ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN # " VUÕ HOAØNG TOAØN ÑAÏO TIN LAØNH TRONG COÄNG ÑOÀNG CAÙC DAÂN TOÄC THIEÅU SOÁ ÔÛ TAÂY NGUYEÂN HIEÄN NAY LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ TRIEÁT HOÏC TP. HOÀ CHÍ MINH - 2008 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN # " VUÕ HOAØNG TOAØN ÑAÏO TIN LAØNH TRONG COÄNG ÑOÀNG CAÙC DAÂN TOÄC THIEÅU SOÁ ÔÛ TAÂY NGUYEÂN HIEÄN NAY Chuyeân ngaønh: TRIEÁT HOÏC Maõ soá: 60.80 Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: PGS, TS. TRÖÔNG VAÊN CHUNG TP. HOÀ CHÍ MINH - 2008 LÔØI CAM ÑOAN Toâi cam ñoan ñaây laø coâng trình khoa hoïc do toâi nghieân cöùu.
Keát quaû nghieân cöùu laø trung thöïc vaø chöa ñöôïc ai coâng boá. Taùc giaû Vuõ Hoaøng Toaøn MÔÛ ÑAÀU 1. Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Vieät Nam laø moät nöôùc ña toân giaùo, coù caû nhöõng toân giaùo ngoaïi nhaäp vaø toân giaùo noäi sinh. So vôùi caùc toân giaùo ngoaïi nhaäp hieän coù ôû Vieät Nam (Coâng giaùo, Phaät giaùo, Hoài giaùo), ñaïo Tin Laønh coù lòch söû du nhaäp muoän nhaát, nhöng sau khi du nhaäp, ñaïo Tin Laønh nhanh choùng tìm ñöôïc choã ñöùng cho mình.
Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, ñaïo Tin Laønh phaùt trieån vôùi toác ñoä nhanh, treân dieän roäng, taùc ñoäng khoâng nhoû ñeán ñôøi soáng tinh thaàn cuûa nhieàu daân toäc trong caû nöôùc, ñaëc bieät laø nhöõng vuøng cao, vuøng saâu, vuøng mieàn nuùi, nôi coù nhieàu ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ñang sinh soáng. Taây Nguyeân laø nôi cö truù cuûa nhieàu ñoàng baøo daân toäc thieåu soá, laø moät trong nhöõng ñòa baøn maø hieän nay hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh ñang coù nhöõng dieãn bieán khaù phöùc taïp, tieàm aån nhieàu nguy cô, nhieàu nhaân toá baát bình thöôøng. Hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh treân ñòa baøn Taây Nguyeân noùi chung vaø trong coäng ñoàng caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân noùi rieâng, moät maët phaûn aùnh nhu caàu tinh thaàn cuûa quaàn chuùng nhaân daân sau moät thôøi kyø chöa ñöôïc quan taâm ñuùng möùc, nay do xu theá ñoåi môùi vaø daân chuû hoùa neân coù ñieàu kieän theå hieän, ñaùp öùng nguyeän voïng cuûa caùc tín ñoà. Maët khaùc, cuõng theå hieän ñieàu khoâng bình thöôøng, vì trong ñoù khoâng chæ coù söï sinh hoaït toân giaùo thuaàn tuùy, maø coøn coù hoaït ñoäng toân giaùo traùi phaùp luaät, hoaït ñoäng lôïi duïng toân giaùo vì nhöõng muïc ñích phi toân giaùo, lôïi duïng toân giaùo ñeå phuïc vuï cho möu ñoà chính trò, taïo neân nhöõng nhaân toá gaây maát oån ñònh xaõ hoäi treân ñòa baøn, laøm aûnh höôûng xaáu ñeán saûn xuaát, ñôøi soáng vaø an ninh traät töï trong coäng ñoàng caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân.
