn đến mức độ bất bình đẳng này.

4.1. Thực Trạng Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập

Thực trạng cho thấy, công nhân nữ thường có mức thu nhập thấp hơn nam giới, mặc dù họ làm việc trong cùng một lĩnh vực. Điều này phản ánh sự phân biệt trong việc trả lương và cơ hội thăng tiến.

4.2. Phân Tích Kết Quả Điều Tra

Kết quả điều tra cho thấy, khoảng 60% công nhân nữ cho biết họ không được trả lương công bằng so với nam giới. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách cải thiện bình đẳng giới trong thu nhập.

V. Giải Pháp Cải Thiện Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập

Để cải thiện tình trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và tạo cơ hội cho phụ nữ tiếp cận các vị trí lãnh đạo là rất quan trọng.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Bình Đẳng Giới

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ phụ nữ trong việc tiếp cận giáo dục và đào tạo nghề. Điều này sẽ giúp nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường lao động.

5.2. Tăng Cường Đào Tạo Và Nâng Cao Nhận Thức

Tổ chức các chương trình đào tạo về bình đẳng giới cho cả nam và nữ công nhân. Việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra môi trường làm việc công bằng hơn.

VI. Kết Luận Về Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập Công Nhân

Bất bình đẳng giới trong thu nhập công nhân tại xã Thành Lộc là một vấn đề cần được giải quyết khẩn cấp. Việc đánh giá và phân tích tình hình hiện tại sẽ giúp đưa ra các giải pháp hiệu quả nhằm cải thiện tình trạng này, góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

6.1. Tương Lai Của Bất Bình Đẳng Giới Trong Thu Nhập

Tương lai của bất bình đẳng giới trong thu nhập phụ thuộc vào nỗ lực của cả xã hội trong việc tạo ra môi trường làm việc công bằng. Cần có sự hợp tác giữa các bên liên quan để đạt được mục tiêu này.

6.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Bên Liên Quan

Các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các chính sách bình đẳng giới. Điều này không chỉ giúp cải thiện thu nhập cho công nhân mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Vấn đề bất bình đẳng giới trong thu nhập là một trong những tiêu chí cơ bản phản ánh mức độ tiến bộ và công bằng xã hội của mỗi quốc gia. Theo các báo cáo quốc tế được tác giả dẫn chứng, khoảng cách tiền lương theo giới vẫn tồn tại phổ biến trên toàn cầu: tỷ lệ thu nhập trung bình hàng năm của phụ nữ so với nam giới tại Hoa Kỳ năm 2020 đạt khoảng 82%, tại Vương quốc Anh đạt 82,4%, và tại Nhật Bản theo Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 2021) chỉ đạt 73,9%. Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF, 2022) về khoảng cách giới toàn cầu xếp chỉ số bất bình đẳng giới của Việt Nam ở vị trí thứ 83 trên tổng số 146 quốc gia.

Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của phụ nữ Việt Nam năm 2022 đạt 62,7% (trong đó khu vực thành thị là 66,4% và nông thôn là 70,4%), nhưng thu nhập trung bình hàng tháng của lao động nữ chỉ bằng 73,68% so với nam giới. Đến năm 2023, mức thu nhập bình quân của lao động nam đạt 8,4 triệu đồng/tháng, cao gấp 1,14 lần so với mức 7,3 triệu đồng/tháng của lao động nữ. Tại tỉnh Thanh Hóa – địa phương có quy mô kinh tế đứng thứ 8 cả nước với mức thu nhập bình quân đầu người năm 2022 đạt 51,7 triệu đồng/người/năm – thu nhập bình quân hàng tháng của lao động nam là 8,0 triệu đồng, cao gấp 1,36 lần so với mức 5,9 triệu đồng của lao động nữ.

Tại xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, địa phương có diện tích tự nhiên khoảng 2.600 ha, đã đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2019. Kinh tế địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng hàng năm từ 13% đến 16%, thu nhập bình quân đầu người tăng từ 7,5 triệu đồng/người/năm (năm 2011) lên 41,2 triệu đồng/người/năm (năm 2019), tổng số lao động qua đào tạo đạt 2.354 người và tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,37%. Cùng với sự xuất hiện của các công ty, xí nghiệp trên địa bàn và vùng lân cận, thu nhập của người dân đã được cải thiện. Tuy nhiên, lao động nữ tại địa phương vẫn chiếm tỷ lệ lớn trong các công việc dễ tổn thương, gánh vác trách nhiệm gia đình và nhận mức thù lao thấp hơn lao động nam dù có số giờ làm việc tương đương. Xuất phát từ thực trạng này, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu nhằm phân tích và đánh giá mức độ bất bình đẳng thu nhập theo giới của công nhân lao động tại xã Thành Lộc.

Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu chung của đề tài là phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến bất bình đẳng giới trong thu nhập của công nhân lao động tại xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm nâng cao bình đẳng giới trong phân phối thu nhập tại địa phương.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm về bất bình đẳng giới trong thu nhập.
2. Đánh giá thực trạng bất bình đẳng trong thu nhập của công nhân lao động tại xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.
3. Xác định và lượng hóa mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến khoảng cách thu nhập giữa công nhân nam và nữ tại địa bàn nghiên cứu.
4. Đề xuất các giải pháp và khuyến nghị có tính khả thi nhằm giảm thiểu tình trạng bất bình đẳng giới về thu nhập của công nhân lao động tại xã Thành Lộc.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Bất bình đẳng trong thu nhập của công nhân lao động tại xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa hiện nay diễn ra như thế nào?
2. Có sự khác biệt thực tế trong mức lương của công nhân lao động nam và công nhân lao động nữ tại địa phương hay không?
3. Những yếu tố nào tác động đến sự khác biệt trong thu nhập giữa nam và nữ công nhân lao động tại địa bàn nghiên cứu?
4. Cần thực hiện những giải pháp nào để khắc phục tình trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập của công nhân lao động tại địa phương?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tình trạng bất bình đẳng trong thu nhập giữa nam và nữ công nhân lao động.
• Đối tượng điều tra: Công nhân lao động trực tiếp làm việc tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.
• Phạm vi không gian: Khảo sát được thực hiện tại 5 doanh nghiệp và xí nghiệp đóng trên địa bàn xã Thành Lộc, gồm: Công ty TNHH giầy Venus Việt Nam, Công ty TNHH may Linh Đức, Xí nghiệp cơ khí Mạnh Út, Công ty TNHH Mộc Kim Ngân, và Công ty TNHH xây dựng Thành Lộc T&T.
• Phạm vi thời gian: Quá trình thu thập dữ liệu và nghiên cứu được triển khai từ tháng 8/2023 đến tháng 10/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên việc hệ thống hóa các khái niệm khoa học và các mô hình kinh tế học về tiền lương và giới:

• Khái niệm nền tảng: Phân tích định nghĩa về bất bình đẳng (theo ILO 2013, OECD 2015, UNDP 2008), khái niệm giới và vai trò giới (Gayle Rubin 1975, Joan Wallach Scott 2017, UN GDC 2016, LSE 2016), bất bình đẳng giới theo Công ước CEDAW (1979) và Judith Butler (1991), khái niệm bất bình đẳng giới trong thu nhập (ILO 2016, Del Rio & cộng sự 2006), và khái niệm công nhân lao động (Phạm Thị Tú Anh 2015, Nguyễn Ánh Dương 2019).
• Các thước đo bất bình đẳng phân phối thu nhập: Đường cong Lorenz (Lorenz, 1905), Hệ số Gini (Corrado Gini) với công thức tính toán dựa trên độ lệch giữa đường phân phối thực tế và đường bình đẳng tuyệt đối, cùng tỷ số chênh lệch thu nhập giữa nhóm 20% giàu nhất và nhóm 20% nghèo nhất ($Q5/Q1$).
• Các mô hình lý thuyết kế thừa:
  1. Mô hình phân biệt nghề nghiệp theo giới của Bergmann (1974): Giải thích sự chênh lệch tiền lương do sự tập trung của lao động nam và nữ vào các nhóm ngành nghề có định giá lao động và mức thù lao khác nhau.
  2. Mô hình thuyết phân biệt đối xử thống kê của Arrow (1972, 1973) và Phelps (1972): Xem xét khoảng cách tiền lương chịu ảnh hưởng từ xác suất đảm nhận công việc nhà, khả năng di chuyển lao động, nỗ lực làm việc và định kiến xã hội.
  3. Lý thuyết vốn nhân lực của Becker (1964): Xác định mức thù lao lao động dựa trên năng suất gắn liền với các đặc điểm vốn nhân lực như trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc và thời gian làm việc.

Dựa trên các lý thuyết trên, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 4 biến độc lập tác động đến biến phụ thuộc là "Bất bình đẳng giới trong thu nhập": (1) Sự phân biệt nghề nghiệp theo giới, (2) Thời gian cho công việc nhà, (3) Trình độ vốn nhân lực, và (4) Định kiến xã hội về giới.

