Khóa luận tốt nghiệp thực trạng công tác thu gom và biện pháp xử lý rác thải sinh hoạt tại phường ba hàng thị xã phổ yên tỉnh thái nguyên giai đoạn 2015 2017

Khóa luận phân tích thực trạng thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, Thái Nguyên giai đoạn 2015-2017.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Thai Nguyen University
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Thực Trạng Công Tác Thu Gom Và Biện Pháp Xử Lý Rác Thải Sinh Hoạt Tại Phường Ba Hàng, Thị Xã Phổ Yên, Tỉnh Thái Nguyên Giai Đoạn 2015-2017
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.3. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 2.4. Quản lý chất thải và quản lý môi trường
• 2.5. Các biện pháp quản lý chất thải và quản lý môi trường
• 2.6. Các phương pháp xử lý RTSH
• 2.7. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.7.1. Hiện trạng quản lý RTSH trên thế giới
• 2.7.2. Hiện trạng quản lý RTSH tại Việt Nam
• 2.7.3. Tình hình quản lý rác thải tại Thái Nguyên
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của P.Ba Hàng, TX. Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4. Đánh giá hiện trạng quản lý RTSH trên địa bàn P.
• 3.5. Dự báo tốc độ phát sinh RTSH, nhu cầu vận chuyển, nhu cầu xử lý RTSH
• 3.6. Những vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý RTSH trên địa bàn phường hiện nay
• 3.7. Đưa ra các giải pháp phân loại RTSH tại nguồn tại P.
• 3.8. Đề xuất một số biện pháp quản lý, xử lý rác thải phù hợp với tình hình thực tế của P.Ba Hàng, TX. Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.9. Phương pháp nghiên cứu
• 3.9.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.9.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.9.3. Phương pháp chuyên gia
• 3.9.4. Phương pháp ước lượng chất thải phát sinh trong tương lai
• 3.9.5. Phương pháp dự báo CTR phát sinh theo dân số
• 3.9.6. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tư nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.2. Vị trí địa lý của P.Ba Hàng, TX.
• 4.3. Giáo dục – đào tạo
• 4.4. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng
• 4.5. Thực trạng môi trường
• 4.6. Đánh giá chung
• 4.7. Đánh giá hiện trạng quản lý RTSH trên địa bàn P.
• 4.8. Nguồn phát sinh rác thải
• 4.9. Thành phần rác thải
• 4.10. Thực trạng quản lý, thu gom và xử lý RTSH tại Phường Ba Hàng
• 4.11. Dự báo tốc độ phát sinh RTSH, nhu cầu vận chuyển, nhu cầu xử lý RTSH
• 4.12. Ước tính CTR phát sinh năm 2020
• 4.13. Dự báo CTR phát sinh theo tốc độ tăng dân số
• 4.14. Đánh giá nhận thức của cộng đồng về môi trường
• 4.15. Những hạn chế trong công tác quản lý, xử lý rác thải
• 4.16. Đưa ra các giải pháp phân loại RTSH tại nguồn tại P.
• 4.17. Đề xuất một số biện pháp quản lý, xử lý rác thải
• 4.17.1. Biện pháp quản lý
• 4.17.2. Biện pháp xử lý
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng thị xã Phổ Yên Thái Nguyên 2015 2017

Thực trạng rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, Thái Nguyên giai đoạn 2015-2017 cho thấy sự gia tăng đáng kể về khối lượng rác thải phát sinh. Nguyên nhân chính là do sự phát triển kinh tế và gia tăng dân số. Rác thải sinh hoạt chủ yếu phát sinh từ các hộ gia đình, khu công cộng, và khu công nghiệp. Thành phần rác thải bao gồm chất thải thực phẩm, giấy, nhựa, và kim loại. Việc thu gom và xử lý rác thải chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Ô nhiễm môi trường từ rác thải đã ảnh hưởng đến chất lượng không khí, nước, và đất, gây ra các vấn đề sức khỏe cho cộng đồng.

1.1. Nguồn phát sinh và thành phần rác thải

Nguồn phát sinh rác thải tại phường Ba Hàng chủ yếu từ các hộ gia đình, khu công cộng, và khu công nghiệp. Thành phần rác thải bao gồm chất thải thực phẩm (chiếm tỷ lệ cao nhất), giấy, nhựa, và kim loại. Sự đa dạng trong thành phần rác thải đòi hỏi các biện pháp xử lý phù hợp để giảm thiểu tác động đến môi trường.

