phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng, 9 tiết: hƣơng 1: ơ sở lý luận và thực tiễn về giảm nghèo bền vững hƣơng 2: Thực trạng giảm nghèo bền vững tại huyện Mù ang Chải, tỉnh Yên ái hiện nay hƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Mù ang hải, tỉnh Yên ái trong thời gian tới 9 hƣơng 1 Ơ SỞ LÝ LUẬN V T Ự T ỄN VỀ G ẢM NG ÈO ỀN VỮNG 1. Giảm nghèo bền vững và vai trò của giảm nghèo bền vững 1. Một số quan niệm cơ bản * Quan niệm về nghèo Nghèo là một khái niệm đa chiều vừa dễ và vừa khó để định nghĩa. Những định nghĩa về nghèo đƣợc thay đổi nhiều lần theo thời gian và không gian khác nhau và tồn tại cả ở những quốc gia phát triển, đang phát triển hay chậm phát triển.
Trên thế giới, có nhiều tổ chức, các nhà nghiên cứu quan tâm đƣa ra quan niệm nghèo nhƣ sau: Hội nghị bàn về giảm nghèo đói ở khu vực hâu - Thái ình ƣơng do ES P tổ chức tại ăng ốc tháng 9/1993 đã đƣa ra khái niệm và định nghĩa về nghèo đói. Theo Hội nghị “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế- xã hội và phong tục tập quán của các địa phương” [2. òn tại Hội nghị thƣợng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức tại openhagen ở an Mạch năm 1995 đã đƣa ra một số định nghĩa cụ thể hơn về nghèo đói nhƣ sau: “Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới 1 USD mỗi ngày cho mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại” [2. Ở Việt Nam, căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội và mức thu nhập của ngƣời dân trong những năm qua, thì quan niệm nghèo đƣợc xác định nhƣ sau: Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có điều kiện, khả năng thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu và cơ bản nhất trong cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống của cộng đồng xét trên mọi phương diện.
10 * Quan niệm về giảm nghèo ựa trên khái niệm nghèo, khái niệm giảm nghèo đƣợc hiểu chung là giảm tình trạng dân cư chỉ có thể thỏa mãn một phần nhu cầu cơ bản của cuộc sống. Bản chất của giảm nghèo là cải thiện hay nâng cao mức độ thỏa mãn các nhu cầu cơ bản. Những mục tiêu của giảm nghèo là phải thoát nghèo (vƣợt chuẩn nghèo). o vậy các hoạt động hỗ trợ giảm nghèo nếu chỉ đặt mục tiêu là cải thiện mức độ thỏa mãn các nhu cầu cơ bản là chƣa đủ, mà cần phải xác định mục tiêu là thoát nghèo, có nghĩa là thỏa mãn các nhu cầu cơ bản ở mức độ cao (so với chuẩn).
Nhƣ vậy, quan niệm “Giảm nghèo là sự tác động của Nhà nước, xã hội và sự nỗ lực của người nghèo để từng bước giảm số hộ nghèo ở địa phương trong từng thời kỳ xác định”. *Quan niệm Giảm nghèo bền vững Hiện nay chƣa có định nghĩa chính xác về khái niệm giảm nghèo bền vững, mặc dù trong các văn bản của nhà nƣớc ta cũng có đề cập tới cụm từ “giảm nghèo bền vững” trong Nghị quyết, chƣơng trình của nhà nƣớc về giảm nghèo nhƣ: Nghị quyết số 30a/NQ-CP ngày 27/12/2008 của hính phủ về hƣơng trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo; Nghị quyết số 80/NQ- P ngày 19/5/2010 của hính phủ về ịnh hƣớng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020; Quyết định số 1489/Q -TTg ngày 8/10/2012 của TT P phê duyệt chƣơng trình giảm nghèo bền vững giai đoạn 2012-2015 và Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 1/6/2012, Hội nghị H trung ƣơng khóa XI về một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020. Nhƣ vậy, có thể hiểu quan niệm “Giảm nghèo bền vững là sự tác động của Nhà nước, xã hội và sự nỗ lực của người nghèo để từng bước giảm số hộ nghèo ở địa phương, đồng thời hạn chế tới mức thấp nhất tình trạng tái 11 nghèo (các hộ đã thoát nghèo không bị nghèo trở lại) và hạn chế phát sinh hộ nghèo mới trong thời kỳ ổn định chuẩn nghèo”. Vai trò của giảm nghèo bền vững ác chƣơng trình giảm nghèo bền vững do hính phủ ban hành có ý nghĩa to lớn trong việc giải quyết các vấn đề đói nghèo có trọng tâm, trọng điểm ở nƣớc ta hiện nay, đồng thời giải quyết vấn đề cấp bách, có mục tiêu, chỉ tiêu, lộ trình rõ ràng trong tƣơng lai nhằm đƣa nƣớc ta trở thành một nƣớc phát triển trong thời gian tới.