+-------------------------------------------------------------+
|                     MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU                       |
|                                                             |
|   [Sự phân biệt nghề nghiệp theo giới] ----+                |
|   [Thời gian cho công việc nhà] ----------+                 |
|   [Trình độ vốn nhân lực] ---------------+--> [BẤT BÌNH ĐẲNG|
|   [Định kiến xã hội về giới] -------------+    TRONG THU    |
|                                                NHẬP]        |
+-------------------------------------------------------------+

Về phương pháp xử lý và phân tích số liệu, nghiên cứu kết hợp giữa phân tích thống kê mô tả và các công cụ kinh tế lượng thông qua phần mềm SPSS:

• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha nhằm loại bỏ các biến quan sát không đạt yêu cầu.
• Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA) qua 2 lần lặp với các chỉ số kiểm định KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) và kiểm định Bartlett để hiệu chỉnh mô hình.
• Phân tích tương quan Pearson và mô hình hồi quy tuyến tính bội (OLS) nhằm xác định chiều hướng và mức độ tác động của các nhân tố.
• Đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến thông qua hệ số phóng đại phương sai (VIF - Variance Inflation Factor).
• Kiểm định sự khác biệt giá trị trung bình qua kiểm định mẫu độc lập (Independent Samples t-Test) và phân tích phương sai một nhân tố (ANOVA).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về bất bình đẳng giới trong thu nhập

Chương 1 tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến chênh lệch tiền lương theo giới.

• Nhóm nghiên cứu quốc tế bao gồm: Wei Bai (2022) tại Trung Quốc sử dụng phân rã Blinder-Oaxaca; Maiko Hata (2021) tại Nhật Bản về chế độ nghỉ phép chăm con; Sherine Hamdy Khattab (2020) tại Canada; Chowdhury & cộng sự (2018) nghiên cứu khoảng cách thu nhập tại Việt Nam bằng dữ liệu LFS; Asplund & Napari (2011) tại Phần Lan bằng hồi quy phân vị và phân rã Machado-Mata; Nestic (2010) tại Croatia dựa trên hàm tiền lương Mincer (1974); Cerejeira & cộng sự (2010) tại Bồ Đào Nha dùng phương pháp sai biệt kép mở rộng (DID); Amy Y. Liu (2004) và Oaxaca (1973).
• Nhóm nghiên cứu trong nước bao gồm: Trần Huy Phương (2021) về các nhân tố cấp tỉnh (FDI, PCI, PAR); Tống Quốc Bảo (2021) trong khu vực dịch vụ; Duc Hong Vo (2019) dựa trên bộ dữ liệu VHLSS 2004–2016; Nguyễn Hoàng Oanh (2018) phân tích dữ liệu 2012–2014; Lê Thị Kim Chỉ (2018) khảo sát 300 lao động tại KCN Long Đức (Trà Vinh); Nguyễn Thái Hòa (2017); Trần Thị Tuấn Anh (2015); Đinh Thị Vân, Nguyễn Thành Tuân, Nguyễn Vân Trang (2012); Nguyễn Thị Thanh Huyền (2010); Thai Hung Pham & Barry Reilly (2007); Nguyễn Thị Nguyệt (2006); và Lê Anh Tú (2005).

Từ việc tổng quan, tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: Các công trình trước đây chủ yếu sử dụng dữ liệu vĩ mô cấp quốc gia (VHLSS, LFS) hoặc khảo sát trên phạm vi liên tỉnh, chưa phân tích chuyên sâu đối tượng công nhân lao động trực tiếp trong các doanh nghiệp tại địa bàn cấp xã đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn mới. Từ đó, chương 1 xây dựng hệ thống khái niệm, các công cụ đo lường (Lorenz, Gini, Q5/Q1), và thiết lập khung 4 giả thuyết nghiên cứu.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu thực nghiệm từ việc xác định câu hỏi, thiết kế bảng câu hỏi khảo sát theo thang đo Likert, đến phương pháp chọn mẫu khảo sát công nhân trực tiếp tại 5 đơn vị sản xuất trên địa bàn xã Thành Lộc (ngành may mặc, da giày, cơ khí, chế biến gỗ, xây dựng). Chương này cũng thiết lập khung kỹ thuật phân tích số liệu trên phần mềm SPSS: quy trình làm sạch dữ liệu, phân tích thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo qua Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA (với các tiêu chuẩn hệ số tải nhân tố Factor Loading, Eigenvalue, tổng phương sai trích), và phương pháp ước lượng mô hình hồi quy tuyến tính cùng các kiểm định vi phạm giả định (đa cộng tuyến, phân phối chuẩn của phần dư).

