Chương 1 TỔNG QUAN VỀ HIỆP ĐỊNH TOKYO MOU VÀ ĐỘI TÀU BIỂN VIỆT NAM 1. Tổng quan về Hiệp định Tokyo MOU 1. Hiệp định Tokyo MOU và các tiêu chí xếp hạng của Tokyo MOU 1. Hiệp định Tokyo MOU Sau thảm họa tràn dầu Torrey Canyon năm 1969, cộng đồng quốc tế mới nhận thấy rằng chúng ta cần phải có quy định pháp luật nghiêm khắc hơn để khắc phục thiệt hại đối với những vụ tai nạn gây ô nhiễm lớn, từ đó đã dẫn đến hoạt động lập pháp trong lĩnh vực này ở tầm quốc tế.
Vụ tràn dầu Amoco Cadiz năm 1978 tại vùng biển ngoài khơi Pháp năm 1978 khiến cộng đồng quốc tế càng quan tâm hơn các vấn đề liên quan đến an toàn và ô nhiễm biển. Sau sự kiện tàu Amoco Cadiz bị chìm, người ta đã quyết định kiểm tra cả các vấn đề liên quan đến an toàn và ô nhiễm biển. Vào năm 1978, ở The Hague, Hà Lan một số nước châu Âu đã đồng ý một bản ghi nhớ kiểm tra điều kiện lao động trên tàu có phù hợp với quy định. Theo đó, vào năm 1982 Bản Ghi nhớ Paris và tổ chức Paris MOU đã được thống nhất, thành lập Cơ quan kiểm soát của chính quyền cảng mà ngày nay bao gồm 26 quốc gia Châu Âu và Canada.
Trên thực tế, đây là một phản ứng đối với sự thất bại (failure) của các chính quyền cờ - đặc biệt là các chính quyền cờ thuận tiện đã ủy quyền cho các tổ chức phân cấp (Classification) - trong việc tuân thủ các nhiệm vụ của họ về kiểm tra và chứng nhận các tàu. Tiếp nối sự hình thành của tổ chức Paris MOU, một số tổ chức kiểm tra khu vực khác đã được ký kết và thành lập,cho hầu hết các vùng biển trên toàn thế giới, ngoại trừ các vùng nước của Hoa Kỳ. Lực lượng Phòng vệ bờ biển Hoa Kỳ (US coast guard - USCS) minh xác rằng tất cả các tàu nước ngoài hoạt động trên lãnh hải Hoa Kỳ đều tuân 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thủ nghiêm ngặt các điều ước quốc tế cũng như tất cả các luật, quy định và hiệp định hiện hành của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ không phải là thành viên của bất kỳ thảo thuận kiểm tra khu vực nào (MOU).
Về tổ chức kiểm tra của kiểm tra nhà nước cảng biển (Port State Control - PSC) trên thế giới, cụ thể: tại một số vùng trên thế giới các quốc gia trong vùng đã ký kết thỏa thuận về công tác kiểm tra nhà nước cảng biển của chính quyền cảng. Hiện nay đang có các thỏa thuận sau đây: khu vực châu Âu và Bắc Đại Tây Dương ký thỏa thuận Paris MOU ngày 01/07/1982; khu vực châu Á Thái Bình Dương ký thỏa thuận Tokyo MOU ngày 01/12/1993; khu vực Châu Mỹ La Tinh ký thỏa thuận Vina del Mar ngày 05/11/1992; khu vực Caribe ký thỏa thuận Caribbean MOU ngày 09/02/1996; khu vực Địa Trung Hải ký thỏa thuận Mediterranean MOU ngày 11/07/1997; khu vực Ấn Độ Dương ký thỏa thuận Indian Ocean MOU ngày 05/06/1998; khu vực Trung và Tây Phi ký thỏa thuận Abuja MOU ngày 22/10/1999; khu vực Biển Đen ký thỏa thuận Black Sea MOU ngày 07/04/2000; vùng Vịnh ký thỏa thuận Riyadh MOU ngày 30/06/2004; Hoa Kỳ ký thỏa thuận USCG. Ở Hoa kỳ việc kiểm soát của chính quyền cảng do Lực lượng phòng vệ bờ biển Mỹ thực hiện. Canada là thành viên của Paris MOU trên bờ biển Đại Tây Dương và là thành viên của Tokyo MOU trên bờ biển Thái Bình Dương.