ác chƣơng trình giảm nghèo bền vững với mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, hạn chế tái nghèo và phát sinh nghèo nhằm nâng cao cao thu nhập cho ngƣời dân, các đối tƣợng nghèo, nâng cao mức sống cần thiết cho họ. ồng thời, hỗ trợ ngƣời nghèo trong phát triển kinh tế, sinh kế, giải quyết việc làm giúp ngƣời nghèo vƣợt lên mức sống tối thiểu, tiếp cận đƣợc những dịch vụ xã hội cơ bản cần thiết trong cuộc sống. ặc biệt, đối với những xã, huyện nghèo, đặc biệt khó khăn, vùng sâu, xã, biên giới, hải đảo, vùng bãi ngang, ven biển thoát ra khỏi tình trạng nghèo. ác chƣơng trình tập trung nguồn lực đầu tƣ cho phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội vùng “lõi nghèo”, nhằm giảm khoảng cách giàu nghèo giữa các địa phƣơng trong cả nƣớc.
ó thể nói giảm nghèo bền vững có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, ổn định xã hội góp phần khắc phục hậu quả tiêu cực của phân hóa giàu nghèo. Nếu giải quyết không tốt mục tiêu giảm nghèo bền vững sẽ gây mất ổn định về kinh tế, chính trị xã hội, không giải quyết thành công để giảm nghèo bền vững sẽ không thể thực hiện đƣợc mục tiêu công bằng xã hội và nhƣ vậy mục tiêu phát triển bền vững còn NXH cũng không thể thực hiện đƣợc. Giảm nghèo bền vững có vai trò quan trọng tạo tiền đề cơ sở cho sự phát triển xã hội, tạo cơ hội cho ngƣời 12 theo vƣơn lên thoát nghèo và tham gia vào quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc. Giảm nghèo bền vững góp phần đảm bảo trật tự an toàn xã hội và là cơ sở để bảo vệ môi trƣờng sinh thái.
ói nghèo là một nguyên nhân chủ yếu phát sinh tội phạm, các tệ nạn xã hội, bạo lực làm mất trật tự an toàn xã hội. Nó không chỉ là nguyên nhân làm giảm chất lƣợng, hiệu quả kinh tế - xã hội nghiêm trọng cho các nƣớc đang phát triển mà còn là nguyên nhân dẫn đến xung đột chính trị xã hội. Vì vậy việc giảm nghèo là một biện pháp hiệu quả góp phần đảm bảo ổn định chính trị. Lịch sử cũng chứng minh, ngƣời nghèo cũng thƣờng tham gia quá trình khai thác bừa bãi tài nguyên thiên nhiên, tàn phá môi trƣờng sinh thái tự nhiên.
