Tình Hình Đạo Tin Lành Trong Cộng Đồng Các Dân Tộc Thiểu Số Ở Tây Nguyên Hiện Nay

Khám phá sự phát triển của đạo Tin Lành trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, ảnh hưởng và vai trò trong đời sống văn hóa hiện nay.

• Tác giả: Vuõ Hoàng Toàn
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Trương Văn Chung
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Triết Học
• Đề tài: Tình Hình Đạo Tin Lành Trong Cộng Đồng Các Dân Tộc Thiểu Số Ở Tây Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LỊCH SỬ DU NHẬP VÀ THỰC TRẠNG ĐẠO TIN LÀNH TRONG CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
• 1.1. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM Ở VÙNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ TÂY NGUYÊN LIÊN QUAN ĐẾN SỰ DU NHẬP ĐẠO TIN LÀNH
• 1.1.1. Đặc điểm về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên, dân cư
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tình hình đạo Tin Lành trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay

Tây Nguyên là vùng đất có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, là một trong những địa bàn mà hoạt động của đạo Tin Lành đang có những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nhiều nhân tố bất bình thường. Hoạt động của đạo Tin Lành trên địa bàn Tây Nguyên nói chung và trong cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên nói riêng, một mặt phản ánh nhu cầu tinh thần của quần chúng nhân dân sau một thời kỳ chưa được quan tâm đúng mức, nay do xu thế đổi mới và dân chủ hóa nên có điều kiện thể hiện, đáp ứng nguyện vọng của các tín đồ. Mặt khác, cũng thể hiện sự không bình thường, vì trong đó không chỉ có sự sinh hoạt tôn giáo thuận tự, mà còn có hoạt động tôn giáo trái pháp luật, hoạt động lợi dụng tôn giáo vì những mục đích phi tôn giáo, lợi dụng tôn giáo để phục vụ cho mục đích chính trị, tạo nên những nhân tố gây mất ổn định xã hội trên địa bàn Tây Nguyên.

1.1. Tình hình dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Tây Nguyên là vùng đất có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, với 47 dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn 5 tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.

1.2. Tình hình tôn giáo ở Tây Nguyên

Tôn giáo ở Tây Nguyên rất đa dạng, với nhiều tôn giáo lớn như Công giáo, Phật giáo, Hòa giáo... Tuy nhiên, đạo Tin Lành là một trong những tôn giáo có tốc độ phát triển nhanh nhất ở vùng này.

II. Nguyên nhân dẫn đến sự phát triển của đạo Tin Lành trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự phát triển của đạo Tin Lành trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, bao gồm cả những nguyên nhân khách quan và chủ quan.

2.1. Nguyên nhân khách quan

Nguyên nhân khách quan bao gồm sự thay đổi của xã hội, sự phát triển của kinh tế, sự mở rộng của giao thông, sự thay đổi của hệ thống chính trị...

2.2. Nguyên nhân chủ quan

Nguyên nhân chủ quan bao gồm sự nỗ lực của các tín đồ, sự hỗ trợ của các tổ chức tôn giáo, sự quan tâm của chính phủ...

III. Ảnh hưởng của đạo Tin Lành đến cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Đạo Tin Lành có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, cả về mặt tích cực và tiêu cực.

3.1. Ảnh hưởng tích cực

Đạo Tin Lành đã giúp cho nhiều người dân tộc thiểu số có cuộc sống tốt hơn, có cơ hội học tập và phát triển kinh tế.

3.2. Ảnh hưởng tiêu cực

Tuy nhiên, đạo Tin Lành cũng có ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng dân tộc thiểu số, như sự phân biệt đối xử, sự kỳ thị...

IV. Giải pháp cho sự phát triển của đạo Tin Lành trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Để giải quyết những vấn đề liên quan đến sự phát triển của đạo Tin Lành trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, cần có những giải pháp cụ thể.

4.1. Giải pháp ngắn hạn

Giải pháp ngắn hạn bao gồm việc tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, việc hỗ trợ các chương trình phát triển kinh tế - xã hội...

4.2. Giải pháp dài hạn

Giải pháp dài hạn bao gồm việc xây dựng chính sách, pháp luật, việc tăng cường công tác quản lý nhà nước...

