CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VE CHÀO BAN CO PHIẾU LAN ĐẦU RA CÔNG CHÚNG 11 Khái niệm và ý nghĩa của hoạt động chào bán cô phiếu lần đầu ra công chúng 111 Khái nệm Chao bán lần đâu ra công chúng (initial public offering ~ IPO) là hoạt động pho bién trên thị trường tải chính, thé hiện sự chuyển đổi trong sở hữu von từ sở hữu tư nhân (private) sang sở hữu của công chúng (public) thông qua hoạt đông phát hành cô phiếu. Theo Nasdag định nghĩa IPO lả việc một công ty lần đầu tiên chao ban cỗ phiếu của minh ra công chúng Các đợt IPO thường nhưng không phải luôn luôn là của các công ty mới hoặc công ty nhỏ tìm kiếm nguồn vốn chủ sở hữu từ bên ngoài va thi trường công khai cho cỗ phiều của công ty đó” Pháp luật Việt Nam hiện không có định nghĩa cu thể về chảo ban cỗ phiếu lân đâu ra công chúng mà xác định cỗ phiêu la mét dang chứng khoán, cụ thé: Theo khoản 1 Điều 4 Luật chứng khoán định nghĩa về chứng khoán: “1. Chứng khoản là tài sản, bao gôm các loại sau đây a) Cé phiếu, trái phiếu, chứng chi giế: b) Chứng quyền, chứng quyền có bdo đâm. quyền mua cỗ phẩn, chứng chỉ lu i; €) Chứng khodn phái sinh; a) Các loại chứng khoán khác do Chính pini guy đinh ” Như vậy, chảo bán cô phiêu lần đầu ra công chúng là một hình thức của chảo bán chứng khoán ra công chúng.
Theo khoăn 19 Điều 4 Luật chứng khoán quy định về các phương thức chao bán chứng khoán ra công chúng: ` Nguyên bin: ‘4 company's first sale of stock to the public. Securities offered in. an IPO awe often, but not alwopis, those of young, small compannes seeking outside equity capital cadapublic marketfor their stocke” = Nasdaq xem tại https:/Anwvrnasdag.c ssaryfinitial-pub lic -offering (ruy cập ngày 11/04/2024) 5 “19. Chào bản chứng khodn ra công ching la việc chào bản chứng khoản theo một trong các phương thức sau đây: a) Chào ban thông qua phương tiện thông tin dai chúng.
b) Chào bán cho từ 100 nhà đầu tư trở lên. không ké nhà đầu te chứng khoản chuyên nghiệp. ¢) Chào ban cho các nhà đầu tư Rhông xác định “ Theo Điều 10 Nghị định 155/2020/NĐ-CP quy đính về các hình thức chảo bán chứng khoán ra công chúng: “Điều 10. Hình thức chào ban ching khoản ra công ching 1.
Chào bán chứng khoán lần đầu ra công chúng bao gồm: a) Chào bản cô phiêu lẫn đầu ra công chúng dé imp' động thêm vốn cho 16 chức phát hàmh b) Chào bám cỗ phiểu lần đầu ra công chủng đề trở thành công ty đại ching thông qua thay đối cơ cấm sở hữm nhưng không làm tăng von điều lê của tô chức phát hàmh: c) Kết hợp hình thức quy dinh tại các điểm a, b Rhođn nay. d) Chào ban ching chỉ quỹ lẫn đầu ra công chúng đề thành lâp quis đầu te chứng Rhođm. ” Từ các quy định trên, có thể hiểu cơ bản theo quy định của pháp luật hiện hành, chao ban cỗ phiếu lân dau ra công chúng là hoạt động chao ban lân đâu cô phiéu thông qua phương tiện thông tin đại chúng hoặc cho trên 100 Nhà dau tư không kế Nhà dau tư chứng khoán chuyên nghiệp hoặc cho so lượng Nhà dau tư không xác đình nhằm huy động vôn và/hoặc thay đôi cơ câu sỡ hữu 1.12 Đặc điêm của chào bán cô phiếu lan đầu ra công chúng Chao ban cô phiéu lân dau ra công chúng có các đặc trưng cơ bản sau đây: + Tính độc nhất Một Công ty trong suốt quá trình hoạt động có thé có rất nhiều lần chao bán cô phiêu, vi dụ như trước khi IPO, Công ty có thé thực hiện chảo ban cho cỗ đông hiện hữu của Công ty, chảo bán cô phiéu để hoán đôi nơ,. hoặc sau khi đã trở thành công ty dai chúng, công ty có thé chào ban cỗ phiếu cho cỗ đồng hiện hữu, chao bán cô phiéu riêng lẻ với quy mô von và số lượng nha đâu tư tham gia gap nhiều lân so với đợt chao bán IPO.
