Thực trạng hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng và sự hài lòng của người bệnh tại bệnh viện quân y 354 năm 2017

Tài liệu nghiên cứu Thực trạng hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng và sự hài lòng của người bệnh tại bệnh viện, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lê Lam Hà
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Hà Nga Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Thực trạng hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng và sự hài lòng của người bệnh tại Bệnh viện Quân y 354 năm 2017
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TÓM TẮT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về giáo dục sức khỏe
• 1.2. Giáo dục sức khoẻ và vai trò của giáo dục sức khoẻ trong chăm sóc sức khoẻ con người
• 1.3. Bản chất của quá trình giáo dục sức khỏe
• 1.4. Sơ lược Hệ thống giáo dục sức khỏe trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.5. Giới thiệu các phương pháp, hình thức giáo dục sức khỏe cho người bệnh tại các bệnh viện
• 1.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục sức khoẻ trong bệnh viện
• 1.7. Các nghiên cứu về giáo dục sức khỏe và chăm sóc người bệnh của Điều dưỡng
• 1.8. Sự hài lòng của người bệnh
• 1.8.1. Khái niệm về sự hài lòng của người bệnh
• 1.8.2. Sự hài lòng của người bệnh đối với chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe
• 1.8.3. Sự hài lòng của NB với hoạt động giáo dục sức khỏe tại bệnh viện
• 1.9. Giới thiệu hoạt động giáo dục sức khỏe cho người bệnh tại bệnh viện Quân y 354
• 1.9.1. Vài nét về chức năng và nhiệm vụ của bệnh viện Quân y 354
• 1.9.2. Giới thiệu về dự án giáo dục sức khoẻ cho người bệnh tại BV Quân y 354
• 1.9.3. Giới thiệu khung logic sử dụng trong dự án tại bệnh viện Quân y 354
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu định lượng
• 2.1.2. Đối tượng nghiên cứu định tính
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3.1. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.3.1.1. Cỡ mẫu cho nghiên cứu định lượng
• 2.3.1.2. Cỡ mẫu cho nghiên cứu định tính
• 2.3.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Biến số nghiên cứu
• 2.5. Công cụ thu thập số liệu
• 2.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6.1. Thu thập số liệu định lượng
• 2.6.2. Thu thập số liệu định tính
• 2.7. Tiêu chuẩn đánh giá quan sát
• 2.8. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.8.1. Số liệu định lượng
• 2.8.2. Số liệu định tính
• 2.9. Đạo đức trong nghiên cứu
• 2.10. Hạn chế và biện pháp khắc phục
• 2.10.1. Biện pháp khắc phục
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả kết quả việc thực hiện thí điểm dự án giáo dục sức khỏe qua các hoạt động
• 3.2. Hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng tại bệnh viện trong 6 tháng đầu năm 2017
• 3.3. Quá trình thực hiện quy trình giáo dục sức khỏe
• 3.4. Sự hài lòng của người bệnh về hoạt động GDSK tại bệnh viện
• 3.5. Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.6. Sự hài lòng của người bệnh về hoạt động giáo dục của điều dưỡng
• 3.7. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục sức khỏe cho người bệnh
• 3.8. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động GDSK qua kết quả phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm
• 3.9. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của NB thông qua kết quả phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Hoạt động GDSK cho người bệnh của điều dưỡng bệnh viện Quân y 354 6 tháng đầu năm 2017
• 4.2. Sự hài lòng của người bệnh về hoạt động GDSK tại bệnh viện
• 4.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục sức khỏe cho người bệnh của điều dưỡng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: BỘ CÂU HỎI
• Phụ lục 2: BẢNG KIỂM QUAN SÁT ĐIỀU DƯỠNG THỰC HIỆN GDSK TẠI CÁC KHOA LÂM SÀNG
• Phụ lục 3: Bảng kiểm nội dung thực hiện các hoạt động trong dự án
• Phụ lục 4: Nội dung gợi ý phỏng vấn sâu
• Phụ lục 5: Phiếu hướng phỏng vấn sâu
• Phụ lục 6: Phiếu hướng dẫn thảo luận nhóm
• Phụ lục 7: Phiếu hướng dẫn phỏng vấn sâu
• Phụ lục 8: Phiếu hướng dẫn phỏng vấn sâu
• Phụ lục 9: BẢNG BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Giới thiệu và Tổng quan về Giáo dục Sức khỏe

