Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới qua thực tiễn tỉnh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích quy chế dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Hưng Yên, mang lại cái nhìn thực tiễn sâu sắc.

• Tác giả: Quách Thị Hương
• Người hướng dẫn: PGS, TS Vũ Hoàng Công
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực Hiện Quy Chế Dân Chủ Cơ Sở Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Qua Thực Tiễn Tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở NÔNG THÔN
• 1.1. Vấn đề dân chủ trong tư tưởng Hồ Chí Minh và các văn kiện của Đảng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại Hưng Yên

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại Hưng Yên đóng vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Tỉnh Hưng Yên, với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng phát triển kinh tế, đã có những bước tiến đáng kể trong việc áp dụng quy chế này. Quy chế dân chủ không chỉ giúp nâng cao nhận thức của người dân mà còn tạo điều kiện cho họ tham gia vào các quyết định liên quan đến đời sống cộng đồng. Điều này thể hiện rõ trong các chính sách phát triển nông thôn, nơi mà sự tham gia của người dân là yếu tố quyết định cho sự thành công của các chương trình phát triển.

1.1. Ý nghĩa của quy chế dân chủ trong xây dựng nông thôn mới

Quy chế dân chủ cơ sở mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng, từ việc nâng cao quyền lợi của người dân đến việc cải thiện chất lượng cuộc sống. Người dân có quyền tham gia vào các quyết định quan trọng, từ đó tạo ra sự đồng thuận và trách nhiệm trong việc thực hiện các chương trình phát triển. Điều này không chỉ giúp tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững.

1.2. Các chính sách hỗ trợ thực hiện quy chế dân chủ

Chính phủ và các cơ quan chức năng đã ban hành nhiều chính sách nhằm hỗ trợ việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở. Các chính sách này bao gồm việc tổ chức các hội nghị dân chủ, tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động cộng đồng, và cung cấp thông tin cần thiết để người dân có thể đưa ra ý kiến và quyết định. Những chính sách này đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân đối với các vấn đề của địa phương.

II. Thách thức trong việc thực hiện quy chế dân chủ tại Hưng Yên

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại Hưng Yên vẫn gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin và kiến thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của họ. Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức rõ về vai trò của mình trong việc tham gia vào các quyết định của địa phương. Bên cạnh đó, một số cán bộ địa phương vẫn còn tư tưởng quan liêu, chưa thực sự lắng nghe ý kiến của người dân.

2.1. Thiếu thông tin và kiến thức của người dân

Nhiều người dân chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về quy chế dân chủ và các quyền lợi của mình. Điều này dẫn đến việc họ không tham gia tích cực vào các hoạt động cộng đồng. Việc thiếu thông tin cũng khiến cho người dân không thể đưa ra ý kiến hoặc phản hồi về các vấn đề quan trọng trong địa phương.

2.2. Tư tưởng quan liêu trong bộ máy chính quyền

Một số cán bộ địa phương vẫn còn tư tưởng quan liêu, không thực sự lắng nghe ý kiến của người dân. Điều này tạo ra khoảng cách giữa chính quyền và người dân, làm giảm hiệu quả của việc thực hiện quy chế dân chủ. Cần có những biện pháp để nâng cao trách nhiệm và sự tham gia của cán bộ trong việc lắng nghe và giải quyết các vấn đề của cộng đồng.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ

Để nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để nâng cao nhận thức cho người dân là rất cần thiết. Bên cạnh đó, cần có các chương trình đào tạo cho cán bộ địa phương về cách thức lắng nghe và giải quyết ý kiến của người dân. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo việc thực hiện quy chế dân chủ được hiệu quả.

3.1. Tổ chức các buổi hội thảo nâng cao nhận thức

Các buổi hội thảo, tọa đàm sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về quy chế dân chủ và quyền lợi của mình. Đây là cơ hội để họ trao đổi ý kiến, thảo luận về các vấn đề của địa phương và tìm ra giải pháp chung. Việc này không chỉ nâng cao nhận thức mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng.