Tuy nhiên, mỗi Công ty chỉ có thể có một lần duy nhất trong toản bộ quá trình hoạt động được thực hiện chao bán cô phiéu lan dau ra công chúng. « Quy mô lon Một đợt chao bán cô phiếu lần dau ra công chúng có quy mô lớn cả về giá trị dự kiến huy động va cả đôi tượng chảo bán. Theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Luật chứng khoán, giá trị chao bán tối thiểu là 15% von điều lệ của Công ty đôi với Công ty có quy mô vốn đưới 1 000 tỷ đông và tdi thiểu 10% với Công ty có quy mô vén trên 1.000 tỷ đồng Đồng thời, giá trị chao ban tôi thiểu cũng phải được chao ban cho tôi thiểu 100 Nha dau tư không phải cỗ đông lớn. « Có sự quản Ip chặt ché của cơ quan Nhà nước Khác với các đợt huy động vôn của công ty bình thường trước khi tham gia thị trường chứng khoán, việc góp vn chưa được chủ trọng vả quản lý một cách chặt chế dẫn đến nhiều chủ doanh nghiệp góp von không đúng thời han, góp vốn không đúng theo báo cáo với Sở kế hoạch đâu tư,.
dot chao ban cô phiếu lần đầu ra công chúng có sự thấm định xem xét chặt chế của cơ quan Nha nước cụ thé là Uy ban chứng khoán Nhà nước, Sở giao dịch chứng khoán. Sự tham gia quản lý được diễn ra xuyên suốt quá trình từ khi nộp hỗ sơ đăng ký chao bán, thực hiện chao bán cô phiêu, bao cáo kết qua chao ban,. « Tinh phức tap Hoạt động chao ban cô phiếu lần đâu ra công chúng 1a một quả trình phức tạp kế cả đôi với các doanh nghiệp lớn. So sánh với các hình thức chao bán, phát hành khác của doanh nghiệp ké cả hoạt đông chảo ban trai phiéu ra công chúng, một đợt chao ban cỗ phiếu lần đâu ra công chúng có các phương điện xem xét, đánh giá tính đây đủ, minh bach đều phức tap hơn.
Tính phức tạp còn thể hiện thông qua danh mục hồ sơ thực hiện đăng ký chảo bán cỗ phiếu ra công chúng, yêu cầu vẻ các đôi tượng tham gia đợt chảo ban cỗ phiếu, phức tap trong thủ tục va trình tự thực hiện, tổn tai nhiều rủi ro thị trường. Bên cạnh đó, đôi tượng chao bán là các Nha đầu tư bên ngoài thi trường, do đó sẽ phát sinh nhiêu rủi ro khách quan từ thị trường ma doanh nghiệp không kiểm soát được. Vi du như rủi ro đợt chao bán cô phiêu lan dau ra công chúng của Công ty không thanh công do Nhà đâu tư không tham gia hoặc tham gia không đủ số lượng tdi thiểu dẫn đến đợt chảo ban phải hủy bỏ theo quy định của pháp luật, điều nay sé ảnh hưởng cực ky nghiêm trong đến hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty 1.13 Mục dich ctia hoat động chào bán cô phiếu lan dau ra công clung - Thực hiện huy động vốn cho doanh nghiệp Trong hoạt đông tài chính, thị trường chứng khoản được goi la thị trường vốn — tức nơi cung cấp nguôn vén trung, dai hạn cho doanh nghiệp. Nguồn von từ thị trường chứng khoán bên vững, chi phí tháp hơn so với nguén vốn ngắn hạn từ thị trường tiền tê thông qua các tô chức tín dụng như ngân hang.