Tài liệu tập trung vào thực trạng hoạt động giáo dục sức khỏe (GDSK) của điều dưỡng và sự hài lòng của người bệnh tại Bệnh viện Quân y 354 năm 2017. GDSK được xác định là yếu tố quan trọng trong chăm sóc sức khỏe, giúp người bệnh hiểu rõ tình trạng bệnh, hợp tác điều trị và tự chăm sóc sức khỏe. Tài liệu này đánh giá việc thực hiện GDSK sau khi Bệnh viện Quân y 354 triển khai dự án GDSK - An toàn người bệnh với sự hỗ trợ của Hội Điều dưỡng Việt Nam, Cục Quân y và DoD PEPFAR. Dự án đã xây dựng bộ tài liệu GDSK, đào tạo điều dưỡng và triển khai GDSK cho người bệnh dưới nhiều hình thức. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của dự án, đặc biệt là trong 6 tháng đầu năm 2017.

1.1. Khái niệm và vai trò của GDSK: Theo WHO, GDSK là quá trình tác động lên nhận thức và hành vi của con người để cải thiện sức khỏe. "Giáo dục sức khỏe là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch vào tình cảm và lý trí của con người nhằm làm thay đổi hành vi SK cá nhân và tập thể trong cộng đồng." GDSK đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, giúp người dân tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế. Điều dưỡng giữ vai trò then chốt trong GDSK do tiếp xúc gần gũi với người bệnh.

1.2. GDSK tại Bệnh viện Quân y 354: Bệnh viện đã triển khai dự án GDSK, thiết kế tài liệu, đào tạo điều dưỡng và thực hiện GDSK cho người bệnh. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng hoạt động này, sự hài lòng của người bệnh và các yếu tố ảnh hưởng. "Vậy thực trạng triển khai các hoạt động GDSK cho NB tại các khoa điểm trong 6 tháng đầu năm 2017 như thế nào? ... NB hài lòng về các hoạt động GDSK tại bệnh viện ... như thế nào?"

II. Mục tiêu và Phương pháp Nghiên cứu

Nghiên cứu đặt ra hai mục tiêu chính: (1) Mô tả hoạt động GDSK của điều dưỡng tại Bệnh viện Quân y 354 trong 6 tháng đầu năm 2017 và (2) Đánh giá sự hài lòng của người bệnh về hoạt động GDSK. Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính.

2.1. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trên 188 người bệnh tại ba khoa: Ngoại chung, Phụ sản và Nội Tâm thần kinh. "Một nghiên cứu mô tả kết hợp phương pháp định lượng và định tính được tiến hành trên 188 người bệnh đến điều trị tại Bệnh viện Quân y 354. Đối tượng nghiên cứu được chọn là người bệnh của 3 khoa điều trị nội trú: Khoa Ngoại chung, khoa Phụ sản và khoa Nội Tâm thần kinh."

2.2. Phương pháp thu thập số liệu: Sử dụng bảng hỏi, phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm để thu thập dữ liệu về hoạt động GDSK và sự hài lòng của người bệnh. "Kết quả so sánh với kết quả đánh giá sự hài lòng của người bệnh về giáo dục sức khỏe tại 3 khoa khi chưa tiến hành hoạt động giáo dục sức khỏe theo chương trình của DoD Pepfar." Việc so sánh này giúp đánh giá tác động của dự án.

2.3. Phương pháp phân tích số liệu: Phân tích số liệu định lượng bằng các phương pháp thống kê và số liệu định tính bằng phân tích nội dung. Việc kết hợp hai phương pháp này giúp có cái nhìn toàn diện về vấn đề nghiên cứu.

III. Kết quả Nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động GDSK được thực hiện nhiều hơn so với chỉ tiêu đề ra, đặc biệt là hình thức GDSK cá nhân. Tuy nhiên, việc sử dụng ngôn ngữ không lời và giải đáp thắc mắc của người bệnh còn hạn chế. "Các hoạt động giáo dục sức khỏe theo các hình thức cá nhân, nhóm, hội đồng đều vượt cao so với chỉ tiêu... Chỉ 4,4% điều dưỡng sử dụng ngôn ngữ không lời khi giáo dục sức khỏe, giải đáp thắc mắc của người bệnh chỉ đạt 45,7%."

3.1. Sự hài lòng của người bệnh: Tỷ lệ người bệnh hài lòng với GDSK tăng lên đáng kể sau khi thực hiện dự án, ngoại trừ tiêu chí về cơ sở vật chất. "Hầu hết các tiêu chí đánh giá sự hài lòng của người bệnh đều có sự thay đổi có ý nghĩa thống kê (p<0,05)... Riêng tiêu chí “Hài lòng về cơ sở vật chất buổi tư vấn GDSK” thì sự thay đổi không có ý nghĩa thống kê (p>0,05)."