V. Kết luận

Sự phát triển của đạo Tin Lành trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên là một vấn đề phức tạp, cần được quan tâm và giải quyết một cách toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Tây Nguyên có diện tích tự nhiên trên 54.460 km², chiếm 16,7% diện tích cả nước, giữ vị trí địa - chính trị và an ninh quốc phòng chiến lược đặc biệt quan trọng. Vùng đất này là không gian sinh sống của khoảng 4,7 triệu người thuộc 45 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 32,3% (trên 1,5 triệu người). Sau năm 1986, cùng với công cuộc Đổi mới, đời sống tôn giáo tại đây ghi nhận sự biến động sâu sắc, đặc biệt là tốc độ gia tăng nhanh chóng của đạo Tin Lành. Số lượng tín đồ Tin Lành là người dân tộc thiểu số đã tăng mạnh từ 44.654 người năm 1975 lên 180.000 người năm 1996 và đạt hơn 304.268 người vào sau năm 2005.

Sự phát triển đột biến này vừa phản ánh nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh thực tế của quần chúng, vừa tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất ổn định an ninh trật tự xã hội. Điển hình là các sự kiện phức tạp diễn ra vào tháng 2/2001 và tháng 4/2004, khi các phần tử phản động lợi dụng vỏ bọc tôn giáo để kích động bạo loạn, thành lập tổ chức "Tin Lành Đêga" nhằm phục vụ mưu đồ chính trị ly khai.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Triết học (mã số 60.80) của tác giả Vũ Hoàng Toàn, do PGS.TS. Trương Văn Chung hướng dẫn khoa học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh năm 2008, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp vấn đề cấp bách trên. Mục tiêu của công trình là phân tích thực trạng đời sống tín đồ, cơ cấu nhân sự, hoạt động tôn giáo của đạo Tin Lành trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại 5 tỉnh Tây Nguyên (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng) từ năm 1986 đến năm 2008. Qua đó, nghiên cứu xác lập hệ thống giải pháp toàn diện hỗ trợ công tác quản lý nhà nước, ổn định an ninh và nâng cao đời sống kinh tế - xã hội cho đồng bào địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với các nguyên lý cơ bản của Triết học tôn giáo và Xã hội học tôn giáo. Hệ thống quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và tôn giáo giữ vai trò định hướng lý luận xuyên suốt, đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX và Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg ngày 04/2/2005 của Thủ tướng Chính phủ về một số công tác đối với đạo Tin Lành.

Khung phân tích của luận văn tập trung làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

1. "Tín ngưỡng cổ truyền": Hình thái ý thức xã hội sơ khai với quan niệm vạn vật hữu linh, gắn liền thiết chế buôn làng và hệ thống luật tục nghiêm ngặt.
2. "Khoảng trống tâm linh": Trạng thái hụt hẫng tinh thần xuất hiện khi tín ngưỡng truyền thống suy giảm hiệu lực thực hành trước các biến động kinh tế - xã hội hiện đại.
3. "Tin Lành hóa": Quá trình tôn giáo ngoại nhập mở rộng tầm ảnh hưởng, thay thế dần các nghi lễ tập tục truyền thống trong cộng đồng tộc người.
4. "Hiện tượng tôn giáo bị chính trị hóa": Sự cấu kết giữa tà đạo, tổ chức phản động lưu vong và các thế lực thù địch nhằm phục vụ mưu đồ ly khai, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình áp dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành Triết học - Tôn giáo học - Xã hội học kết hợp phân tích - tổng hợp, quy nạp - diễn dịch, thống kê so sánh và phương pháp chuyên gia.

Về nguồn dữ liệu, tác giả kế thừa và đối sánh dữ liệu từ cuộc Tổng điều tra dân số ngày 01/4/1999 của Tổng cục Thống kê, các báo cáo chuyên đề của Ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Công an và kết quả điều tra xã hội học từ Đề tài khoa học cấp Bộ Công an (mã số TA-2002-T31-011 năm 2004). Cỡ mẫu khảo sát thực địa bao gồm hàng nghìn hộ dân cư tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa thuộc 5 tỉnh Tây Nguyên. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo từng buôn làng, cụm dân cư được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các nhóm ngữ hệ bản địa (Môn - Khmer và Malayo - Polyneâxia) cũng như nhóm di dân phía Bắc (Tày, Nùng, H'mông, Dao).

Việc lựa chọn phương pháp phân tích xã hội học tôn giáo kết hợp triết học duy vật lịch sử giúp tác giả bóc tách bản chất của hiện tượng tôn giáo vượt ra ngoài vỏ bọc đức tin thuần túy, làm rõ các nguyên nhân kinh tế, xã hội và tâm lý tộc người chi phối hành vi tín đồ trong suốt giai đoạn 1986-2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ gia tăng số lượng tín đồ đạo Tin Lành tại Tây Nguyên đạt mức đột biến so với quy mô cả nước. Kết quả Tổng điều tra dân số năm 1999 chỉ ra rằng Tây Nguyên là nơi tập trung tỷ lệ người theo đạo Tin Lành cao nhất Việt Nam, chiếm tới 46,1% tổng số tín đồ toàn quốc (vượt trội so với Duyên hải Nam Trung Bộ 7,6% hay Đồng bằng sông Cửu Long 6,9%). Đến giai đoạn triển khai Chỉ thị 01/2005/CT-TTg, toàn vùng đã có khoảng 304.268 tín đồ, phân bổ tại 268 chi hội và 1.076 điểm nhóm dưới sự dẫn dắt của 79 mục sư và 475 truyền đạo, truyền đạo tình nguyện.