3.2. Đào tạo cán bộ địa phương về lắng nghe ý kiến

Cán bộ địa phương cần được đào tạo về kỹ năng lắng nghe và giải quyết ý kiến của người dân. Việc này sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về nhu cầu và mong muốn của cộng đồng, từ đó có những quyết định phù hợp hơn. Đào tạo cũng giúp nâng cao trách nhiệm của cán bộ trong việc thực hiện quy chế dân chủ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hưng Yên

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại Hưng Yên đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các chương trình phát triển nông thôn mới đã được triển khai hiệu quả nhờ sự tham gia tích cực của người dân. Sự cải thiện về cơ sở hạ tầng, đời sống người dân đã được ghi nhận. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để có những điều chỉnh kịp thời.

4.1. Kết quả đạt được từ việc thực hiện quy chế dân chủ

Nhiều chương trình phát triển nông thôn mới đã được thực hiện thành công nhờ sự tham gia của người dân. Cơ sở hạ tầng được cải thiện, đời sống người dân được nâng cao. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của quy chế dân chủ trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

4.2. Những điều chỉnh cần thiết trong quá trình thực hiện

Cần có những điều chỉnh kịp thời trong quá trình thực hiện quy chế dân chủ để đảm bảo tính hiệu quả. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề phát sinh, từ đó có những giải pháp phù hợp để khắc phục.

V. Kết luận và tương lai của quy chế dân chủ tại Hưng Yên

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại Hưng Yên là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Tương lai của quy chế này phụ thuộc vào sự tham gia tích cực của người dân và sự quyết tâm của chính quyền địa phương. Cần tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được và khắc phục những hạn chế còn tồn tại để xây dựng một nền dân chủ vững mạnh hơn.

5.1. Tầm quan trọng của việc duy trì quy chế dân chủ

Duy trì quy chế dân chủ là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng.

5.2. Định hướng phát triển quy chế dân chủ trong tương lai

Trong tương lai, cần có những định hướng rõ ràng để phát triển quy chế dân chủ tại Hưng Yên. Việc nâng cao nhận thức cho người dân, đào tạo cán bộ và cải thiện cơ chế lắng nghe ý kiến sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công của quy chế này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng với hơn 70% dân số cả nước đang sinh sống và làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Tại tỉnh Hưng Yên, với tổng diện tích tự nhiên 923,093 km2, diện tích đất nông nghiệp chiếm tới 68,74%, nông nghiệp và kinh tế nông thôn là nền tảng cốt lõi cho sự ổn định chính trị và tăng trưởng kinh tế bền vững. Tuy nhiên, việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn đối mặt với nhiều thách thức; ở một số nơi vẫn diễn ra tình trạng thực hiện dân chủ mang tính hình thức, làm phát sinh khiếu kiện vượt cấp và ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về dân chủ cơ sở, đánh giá thực trạng triển khai Quy chế dân chủ trong phong trào xây dựng nông thôn mới tại Hưng Yên, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm phát huy tối đa sức mạnh toàn dân. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2013, trong đó tập trung phân tích sâu giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2013 khi Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới được phát động mạnh mẽ.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước cấp cơ sở, huy động hiệu quả nguồn lực từ hơn 1.132.285 người dân, góp phần đưa thu nhập bình quân đầu người đạt mức 28 triệu đồng/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 7,2% và nâng cao tỷ lệ giải quyết khiếu nại tố cáo của người dân đạt trên 85,7%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất nhà nước xã hội chủ nghĩa và quyền lực thuộc về quần chúng lao động. Đồng thời, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và nhà nước pháp quyền là nền tảng kim chỉ nam, nổi bật với quan điểm: "Dân chủ là của quý nhất của nhân dân", "Lấy dân làm gốc" và "Thực hành dân chủ là chiếc chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn".