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng: Sự ủng hộ của lãnh đạo, đào tạo điều dưỡng, tài liệu GDSK và sự phối hợp giữa bác sĩ và điều dưỡng là những yếu tố thuận lợi. Tuy nhiên, quá tải công việc, thiếu phòng tư vấn riêng, kỹ năng chưa đồng đều và thiếu tự tin của điều dưỡng là những rào cản. "Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục sức khỏe là sự ủng hộ của lãnh đạo bệnh viện... Tuy nhiên sự quá tải của điều dưỡng trong việc chăm sóc người bệnh, bệnh viện chưa có phòng tư vấn riêng... cũng là một trong những rào cản."

IV. Kết luận và Khuyến nghị

Nghiên cứu đã cung cấp bức tranh tổng quan về thực trạng GDSK tại Bệnh viện Quân y 354 năm 2017. Dự án GDSK đã có tác động tích cực đến hoạt động GDSK và sự hài lòng của người bệnh. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục.

4.1. Khuyến nghị: Nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị như tăng cường GDSK tại khoa Ngoại chung, tập huấn lại quy trình GDSK, xây dựng phòng tư vấn riêng và nâng cao kỹ năng cho điều dưỡng. "Từ những kết quả trên, nhóm nghiên cứu đưa ra một số khuyến nghị nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục sức khỏe nhằm đáp ứng nhu cầu của người bệnh: ... Triển khai phòng tư vấn riêng để đáp ứng nhu cầu người bệnh."

4.2. Giá trị thực tiễn: Nghiên cứu này có giá trị thực tiễn cao, giúp Bệnh viện Quân y 354 và các cơ sở y tế khác cải thiện hoạt động GDSK, hướng tới sự hài lòng của người bệnh và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Việc xác định các yếu tố thuận lợi và khó khăn giúp đưa ra các giải pháp can thiệp phù hợp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh ngành y tế ngày càng phát triển, nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh nhằm đáp ứng sự hài lòng của người bệnh là yêu cầu thiết yếu đối với các cơ sở y tế. Giáo dục sức khỏe (GDSK) được xem là một nội dung quan trọng trong chăm sóc sức khỏe, góp phần nâng cao hiệu quả chất lượng dịch vụ y tế. Tại Bệnh viện Quân y 354, hoạt động GDSK của điều dưỡng đã được triển khai nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về tính thường xuyên, đầy đủ và đúng quy trình. Nghiên cứu được thực hiện nhằm mô tả thực trạng hoạt động GDSK của điều dưỡng và đánh giá sự hài lòng của người bệnh tại bệnh viện trong 6 tháng đầu năm 2017.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả kết hợp định lượng và định tính trên 188 người bệnh điều trị nội trú tại ba khoa trọng điểm: Ngoại chung, Phụ sản và Nội Tâm thần kinh. Mục tiêu cụ thể gồm mô tả hoạt động GDSK của điều dưỡng, đánh giá sự hài lòng của người bệnh về hoạt động này và phân tích các yếu tố ảnh hưởng. Thời gian nghiên cứu từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2017 tại Bệnh viện Quân y 354, Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người bệnh, góp phần cải thiện sự hài lòng và hiệu quả điều trị. Các chỉ số như tỷ lệ người bệnh hài lòng về GDSK tăng từ 54,3% trước dự án lên 84,6% hiện tại cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao hoạt động GDSK tại bệnh viện, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bệnh viện theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về giáo dục sức khỏe và sự hài lòng của người bệnh.

• Lý thuyết Giáo dục sức khỏe: GDSK là quá trình tác động có kế hoạch vào kiến thức, thái độ và hành vi của cá nhân nhằm nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Theo WHO, GDSK không chỉ cung cấp thông tin một chiều mà là quá trình truyền thông hai chiều, tạo điều kiện cho người bệnh tham gia tích cực và thay đổi hành vi theo hướng có lợi cho sức khỏe.

• Mô hình Khung logic (Logical Framework): Được sử dụng để thiết kế và đánh giá chương trình GDSK tại bệnh viện, bao gồm các cấp độ: đầu vào (nguồn lực, tài liệu, nhân lực), quá trình (hoạt động GDSK), đầu ra (số lượt người bệnh được giáo dục, tài liệu phát), kết quả (sự hài lòng, thay đổi kiến thức, thái độ) và tác động lâu dài (giảm biến chứng, nâng cao chất lượng chăm sóc).