Thứ hai, sự nghèo nàn và phân hóa giàu nghèo sâu sắc là mảnh đất màu mỡ thúc đẩy đạo Tin Lành bén rễ. Năm 1999, tỷ lệ đói nghèo ở Tây Nguyên đứng đầu cả nước với 24,9% (bình quân cả nước là 13,3%). Đến cuối năm 2007, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số toàn vùng vẫn ở mức trên 60%, cá biệt tại Kon Tum là 88% và Gia Lai là 81%. Mức chênh lệch thu nhập giữa nhóm 5% giàu nhất và 5% nghèo nhất lên tới 16,2 lần, khiến tâm lý tự ti xã hội gia tăng và tạo điều kiện cho các tổ chức truyền đạo tiếp cận qua con đường cứu trợ vật chất.

Thứ ba, sự mai một của các thiết chế văn hóa truyền thống kết hợp với sự thiếu hụt phương tiện thông tin cơ sở tạo ra khoảng trống tinh thần lớn. Kết quả khảo sát xã hội học cho thấy chỉ có 24,5% đồng bào thường xuyên tham gia lễ hội truyền thống (thấp nhất tại Lâm Đồng với 12,8%), trong khi 29,3% đánh giá văn hóa bản địa không còn giữ được bản sắc. Đồng thời, có tới 29,7% hộ gia đình vùng sâu không có tivi hoặc đài radio, 39,4% người dân không đọc báo (Lâm Đồng là 51,8%, Kon Tum là 42,0%), và đội ngũ báo cáo viên biết tiếng dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ dưới 10%.

Thứ tư, đạo Tin Lành bị các tổ chức phản động triệt để lợi dụng làm công cụ chính trị. Tác giả chỉ rõ mối quan hệ móc nối giữa một bộ phận chức sắc biến chất với tổ chức FULRO từ trước năm 1975 kéo dài đến các âm mưu lập ra "Hội thánh Tin Lành Đêga" nhằm phục vụ mưu đồ lập "Nhà nước Đêga độc lập".

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu chứng minh rằng sự chuyển đổi niềm tin tôn giáo của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên không đơn thuần bắt nguồn từ yếu tố giáo lý, mà là hệ quả trực tiếp từ quá trình đứt gãy cấu trúc xã hội truyền thống. Khi các nghi lễ nông nghiệp gắn với vạn vật hữu linh (như cúng thần lúa Yang Sri, lễ hiến sinh đâm trâu) trở nên tốn kém và không còn phù hợp với thực tiễn sản xuất mới, đạo Tin Lành xuất hiện với hình thức sinh hoạt đơn giản, tiết kiệm chi phí đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống tinh thần.

Dữ liệu phân tích có thể được mô hình hóa qua bảng ma trận so sánh giữa mức độ thụ hưởng văn hóa - truyền thông, tỷ lệ đói nghèo và mật độ điểm nhóm tôn giáo tự phát. Biểu đồ phân bổ tỷ lệ tín đồ theo từng tỉnh cho thấy các địa bàn có tỷ lệ đồng bào không đọc báo cao như Lâm Đồng (51,8%) hay Gia Lai (37,5%) cũng chính là những nơi có tỷ lệ tín đồ Tin Lành vùng sâu cao nhất (Lâm Đồng đạt 33,7%, Gia Lai đạt 30,7%).

So sánh với các công trình nghiên cứu trước đây của GS. Đặng Nghiêm Vạn và tác giả Đỗ Hữu Nghiêm, luận văn này đóng góp góc nhìn toàn diện hơn khi tách bạch rõ ràng giữa hai mặt: nhu cầu tín ngưỡng chính đáng của quần chúng nhân dân và sự lợi dụng tôn giáo có tổ chức của các thế lực thù địch.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết căn bản các vấn đề cấp bách nảy sinh từ thực tiễn hoạt động của đạo Tin Lành tại Tây Nguyên, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược:

Thứ nhất, đẩy mạnh phát triển kinh tế, nâng tốc độ giảm nghèo thực chất. Ủy ban Dân tộc phối hợp cùng Ủy ban nhân dân 5 tỉnh Tây Nguyên cần đẩy nhanh các chương trình giao đất sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng gắn với công nghiệp chế biến, nâng tốc độ giảm nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số từ mức 2-3%/năm lên mục tiêu 4-5%/năm trong giai đoạn 3-5 năm tiếp theo.