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 3 tập trung trình bày thực trạng và kết quả kiểm định thực nghiệm:

• Đánh giá thực trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập tại Việt Nam và tại xã Thành Lộc, phản ánh chênh lệch mức thù lao thực tế giữa công nhân nam và nữ.
• Thống kê mô tả đặc điểm mẫu khảo sát: Phân loại lao động theo ngành nghề sản xuất (Bảng 3.1), trình độ học vấn (Bảng 3.2), quỹ thời gian dành cho công việc nội trợ gia đình (Bảng 3.3), và mức lương trung bình hàng tháng (Bảng 3.4).
• Thống kê mô tả giá trị trung bình của các thang đo: Đánh giá điểm trung bình của yếu tố thời gian việc nhà (Bảng 3.6), trình độ vốn nhân lực (Bảng 3.7), định kiến xã hội về giới (Bảng 3.8), và biến phụ thuộc bất bình đẳng thu nhập (Bảng 3.9).
• Kết quả kiểm định đo lường định lượng: Tổng hợp độ tin cậy Cronbach's Alpha của các nhóm biến quan sát (Bảng 3.15); kết quả phân tích EFA lần 1 (Bảng 3.16) và phân tích EFA lần 2 sau khi loại bỏ các biến quan sát không đạt yêu cầu hội tụ/phân biệt (Bảng 3.17), dẫn đến mô hình nghiên cứu điều chỉnh (Hình 3.1).
• Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính (Bảng 3.18): Báo cáo các hệ số hồi quy chuẩn hóa, hệ số chưa chuẩn hóa, giá trị kiểm định $t$, mức ý nghĩa thống kê $Sig.$, hệ số xác định $R^2$, và hệ số VIF kiểm soát đa cộng tuyến, phục vụ cho phần thảo luận ý nghĩa kinh tế của từng nhân tố.

Chương 4: Khuyến nghị và kết luận

Trên cơ sở kết quả hồi quy và phân tích thực trạng tại địa phương, chương 4 đề xuất 3 nhóm giải pháp chính sách:

• Cơ cấu ngành nghề hợp lý: Điều chỉnh quy hoạch thu hút đầu tư tại xã Thành Lộc, giảm thiểu tình trạng phân tách thị trường lao động cục bộ, tạo điều kiện để lao động nữ tiếp cận các vị trí công việc kỹ thuật và quản lý có mức đãi ngộ cao hơn.
• Phát triển giáo dục – đào tạo: Nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn, tổ chức các lớp tập huấn tay nghề ngắn hạn, tăng cường tích lũy vốn nhân lực cho công nhân nữ.
• Xóa bỏ định kiến về giới: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách bình đẳng giới tại doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, thúc đẩy sự chia sẻ trách nhiệm công việc gia đình giữa nam và nữ nhằm giảm áp lực thời gian cho phụ nữ.
• Tổng kết ưu điểm, các mặt hạn chế của đề tài và vạch ra định hướng mở rộng nghiên cứu trong tương lai.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các số liệu thống kê thực tế về mức chênh lệch thu nhập giữa lao động nam và nữ ở nhiều cấp độ quản lý:

Cấp độ địa lý / Phạm vi	Thu nhập bình quân nam	Thu nhập bình quân nữ	Mức chênh lệch / Tỷ lệ so sánh	Nguồn trích dẫn trong văn bản
Toàn quốc (2022)	-	-	Nữ nhận mức lương bằng 73,68% so với nam giới	Tổng cục Thống kê (2022)
Toàn quốc (2023)	8,4 triệu đồng/tháng	7,3 triệu đồng/tháng	Nam cao gấp 1,14 lần so với nữ	Tổng cục Thống kê (2023)
Khu vực sinh sống (2023)	8,9 triệu đồng (Thành thị)	7,1 triệu đồng (Nông thôn)	Thành thị cao gấp 1,24 lần nông thôn	Tổng cục Thống kê (2023)
Tỉnh Thanh Hóa (2022)	8,0 triệu đồng/tháng	5,9 triệu đồng/tháng	Nam cao gấp 1,36 lần so với nữ	UBND tỉnh Thanh Hóa (2023)
Xã Thành Lộc (2011)	7,5 triệu đồng/người/năm	-	Mức thu nhập bình quân đầu người toàn xã	Số liệu báo cáo xã Thành Lộc
Xã Thành Lộc (2019)	41,2 triệu đồng/người/năm	-	Tăng gấp 5,5 lần so với năm 2011	Số liệu đạt chuẩn NTM (2019)

Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

1. Đối với chính quyền địa phương: Xây dựng quy hoạch ngành nghề cân bằng giới; hỗ trợ các chương trình đào tạo nghề thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp 4.0; tăng cường dịch vụ an sinh xã hội để giảm tải áp lực việc nhà cho lao động nữ.
2. Đối với doanh nghiệp: Minh bạch hóa quy chế trả lương và phân phối phúc lợi; loại bỏ sự phân biệt giới trong tuyển dụng và bổ nhiệm cán bộ kỹ thuật/quản lý; thực thi đầy đủ các chính sách bảo hiểm và an toàn lao động.
3. Đối với người lao động: Chủ động học tập nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề và kỹ năng; thay đổi tư duy tự ti về giới; tích cực phân công và chia sẻ công việc chăm sóc gia đình.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa khung phân tích bất bình đẳng giới trong thu nhập kết hợp giữa lý thuyết kinh tế học lao động (vốn nhân lực của Becker, phân biệt nghề nghiệp của Bergmann) và các lý thuyết xã hội học về định kiến giới; kiểm chứng mô hình 4 yếu tố tác động tại địa bàn cấp cơ sở.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bộ dữ liệu khảo sát sơ cấp tại 5 doanh nghiệp thuộc xã Thành Lộc; xác định các nhân tố có ý nghĩa thống kê tác động đến chênh lệch tiền lương; đề xuất giải pháp gắn liền với bối cảnh kinh tế xã nông thôn mới công nghiệp hóa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận xác định rõ các giới hạn trong quá trình thực hiện:

• Về không gian nghiên cứu: Dữ liệu sơ cấp chỉ được thu thập tại 5 doanh nghiệp/xí nghiệp trên địa bàn xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, do đó mức độ đại diện cho toàn bộ lực lượng lao động công nghiệp tại các khu vực khác còn mang tính cục bộ.
• Về thời gian khảo sát: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn (từ tháng 8/2023 đến tháng 10/2023) với dữ liệu cắt ngang (cross-sectional data), chưa phản ánh được sự biến động thu nhập theo chuỗi thời gian dài hạn.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi điều tra sang các xã lân cận hoặc quy mô toàn huyện Hậu Lộc; tăng dung lượng mẫu khảo sát; bổ sung các biến số kiểm soát về cấu trúc hộ gia đình và tác động của kinh tế số đối với tiền lương của công nhân lao động.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tài liệu tham khảo phù hợp cho:

• Sinh viên và học viên ngành Kinh tế, Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển, Xã hội học: Tham khảo cách thức xây dựng cơ sở lý luận, tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước về bất bình đẳng giới, cũng như phương pháp vận dụng các thước đo Lorenz, Gini và mô hình kinh tế lượng.
• Người làm nghiên cứu thực nghiệm về thị trường lao động nông thôn: Tham khảo thiết kế bảng câu hỏi khảo sát công nhân doanh nghiệp, quy trình xử lý dữ liệu SPSS (kiểm định Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA qua 2 lần lặp, và phân tích hồi quy đa biến).
• Cán bộ quản lý lao động và chính quyền địa phương cấp xã/huyện: Tham khảo các luận cứ thực tiễn và số liệu chênh lệch tiền lương để xây dựng các chính sách đào tạo nghề và kế hoạch hành động vì sự tiến bộ của phụ nữ tại cơ sở.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận thu thập dữ liệu khảo sát thực tế tại những doanh nghiệp nào trên địa bàn xã Thành Lộc?
Dữ liệu khảo sát sơ cấp của đề tài được thu thập trực tiếp tại 5 đơn vị sản xuất, kinh doanh đóng trên địa bàn xã Thành Lộc, bao gồm: Công ty TNHH giầy Venus Việt Nam, Công ty TNHH may Linh Đức, Xí nghiệp cơ khí Mạnh Út, Công ty TNHH Mộc Kim Ngân, và Công ty TNHH xây dựng Thành Lộc T&T.

2. Mức chênh lệch thu nhập giữa lao động nam và nữ tại tỉnh Thanh Hóa năm 2022 được ghi nhận như thế nào trong khóa luận?
Theo số liệu báo cáo của UBND tỉnh Thanh Hóa năm 2023 được tác giả trích dẫn, thu nhập bình quân hàng tháng của lao động nam tại tỉnh là 8,0 triệu đồng, cao gấp 1,36 lần so với mức thu nhập bình quân 5,9 triệu đồng của lao động nữ.