1.2. Tác động môi trường

Rác thải sinh hoạt không được xử lý đúng cách đã gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Ô nhiễm không khí từ mùi hôi thối và khí độc như CH4, CO2. Ô nhiễm nước từ nước rỉ rác thấm vào nguồn nước ngầm. Ô nhiễm đất từ các chất độc hại trong rác thải, làm giảm độ màu mỡ của đất và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

II. Biện pháp xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng

Để giải quyết vấn đề rác thải sinh hoạt, phường Ba Hàng đã áp dụng nhiều biện pháp xử lý rác thải khác nhau. Các biện pháp bao gồm phân loại rác thải tại nguồn, tái chế rác thải, và sử dụng công nghệ xử lý rác hiện đại. Việc phân loại rác thải giúp tăng hiệu quả tái chế và giảm lượng rác thải cần xử lý. Công nghệ xử lý rác như lò đốt và sản xuất phân compost đã được áp dụng để giảm thiểu tác động môi trường. Tuy nhiên, việc triển khai các biện pháp này còn gặp nhiều khó khăn do thiếu kinh phí và ý thức của người dân.

2.1. Phân loại rác thải tại nguồn

Phân loại rác thải tại nguồn là biện pháp quan trọng giúp tăng hiệu quả tái chế và giảm lượng rác thải cần xử lý. Tại phường Ba Hàng, việc phân loại rác thải đã được triển khai nhưng chưa đạt hiệu quả cao do thiếu sự hợp tác từ người dân.

2.2. Công nghệ xử lý rác thải

Các công nghệ xử lý rác như lò đốt và sản xuất phân compost đã được áp dụng tại phường Ba Hàng. Lò đốt giúp giảm thể tích rác thải, trong khi sản xuất phân compost tận dụng chất thải hữu cơ để tạo ra phân bón. Tuy nhiên, việc áp dụng các công nghệ này còn hạn chế do chi phí cao và thiếu nhân lực kỹ thuật.

III. Giải pháp quản lý và chính sách môi trường

Để cải thiện hiệu quả quản lý rác thải, phường Ba Hàng cần áp dụng các giải pháp môi trường và chính sách môi trường phù hợp. Các giải pháp bao gồm nâng cao nhận thức cộng đồng, tăng cường đầu tư vào công nghệ xử lý rác, và thực hiện các chính sách khuyến khích tái chế. Việc thực hiện các chính sách này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và người dân.

3.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý rác thải là yếu tố quan trọng để cải thiện hiệu quả xử lý rác thải. Các chương trình tuyên truyền và giáo dục môi trường cần được triển khai rộng rãi tại phường Ba Hàng để thay đổi thói quen của người dân.

3.2. Chính sách khuyến khích tái chế

Các chính sách môi trường như khuyến khích tái chế và giảm thiểu rác thải cần được thực hiện. Chính quyền địa phương có thể áp dụng các chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp tham gia tái chế và xử lý rác thải, đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng công tác thu gom và biện pháp xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2015- 2017" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thị Thanh thuộc chuyên ngành Địa chính môi trường, Khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Đỗ Thị Lan vào năm 2018.

Theo tác giả, bối cảnh thực tiễn của đề tài xuất phát từ vấn đề gia tăng rác thải sinh hoạt trên quy mô toàn cầu và tại Việt Nam. Cả nước có hơn 95 triệu dân (năm 2017), mỗi năm phát sinh hơn 23 triệu tấn rác thải sinh hoạt, riêng khu vực đô thị chiếm khoảng 38.000 tấn/ngày với tốc độ tăng trưởng trung bình 12%/năm. Tại thị xã Phổ Yên – cửa ngõ phía Nam của tỉnh Thái Nguyên tiếp giáp Thủ đô Hà Nội, sự hình thành các khu công nghiệp tập trung đã thu hút hàng ngàn công nhân đến làm việc và cư trú, thúc đẩy phát triển kinh tế nhưng đồng thời khiến lượng rác thải sinh hoạt gia tăng đột biến. Phường Ba Hàng là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị của thị xã, tập trung mật độ dân cư và cơ sở dịch vụ lớn, song công tác đánh giá tổng thể về rác thải sinh hoạt còn thiếu hụt, dẫn đến nhiều khó khăn trong quản lý, thu gom và xử lý rác thải.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm:

1. Đánh giá hiện trạng quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn phường Ba Hàng;
2. Dự báo tốc độ phát sinh rác thải sinh hoạt, nhu cầu vận chuyển và nhu cầu xử lý rác thải sinh hoạt đến năm 2020;
3. Đưa ra các giải pháp phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn và đề xuất biện pháp quản lý, xử lý rác thải phù hợp với thực tế địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng rác thải sinh hoạt (nguồn phát sinh, thành phần, khối lượng) và công tác quản lý rác thải sinh hoạt (thu gom, vận chuyển, xử lý) trên địa bàn nghiên cứu.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa giới hành chính phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên (tổng diện tích tự nhiên 433,66 ha, tương đương 4,34 km²).
• Phạm vi thời gian: Đánh giá số liệu giai đoạn 2015 – 2017; thời gian trực tiếp thực hiện khảo sát, thu thập số liệu thực địa diễn ra từ ngày 21 tháng 8 năm 2017 đến ngày 20 tháng 11 năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm chuyên ngành về chất thải, rác thải sinh hoạt, nguồn phát sinh (hộ gia đình, thương mại, công sở, trường học, chợ), thành phần lý - hóa học của chất thải rắn (chất cháy được như giấy, hàng dệt, thực phẩm, gỗ rơm, chất dẻo, da cao su; chất không cháy như kim loại màu, kim loại đen, thủy tinh, đất đá, sành sứ), cùng các tác động tiêu cực của rác thải tới môi trường nước, không khí, đất và sức khỏe cộng đồng. Khóa luận cũng phân tích các công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt hiện hành gồm: công nghệ thiêu đốt bằng lò đốt hai cấp có hệ thống xử lý khí thải (Venturi, tháp đệm khâu sứ, buồng hấp phụ vôi bột và than hoạt tính), phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh, phương pháp ủ sinh học compost (ủ thủ công bằng chế phẩm PB-C và thiết bị ủ kín kiểu đứng kết hợp biofilter), và tổ hợp công nghệ Seraphin (phân loại, tách từ, xử lý vi sinh ASC, chế biến phân hữu cơ và ép phế thải dẻo thành vật liệu xây dựng).