Thứ hai, khôi phục không gian văn hóa cồng chiêng và nâng cao hiệu quả hệ thống truyền thông cơ sở. Ban Tuyên giáo và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh cần thực hiện kế hoạch đào tạo lại đội ngũ báo cáo viên cơ sở, nâng tỷ lệ báo cáo viên sử dụng thành thạo tiếng bản địa từ dưới 10% lên tối thiểu 35% trong vòng 2 năm. Đẩy mạnh trang bị phương tiện nghe nhìn, cung cấp miễn phí sách báo song ngữ nhằm xóa bỏ tình trạng 29,7% hộ dân thiếu thông tin.

Thứ ba, thực hiện nhất quán chính sách tôn giáo theo tinh thần Chỉ thị 01/2005/CT-TTg và Pháp lệnh Tín ngưỡng, Tôn giáo. Ban Tôn giáo Chính phủ cùng chính quyền địa phương cần đẩy nhanh tiến độ thẩm định, hợp pháp hóa các điểm nhóm sinh hoạt thuần túy, hỗ trợ Tổng liên hội Hội thánh Tin Lành Việt Nam (miền Nam) đào tạo chức sắc chính thống; đồng thời kiên quyết đấu tranh bóc gỡ tổ chức "Tin Lành Đêga".

Thứ tư, kiện toàn hệ thống chính trị cơ sở và phát huy vai trò của già làng, trưởng buôn. Cấp ủy cấp huyện và xã cần củng cố tổ chức Đảng tại các buôn làng, xây dựng quy chế phối hợp định kỳ hàng quý với các chức sắc tôn giáo và người có uy tín để kịp thời giải quyết các tranh chấp đất đai, bảo đảm an ninh nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan tham mưu chính sách và quản lý nhà nước về tôn giáo: Cán bộ Ban Tôn giáo Chính phủ, Ủy ban Dân tộc và Sở Nội vụ có thể sử dụng các số liệu thực chứng của luận văn để hoàn thiện quy trình công nhận điểm nhóm và hoạch định chính sách dân tộc - tôn giáo vùng Tây Nguyên.
2. Lực lượng bảo vệ an ninh trật tự và phòng chống tội phạm: Cán bộ chiến sĩ lực lượng Công an và Quân đội công tác tại địa bàn chiến lược Tây Nguyên tìm thấy trong luận văn các phân tích chuyên sâu về phương thức chuyển hóa tổ chức của FULRO và tà đạo "Tin Lành Đêga" để xây dựng phương án đấu tranh hiệu quả.
3. Giảng viên, học viên và nghiên cứu sinh ngành Triết học, Xã hội học, Tôn giáo học: Nguồn tài liệu tham khảo chuẩn xác về phương pháp luận duy vật lịch sử khi phân tích các biến đổi tôn giáo và hiện tượng tâm lý xã hội tộc người.
4. Các tổ chức văn hóa - xã hội và nhà nghiên cứu nhân học: Cung cấp cơ sở dữ liệu về sự biến đổi của luật tục, lễ hội truyền thống và kiến trúc buôn làng dưới tác động của tôn giáo ngoại nhập.

Câu hỏi thường gặp

Đạo Tin Lành bắt đầu du nhập vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên từ khi nào?

Đạo Tin Lành bắt đầu được truyền bá lên Tây Nguyên từ năm 1929 bởi Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp Mỹ (CMA). Đến năm 1931, người bản địa đầu tiên là ông Hasol (dân tộc K'ho tại Đà Lạt, Lâm Đồng) chính thức tin theo đạo. Trong cùng năm 1931, Trường Kinh thánh tiếng K'ho được thành lập, mở đầu cho quá trình dịch Kinh thánh sang tiếng Êđê (năm 1932) và phát triển mạng lưới truyền giáo rộng khắp khu vực.

Nguyên nhân chủ yếu nào khiến đạo Tin Lành phát triển thần tốc tại Tây Nguyên sau năm 1986?

Nguyên nhân cốt lõi là sự cộng hưởng giữa chính sách đổi mới tôn trọng tự do tín ngưỡng của Nhà nước và sự xuất hiện khoảng trống tâm linh khi tín ngưỡng vạn vật hữu linh truyền thống suy thoái. Bên cạnh đó, tình trạng đói nghèo gay gắt (với tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số trên 60%), trình độ dân trí thấp và sự hỗ trợ tài chính, truyền đạo tích cực từ các tổ chức tôn giáo trong và ngoài nước đã tạo điều kiện cho đạo Tin Lành lan rộng.