• Khái niệm Sự hài lòng của người bệnh: Được định nghĩa là mức độ cảm nhận của người bệnh về sự phù hợp giữa kỳ vọng và thực tế nhận được từ dịch vụ y tế. Sự hài lòng phản ánh chất lượng dịch vụ và ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị, quay lại cơ sở y tế.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: giáo dục sức khỏe, sự hài lòng của người bệnh, hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng, yếu tố ảnh hưởng đến GDSK và sự hài lòng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế kết hợp định lượng và định tính nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng GDSK và sự hài lòng của người bệnh.

• Nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu định lượng thu thập từ 188 người bệnh điều trị nội trú tại ba khoa: Ngoại chung, Phụ sản, Nội Tâm thần kinh.
  • Dữ liệu định tính thu thập qua 13 cuộc phỏng vấn sâu và 3 cuộc thảo luận nhóm với lãnh đạo bệnh viện, điều dưỡng trưởng, điều dưỡng và người bệnh.

• Phương pháp chọn mẫu:

  • Mẫu định lượng được chọn theo phương pháp thuận tiện từ người bệnh ra viện tại ba khoa, đảm bảo đủ cỡ mẫu theo công thức tính mẫu cho hai tỉ lệ với độ tin cậy 95% và lực mẫu 99%.
  • Mẫu định tính được chọn theo tiêu chí chuyên gia và người liên quan trực tiếp đến hoạt động GDSK.

• Phương pháp phân tích:

  • Dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm thống kê, phân tích mô tả tần suất, tỷ lệ, so sánh tỷ lệ hài lòng trước và sau khi triển khai dự án GDSK.
  • Dữ liệu định tính được phân tích theo phương pháp nội dung, mã hóa các chủ đề liên quan đến yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động GDSK và sự hài lòng của người bệnh.

• Timeline nghiên cứu:

  • Từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2017 tiến hành thu thập và phân tích dữ liệu.
  • Trước đó, từ năm 2015-2016, dự án thí điểm GDSK và an toàn người bệnh được triển khai tại bệnh viện với các hoạt động xây dựng tài liệu, đào tạo điều dưỡng và thực hiện GDSK.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng: Trong 6 tháng đầu năm 2017, các hoạt động GDSK tại ba khoa điểm đều vượt chỉ tiêu đề ra. Hình thức GDSK cá nhân chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,2% lượt quan sát điều dưỡng thực hiện, tiếp theo là GDSK nhóm và hội đồng bệnh viện. Số buổi GDSK cá nhân vượt chỉ tiêu lên đến 42 buổi. Điều dưỡng thực hiện đúng quy trình GDSK đạt 67,4%, trong đó khoa Phụ sản có tỷ lệ thực hiện đúng cao nhất là 78,6%.

2. Sự hài lòng của người bệnh về hoạt động GDSK: Tỷ lệ người bệnh hài lòng chung về GDSK tăng từ 54,3% trước khi triển khai dự án lên 84,6% hiện tại, với sự thay đổi có ý nghĩa thống kê (p<0,05). Các tiêu chí hài lòng về nội dung, phương pháp, kỹ năng của điều dưỡng, thời gian và hình thức GDSK đều tăng đáng kể. Riêng tiêu chí hài lòng về cơ sở vật chất buổi tư vấn không có sự thay đổi đáng kể (p>0,05).

3. Đặc điểm người bệnh: Đa số người bệnh là nam giới (56,4%), cán bộ hưu trí chiếm 34%, trình độ đại học chiếm 38,8%, phần lớn cư trú tại nội thành (76,1%). Những đặc điểm này ảnh hưởng đến nhu cầu và mức độ tiếp nhận thông tin GDSK.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động GDSK và sự hài lòng: Sự ủng hộ của lãnh đạo bệnh viện, công tác kiểm tra giám sát, đào tạo điều dưỡng về kỹ năng GDSK, tài liệu phù hợp và sự phối hợp giữa bác sĩ và điều dưỡng là những yếu tố tích cực. Ngược lại, quá tải công việc của điều dưỡng, thiếu phòng tư vấn riêng, kỹ năng chưa đồng đều và thiếu tự tin của điều dưỡng là những rào cản.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hoạt động GDSK tại Bệnh viện Quân y 354 đã có sự cải thiện rõ rệt sau khi triển khai dự án thí điểm do DoD PEPFAR tài trợ. Tỷ lệ thực hiện đúng quy trình GDSK đạt trên 67% phản ánh sự nỗ lực của đội ngũ điều dưỡng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ hài lòng của người bệnh tại bệnh viện này tương đối cao, phù hợp với xu hướng nâng cao chất lượng dịch vụ y tế lấy người bệnh làm trung tâm.