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được tác giả sử dụng làm căn cứ pháp lý bao gồm:

• Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 (Luật số 55/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2015);
• Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường;
• Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24/04/2015 của Chính phủ về quản lý chất thải rắn và phế liệu;
• Nghị định số 155/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường;
• Thông tư số 80/2006/NĐ-CP (ghi theo văn bản) quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường;
• Thông tư số 27/2015/TT-BTNMT ngày 29/05/2015 về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường;
• Thông tư số 26/2015/TT-BTNMT ngày 28/05/2015 quy định về đề án bảo vệ môi trường chi tiết và đề án bảo vệ môi trường đơn giản.

Các phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Tiếp nhận báo cáo thống kê về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, báo cáo quản lý môi trường từ Ủy ban nhân dân phường Ba Hàng, Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Phổ Yên, Hợp tác xã Dịch vụ Môi trường Phổ Yên và tài liệu tham khảo chuyên ngành.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát hiện trường thực địa quy trình thu gom, phương tiện, điểm tập kết rác; phát 30 phiếu điều tra xã hội học tới các đối tượng: hộ nông dân, hộ kinh doanh, công nhân thu gom rác, học sinh sinh viên và cán bộ công chức trên địa bàn.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến chuyên môn của cán bộ quản lý môi trường tại địa phương và giảng viên hướng dẫn.
• Phương pháp dự báo toán học:
  • Công thức ước lượng chất thải phát sinh tương lai theo chuỗi thời gian: $M_n = M_{n-1} \times [1 + (a / 100)]$, với $a$ là tốc độ gia tăng khối lượng hàng năm (chọn $a = 10%$/năm).
  • Công thức dự báo quy mô dân số: $P_t = P_0 \times (1 + r)^t$, với $r$ là tỷ lệ gia tăng tự nhiên ($r = 1,3%$/năm), $t$ là số năm dự báo.
  • Công thức xác định khối lượng chất thải rắn sinh hoạt theo định mức đầu người: $M_n = (N_n \times m) / 1.000$ (tấn/ngày), áp dụng định mức theo Quy chuẩn xây dựng Việt Nam QCXDVN 01:2008/BXD đối với đô thị loại III - IV ($m = 0,9$ kg/người/ngày, tỷ lệ thu gom 90%).
• Phương pháp xử lý số liệu: Tổng hợp và tính toán thống kê trên phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh tại thị xã Phổ Yên. Khóa luận nêu rõ mục đích đánh giá hiện trạng thu gom, dự báo nhu cầu xử lý và đề xuất giải pháp khả thi. Mục ý nghĩa khoa học và thực tiễn nhấn mạnh việc cung cấp luận cứ khoa học cho chính quyền địa phương nhằm tối ưu hóa mạng lưới thu gom, nâng cao tỷ lệ tái chế, định hướng phân loại rác tại hộ gia đình và sản xuất phân compost.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Chương tổng quan tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chất thải rắn, định nghĩa, phân loại và nguồn gốc phát sinh rác thải sinh hoạt. Tác giả phân tích chi tiết bốn nhóm công nghệ xử lý: thiêu đốt, chôn lấp, ủ sinh học compost và dây chuyền Seraphin. Đồng thời, chương này tổng thuật hiện trạng quản lý rác thải trên thế giới (dữ liệu Ngân hàng Thế giới năm 2012, kinh nghiệm tái chế và đốt rác phát điện của Mỹ, Singapore), hiện trạng tại Việt Nam (theo Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia 2016, Báo cáo của Cục Hạ tầng kỹ thuật - Bộ Xây dựng) và thực trạng mạng lưới thu gom tại các huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên (TP. Sông Công, TP. Thái Nguyên, Đồng Hỷ, Võ Nhai, Phú Bình, Đại Từ, Phổ Yên).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả ranh giới địa lý, không gian nghiên cứu tại phường Ba Hàng và khung thời gian thực hiện (21/08/2017 – 20/11/2017). Tác giả thiết lập hệ thống 6 nội dung nghiên cứu chi tiết và quy trình thực hiện các phương pháp: thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra bảng hỏi sơ cấp ($n = 30$), trao đổi chuyên gia, các công thức toán học dự báo dân số và khối lượng chất thải rắn đô thị theo tiêu chuẩn quy chuẩn xây dựng.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung chính, phản ánh toàn diện các số liệu điều tra thực tế tại phường Ba Hàng:

• Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội: Phường có diện tích 433,66 ha; dân số năm 2017 là 9.618 người với 2.466 hộ phân bổ tại 18 tổ dân phố; trên địa bàn có hơn 90 cơ quan, doanh nghiệp, trường học; hệ thống giao thông nhựa hóa và bê tông hóa 100%. Nhiệt độ trung bình năm 23,5°C, lượng mưa trung bình 1.780 mm/năm, độ ẩm trung bình 81,9%. Chất lượng môi trường nước ngầm đạt TCVN 5944-1995; môi trường không khí ven Quốc lộ 3 bị ô nhiễm bụi vượt tiêu chuẩn 1,2 - 1,6 lần; môi trường đất chịu tác động xói mòn và lạm dụng phân bón hóa học.
• Nguồn phát sinh và khối lượng rác thải: Nguồn thải chính gồm khu dân cư, chợ Ba Hàng, trường học và cơ quan hành chính. Với lượng thải bình quân 0,8 kg/người/ngày, riêng khu dân cư (khoảng 10.000 dân tính cả tạm trú) phát sinh khoảng 8 tấn rác/ngày. Lượng túi nilon phát sinh ước tính 0,1 kg/người/ngày, tương đương trên 1.000 kg/ngày toàn phường.
• Thành phần rác thải sinh hoạt: Rác hữu cơ chiếm tỷ trọng vượt trội, thuận lợi cho ủ compost nhưng gây ô nhiễm mùi nếu chậm thu gom.

Khu vực phát sinh	Tỷ lệ rác hữu cơ (%)	Tỷ lệ rác vô cơ (%)
Khu dân cư	71,43%	28,57%
Khu vực chợ Ba Hàng	91,00%	9,00%

• Thực trạng thu gom và vận chuyển: Áp dụng mô hình xã hội hóa. Đội vệ sinh môi trường phường thu gom từ hộ dân ra điểm tập kết. Hợp tác xã Dịch vụ Môi trường Phổ Yên phụ trách vận chuyển từ điểm tập kết và các trục đường chính về bãi rác Đồng Hầm để chôn lấp. Tỷ lệ thu gom đạt 75% bởi Hợp tác xã, 10% được thu mua bởi người thu mua phế liệu (ve chai, kim loại, nhựa), 15% còn lại do người dân tự đốt/chôn hoặc thải vào hệ thống thoát nước.
• Nhân lực và thiết bị: Toàn phường có 2 xe tải chuyên dụng và 20 công nhân thu gom; trang bị bảo hộ gồm 1 khẩu trang, 1 áo đồng phục, 1 ủng, 1 chổi, 1 hót rác; tần suất thu gom diễn ra vào 5h sáng hoặc 17h chiều.
• Mức thu phí vệ sinh môi trường:

STT	Đối tượng áp dụng	Đơn vị tính	Mức thu (Đồng/tháng)
1	Hộ gia đình/cá nhân	Đồng/hộ	7.000
2	Hộ kinh doanh	Đồng/hộ	50.000
3	Khu vực chợ	Đồng/ki-ốt	35.000
4	Cơ quan, trường học	Đồng/đơn vị	Thu theo đơn vị

• Đánh giá nhận thức cộng đồng ($n = 30$): 80% người dân đánh giá dịch vụ thu gom ở mức tốt, 20% đánh giá mức bình thường. Tồn tại phản ánh về việc công nhân chỉ lấy rác đóng gói sẵn trong bao bì/thùng, không quét dọn rác vương vãi trên đường làng, ngõ xóm.
• Kết quả tính toán dự báo đến năm 2020:

Năm	Khối lượng CTR theo tốc độ tăng 10%/năm (Tấn/ngày)	Dự báo dân số theo tốc độ tăng r = 1,3% (Người)
2017	8,00	9.743
2018	8,80	9.869
2019	9,68	9.997
2020	10,648	10.127

Theo QCXDVN 01:2008/BXD (định hướng đô thị loại III - IV), khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh năm 2017 tính toán theo định mức 0,9 kg/người/ngày là 8,77 tấn/ngày (3.325 tấn/năm). Đến năm 2020, khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh theo các tiêu chí quy hoạch ước tính khoảng 4.998,2 kg rác/ngày.