Bản chất của tổ chức "Tin Lành Đêga" là gì?

"Tin Lành Đêga" không phải là một tổ chức tôn giáo thuần túy mà là một tổ chức chính trị phản động đội lốt tôn giáo. Tổ chức này do tàn dư FULRO lưu vong thành lập nhằm kích động đồng bào ly khai khỏi Hội thánh Tin Lành Việt Nam (miền Nam), phá vỡ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo chỗ dựa tinh thần cho âm mưu thành lập cái gọi là "Nhà nước Đêga độc lập" tại Tây Nguyên.

Thực trạng đời sống văn hóa - truyền thông ảnh hưởng ra sao đến sự phát triển tôn giáo tại địa bàn?

Sự nghèo nàn về đời sống thông tin đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền đạo trái phép. Tại các địa bàn vùng sâu, có tới 29,7% hộ không có phương tiện nghe nhìn, 39,4% người dân không đọc báo và đội ngũ báo cáo viên biết tiếng bản địa dưới 10%. Sự thiếu hụt thông tin chính thống khiến đồng bào dễ bị lôi kéo bởi các tài liệu truyền đạo và luận điệu xuyên tạc.

Văn bản pháp lý nào mang tính bước ngoặt trong công tác quản lý đạo Tin Lành tại Tây Nguyên giai đoạn này?

Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg ngày 04/2/2005 của Thủ tướng Chính phủ là văn bản pháp lý mang tính bước ngoặt. Chỉ thị đã định hướng rõ việc tạo điều kiện cho các điểm nhóm Tin Lành sinh hoạt thuần túy hợp pháp, đồng thời chỉ đạo kiên quyết ngăn chặn các hành vi lợi dụng tôn giáo gây mất an ninh chính trị và phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện lịch sử hơn 70 năm du nhập và phát triển của đạo Tin Lành tại Tây Nguyên, làm sáng tỏ các quy luật biến đổi tâm linh của đồng bào dân tộc thiểu số từ năm 1986 đến năm 2008.
• Làm rõ bức tranh thực trạng tôn giáo với 304.268 tín đồ và 1.076 điểm nhóm, chỉ ra mối liên hệ nhân quả giữa tỷ lệ nghèo đói trên 60%, sự mai một văn hóa buôn làng và sự bùng nổ của tôn giáo mới.
• Vạch trần bản chất chính trị phản động của hiện tượng "Tin Lành Đêga", phân định rạch ròi giữa nhu cầu đức tin chân chính và các hành vi lợi dụng tôn giáo chống phá an ninh quốc gia.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp liên ngành đồng bộ về kinh tế, văn hóa truyền thông, hoàn thiện hành lang pháp lý và củng cố hệ thống chính trị cơ sở.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp nối về đánh giá tác động dài hạn của chính sách tôn giáo sau 5 năm thực hiện Chỉ thị 01/2005/CT-TTg, khuyến khích các học giả và cơ quan quản lý khai thác ứng dụng luận văn vào thực tiễn quản trị xã hội vùng Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN # " VUÕ HOAØNG TOAØN ÑAÏO TIN LAØNH TRONG COÄNG ÑOÀNG CAÙC DAÂN TOÄC THIEÅU SOÁ ÔÛ TAÂY NGUYEÂN HIEÄN NAY LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ TRIEÁT HOÏC TP. HOÀ CHÍ MINH - 2008 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN # " VUÕ HOAØNG TOAØN ÑAÏO TIN LAØNH TRONG COÄNG ÑOÀNG CAÙC DAÂN TOÄC THIEÅU SOÁ ÔÛ TAÂY NGUYEÂN HIEÄN NAY Chuyeân ngaønh: TRIEÁT HOÏC Maõ soá: 60.80 Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: PGS, TS. TRÖÔNG VAÊN CHUNG TP. HOÀ CHÍ MINH - 2008 LÔØI CAM ÑOAN Toâi cam ñoan ñaây laø coâng trình khoa hoïc do toâi nghieân cöùu.

Keát quaû nghieân cöùu laø trung thöïc vaø chöa ñöôïc ai coâng boá. Taùc giaû Vuõ Hoaøng Toaøn MÔÛ ÑAÀU 1. Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Vieät Nam laø moät nöôùc ña toân giaùo, coù caû nhöõng toân giaùo ngoaïi nhaäp vaø toân giaùo noäi sinh. So vôùi caùc toân giaùo ngoaïi nhaäp hieän coù ôû Vieät Nam (Coâng giaùo, Phaät giaùo, Hoài giaùo), ñaïo Tin Laønh coù lòch söû du nhaäp muoän nhaát, nhöng sau khi du nhaäp, ñaïo Tin Laønh nhanh choùng tìm ñöôïc choã ñöùng cho mình.

Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, ñaïo Tin Laønh phaùt trieån vôùi toác ñoä nhanh, treân dieän roäng, taùc ñoäng khoâng nhoû ñeán ñôøi soáng tinh thaàn cuûa nhieàu daân toäc trong caû nöôùc, ñaëc bieät laø nhöõng vuøng cao, vuøng saâu, vuøng mieàn nuùi, nôi coù nhieàu ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ñang sinh soáng. Taây Nguyeân laø nôi cö truù cuûa nhieàu ñoàng baøo daân toäc thieåu soá, laø moät trong nhöõng ñòa baøn maø hieän nay hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh ñang coù nhöõng dieãn bieán khaù phöùc taïp, tieàm aån nhieàu nguy cô, nhieàu nhaân toá baát bình thöôøng. Hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh treân ñòa baøn Taây Nguyeân noùi chung vaø trong coäng ñoàng caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân noùi rieâng, moät maët phaûn aùnh nhu caàu tinh thaàn cuûa quaàn chuùng nhaân daân sau moät thôøi kyø chöa ñöôïc quan taâm ñuùng möùc, nay do xu theá ñoåi môùi vaø daân chuû hoùa neân coù ñieàu kieän theå hieän, ñaùp öùng nguyeän voïng cuûa caùc tín ñoà. Maët khaùc, cuõng theå hieän ñieàu khoâng bình thöôøng, vì trong ñoù khoâng chæ coù söï sinh hoaït toân giaùo thuaàn tuùy, maø coøn coù hoaït ñoäng toân giaùo traùi phaùp luaät, hoaït ñoäng lôïi duïng toân giaùo vì nhöõng muïc ñích phi toân giaùo, lôïi duïng toân giaùo ñeå phuïc vuï cho möu ñoà chính trò, taïo neân nhöõng nhaân toá gaây maát oån ñònh xaõ hoäi treân ñòa baøn, laøm aûnh höôûng xaáu ñeán saûn xuaát, ñôøi soáng vaø an ninh traät töï trong coäng ñoàng caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân.

Ñaëc bieät, thaùng 2/2001 vaø thaùng 4/2004, treân ñòa baøn caùc tænh Taây Nguyeân, caùc theá löïc thuø ñòch ñaõ lôïi duïng vaán ñeà daân toäc, toân giaùo kích ñoäng, loâi keùo moät boä phaän ñoàng baøo caùc daân toäc thieåu soá theo ñaïo Tin Laønh tham gia vaøo cuoäc baïo loaïn chính trò vaø vöôït bieân traùi pheùp sang Campuchia, aâm möu taùch boä phaän Tin Laønh trong ñoàng baøo daân toäc thieåu soá khoûi Hoäi thaùnh Tin Laønh Vieät Nam (mieàn Nam) ñeå laäp ra caùi goïi laø "Hoäi thaùnh Tin Laønh Ñeâga", laøm choã döïa tinh thaàn cho "Nhaø nöôùc Ñeâga ñoäc laäp". Ñaây laø aâm möu lôïi duïng toân giaùo trong ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ñeå thöïc hieän chieán löôïc “dieãn bieán hoøa bình” cuûa caùc theá löïc thuø ñòch nhaèm phaù hoaïi tö töôûng, loâi keùo quaàn chuùng, chia reõ daân toäc, laøm cho ñoàng baøo coù nhöõng hieåu bieát khoâng ñuùng veà cheá ñoä ta, laøm giaûm suùt nieàm tin cuûa ñoàng baøo vaøo Ñaûng vaø Nhaø nöôùc, gaây maát oån ñònh xaõ hoäi treân ñòa baøn Taây Nguyeân. Tröôùc tình hình ñoù, nghieân cöùu veà thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh trong coäng ñoàn g caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay, nhaát laø tìm hieåu, phaân tích ñôøi soáng tín ñoà, cô caáu toå chöùc nhaân söï vaø hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh, töø ñoù, xaùc ñònh vaø ñònh höôùng caùc giaûi phaùp giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà caáp baùch naûy sinh trong coäng ñoàng caùc daân toäc thieåu soá theo ñaïo Tin Laønh ôû Taây Nguyeân hieän nay ñang laø vaán ñeà voâ cuøng caàn thieát. Nghò quyeát Hoäi nghò laàn thöù baûy Ban Chaáp haønh Trung öông Ñaûng khoaù IX soá 25-NQ/TW veà coâng taùc toân giaùo, ngaøy 12 thaùng 3 naêm 2003 nhaän ñònh: “Ñoàng baøo caùc toân giaùo ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp tích cöïc vaøo coâng cuoäc xaây döïng vaø baûo veä Toå quoác.