3. Khung mô hình nghiên cứu đề xuất của khóa luận gồm những nhóm biến độc lập nào?
Khóa luận xây dựng mô hình nghiên cứu với 4 biến độc lập chính tác động đến bất bình đẳng thu nhập theo giới, bao gồm: (1) Sự phân biệt nghề nghiệp theo giới, (2) Thời gian cho công việc nhà, (3) Trình độ vốn nhân lực, và (4) Định kiến xã hội về giới.

4. Những mô hình lý thuyết kinh tế học nào được tác giả kế thừa để xây dựng giả thuyết nghiên cứu?
Tác giả kế thừa 3 mô hình lý thuyết nền tảng: Mô hình ảnh hưởng của sự phân biệt nghề nghiệp đến khoảng cách tiền lương của Bergmann (1974), Mô hình thuyết phân biệt đối xử thống kê của Arrow (1972, 1973) và Phelps (1972), cùng Lý thuyết vốn nhân lực của Becker (1964).

5. Các công cụ định lượng nào được sử dụng để kiểm định mô hình trên phần mềm SPSS?
Nghiên cứu sử dụng hệ số Cronbach's Alpha để kiểm định độ tin cậy thang đo, phân tích nhân tố khám phá EFA qua 2 lần lặp, phân tích tương quan Pearson, phân tích hồi quy tuyến tính bội OLS, đánh giá hệ số phóng đại phương sai VIF, cùng kiểm định Independent Samples t-Test và ANOVA.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và các công cụ đo lường kinh tế học về bất bình đẳng giới trong phân phối thu nhập. Thông qua việc khảo sát thực tế tại 5 doanh nghiệp đóng trên địa bàn xã Thành Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, công trình đã lượng hóa các nhân tố tác động đến sự chênh lệch tiền lương giữa công nhân nam và nữ. Các phát hiện thực nghiệm cung cấp cơ sở khoa học để tác giả đề xuất hệ thống giải pháp gắn với quy hoạch ngành nghề, đào tạo nguồn nhân lực và xóa bỏ định kiến giới tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về bat bình đẳng giới trong thu nhập Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 4: Khuyến nghị và kết luận CHUONG 1: TONG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE BAT BÌNH DANG GIỚI TRONG THU NHAP 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ngoài nước Bài nghiên cứu “The Gender Pay Gap in China: Insights from a Discrimination Perspective” của Wei Bai (2022) cho thay trung bình phụ nữ chi chiếm được 71.5% thu nhập của nam giới ở Trung Quốc. Khoảng cách tiền lương theo giới tính tồn tại ở tất cả các nhóm tuổi và trình độ giáo dục.

Trái ngược với quan điểm phổ biến rằng sự phát triển trong giáo dục, kinh tế và văn hóa sẽ giảm thiểu chênh lệch tiền lương theo giới, bài nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố đó không làm tăng sự bình đẳng về lương theo giới ở Trung Quốc. Với việc sử dụng phương pháp phân rã Blinder- Oaxaca với các biến giải thích là trình độ học van, số năm làm việc, phân biệt đối xử về giới, bài phân tích cho thấy thêm rằng 81,47% sự khác biệt trong khoảng cách về lương theo g o sự phân biệt đối xử. Đặc biệt, phụ nữ đã kết hôn chịu bất bình đẳng và phân biệt đối xử nhiều hơn so với những người chưa kết hôn. Từ đó bài nghiên cứu đề xuất tăng cường đầu tư vào chính sách và trợ cấp hỗ trợ gia đình bên cạnh giáo dục cho nữ giới.

Maiko Hata (2021) với luận án “Gender Inequality in the Japanese Workplace: Issues Related to the Promotion of Childcare Leave Taken by Men” đã xem xét thực tế về việc nam giới nghỉ phép chăm con ở Nhật Bản ngày nay. Hiện nay ở Nhật Bản, luật lao động nghiêm cắm sự phân biệt đối xử dựa trên giới tính và phụ nữ có quyền bình đẳng trong tiếp cận giáo dục và cơ hội việc làm. Tuy nhiên, bat bình đẳng giới vẫn còn tồn tại, điển hình là khoảng cách tiền lương giữa các giới, cụ thé khoảng cách giữa mức lương tháng cao nhất của nam giới và nữ giới là 127.000 yên, lương trung. bình của nhân viên nữ toàn thời gian được trả ít hơn 30% so với lương của nhân viên nam.