• Tác giả đề xuất nhóm giải pháp: Phân loại rác tại nguồn thành 2 dòng (rác thực phẩm và rác vô cơ), thiết kế xe gom 2 ngăn riêng biệt; đầu tư trạm phân loại thứ cấp kết hợp nhà máy compost; hoàn thiện cơ chế quản lý và tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các kết quả đạt được về tỷ lệ thu gom, thành phần rác thải và khối lượng dự báo. Tác giả kiến nghị các cấp chính quyền tăng cường kinh phí đầu tư phương tiện thu gom đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ quy trình chôn lấp tại bãi rác Đồng Hầm và triển khai thí điểm mô hình phân loại rác tại nguồn cho 18 tổ dân phố.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu định lượng cụ thể về công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại phường Ba Hàng trong giai đoạn 2015 – 2017:

• Lượng rác sinh hoạt phát sinh từ khu dân cư đạt mức 8 tấn/ngày (dân số xấp xỉ 10.000 người, hệ số phát thải 0,8 kg/người/ngày);
• Xác lập cơ cấu thành phần rác thải với hàm lượng chất hữu cơ chiếm ưu thế tuyệt đối: 71,43% tại khu dân cư và 91,00% tại khu vực chợ Ba Hàng; tỷ lệ rác vô cơ lần lượt là 28,57% và 9,00%; lượng túi nilon tiêu thụ và thải bỏ đạt trên 1.000 kg/ngày (bình quân 0,1 kg/người/ngày);
• Đánh giá chính xác hiệu quả mạng lưới thu gom: 75% rác thải do Hợp tác xã Dịch vụ Môi trường Phổ Yên đảm nhiệm vận chuyển về bãi rác Đồng Hầm, 10% được mạng lưới phế liệu thu gom tái chế, 15% còn lại tồn đọng trong rãnh thoát nước hoặc do người dân tự xử lý;
• Khảo sát thực trạng nguồn lực vận hành gồm 2 xe tải, 20 công nhân vệ sinh, và cơ cấu phí thu gom từ 7.000 đồng/hộ/tháng đối với hộ dân đến 50.000 đồng/hộ/tháng đối với hộ kinh doanh;
• Dự báo khoa học khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2020 đạt 10,648 tấn/ngày (theo kịch bản tốc độ tăng trưởng 10%/năm) và quy mô dân số đạt 10.127 người.

Đóng góp của khóa luận nằm ở việc phản ánh trung thực thực trạng công tác quản lý rác thải sinh hoạt cấp phường xã tại vùng ven công nghiệp hóa của tỉnh Thái Nguyên; chỉ ra sự bất cập giữa phương tiện thu gom thủ công với yêu cầu phân loại rác tại nguồn, đồng thời cung cấp chuỗi dữ liệu dự báo phục vụ việc quy hoạch hạ tầng môi trường của thị xã Phổ Yên đến năm 2020.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế được tác giả tự nhìn nhận và rút ra từ phạm vi nghiên cứu:

• Thời gian khảo sát thực địa tương đối ngắn (từ ngày 21/08/2017 đến ngày 20/11/2017), chưa bao quát được toàn diện biến động phát sinh rác thải qua các mùa khác nhau trong năm (đặc biệt là mùa lễ hội, giáp hạt);
• Quy mô mẫu điều tra xã hội học còn hạn chế ($n = 30$ phiếu khảo sát), chủ yếu tập trung tại một số tổ dân phố trung tâm nên tính đại diện thống kê cho toàn bộ 2.466 hộ dân chưa cao;
• Nghiên cứu chưa tiến hành phân tích thực nghiệm các chỉ tiêu hóa lý chuyên sâu của rác thải (độ ẩm, nhiệt trị, tỷ lệ C/N, hàm lượng kim loại nặng) mà chủ yếu dựa trên phân tách cơ học và số liệu thứ cấp;
• Toàn bộ rác thu gom hiện chỉ đưa đi chôn lấp thô sơ tại bãi rác Đồng Hầm, chưa có số liệu quan trắc nước rỉ rác và khí bãi rác.

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng quy mô mẫu điều tra xã hội học; thực hiện quan trắc, phân tích thành phần hóa lý rác thải theo mùa; nghiên cứu thiết kế kỹ thuật chi tiết trạm phân loại thứ cấp và tính toán tính khả thi kinh tế - kỹ thuật của mô hình sản xuất phân bón compost từ rác chợ Ba Hàng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên, Địa chính môi trường, Khoa học môi trường: Tham khảo cấu trúc trình bày một khóa luận tốt nghiệp thực địa cấp cơ sở, phương pháp thiết kế phiếu điều tra xã hội học về môi trường, và các công thức toán học dự báo dân số, khối lượng chất thải rắn theo tiêu chuẩn xây dựng đô thị.
• Cán bộ quản lý môi trường cấp xã, phường, thị trấn: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tế về mô hình liên kết giữa Ủy ban nhân dân cấp cơ sở với hợp tác xã dịch vụ môi trường, biểu mức thu phí vệ sinh môi trường và cách thức quản lý rác thải sinh hoạt phát sinh từ chợ và khu dân cư tập trung.
• Phần đáng tham khảo nhất của tài liệu là các số liệu điều tra thành phần rác thải hữu cơ/vô cơ tại Chương 4, bảng thống kê định mức thu phí và phương pháp áp dụng QCXDVN 01:2008/BXD để dự báo chất thải đô thị loại III - IV.