ởi vậy, giảm nghèo bền vững có vai trò cực kỳ quan trọng nhằm bảo vệ môi trƣờng sinh thái giữ gìn thiên nhiên đa dạng hoá sinh học và là điều kiện cho khai thác hợp lý tài nguyên. Giảm nghèo bền vững còn góp phần tạo điều kiện và cơ hội cho sự phát triển đồng đều giữa các vùng, miền, góp phần làm giảm khoảng cách và sự chênh lệch về mức sống giữa nông thôn và thành thị, giữa miền núi và miền xuôi, giữa đồng bào các dân tộc thiểu số với đồng bảo ngƣời kinh. Giảm nghèo bền vững cũng tham gia vào quá trình điều chỉnh cơ cấu đầu tƣ hợp lý hơn, từng bƣớc thực hiện sự phân phối công bằng trong khẩu sản xuất lẫn khâu phân phối kết quả sản xuất cho mọi ngƣời nhất là nhóm ngƣời nghèo. Giảm nghèo bền vững tạo cơ hội cho ngƣời nghèo có điều kiện tiếp căn các dịch vụ xã hội thiết yếu nhƣ giáo dục, y tế, nhà ở, khoa học công nghệ và luôn thủ các hoạt động với hoa tinh trong hƣởng thụ các hoạt động văn hoá tinh thần.
Trong kế hoạch phát triển bền vững của chính phủ Việt Nam về thực thiện các mục tiêu thiên niên kỷ. Việt Nam cam kết dành ƣu 13 tiên hàng đầu cho mục tiêu giảm nghèo là hƣớng quan trọng để tranh thủ sự giúp đỡ nhiều mặt của cộng đồng quốc tế về: Kinh nghiệm, kỹ thuật và nguồn lực giúp nƣớc ta thực hiện tốt công tác giảm nghèo bền vững nhằm góp phần đƣa nền kinh tế nƣớc ta hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới. Nội dung, tiêu chí và các nhân tố ảnh hƣởng đến giảm nghèo bền vững 1. Nội dung giảm nghèo bền vững 1.
Lập kế hoạch giảm nghèo bền vững ể giảm nghèo bền vững, hính quyền địa phƣơng cần xây dựng chiến lƣợc giảm nghèo bền vững của địa phƣơng. ựa trên những quyết định về chƣơng trình mục tiêu giảm nghèo bền vững của hính phủ, những văn bản hƣớng dẫn của ộ Lao động – Thƣơng binh xã hội, các kế hoạch của cấp trên căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội thực tiễn của địa phƣơng, U N các cấp xây dựng kế hoạch giảm nghèo bền vững hàng năm của từng địa phƣơng, từng cấp mình cho phù hợp với đối tƣợng, điều kiện sống tại địa phƣơng mình. Trong kế hoạch giảm nghèo của từng địa phƣơng cần xác định rõ mục tiêu, đối tƣợng, nguồn lực và nội dung triển khai cụ thể. ồng thời, kế hoạch giảm nghèo cần phân công cụ thể các cơ quan, đơn vị có liên quan để làm rõ trách nhiệm, chức năng, nhiệm vụ và sự tham gia của các cơ quan, đoàn thể chính trị - xã hội tại nhằm tạo ra sự thống nhất và sự tích cực tham gia các chủ thể, các cơ quan, đoàn thể có liên quan.
Hàng năm, hính quyền địa phƣơng có thể ban hành quyết định phê duyệt kế hoạch điều tra, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, chỉ đạo các ngành, địa phƣơng thực hiện. Trên cơ sở đó, phân cấp, giao trách nhiệm cho các cơ quan, đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thực hiện những công việc. Xây dựng bộ máy giảm nghèo bền vững 14 ể thực hiện hiện chƣơng trình giảm nghèo bền vững có hiệu quả thì tổ chức bộ máy quản lý công tác giảm nghèo rất quan trọng. Trong các chƣơng trình GN V tổ chức bộ máy về giảm nghèo đƣợc phân cấp từ cấp trung ƣơng đến cấp cơ sở, bao gồm 4 cấp: Trung ƣơng, tỉnh, huyện, xã.