Ñaëc bieät, thaùng 2/2001 vaø thaùng 4/2004, treân ñòa baøn caùc tænh Taây Nguyeân, caùc theá löïc thuø ñòch ñaõ lôïi duïng vaán ñeà daân toäc, toân giaùo kích ñoäng, loâi keùo moät boä phaän ñoàng baøo caùc daân toäc thieåu soá theo ñaïo Tin Laønh tham gia vaøo cuoäc baïo loaïn chính trò vaø vöôït bieân traùi pheùp sang Campuchia, aâm möu taùch boä phaän Tin Laønh trong ñoàng baøo daân toäc thieåu soá khoûi Hoäi thaùnh Tin Laønh Vieät Nam (mieàn Nam) ñeå laäp ra caùi goïi laø "Hoäi thaùnh Tin Laønh Ñeâga", laøm choã döïa tinh thaàn cho "Nhaø nöôùc Ñeâga ñoäc laäp". Ñaây laø aâm möu lôïi duïng toân giaùo trong ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ñeå thöïc hieän chieán löôïc “dieãn bieán hoøa bình” cuûa caùc theá löïc thuø ñòch nhaèm phaù hoaïi tö töôûng, loâi keùo quaàn chuùng, chia reõ daân toäc, laøm cho ñoàng baøo coù nhöõng hieåu bieát khoâng ñuùng veà cheá ñoä ta, laøm giaûm suùt nieàm tin cuûa ñoàng baøo vaøo Ñaûng vaø Nhaø nöôùc, gaây maát oån ñònh xaõ hoäi treân ñòa baøn Taây Nguyeân. Tröôùc tình hình ñoù, nghieân cöùu veà thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh trong coäng ñoàn g caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay, nhaát laø tìm hieåu, phaân tích ñôøi soáng tín ñoà, cô caáu toå chöùc nhaân söï vaø hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh, töø ñoù, xaùc ñònh vaø ñònh höôùng caùc giaûi phaùp giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà caáp baùch naûy sinh trong coäng ñoàng caùc daân toäc thieåu soá theo ñaïo Tin Laønh ôû Taây Nguyeân hieän nay ñang laø vaán ñeà voâ cuøng caàn thieát. Nghò quyeát Hoäi nghò laàn thöù baûy Ban Chaáp haønh Trung öông Ñaûng khoaù IX soá 25-NQ/TW veà coâng taùc toân giaùo, ngaøy 12 thaùng 3 naêm 2003 nhaän ñònh: “Ñoàng baøo caùc toân giaùo ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp tích cöïc vaøo coâng cuoäc xaây döïng vaø baûo veä Toå quoác.
Nhìn chung, caùc toå chöùc toân giaùo ñaõ xaây döïng ñöôøng höôùng haønh ñaïo, hoaït ñoäng theo phaùp luaät; caùc toân giaùo ñöôïc Nhaø nöôùc coâng nhaän ñaõ haønh ñaïo gaén boù vôùi daân toäc, taäp hôïp ñoâng ñaûo tín ñoà trong khoái ñaïi ñoaøn keát toaøn daân, xaây döïng cuoäc soáng toát ñôøi, ñeïp ñaïo, goùp phaàn vaøo coâng cuoäc ñoåi môùi ñaát nöôùc. Caùc ngaønh, caùc caáp ñaõ chuû ñoäng, tích cöïc thöïc hieän caùc chuû tröông, chính saùch toân giaùo cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc, phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi vaø giöõ vöõng an ninh chính trò ôû caùc vuøng ñoàng baøo toân giaùo, ñoàng thôøi ñaáu tranh ngaên chaën, laøm thaát baïi nhöõng hoaït ñoäng lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå hoaït ñoäng choáng phaù Ñaûng vaø Nhaø nöôùc. Tuy nhieân, tình hình hoaït ñoäng toân giaùo coøn coù nhöõng dieãn bieán phöùc taïp, tieàm aån nhöõng nhaân toá coù theå gaây maát oån ñònh. Moät soá ngöôøi chöa tuaân thuû phaùp luaät, coøn toå chöùc truyeàn ñaïo traùi pheùp; coøn lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå haønh ngheà meâ tín dò ñoan.
Vieäc khieáu kieän vaø tranh chaáp lieân quan ñeán ñaát ñai vaø cô sôû vaät chaát cuûa toân giaùo ôû moät soá nôi taêng leân, coù nôi gay gaét, phöùc taïp. ÔÛ moät soá nôi, nhaát laø ôû vuøng daân toäc thieåu soá, moät soá ngöôøi ñaõ lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå tieán haønh nhöõng hoaït ñoäng choáng ñoái, kích ñoäng tín ñoà nhaèm phaù hoaïi khoái ñaïi ñoaøn keát toaøn daân toäc, gaây maát oån ñònh chính trò” [42, 50]. Töø tình hình ñoù, Hoäi nghò khaúng ñònh: “Thöïc hieän nhaát quaùn chính saùch toân troïng vaø baûo ñaûm quyeàn töï do tín ngöôõng, theo hoaëc khoâng theo moät toân giaùo naøo, quyeàn sinh hoaït toân giaùo bình thöôøng theo ñuùng phaùp luaät. Caùc toân giaùo hoaït ñoäng trong khuoân khoå phaùp luaät, bình ñaúng tröôùc phaùp luaät… Nghieâm caám söï phaân bieät ñoái xöû vôùi coâng daân vì lyù do tín ngöôõng, toân giaùo.
Ñoàng thôøi, nghieâm caám lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå hoaït ñoäng meâ tín dò ñoan, hoaït ñoäng traùi phaùp luaät vaø chính saùch cuûa Nhaø nöôùc, kích ñoäng chia reõ nhaân daân, chia reõ caùc daân toäc, gaây roái, xaâm phaïm an ninh quoác gia” [42, 51]. Xuaát phaùt töø cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieãn treân, taùc giaû choïn ñeà taøi: “Ñaïo Tin Laønh trong coäng ñoàn g caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay” laøm ñeà taøi nghieân cöùu cho luaän vaên toát nghieäp cao hoïc chuyeân ngaønh trieát hoïc cuûa mình. Toång quan tình hình nghieân cöùu ñeà taøi Ñaïo Tin Laønh laø moät trong nhöõng toân giaùo lôùn ôû Vieät Nam ñaõ thu huùt söï quan taâm tìm hieåu, nghieân cöùu cuûa khoâng ít caùc nhaø khoa hoïc. Coù theå keå ñeán moät soá coâng trình noåi baät sau ñaây: Tröôùc heát, laø caùc coâng trình khoa hoïc nghieân cöùu veà söï du nhaäp, hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh ôû khu vöïc Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân.