Câu hỏi thường gặp

Đơn vị nào chịu trách nhiệm chính trong việc thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng?
Công tác thu gom tại các hộ gia đình do Đội vệ sinh môi trường của phường thực hiện ra điểm tập kết. Việc vận chuyển từ điểm tập kết và các trục đường chính về bãi rác xử lý do Hợp tác xã Dịch vụ Môi trường Phổ Yên đảm nhiệm. Rác sau khi thu gom được đưa về chôn lấp tập trung tại bãi rác Đồng Hầm.

Tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng đạt bao nhiêu phần trăm và lượng còn lại được xử lý thế nào?
Có 75% lượng rác thải sinh hoạt được Hợp tác xã Dịch vụ Môi trường Phổ Yên thu gom, vận chuyển đi chôn lấp; 10% được thu gom bởi các hộ thu mua phế liệu (tái chế nhựa, kim loại, nilon); 15% lượng rác còn lại do người dân tự tiêu hủy (đốt, chôn trong vườn) hoặc thải trực tiếp ra hệ thống mương rãnh thoát nước.

Thành phần rác hữu cơ tại khu dân cư và khu vực chợ Ba Hàng chênh lệch nhau như thế nào?
Theo biểu đồ kết quả nghiên cứu trong khóa luận, rác hữu cơ tại khu vực chợ Ba Hàng chiếm tỷ lệ rất cao là 91,00% (chủ yếu là rau, củ, quả, phế phẩm thực phẩm) và rác vô cơ chiếm 9,00%. Tại khu dân cư, rác hữu cơ chiếm 71,43% và rác vô cơ chiếm 28,57%.

Mức thu phí dịch vụ thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn phường được quy định cụ thể ra sao?
Mức thu phí hàng tháng do Hợp tác xã Dịch vụ Môi trường Phổ Yên áp dụng gồm: hộ gia đình/cá nhân là 7.000 đồng/hộ/tháng; hộ kinh doanh là 50.000 đồng/hộ/tháng; ki-ốt tại khu vực chợ Ba Hàng là 35.000 đồng/ki-ốt/tháng; các cơ quan, trường học đóng trên địa bàn nộp phí theo đơn vị.

Khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh tại phường Ba Hàng được dự báo đến năm 2020 là bao nhiêu?
Áp dụng công thức tính toán theo tốc độ gia tăng khối lượng hàng năm ($a = 10%$/năm), khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ mức 8 tấn/ngày (năm 2017) được dự báo tăng lên 8,8 tấn/ngày (năm 2018), 9,68 tấn/ngày (năm 2019) và đạt 10,648 tấn/ngày vào năm 2020.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thanh đã phản ánh chi tiết bức tranh thực trạng quản lý, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên giai đoạn 2015 – 2017. Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm phát sinh chất thải rắn với tỷ lệ chất hữu cơ cao (chiếm trên 70% tại khu dân cư và 91% tại chợ), tỷ lệ thu gom hợp tác xã đạt 75% và phương thức xử lý chủ yếu vẫn là chôn lấp tại bãi rác Đồng Hầm. Dựa trên kết quả dự báo chất thải đạt trên 10,6 tấn/ngày vào năm 2020, đề tài đã đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ về phân loại rác tại nguồn, đổi mới phương tiện thu gom hai ngăn và định hướng ủ compost nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường đô thị địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay, môi trường đang là vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu. Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế, khoa học, kĩ thuật vào những năm cuối thế kỷ XX đã gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường sống của con người. Những năm gần đây tất cả các nước đều chung tay, góp sức để bảo vệ môi trường ngày càng trong sạch hơn. Hàng loạt các biện pháp được đề xuất thực hiện và thu được những thành tựu lớn trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, thế giới vẫn đang đứng trước những thách thức lớn về môi trường. Một trong những vấn đề môi trường cấp bách hiện nay đó là rác thải sinh hoạt, một thách thức lớn đang được xã hội quan tâm. Nền kinh tế ngày càng phát triển, dân số ngày càng gia tăng dẫn tới nhu cầu tiêu thụ của con người cũng tăng theo, theo đó lượng rác thải phát sinh cũng ngày càng nhiều và đặc biệt là rác thải sinh hoạt. Việc bùng nổ RTSH là nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ cộng đồng, con người cũng như làm mất cảnh quan đô thị… Nước ta với dân số hơn 95 triệu người (2017) mỗi năm sản sinh ra một khối lượng rác thải đáng kể.

Hằng năm,phát sinh hơn 23 triêụ tấn RTSH, lượng RTSH phát sinh ở khu vực đô thị khoảng 38.000 tấn/ngày với mức gia tăng trung bình 12% mỗi năm [2], với sự phát triển mạnh mẽ của các khu đô thị, khu công nghiệp, du lịch… Kèm theo đó là việc con người đã thải ra các loại chất thải khác nhau vào môi trường. CTR sinh hoạt là một trong những nguồn gây ra ô nhiễm môi trường. Trong những năm gần đây, CTR sinh hoạt đã trở thành vấn đề bức xúc trên cả nước. Bức xúc từ ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường của người dân còn chưa cao, cho đến khâu thu gom, vận chuyển, tập kết và xử lý rác.