Nhìn chung, caùc toå chöùc toân giaùo ñaõ xaây döïng ñöôøng höôùng haønh ñaïo, hoaït ñoäng theo phaùp luaät; caùc toân giaùo ñöôïc Nhaø nöôùc coâng nhaän ñaõ haønh ñaïo gaén boù vôùi daân toäc, taäp hôïp ñoâng ñaûo tín ñoà trong khoái ñaïi ñoaøn keát toaøn daân, xaây döïng cuoäc soáng toát ñôøi, ñeïp ñaïo, goùp phaàn vaøo coâng cuoäc ñoåi môùi ñaát nöôùc. Caùc ngaønh, caùc caáp ñaõ chuû ñoäng, tích cöïc thöïc hieän caùc chuû tröông, chính saùch toân giaùo cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc, phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi vaø giöõ vöõng an ninh chính trò ôû caùc vuøng ñoàng baøo toân giaùo, ñoàng thôøi ñaáu tranh ngaên chaën, laøm thaát baïi nhöõng hoaït ñoäng lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå hoaït ñoäng choáng phaù Ñaûng vaø Nhaø nöôùc. Tuy nhieân, tình hình hoaït ñoäng toân giaùo coøn coù nhöõng dieãn bieán phöùc taïp, tieàm aån nhöõng nhaân toá coù theå gaây maát oån ñònh. Moät soá ngöôøi chöa tuaân thuû phaùp luaät, coøn toå chöùc truyeàn ñaïo traùi pheùp; coøn lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå haønh ngheà meâ tín dò ñoan.

Vieäc khieáu kieän vaø tranh chaáp lieân quan ñeán ñaát ñai vaø cô sôû vaät chaát cuûa toân giaùo ôû moät soá nôi taêng leân, coù nôi gay gaét, phöùc taïp. ÔÛ moät soá nôi, nhaát laø ôû vuøng daân toäc thieåu soá, moät soá ngöôøi ñaõ lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå tieán haønh nhöõng hoaït ñoäng choáng ñoái, kích ñoäng tín ñoà nhaèm phaù hoaïi khoái ñaïi ñoaøn keát toaøn daân toäc, gaây maát oån ñònh chính trò” [42, 50]. Töø tình hình ñoù, Hoäi nghò khaúng ñònh: “Thöïc hieän nhaát quaùn chính saùch toân troïng vaø baûo ñaûm quyeàn töï do tín ngöôõng, theo hoaëc khoâng theo moät toân giaùo naøo, quyeàn sinh hoaït toân giaùo bình thöôøng theo ñuùng phaùp luaät. Caùc toân giaùo hoaït ñoäng trong khuoân khoå phaùp luaät, bình ñaúng tröôùc phaùp luaät… Nghieâm caám söï phaân bieät ñoái xöû vôùi coâng daân vì lyù do tín ngöôõng, toân giaùo.

Ñoàng thôøi, nghieâm caám lôïi duïng tín ngöôõng, toân giaùo ñeå hoaït ñoäng meâ tín dò ñoan, hoaït ñoäng traùi phaùp luaät vaø chính saùch cuûa Nhaø nöôùc, kích ñoäng chia reõ nhaân daân, chia reõ caùc daân toäc, gaây roái, xaâm phaïm an ninh quoác gia” [42, 51]. Xuaát phaùt töø cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieãn treân, taùc giaû choïn ñeà taøi: “Ñaïo Tin Laønh trong coäng ñoàn g caùc daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay” laøm ñeà taøi nghieân cöùu cho luaän vaên toát nghieäp cao hoïc chuyeân ngaønh trieát hoïc cuûa mình. Toång quan tình hình nghieân cöùu ñeà taøi Ñaïo Tin Laønh laø moät trong nhöõng toân giaùo lôùn ôû Vieät Nam ñaõ thu huùt söï quan taâm tìm hieåu, nghieân cöùu cuûa khoâng ít caùc nhaø khoa hoïc. Coù theå keå ñeán moät soá coâng trình noåi baät sau ñaây: Tröôùc heát, laø caùc coâng trình khoa hoïc nghieân cöùu veà söï du nhaäp, hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh ôû khu vöïc Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân.