Việc tăng cường đào tạo, xây dựng tài liệu phù hợp và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong bệnh viện đã góp phần nâng cao hiệu quả GDSK. Tuy nhiên, các hạn chế như thiếu phòng tư vấn riêng và áp lực công việc của điều dưỡng cần được khắc phục để duy trì và phát triển hoạt động này. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ thực hiện đúng quy trình GDSK theo từng khoa và bảng so sánh tỷ lệ hài lòng trước và sau dự án để minh họa rõ nét sự thay đổi.

Kết quả nghiên cứu cũng khẳng định vai trò quan trọng của GDSK trong việc nâng cao kiến thức, thái độ và hành vi của người bệnh, từ đó góp phần cải thiện kết quả điều trị và sự hài lòng chung. Đây là cơ sở để bệnh viện tiếp tục phát triển các chương trình GDSK hiệu quả hơn trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và tập huấn kỹ năng GDSK cho điều dưỡng: Tổ chức các khóa đào tạo định kỳ nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp, tư vấn và sử dụng tài liệu GDSK phù hợp với từng nhóm người bệnh. Mục tiêu đạt tỷ lệ điều dưỡng thực hiện đúng quy trình GDSK trên 80% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban Điều dưỡng phối hợp với phòng Đào tạo.

2. Thiết lập phòng tư vấn giáo dục sức khỏe riêng biệt tại các khoa trọng điểm: Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ GDSK nhằm tạo môi trường thuận lợi, riêng tư cho người bệnh. Mục tiêu hoàn thành trong 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc bệnh viện và phòng Hành chính quản trị.

3. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động GDSK: Xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ, sử dụng bảng kiểm quan sát và thu thập phản hồi người bệnh để kịp thời điều chỉnh hoạt động. Mục tiêu duy trì tỷ lệ giám sát trên 90% các buổi GDSK. Chủ thể thực hiện: Ban Điều dưỡng và phòng Quản lý chất lượng.

4. Phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và điều dưỡng trong hoạt động GDSK: Tăng cường trao đổi thông tin về tình trạng bệnh nhân, nội dung giáo dục phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả truyền đạt. Mục tiêu xây dựng quy trình phối hợp chuẩn trong 3 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc, trưởng khoa và tổ chức đào tạo liên khoa.

5. Phát triển và cập nhật tài liệu GDSK đa dạng, dễ hiểu: Tiếp tục biên soạn, cập nhật tài liệu phù hợp với đặc điểm người bệnh, sử dụng hình ảnh minh họa sinh động, ngôn ngữ đơn giản. Mục tiêu phát hành ít nhất 10 bộ tài liệu mới trong năm. Chủ thể thực hiện: Hội đồng khoa học và phòng Truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý bệnh viện: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động GDSK, từ đó xây dựng chính sách, kế hoạch nâng cao chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người bệnh.

2. Điều dưỡng trưởng và điều dưỡng viên: Cung cấp kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn trong tổ chức và thực hiện GDSK, giúp cải thiện hiệu quả công tác chăm sóc người bệnh.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng, quản lý bệnh viện: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, đồng thời cung cấp dữ liệu thực tế về GDSK tại bệnh viện.

4. Các tổ chức tài trợ và cơ quan quản lý y tế: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả các dự án can thiệp về giáo dục sức khỏe, từ đó điều chỉnh và phát triển các chương trình phù hợp với nhu cầu thực tế của bệnh viện và người bệnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo dục sức khỏe có vai trò gì trong chăm sóc người bệnh tại bệnh viện?
   GDSK giúp người bệnh hiểu rõ tình trạng bệnh, tuân thủ điều trị, phòng ngừa biến chứng và nâng cao khả năng tự chăm sóc. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc và sự hài lòng của người bệnh.

2. Phương pháp nào được sử dụng phổ biến trong giáo dục sức khỏe tại Bệnh viện Quân y 354?
   Phương pháp GDSK cá nhân được sử dụng nhiều nhất (65,2%), tiếp theo là GDSK nhóm và hội đồng bệnh viện. Phương pháp cá nhân giúp điều dưỡng tiếp cận trực tiếp, dễ dàng trao đổi và giải đáp thắc mắc của người bệnh.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng tích cực đến hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng?
   Sự ủng hộ của lãnh đạo bệnh viện, công tác kiểm tra giám sát, đào tạo kỹ năng cho điều dưỡng, tài liệu phù hợp và sự phối hợp giữa bác sĩ và điều dưỡng là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả GDSK.