Nga là thành viên của Paris MOU trên bờ biển châu Âu và là thành viên của Tokyo MOU trên bờ biển Thái Bình Dương. Chi tiết về thành viên của các thỏa thuận nói trên bao gồm: i) thành viên tổ chức Paris MOU: Bỉ, Canada, Croatia, Đan mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hy Lạp, Ai Xơ Len, Ai Len, Ý, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Liên bang Nga, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Liên hiệp Anh; ii) thành viên tổ chức Tokyo MOU: Úc, Canađa, Chi-lê, Trung Quốc, Fiji, Hồng Kông, Inđônêxia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, New Zealand, Papua New Guinea, Philipin, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Liên bang Nga, Singapore, Solomong Icelands, Thái Lan, Vanuatu, Việt Nam; iii) thành viên tổ chức Vina Del Mar MOU: Argentina, BraSin, Chile, Columbia, Cu-ba, Ê-cu-a-đo, Mê-hi-cô, Panama, Peru, Uruguay, Venezuela; iv) thành viên tổ chức Caribbean MOU: Anguilla, Antigua và Barbuda, Aruba, Bahamas, Barbados, Bermuda, Quần đảo British Virgin, Quần đảo Cayman, Dominica, Grenada, Guyana, Jamaica, Monserrat, Netherlands Antilles, Saint Kitts và Nevis, Saint Lucia, St. Vincent và Grenadines, Suriname, Trinidad và Tobago, Quần đảo Turks và Caicos; v) thành viên tổ chức Mediterranean MOU: Angieri, Síp, Ai cập, Ethiopi, Ixraen, Li-băng, Malta, Ma-rốc, Tuynidi, Thổ nhĩ kỳ, Chính phủ Palestine; vi) thành viên Thỏa thuận Indian Ocean MOU: Eritrea, Êtiôpia, Ấn độ, Iran, Kênia, Maldives, Mauritius, Modămbích, Seychlles, Nam Phi, Srilanca, Xu đăng, Tandania, Yemen; vii) thành viên Thỏa thuận Abuja MOU: Bê-nanh, Cape Verde, Công-gô, Bờ Biển Ngà, Ga- bông, Gambia, Ghana, Guinea, Liberia, Mauretania, Namibia, Senegal, SieraLeon, Nam Phi, Togo; viii) thành viên Thỏa thuận Black Sea MOU: Gruzia, Rumani, Liên bang Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Ucraina [43]. Hoạt động chung của các thành viên của các tổ chức MOU đều dựa trên các nguyên tắc nhằm đảm bảo tàu vận hành an toàn, an ninh và bảo vệ môi trường biển.
Tổ chức hàng hải quốc tế (IMO) đã ban hành hướng dẫn về thực hiện công tác kiểm tra PSC nhằm thống nhất cách hiểu và thực hiện giữa tất cả các nước trên thế giới, mục đích cuối cùng là để con tàu ra khơi an toàn, bảo vệ môi trường biển Tokyo MOU là Hiệp định hợp tác liên chính phủ về kiểm tra chính quyền cảng biển trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Mục đích của Hiệp định là hướng tới loại bỏ các tàu không đủ tiêu chuẩn trong khu vực này. Thúc đẩy việc thực hiện hiệu quả và thống nhất các tiêu chuẩn, quy định của các công ước của IMO, ILO đối với các tàu trong khu vực. Hiệp định hợp tác 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com (Memorendum of Understanding MoU) được ký vào ngày 01/12/1993 và chính thức có hiệu lực vào ngày 01/4/1994.