Tieâu bieåu laø coâng trình: Veà tình hình phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû mieàn nuùi phía Baéc Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân, do GS Ñaëng Nghieâm Vaïn chuû bieân. Ñaây laø coâng trình nghieân cöùu veà ñaïo Tin Laønh khaù sôùm ôû nöôùc ta, phaïm vi nghieân cöùu giôùi haïn töø phía Baéc Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân vaø ôû vuøng mieàn nuùi, song coâng trình coù tính gôïi môû cho nhieàu höôùng nghieân cöùu môùi. Tieáp noái vaø taïo neân tính hoaøn chænh cho coâng trình treân laø coâng trình: Ñaïo Tin Laønh vôùi caùc daân toäc ít ngöôøi vuøng Nam Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân cuûa taùc giaû Ñoã Höõu Nghieâm, xuaát baûn naêm 1995. trong coâng trình naøy, taùc giaû ñaõ nghieân cöùu quaù trình du nhaäp vaø phaùt trieån cuûa ñaïo Tin Laønh ôû vuøng mieàn nuùi phía Nam Tröôøng Sôn - Taây Nguyeân, lyù giaûi vaø tìm ra nguyeân nhaân vì sao ñaïo Tin Laønh phaùt trieån maïnh ôû vuøng ñoàng baøo daân toäc thieåu soá sinh soáng.

Tieáp theo laø caùc coâng trình nghieân cöùu veà vai troø, moái quan heä giöõa ñaïo Tin Laønh vôùi caùc lónh vöïc cô baûn cuûa ñôøi soáng xaõ hoäi nhö coâng trình do tieán só Hoaøng Minh Ñoâ - chuû nhieäm ñeà taøi (nhaùnh) caáp nhaø nöôùc vôùi ñeà taøi: Ñaïo Tin Laønh ôû Vieät Nam - Thöïc traïng, xu höôùng phaùt trieån vaø nhöõng vaán ñeà ñaët ra cho coâng taùc laõnh ñaïo, quaûn lyù ñaõ khai thaùc saâu moái quan heä tröïc tieáp giöõa ñaïo Tin Laønh vôùi caùc lónh vöïc chính trò, ñôøi soáng xaõ hoäi vaø ñôøi soáng taâm linh ôû Vieät Nam hieän nay; coâng trình Ñaïo Tin Laønh trong ñôøi soáng tinh thaàn cuûa ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay cuûa Nguyeãn Vaên Lai taäp trung nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa ñaïo Tin Laønh ñoái vôùi ñôøi soáng chính trò, loái soáng, ñaïo ñöùc, tín ngöôõng coå truyeàn trong ñôøi soáng tinh thaàn cuûa ñoàng baøo daân toäc thieåu soá ôû Taây Nguyeân hieän nay. Nghieân cöùu veà hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh vaø aûnh höôûng, taùc ñoäng cuûa noù ñoái vôùi coâng taùc ñaûm baûo an ninh traät töï coù caùc coâng trình tieâu bieåu nhö: Ñeà taøi khoa hoïc caáp Boä: Ñaïo Tin Laønh - nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán an ninh traät töï ôû Vieät Nam hieän nay do Laïi Ñöùc Haïnh laøm chuû nhieäm ñeà taøi ñaõ ñi saâu nghieân cöùu boái caûnh ra ñôøi ñaïo Tin Laønh, ñaëc ñieåm giaùo lyù, luaät leä, leã nghi vaø toå chöùc giaùo hoäi cuûa ñaïo Tin Laønh, caùc heä phaùi Tin Laønh, nhöõng hoaït ñoäng cuûa ñaïo Tin Laønh lieân quan ñeán an ninh traät töï, töø ñoù ñöa ra nhöõng giaûi phaùp ñaûm baûo an ninh traät töï ôû vuøng coù ñaïo Tin Laønh; Ñeà taøi khoa hoïc caáp Boä: Thöïc traïng tình hình phuïc hoài, phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû caùc vuøng daân toäc thieåu soá mieàn nuùi nöôùc ta vaø nhöõng vaán ñeà ñaët ra ñoái vôùi coâng taùc an ninh, do Phoù cuïc tröôûng A16 - Noâng Vaên Löu chuû bieân. Coâng trình naøy ñaõ khai thaùc, tìm hieåu saâu quaù trình xaâm nhaäp, phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû vuøng daân thieåu soá mieàn nuùi nöôùc ta noùi chung vaø Taây Nguyeân noùi rieâng, laøm roõ nhöõng taùc ñoäng, aûnh höôûng cuûa söï phuïc hoài vaø phaùt trieån ñaïo Tin Laønh ôû caùc vuøng daân toäc thieåu soá mieàn nuùi ñoái vôùi coâng taùc an ninh traät töï ôû nöôùc ta.