4. Tỷ lệ người bệnh hài lòng về giáo dục sức khỏe tại bệnh viện như thế nào?
   Tỷ lệ hài lòng chung về GDSK tăng từ 54,3% trước khi triển khai dự án lên 84,6% hiện tại, cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng dịch vụ và sự tiếp nhận tích cực của người bệnh.

5. Những khó khăn nào đang tồn tại trong hoạt động giáo dục sức khỏe tại bệnh viện?
   Quá tải công việc của điều dưỡng, thiếu phòng tư vấn riêng, kỹ năng chưa đồng đều và thiếu tự tin khi thực hiện GDSK là những rào cản cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Kết luận

• Hoạt động giáo dục sức khỏe của điều dưỡng tại Bệnh viện Quân y 354 trong 6 tháng đầu năm 2017 đã được triển khai hiệu quả với tỷ lệ thực hiện đúng quy trình đạt 67,4%.
• Sự hài lòng của người bệnh về hoạt động GDSK tăng đáng kể từ 54,3% lên 84,6%, phản ánh sự cải thiện chất lượng dịch vụ.
• Các yếu tố ảnh hưởng tích cực gồm sự ủng hộ của lãnh đạo, đào tạo điều dưỡng, tài liệu phù hợp và phối hợp giữa bác sĩ - điều dưỡng.
• Hạn chế gồm quá tải công việc, thiếu phòng tư vấn riêng và kỹ năng GDSK chưa đồng đều cần được khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao kỹ năng điều dưỡng, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường giám sát để duy trì và phát triển hoạt động GDSK.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng tới, đồng thời mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động lâu dài của GDSK đến kết quả điều trị và sự hài lòng người bệnh.

Call-to-action: Các đơn vị quản lý và điều dưỡng tại bệnh viện cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các khuyến nghị, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc và sự hài lòng của người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về giáo dục sức khỏe 1. Giáo dục sức khoẻ và vai trò của giáo dục sức khoẻ trong chăm sóc sức khoẻ con người Theo Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa: Sức khỏe (SK) là trạng thái thoải mái toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội và không phải chỉ bao gồm có tình trạng không có bệnh hay thương tật[35]. Sức khoẻ của con người do 4 yếu tố quyết định, đó là: Di truyền, môi trường sống, các yếu tố về dịch vụ chăm sóc sức khỏe và hành vi cá nhân.

Giáo dục sức khỏe là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch vào tình cảm và lý trí của con người nhằm làm thay đổi hành vi SK cá nhân và tập thể trong cộng đồng[13]. Theo tổ chức y tế thế giới thì bản chất của GDSK là người làm việc với người để giải quyết các vấn đề và nâng cao chất lượng cuộc sống. Việc truyền thông giúp trang bị cho mọi người những sự kiện, những tư tưởng và những thái độ mà họ cần có để đề ra những quyết định về tình trạng SK của mình[32]. GDSK là một ngành khoa học xã hội mà rút ra từ các ngành khoa học sinh học, môi trường, tâm lý, thể chất và y tế để tăng cường SK và ngăn ngừa bệnh tật, tàn tật và tử vong sớm thông qua các hoạt động thay đổi hành vi tự nguyện giáo dục định hướng.

GDSK là sự phát triển của cá nhân, nhóm, tổ chức, cộng đồng và các chiến lược mang tính hệ thống để nâng cao kiến thức sức khỏe, thái độ, kỹ năng và hành vi. Mục đích của GDSK là gây ảnh hưởng tích cực đến hành vi SK của cá nhân và cộng đồng cũng như điều kiện sống và làm việc có ảnh hưởng đến SK của họ. Trong cộng đồng, GDSK là một phần của CSSK, nó liên quan tới việc thúc đẩy những hành vi lành mạnh. Hành vi của một người có thể là nguyên nhân chính gây ra một vấn đề SK, nhưng cũng có thể là giải pháp chủ yếu.

Thông qua GDSK, chúng ta giúp mọi người hiểu rõ hành vi của họ và biết được những hành vi đó có ảnh hưởng như thế nào đến SK của họ, chúng ta động viên mọi người tự mình lựa chọn một cuộc sống lành mạnh, nhưng chúng ta không ép buộc họ thay đổi[32]. 5 GDSK là quá trình tác động nhằm thay đổi kiến thức, thái độ và thực hành của con người. Phát triển những thực hành lành mạnh theo ý muốn, mang lại tình trạng SK tốt nhất có thể được cho con người. GDSK cung cấp các kiến thức mới làm cho đối tượng được giáo dục hiểu biết rõ hơn các vấn đề SK bệnh tật, từ đó họ có thể nhận ra các vấn đề SK bệnh tật liên quan đến bản thân, gia đình, cộng đồng họ đang sinh sống, dẫn đến thay đổi tích cực giải quyết các vấn đề bệnh tật.