Bên cạnh đó, tỷ lệ nam giới nghỉ chăm con TẤt thấp chỉ 7,48% và tỷ lệ nữ ở các vị trí quản lý cũng thấp chỉ 9,8%. Luận án đã làm rõ bối cảnh văn hóa và chính trị xã hội của tình trạng bat bình đăng giới tại nơi làm việc của Nhật Bản. Phụ nữ Nhật Bản không được làm việc 6 các vị trí quyền lực hay lãnh đạo. Sự phân công lao động theo giới truyền thống vẫn còn tồn tại: nam giới làm trụ cột gia đình và nữ là người cham sóc con.

Sự phân biệt về giới trong việc làm và các doanh nghiệp coi trọng nhân viên nam hơn đã cản trở sự phát triển và thăng tiến trong sự nghiệp của phụ nữ. kết quả đó, luận án đã đưa ra các biện pháp với trọng tâm là khuyến khích nhân viên nam nghỉ phép chăm con. Luận án tiến sĩ “The Gender Wage Gap and Women’s Labour Mobility in Newfoundland and Labrador (Canada)” của Sherine Hamdy Khattab (2020) là một nghiên cứu về sự chênh lệch về tiền lương giữa nam và nữ cũng như xem xét khả năng di chuyền lao động của phụ nữ ở Newfoundland và Labrador, một tỉnh của Canada. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố gây ra chênh lệch lương giữa nam và nữ, va tác động của nó đến sự di chuyên lao động của phụ nữ.

Luận án đã sử dụng số liệu từ cuộc điều tra dân số Canada năm 2016 và sử dụng phương pháp phân tích Blinder Oaxaca cũng như phân tích khoảng cách tiền lương theo giới. Mô hình thống kê hồi quy sự khác biệt trong tiền lương với biến phụ thuộc. là log của tiền lương so với nhiều biến giải thích khác nhau (trình độ học vấn, tuổi tác, tình trạng hôn nhân, hình phạt khi làm mẹ) nhằm xác định ảnh hưởng của sự phân biệt đối xử đến khoảng cách lương theo giới. Kết quả, bất bình đăng giới trong tiền lương theo giờ ở Newfoundland and Labrador là do sự khác biệt về trình độ học vấn và sự phân biệt đối xử.

Từ đó, luận án đưa ra lộ trình nhằm cải thiện sự chênh lệch về thu nhập theo giới tính với các chính sách đề xuất đó là: chính sách trợ cấp trẻ em, chính sách hỗ trợ mẹ don thân, chính sách thúc day sự cân bằng giới tính trong công. việc, đến chênh lệch lương và sự di chuyên lao động của phụ nữ. “Chowdhury & cộng sự (2018) trong bài báo cáo “Gender Gap in Earnings in Vietnam: Why Do Vietnamese Women Work in Lower Paid Occupations?” phân tích khoảng cách thu nhập giữa các giới và tìm hiểu lý do tại sao phụ nữ chọn làm việc trong những công việc được trả lương thấp hơn. Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu từ Khảo sát lực lượng lao động Việt Nam (LFS), Khảo sát cuộc sống trẻ và Chương trình đo lường kỹ năng STEP của Ngân hàng Thế giới.

Kết quả cho thấy phụ nữ kiếm được trung bình ít hơn nam giới 3.000 đồng (khoảng 1302 USD) mỗi năm, tức 10 là khoảng một tháng thu nhập. Nam giới kiếm được nhiều tiền hơn phụ nữ cả trong khu vực nhà nước và ngoài nhà nước cũng như trong các ngành nông nghiệp và phi nông nghiệp. Khoảng cách này không đổi trong suốt 4 năm sử dung dit liệu LFS. Khoảng cách về thu nhập hiện diện ở tất cả các nhóm tuổi, mở rộng ở độ tuổi lập gia đình sinh con va tăng đột biến ở nhóm tuổi 55-59, xung quanh độ tuổi nghỉ hưu của phụ nữ (ở 55).

Nó lại giảm đi khi đàn ông nghỉ hưu ở tuổi 60. Bên cạnh đó, bài nghiên cứu cũng chỉ ra rằng sự khác biệt về trình độ học vấn có thể giải thích một cách hợp lý khoảng cách về thu nhập. Tuy nhiên, ở Việt Nam, phụ nữ kiếm được ít tiền hơn nam giới dù có trình độ học van cao hơn. Đối với phụ nữ và nam giới có cùng trình độ học vấn, khoảng cách về thu nhập càng trở nên lớn hơn.