Tieâu bieåu laø coâng trình: Veà tình hình phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû mieàn nuùi phía Baéc Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân, do GS Ñaëng Nghieâm Vaïn chuû bieân. Ñaây laø coâng trình nghieân cöùu veà ñaïo Tin Laønh khaù sôùm ôû nöôùc ta, phaïm vi nghieân cöùu giôùi haïn töø phía Baéc Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân vaø ôû vuøng mieàn nuùi, song coâng trình coù tính gôïi môû cho nhieàu höôùng nghieân cöùu môùi. Tieáp noái vaø taïo neân tính hoaøn chænh cho coâng trình treân laø coâng trình: Ñaïo Tin Laønh vôùi caùc daân toäc ít ngöôøi vuøng Nam Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân cuûa taùc giaû Ñoã Höõu Nghieâm, xuaát baûn naêm 1995. trong coâng trình naøy, taùc giaû ñaõ nghieân cöùu quaù trình du nhaäp vaø phaùt trieån cuûa ñaïo Tin Laønh ôû vuøng mieàn nuùi phía Nam Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân, lyù giaûi vaø tìm ra nguyeân nhaân vì sao ñaïo Tin Laønh phaùt trieån maïnh ôû vuøng ñoàng baøo daân toäc thieåu soá sinh soáng.
Tieáp theo laø caùc coâng trình nghieân cöùu veà vai troø, moái quan heä giöõa ñaïo Tin Laønh vôùi caùc lónh vöïc cô baûn cuûa ñôøi soáng xaõ hoäi nhö coâng trình do tieán só Hoaøng Minh Ñoâ - chuû nhieäm ñeà taøi (nhaùnh) caáp nhaø nöôùc vôùi ñeà taøi: Ñaïo Tin Laønh ôû Vieät Nam - Thöïc traïng, xu höôùng phaùt trieån vaø nhöõng vaán ñeà ñaët ra cho coâng taùc laõnh ñaïo, quaûn lyù ñaõ khai thaùc saâu moái quan heä tröïc tieáp giöõa ñaïo Tin Laønh vôùi caùc lónh vöïc chính trò, ñôøi soáng xaõ hoäi vaø ñôøi soáng taâm linh ôû Vieät Nam hieän nay; coâng trình Ñaïo Tin Laønh trong ñôøi soáng tinh thaàn cuûa ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay cuûa Nguyeãn Vaên Lai taäp trung nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa ñaïo Tin Laønh ñoái vôùi ñôøi soáng chính trò, loái soáng, ñaïo ñöùc, tín ngöôõng coå truyeàn trong ñôøi soáng tinh thaàn cuûa ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay. Nghieân cöùu veà hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh vaø aûnh höôûng, taùc ñoäng cuûa noù ñoái vôùi coâng taùc ñaûm baûo an ninh traät töï coù caùc coâng trình tieâu bieåu nhö: Ñeà taøi khoa hoïc caáp Boä: Ñaïo Tin Laønh - nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán an ninh traät töï ôû Vieät Nam hieän nay do Laïi Ñöùc Haïnh laøm chuû nhieäm ñeà taøi ñaõ ñi saâu nghieân cöùu boái caûnh ra ñôøi ñaïo Tin Laønh, ñaëc ñieåm giaùo lyù, luaät leä, leã nghi vaø toå chöùc giaùo hoäi cuûa ñaïo Tin Laønh, caùc heä phaùi Tin Laønh, nhöõng hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh lieân quan ñeán an ninh traät töï, töø ñoù ñöa ra nhöõng giaûi phaùp ñaûm baûo an ninh traät töï ôû vuøng coù ñaïo Tin Laønh; Ñeà taøi khoa hoïc caáp Boä: Thöïc traïng tình hình phuïc hoài, phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû caùc vuøng daân toäc thieåu soá mieàn nuùi nöôùc ta vaø nhöõng vaán ñeà ñaët ra ñoái vôùi coâng taùc an ninh, do Phoù cuïc tröôûng A16 - Noâng Vaên Löu chuû bieân. Coâng trình naøy ñaõ khai thaùc, tìm hieåu saâu quaù trình xaâm nhaäp, phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû vuøng daân thieåu soá mieàn nuùi nöôùc ta noùi chung vaø Taây Nguyeân noùi rieâng, laøm roõ nhöõng taùc ñoäng, aûnh höôûng cuûa söï phuïc hoài vaø phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû caùc vuøng daân toäc thieåu soá mieàn nuùi ñoái vôùi coâng taùc an ninh traät töï ôû nöôùc ta.