Trong bệnh viện GDSK là một trong những nhiệm vụ quan trọng của NVYT trong chăm sóc NB. Tất NVYT đều liên quan đến việc giúp đỡ mọi người nâng cao kiến thức và kỹ năng bảo vệ SK, NVYT phải thực hành việc GDSK trong công việc của mình. Người ĐD là một mắt xích quan trọng trong thực hành GDSK vì họ là người gần gũi NB nhiều nhất, chăm sóc họ trong suốt quá trình nằm viện đến khi ra viện. Bên cạnh đó, các bác sĩ lâm sàng.

Khi thăm khám, theo dõi điều trị cho NB cũng đồng thời tư vấn, hướng dẫn, cung cấp cho họ những kiến thức về bệnh tật mà họ đang mắc cũng như cách phòng chống, điều trị, tập luyện, chế độ ăn uống hợp lý để phòng bệnh, nâng cao sức khỏe[42]. GDSK thực sự là nhiệm vụ của bất cứ người nào tham gia vào các hoạt động y tế và phát triển cộng đồng[32]. Theo Tổ chức y tế thế giới năm 1977 thì GDSK là "Một hoạt động nhằm vào cá nhân để đưa đến việc thay đổi hành vi". Theo Taskforce on HE, YN 1976: “bao gồm những hoạt động nhằm thông tin, động viên và giúp đỡ quần chúng chấp nhận và duy trì những hành vi có lợi cho sức khỏe”.

L W Green, 1980 cho rằng: "là sự kết hợp toàn bộ các kinh nghiệm rèn luyện có kế hoạch nhằm thúc đẩy sự thích nghi một cách tự nguyện những hành vi dẫn tới sức khỏe”. Bộ Y tế năm 1993 đã nêu: “đây là một quá trình nhằm giúp nhân dân tự thay đổi những hành vi có hại cho SK để chấp nhận thực hiện những hành vi tăng cường SK”. Nhận thức rõ tầm quan trọng trong tư vấn GDSK của ĐD, tại điều 4 Thông tư 07/2011/TTBYT, đã nêu rõ nhiệm vụ chuyên môn chăm sóc NB của ĐD là: Tư vấn, hướng dẫn GDSK, chăm sóc về tinh thần, chăm sóc vệ sinh cá nhân, chăm sóc dinh dưỡng, chăm sóc phục hồi chức năng, chăm sóc NB có chỉ định phẫu thuật, thủ thuật, dùng thuốc và theo dõi dùng thuốc cho NB, chăm sóc NB giai đoạn hấp hối và NB tử vong, thực hiện các kỹ thuật ĐD, theo dõi, đánh giá NB, bảo đảm an toàn và phòng 6 ngừa sai sót chuyên môn kỹ thuật trong chăm sóc NB và ghi chép hồ sơ bệnh án[8]. Có thể nhận thấy rằng các quan điểm trên đều nhấn mạnh đến 3 lĩnh vực của GDSK đề cập đến là:Kiến thức của con người về sức khỏe, thái độ của con người về sức khỏe, thực hành của con người về sức khỏe.

Vai trò của giáo dục sức khỏe: GDSK được đánh giá là có vai trò vô cùng quan trọng trong công tác CSSKBĐ. Nhờ có GDSK mà tất cả mọi người dân trong cộng đồng đều có cơ hội tiếp cận với những thông tin, những kiến thức và dịch vụ CSSK cho họ. Việt Nam là một trong các nước đã tham dự và cam kết thực hiện các mục tiêu của Tuyên ngôn Alma-Ata về CSSKBĐ năm 1978. Năm 1980 Chính phủ chỉ đạo ngành y tế triển khai thực hiện Chiến lược chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Dưới sự chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, với nguyên tắc cơ bản là đảm bảo phục vụ nhân dân tốt nhất và có hiệu quả cao, các cơ sở y tế trong ngành y tế của nước ta đã có khả năng đáp ứng được nhu cầu CSSK thiết yếu cho nhân dân[13]. GDSK là một bộ phận hữu cơ, không thể tách rời của hệ thống y tế, là một chức năng nghề nghiệp bắt buộc của mọi cán bộ y tế và của mọi cơ quan y tế từ trung ương đến cơ sở. Nó cũng là một chỉ tiêu hoạt động quan trọng của cơ sở y tế. GDSK nhằm giúp cho mọi người có kiến thức tối thiểu và cơ bản nhất để họ có thể tự phòng bệnh cho mình, cho gia đình, người thân và cho xã hội, để họ có thể xử trí đúng khi bị ốm đau, bệnh tật và để họ thay đổi những cách nghĩ và nếp sống có hại cho sức khoẻ.