Bên cạnh đó, đề tài xây dựng dựa trên các văn kiện chính trị của Đảng như Chỉ thị 30-CT/TW của Bộ Chính trị khóa VIII, Chỉ thị 10-CT/TW của Ban Bí thư khóa IX, Nghị quyết 26-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 7 khóa X về tam nông và Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Bốn khái niệm cốt lõi được định hình gồm:

• Dân chủ xã hội chủ nghĩa (thể chế quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng);
• Quy chế dân chủ cơ sở (hệ thống quy chuẩn pháp lý bảo đảm phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra");
• Xây dựng nông thôn mới (chương trình phát triển toàn diện hạ tầng kinh tế, văn hóa, xã hội theo 19 tiêu chí quốc gia);
• Cơ chế giám sát cộng đồng (quyền tự quản và kiểm tra của nhân dân thông qua các thiết chế dân cử).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa tài liệu thứ cấp (các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, báo cáo tổng kết 5 năm, 10 năm của Ban Chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ tỉnh Hưng Yên, số liệu của Cục Thống kê giai đoạn 1998 - 2013) và dữ liệu sơ cấp thu thập từ thực địa.

Phương pháp nghiên cứu chính bao gồm phương pháp lôgíc kết hợp lịch sử nhằm làm sáng tỏ tiến trình thể chế hóa dân chủ, phương pháp phân tích - tổng hợp và phương pháp so sánh định lượng. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác tác động biện chứng của việc thực hiện quy chế dân chủ đối với các tiêu chí phát triển kinh tế - xã hội cụ thể tại địa phương.

Về chọn mẫu khảo sát, tác giả tiến hành điều tra xã hội học với cỡ mẫu 350 phiếu khảo sát đại diện cho các nhóm cán bộ lãnh đạo cấp xã, cán bộ thôn và đại diện hộ nông dân. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng tại 10 huyện, thành phố, tập trung chuyên sâu vào 2 đơn vị làm điểm là xã An Vĩ (huyện Khoái Châu) và xã Hồng Nam (huyện Tiên Lữ). Timeline nghiên cứu tổng thể kéo dài từ năm 1998 đến năm 2013, trong đó quá trình điều tra thực địa tập trung cao điểm từ tháng 1/2011 đến tháng 6/2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác tổ chức, triển khai và tuyên truyền Quy chế dân chủ được thực hiện đồng bộ, sâu rộng trên toàn tỉnh. 10/10 huyện, thành phố đã thành lập Ban chỉ đạo; đến tháng 12/1999 có 154/160 xã, phường, thị trấn hoàn thành kế hoạch và đến tháng 5/2000 đã đạt độ phủ 100%. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy cùng các cơ quan chức năng đã biên soạn và phát hành hơn 3.000 cuốn sách hỏi đáp về quy chế dân chủ làm tài liệu sinh hoạt chi bộ và đoàn thể.

Thứ hai, việc phát huy dân chủ trực tiếp gắn liền với nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở. Tỉnh đã tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã tại 158/161 xã, phường, thị trấn (đạt tỷ lệ 98,1%). Hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân ghi nhận kết quả tích cực khi phát hiện 2.604 vụ việc, kiến nghị chính quyền giải quyết thành công 2.375 vụ việc, đạt tỷ lệ 85,7%, góp phần giữ vững ổn định chính trị nông thôn.

Thứ ba, thực hành dân chủ tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội và văn hóa phát triển rõ nét. Thu nhập bình quân đầu người của tỉnh đạt 28 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm ấn tượng xuống còn 7,2%. Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" ghi nhận 75% làng, khu phố đạt chuẩn văn hóa; hơn 1 triệu lượt hộ gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa (tỷ lệ 85%); 92% cơ quan, đơn vị đạt chuẩn văn hóa và mỗi năm giải quyết việc làm mới cho khoảng 1,8 vạn lao động nông thôn.

Thảo luận kết quả

Sự thành công trong việc thực hiện Quy chế dân chủ tại Hưng Yên bắt nguồn từ sự chỉ đạo nhất quán của Tỉnh ủy, sự chủ động của Mặt trận Tổ quốc và tính tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ cơ sở. Khi quyền lợi gắn liền với trách nhiệm, người dân sẵn sàng hiến đất làm đường và đóng góp nguồn lực xã hội hóa để hoàn thiện 19 tiêu chí nông thôn mới.