Hiệp định này cũng được sửa đổi, cập nhật thường kỳ và tính đến thời điểm hiện tại, văn bản Thỏa thuận hợp tác mới nhất của Hiệp định bao gồm 16 sửa đổi cập nhật được phê chuẩn ngày 17/10/2016 và có hiệu lực ngày 08/9/2017 [43]. Tính đến ngày nay, Hiệp định Tokyo MOU có 21 chính quyền cảng/vùng lãnh thổ thành viên ký kết, các cơ quan này do quốc gia thành lập với các tên gọi khác nhau hoặc được thành lập nằm trong các cơ quan khác nhau, ví dụ như: Australia là Cơ quan an toàn hàng hải Australia; Canada có tên gọi là Cơ quan giao thông, An toàn hàng hải; Chile là Cục quản lý vùng nước cảng biển và vận tải hàng hải; Trung Quốc là Cục an toàn hàng hải; Fiji là Cơ quan an toàn hàng hải; Hồng Kông là Cục quản lý Hàng hải; Indonesia là Bộ Giao thông Vận tải là Vụ Vận tải biển là Cơ quan phòng vệ bờ biển; Nhật Bản là Tổng cục Biển - Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Vận tải và du lịch; Hàn Quốc là Vụ Chính sách, An toàn hàng hải; Malaysia là Cục quản lý công nghiệp hàng hải; Newzealand là Cục Hàng hải; Papua New Guinea là Cơ quan an toàn hàng hải Quốc gia; Philippines là Lực lượng phòng vệ bờ biển; Liên bang Nga là Văn phòng cảnh sát Quốc gia về hàng hải và vận tải đường sông; Singapore là Chính quyền cảng và chính quyền hàng hải; Thái Lan là Vụ Hàng hải; Vanuatu là Bộ cơ sở hạ tầng và dịch vụ công; và Việt Nam là Cục Hàng hải Việt Nam. Trong các quốc gia nói trên, có các chính quyền cảng của các quốc gia, như: Peru và Marshall Islands và Solomon Islands là các thành viên mới gia nhập Tokyo MOU năm 2013, trong đó Solomon Islands vẫn chưa chấp nhận văn bản của Thỏa thuận. Các quốc gia, Macao, Mỹ, và Triều Tiên là quan sát viên của Tokyo MOU.
Ngoài 21 thành viên ra, trong cơ cấu tổ chức của Tokyo MOU còn bao gồm: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Một cơ quan thành viên hợp tác: Panama; 5 quan sát viên Các nhà chức trách : Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên , Macao (Trung Quốc) , Quần đảo Solomon , Vương quốc Tonga và Lực lượng Cảnh sát Hoa Kỳ ; và 7 tổ chức quan sát viên : Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) , Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) , Biên bản ghi nhớ Paris , Hiệp định Viña del Mar , Biên bản Ghi nhớ Ấn Độ Dương , Biên bản ghi nhớ Biển Đen vàBiên bản ghi nhớ Riyadh. Cơ quan chủ quản của Tokyo MOU là Ủy ban kiểm soát Nhà nước Cảng. Theo mục đích của Hiệp định, thành lập Ban Kiểm soát Nhà nước Cảng bao gồm đại diện của mỗi Cơ quan thành viên của Hiệp định. Một đại diện của mỗi Cơ quan và các quan sát viên Điều hành hợp tác sẽ được mời tham gia mà không cần bỏ phiếu trong công việc của Ủy ban.
Ủy ban sẽ thực hiện các nhiệm vụ cụ thể được giao bao gồm đào tạo và hội thảo, thực hiện các thủ tục và thông lệ liên quan đến kiểm tra, cải chính và lưu giữ; xây dựng và rà soát các hướng dẫn để tiến hành kiểm tra theo Bản ghi nhớ đã được ký kết của Hiệp định. Ban thư ký Tokyo MOU: Theo các quy định của Bản ghi nhớ, Ban thư ký Tokyo MOU được thành lập ngày 15/3/1994 tại Tokyo, Nhật Bản. Nhiệm vụ chính của Ban phục vụ Ủy ban Kiểm soát Nhà nước Cảng và các cuộc họp khác; tổ chức các khoá đào tạo và hội thảo của cán bộ kiểm tra nhà nước cảng biển (PSC); tiến hành nghiên cứu và phân tích số liệu kiểm tra của PSC trong khu vực; thu thập và phổ biến thông tin về PSC cho các cơ quan chức năng tham gia. hỗ trợ trong việc hỗ trợ kỹ thuật Mục đích chính của Hiệp định này (hợp tác (Memorendum of Understanding MoU) nhằm đảm bảo những hoạt động hàng hải đáp ứng những tiêu chuẩn phù hợp về an toàn, an ninh hàng hải và bảo vệ môi trường.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chính vì vậy, Hiệp định được ký kết cũng chỉ rõ tất cả các quốc gia là thành viên có quyền kiểm tra các tàu treo cờ nước ngoài vào khu vực cảng của mình để đảm bảo những tàu này phù hợp với tiêu chuẩn của IMO/ILO về an toàn, an ninh hàng hải và bảo vệ môi trường biển.