Phân tích cho thấy phụ nữ sẵn sàng hơn nam giới từ bỏ mức lương cao hơn đề đảm bảo việc làm với số giờ làm hàng tuần, nghỉ phép, bảo hiểm và có hợp đồng tốt hơn. Một yếu tố có thé thúc day sở thích này là sự phân bổ công việc gia đình không đồng đều. Thực tế, phụ nữ ở Việt Nam giành nhiều hơn nam giới 14 giờ mỗi tuần để làm việc nhà và chăm sóc trẻ em hoặc người già. Từ đó, bài phân tích đưa ra các giải pháp khuyến nghị thứ nhất là cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ em với giá cả phải chăng và dễ tiếp cận hoặc tạo điều kiện cho các lựa chọn làm việc linh hoạt; thứ hai là các biện pháp can thiệp nhằm khuyến khích phân bổ công bằng hơn gánh nặng công việc và chăm sóc gia đình - chang hạn như các sáng kiến lập pháp hoặc khu vực tư nhân khiến việc nghỉ phép của cha mẹ trở nên trung lập về giới hơn cũng như các chương trình nhằm thay đổi thái độ của nam giới đối với công việc gia đình.

Asplund & Napari (2011) với đề tài “Intangibles and the Gender Wage Gap: An Analysis of Gender Wage Gaps Across Occupations in the Finnish Private Sector” đã sử dụng phương pháp hồi quy phân vị va phân rã Machado-Mata dé phân tích chênh lệch tiền lương ở Phần Lan giai đoạn 2002-2009. Nghiên cứu so sánh chênh lệch tiền lương theo giới trên từng phân vị khi xét trong từng nhóm lao động khác nhau. Ở nhóm lao động đòi hỏi sự sáng tạo, phân vị càng lớn thì chênh lệch càng thấp trong hai năm 2002 và 2009; trong khi, ở nhóm lao động khác thì sự chênh lệch này không có xu hướng tăng hay giảm rõ rệt trên các phân vị. Mô hình của nghiên cứu có 11 bién phụ thuộc là tiền lương theo giờ, các biến độc lập là: số năm đi học, số năm kinh nghiệm làm việc, số năm thâm niên, tỉ lệ lao động sáng tao trong chi nhánh, tỉ lệ lao.

động sáng tạo trong công ty và quy mô doanh nghiệp. Kết quả phân rã sự chênh lệch cho thấy sự khác nhau giữa các biến độc lập trong mô hình giải thích được một phần rất nhỏ chênh lệch tiền lương giữa lao động nam và nữ Chính mức độ đãi ngộ khác nhau giữa nam và nữ nhận được là nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch tiền lương. Nestic (2010) đã sử dụng số liệu từ Điều tra lực lượng lao động 6 Croatia năm 1998 và 2008 dé phân tích chênh lệch tiền lương theo giới dựa trên hàm tiền lương Mincer (1974) và phương pháp phân rã Machado-Mata dé phân rã chênh lệch tiền lương theo giới trong bài nghiên cứu “The Gender Wage Gap in Croatia — Estimating the Impact of Differing Rewards by Means of Counterfactual Distributions”. Bai nghiên cứu đã áp dụng cả kỹ thuật hồi quy lượng tử va OLS dé đánh giá khoảng cách tiền lương theo giới.

Kết quả cho thấy có sự chênh lệch tiền lương giữa nam và nữ. Mức chênh lệch này có xu hướng giảm dần ở cả khu vực công và tư, nhưng sự giảm ở khu vực công rõ nét hơn. Xét về trình độ học vấn, nhóm trình độ học vấn càng cao. thì chênh lệch thu nhập theo giới tính càng giảm.

Khoảng cách tiền lương trung bình theo giới chưa được điều chỉnh được cho là tương đối thấp và đang giảm dan. Bai báo này chỉ ra rằng phụ nữ có việc làm ở Croatia sở hữu thị trường lao động có chất lượng cao hơn so với đàn ông, đặc biệt là về trình độ giáo dục, nhưng, phần thưởng và tiền lương nhận được thấp hơn nhiều so với nam giới. Kỹ thuật phân rã Machado- Mata được sử dụng đề ước tính khoảng cách tiền lương theo giới tính do tác động của các phần thưởng khác nhau. Kết quả cho thấy do các phần thưởng khác nhau nên khoảng cách trung bình đã vượt quá 20% và đã tăng lên trong khoảng thời gian từ năm 1998 đến năm 2008.

Khoảng cách được cho là cao nhất ở phan từ thấp đến trung. bình của việc phân phối tiền lương.