Thông qua đợt chao bán cô phiéu ra công chúng, Công ty có thể thu được một lượng vôn nhất định mà Nhà đầu tư tham gia mua cô phan, lúc nảy, Công ty sé có thêm một nguôn tai chính dai hạn, phù hợp với các kế hoạch dau tư, thực hiện dự án, mua sắm máy móc công nghệ hoặc các cải tiến phát triển doanh: nghiệp ma trước đó Công ty không có nguồn lực dé thực hiện. - Thực hiện niêm yết/đăng ky giao dịch cỗ phiếu Mục tiêu thực hiện đăng ký giao dịch hoặc niêm yết cô phiéu là dich đến mA một số Công ty mong muốn khi thực hiện chao bán cô phiếu lần đâu ra công chúng. Theo điểm đ Điêu 34 Luật chứng khoán về Quyên và nghĩa vụ của công ty đại chúng quy định Công ty đại chúng đã thực hiện chảo bán cỗ phiếu ra công chúng phải đưa cô phiêu vao niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên hệ thong giao dich chứng khoán trong thời han 30 ngay ké từ ngày kết thúc dot chào bán ra công chúng. Như vậy, chao bán cô phiêu lần đâu ra công chúng lả một trong những điêu kiên đủ để cô phiêu của một Công ty đại chúng được đưa vao giao dich trên thị trường chứng khoán tập trung Việc cô phiếu của một Công ty được đưa vào giao dich trên thị trường chứng khoán tập trung sẽ giúp doanh nghiệp tăng độ nhận diện, tăng uy tin và thương hiệu, từ đó có thé giúp Công ty phat triển các hoạt đông kinh doanh, tìm kiếm kết nôi với các khách hang, đổi tác lớn, tiểm năng.
- Thực hiện thoái vốn cho cô đông Ngoài hai mục tiêu nêu trên, một mục tiêu khác của việc thực hiện chao bán cô phiều lần dau ra công chúng 1a việc thực hiên thoái vôn cho cô đông. Các cô đông chảo bán thường là Công ty mẹ hoặc cô đông có tỷ lê sở hữu lớn. Việc chào bán nay không mang lợi ích cho doanh nghiệp ma mang lợi ích trực tiếp cho cỗ đông. 114 Vi trò của chào bán cỗ phiếu lần đầu ra công chimg.
Đối với nên kảnh tế và thị trường chứng khoán nói chung Hoạt động chao ban cô phiếu lần dau ra công chúng la kênh thu hút nguôn v6n nhàn rối từ Nha đâu tư sang doanh nghiệp, qua đó thúc day phát triển kinh tế - xã hội. Đối với thi trường chứng khoán, chào bán cô phiéu lan dau ra công chúng là ảnh hưởng trực tiếp tới sự tôn tại và phát triển của thị trường nói chung. Chao ban cỗ phiêu lần đâu ra công chúng là nguồn cung cấp hang hóa cho thi trường tai chính sơ cấp. Cô phiếu sau khi được chảo ban ra công chúng sẽ được đưa vảo giao dịch rộng rãi, cỗ đông có thể thực hiện mua di ban lại dé dang, nghĩa là đã tạo ra tinh thanh khoản cho thị trường thứ cấp.
Khi đó, thi trường chứng khoán mới có thé phát huy vai trò là một kênh huy động và phân bô nguồn von chủ yêu của nên kinh tế. Bên cạnh đó, sự gia tăng về quy mô von hóa thị trường từ các doanh nghiệp thực hiện chao bán ra công chúng lả một trong các tiêu chí để đánh giá thị trường chứng khoán Việt Nam so sánh với các thị trường chứng khoán trong khu vực vả trên thé giới.