Trong Báo cáo Y tế Việt Nam năm 2006 chương 21 nhấn mạnh đến vai trò của truyền thông giáo dục sức khỏe (TT-GDSK) được coi là một biện pháp dự phòng có chi phí thấp nhưng hiệu quả cao và bền vững, đồng thời cũng là giải pháp quan trọng trong thực hiện các chính sách lớn về y tế. Hoạt động TT-GDSK có vai trò quan trọng trong thực hiện một chủ trương quan trọng của ngành y tế là thực hiện xã hội hóa các hoạt động y tế, tạo ra chuyển biến rõ rệt về nhận thức, trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đồng thời cung cấp thông tin, trang bị kiến thức và kỹ năng để mỗi người, mỗi gia đình mỗi cộng đồng có thể tham gia tích cực các hoạt động bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho cộng đồng[7]. 7 TT-GDSK là một quá trình cần được tiến hành thường xuyên, liên tục, lâu dài, kết hợp nhiều phương pháp. Hoạt động TT-GDSK không phải chỉ đơn thuần là phát đi các thông tin hay thông điệp về SK, hay cung cấp thật nhiều thông tin về SK cho mọi người, mà là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch vào con người nhằm thay đổi kiến thức, thái độ và cách thực hành của mỗi người nhằm nghiên cứu sức khỏe cho họ và cho cả cộng đồng.

Hoạt động TT-GDSK thực chất là tạo ra môi trường hỗ trợ cho quá trình thay đổi hành vi SK của mỗi người nhằm đạt được tình trạng SK tốt nhất có thể được[7]. Nghị quyết số 46-NQ/TW ngày 23 tháng 02 năm 2005 của Bộ Chính trị đã khẳng định công tác thông tin, truyền thông, giáo dục sức khỏe là một trong những nhiệm vụ quan trọng và giải pháp chủ yếu để bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới[4]. Bản chất của quá trình giáo dục sức khỏe GSSK là quá trình cung cấp thông tin sức khỏe, trao đổi, tương tác với đối tượng đích nhằm làm tăng kiến thức, thay đổi niềm tin, thái độ về SK, thay đổi hành vi sức khỏe theo hướng tích cực, duy trì hành vi, lối sống, hình thành tói quen có lợi cho sức khỏe. GDSK chính là quá trình truyền thông trong đó người làm GDSK cung cấp, truyền tải thông tin GDKS đến đối tượng được GDSK và tiếp nhận thông tin phản hồi từ đối tượng đích để có điều chỉnh thích hợp[13].(sơ đồ l) GDSK không chỉ cung cấp thông tin một chiều mà là quá trình tác động qua lại hai chiều và hợp tác giữa người GDSK với đối tượng được GDSK.

Thông điệp GDSK Người làm GDSK Đối tượng GDSK Phản hồi Sơ đồ 1. Quá trình truyền thông (thông tin hai chiều) Quá trình truyền thông khác với quá trình thông tin sức khỏe. Thông tin sức 8 khỏe chỉ đơn thuần là quá trình thông tin một chiều từ người phát tin hay nguồn phát tin đến đối tượng nhận tin[13]. Điểm khác nhau cơ bản giữa quá trình truyền thông và quá trình thông tin SK là việc thu thập các thông tin phản hồi.

Công việc này cho biết các đáp ứng thực tế của đối tượng GDSK (tức là hiệu quả của giáo dục). Nó cũng giúp cho người làm GDSK kịp thời điều chỉnh mục tiêu, nội dung và phương pháp GDSK cho thích hợp hơn với từng đối tượng nhằm làm thay đổi hành vi sức khỏe cũ có hại để hình thành hành vi sức khỏe mới có lợi cho SK. Đây là điều mong muốn của người làm GDSK. Như vậy, GDSK là một quá trình khép kín được khái quát hoá như sơ đồ 1.

Vấn đề sức khỏe Mục tiêu Nội dung Đối tượng Đánh giá GDSK GDSK chính Kết quả Sơ đồ 1.