Thai Nguyen University – TNU 2 Nằm ở vị trí cửa ngõ phía nam của tỉnh Thái Nguyên, tiếp giáp với Thủ đô Hà Nội, TX. Phổ Yên có một vị trí quan trọng trong tiến trình hội nhập và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên. Với vị trí địa lý thuận lợi, hệ thống giao thông đồng bộ bao gồm đường sắt, đường thủy, đường bộ (Đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, đường quốc lộ 3) trong những năm qua được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước cùng với cách điều hành, quản lý năng động, khoa học của lãnh đạo các cấp các ngành, TX.Phổ Yên đã có bước phát triển đột phá về kinh tế xã hội. Các khu công nghiệp thu hút hàng ngàn công nhân đến làm việc và sinh sống kiến lượng RTSH bùng nổ cao.

Hiện nay tình trạng rác thải nói chung và RTSH nói riêng tại P.Ba Hàng, TX.Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên chưa có đánh giá một cách đầy đủ dẫn đến việc thu gom và xử lý cũng như quản lý rác thải gặp nhiều khó khăn và chưa phù hợp trong công tác bảo vệ môi trường. Xuất phát từ những yêu cầu thực tế trên và được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Thị Lan, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Thực trạng công tác thu gom và biện pháp xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Ba Hàng, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2015- 2017”. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở khảo sát thu thập số liệu về hiện trạng môi trường và quản lý RTSH tại ở P.Ba Hàng thực hiện một số mục đích sau: - Đánh giá hiện trạng quản lý RTSH trên địa bàn P. - Dự báo tốc độ phát sinh RTSH, nhu cầu vận chuyển, nhu cầu xử lý RTSH.

- Đưa ra các giải pháp phân loại RTSH tại nguồn tại P. Ý nghĩa khoa học của đề tài Đề tài sẽ là tài liệu cung cấp một số cơ sở khoa học phục vụ cho công tác thu gom, vận chuyển, phân loại và xử lý RTSH cho P. Thai Nguyen University – TNU 3 Tìm ra giải pháp thích hợp cho công tác quản lý và xử lý RTSH trên địa bàn P.Ba Hàng, trên cơ sở đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp tại P.Ba Hàng như đề xuất biện pháp phân loại RTSH tại nguồn và xử lý RTSH làm phân compost và nâng cao nhận thức của người dân. Thu gom hiệu quả, triệt để lượng RTSH phát sinh hằng ngày, đồng thời phân loại, tái sử dụng RTSH.

Thai Nguyen University – TNU 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Khái niệm rác thải sinh hoạt Chất thải là các chất bị loại ra trong quá trình sống, sinh hoạt, hoạt động sản xuất của con người và động vật.

Trong đó, rác thải sinh hoạt (còn gọi là rác) chiếm tỉ lệ cao nhất. RTSH chủ yếu phát sinh từ các hộ gia đình, khu công cộng, khu thương mại, khu xây dựng, bệnh viện, khu xử lý chất thải. Số lượng, thành phần chất lượng rác thải tại từng quốc gia, khu vực là rất khác nhau, phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, khoa học, kỹ thuật. Bất kỳ một hoạt động sống của con người, tại nhà, công sở, trên đường đi, tại nơi công cộng.

đều sinh ra một lượng rác đáng kể. Thành phần chủ yếu của chúng là chất hữu cơ và rất dễ gây ô nhiễm trở lại cho môi trường sống nhất. Cho nên, RTSH có thể định nghĩa là những thành phần tàn tích hữu cơ phục vụ cho hoạt động sống của con người, chúng không còn được sử dụng và vứt trả lại môi trường sống. Sơ đồ nguồn gốc phát sinh chất thải rắn Thai Nguyen University – TNU 5 2.

Thành phần của rác thải sinh hoạt Thành phần của RTSH rất khác nhau tùy thuộc từng địa phương, tính chất tiêu dùng, các điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác. Thông thường thành phần của RTSH bao gồm các hợp phần sau: chất thải thực phẩm, giấy, catton, vải vụn, sản phẩm vườn, gỗ, thủy tinh, nhựa, bụi tro, cát đá, gạch vụn. Thành phần chất thải sinh hoạt Thaønh phaàn Ñònh nghóa Ví duï 1. Caùc chaát chaùy ñöôïc Caùc tuùi giaáy, Caùc vaät lieäu laøm töø a.

Giaáy maûnh bìa, giaáy veä giaáy boät vaø giaáy. Coù nguoàn goác töø caùc b. Haøng deät Vaûi, len, nilon. Coïng rau, voû quaû, Caùc chaát thaûi töø ñoà c.

Thöïc phaåm thaân caây, loãi aên thöïc phaåm. Caùc vaät lieäu vaø saûn Ñoà duøng baèng d. Coû, goã cuûi, phaåm ñöôïc cheá taïo töø goã nhö baøn, gheá, rôm raï goã, tre, rôm. ñoà chôi, voû döøa.

Phim cuoän, tuùi Caùc vaät lieäu vaø saûn chaát deûo, chai, loï. Chaát deûo phaåm ñöôïc cheá taïo töø Chaát deûo, caùc chaát deûo. ñaàu voøi, daây ñieän. Caùc vaät lieäu vaø saûn Boùng, giaøy, ví, f.

Da vaø cao su phaåm ñöôïc cheá taïo töø baêng cao su. da vaø cao su. Caùc chaát khoâng chaùy Caùc vaät lieäu vaø saûn Voû hoäp, daây a. Caùc kim loaïi phaåm ñöôïc cheá taïo töø ñieän, haøng raøo, saét saét maø deã bò nam dao, naép loï.

Caùc kim loaïi Caùc vaät lieäu khoâng bò Voû nhoâm, giaáy phi saét nam chaâm huùt. bao goùi, ñoà ñöïng. Thuyû tinh Caùc vaät lieäu vaø saûn Chai loï, ñoà ñöïng Thai Nguyen University – TNU 6 phaåm ñöôïc cheá taïo töø baèng thuyû tinh, thuyû tinh. Baát kyø caùc loaïi vaät d.

Ñaù vaø lieäu khoâng chaùy khaùc Voû chai, oác, xöông, saønh söù ngoaøi kim loaïi vaø thuyû gaïch, ñaù, goám. Thai Nguyen University – TNU 7 2. Tác động môi trường của rác thải sinh hoạt RTSH gây ô nhiễm toàn diện đến môi trường sống: không khí, đất, nước. * Ô nhiễm nước: Rác sinh hoạt không được thu gom, thải vào kênh, rạch, sông, hồ.

gây ô nhiễm môi trường nước bởi chính bản thân chúng. Rác nặng lắng làm nghẽn đường lưu thông, rác nhẹ làm đục nước, nylon làm giảm diện tích tiếp xúc với không khí, giảm DO trong nước, làm mất mỹ quan, gây tác động cảm quan xấu đối với người sử dụng nguồn nước. Chất hữu cơ phân hủy gây mùi hôi thối, gây phú dưỡng hóa nguồn nước. Nước rò rỉ trong bãi rác đi vào nguồn nước ngầm, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, như ô nhiễm kim loại nặng, nồng độ nitrogen, photpho cao, chảy vào sông hồ gây ô nhiễm nguồn nước mặt.

* Ô nhiễm không khí: Mùi hôi thối của RTSH với các thành phần hữu cơ được thải ra trong quá trình sinh hoạt của con người luôn là vấn đề đáng lo ngại, ở nhiều vùng nông thôn và một số thành thị việc xả trực tiếp rác thải ra các khu công cộng là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên, rác thải thường được tập kết ngay trên các trục đường giao thông công cộng gây hiện tượng ô nhiễm rất nhiều. Bụi trong quá trình vận chuyển lưu trữ rác gây ô nhiễm không khí. Rác hữu cơ dễ phân hủy sinh học. Trong môi trường hiếu khí, kị khí có độ ẩm cao, rác phân hủy sinh ra SO2, CO, CO2, H2S, NH3.

ngay từ khâu thu gom đến chôn lấp. CH4 là chất thải thứ cấp nguy hại, gây cháy nổ. *Ô nhiễm đất: Trong thành phần rác thải có đựng rộng rãi các chất độc, vì thế lúc rác thải được đưa vào môi trường thì những chất độc thâm nhập vào đất sẽ tiêu Thai Nguyen University – TNU 8 diệt nhiều loài sinh vật hữu ích cho đất như: giun, vi sinh vật, nhiều loài động vật không xương sống, ếch nhái. làm cho môi trường đất bị giảm tính phổ biến sinh học và phát sinh phổ thông sâu bọ phá hoại cây trồng.

Ngày nay dùng tràn lan những loại túi nilon trong sinh hoạt và đời sống, lúc thâm nhập vào đất cần đến 50- 60 năm mới phân huỷ hết và bởi thế chúng tạo thành những "bức tường ngăn cách" trong đất hạn chế mạnh đến giai đoạn phân huỷ, tổng hợp các chất dinh dưỡng, làm đất giảm độ màu mỡ, đất bị chua và năng suất cây trồng sút giảm. *Gây hại sức khỏe RTSH có thành phần chất hữu cơ cao, là môi trường tốt cho các loài gây bệnh như ruồi, muỗi, chuột, gián. qua các trung gian có thể phát triển mạnh thành dịch. Trong thành phần rác thải sinh hoạt, thường ngày hàm lượng hữu chiếm tỉ lệ lớn.

Dòng rác này rất dễ bị phân huỷ, lên men, bốc mùi hôi thối. Rác thải không được lượm lặt, tồn đọng trong không khí, lâu ngày sẽ tác động đến sức khoẻ con người sống xung quanh.