Tuy nhiên, so với các nghiên cứu tại các địa phương lân cận như Vĩnh Phúc hay Ninh Bình, quá trình thực thi tại Hưng Yên vẫn còn bộc lộ một số tồn tại: công tác tuyên truyền tại một số xã vùng xa còn mang tính thời điểm; việc công khai tài chính, quy hoạch chuyển đổi đất chuyên dùng (chiếm 16,67% diện tích) và phương án bồi thường giải phóng mặt bằng đôi lúc còn chậm, dẫn đến hiện tượng khiếu kiện vượt cấp.

Các kết quả nghiên cứu trên có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ xử lý đơn thư kiến nghị của Ban Thanh tra nhân dân đạt 85,7% so với tổng số 2.604 vụ việc phát hiện, kết hợp cùng bảng thống kê so sánh chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp từ mức 68,74% sang đất công nghiệp và hạ tầng giao thông, giúp làm rõ tính ưu việt của mô hình quản trị công khai, minh bạch.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ trong giai đoạn xây dựng nông thôn mới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Chuẩn hóa quy trình công tác và nâng cao phẩm chất cán bộ cơ sở: Cấp ủy, chính quyền 10 huyện, thành phố triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng dân vận cho 100% cán bộ chủ chốt cấp xã trước năm 2015; thiết lập cơ chế đối thoại trực tiếp định kỳ với nhân dân, bảo đảm giải quyết dứt điểm trên 90% đơn thư khiếu nại ngay từ cơ sở, hạn chế tối đa khiếu kiện đông người.
2. Thực hiện công khai, minh bạch các nguồn lực tài chính và quy hoạch đất đai: Ban Quản lý xây dựng nông thôn mới cấp xã phối hợp chặt chẽ với Hội đồng nhân dân cùng cấp niêm yết công khai toàn bộ đồ án quy hoạch, dự toán công trình có giá trị trên 3 tỷ đồng; thực hiện nghiêm túc việc để lại ngân sách xã ít nhất 70% số tiền thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất để tái đầu tư hạ tầng nông thôn, hoàn thành báo cáo kiểm toán định kỳ hàng quý từ năm 2014.
3. Phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hưng Yên tăng cường chỉ đạo Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng giám sát 100% các công trình dân sinh do dân đóng góp; duy trì tỷ lệ trên 95% xã tổ chức lấy phiếu tín nhiệm cán bộ chủ chốt hàng năm, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ khiếu nại về đất đai xuống dưới 5% trong giai đoạn 2014 - 2020.
4. Đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền pháp luật và đào tạo nghề: Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phát hành hơn 5.000 cuốn tài liệu hướng dẫn về 19 tiêu chí nông thôn mới; triển khai chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn, phấn đấu mỗi năm giải quyết việc làm mới cho hơn 2 vạn lao động, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 60% vào năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ lãnh đạo cấp ủy, chính quyền và ban ngành cấp xã: Cung cấp khung hướng dẫn thực hành Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11, các kỹ năng tổ chức lấy phiếu tín nhiệm, xử lý điểm nóng khiếu kiện và điều hành các cuộc họp thôn đạt tỷ lệ đồng thuận cao.
• Ban Quản lý Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới: Vận dụng hiệu quả cơ chế quản lý vốn đầu tư công trình hạ tầng dưới 3 tỷ đồng, phương thức điều tiết 70% ngân sách thu từ đất và quy trình huy động sức dân tự nguyện.
• Học viên, nghiên cứu sinh ngành Chính trị học và Quản lý công: Kế thừa hệ thống lý luận vững chắc về dân chủ cơ sở, phương pháp thiết kế mẫu điều tra 350 phiếu khảo sát và kinh nghiệm phân tích chính sách công tại các địa bàn đồng bằng Bắc Bộ.
• Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Tham khảo mô hình nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Công tác Mặt trận nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở lại có ý nghĩa quyết định đối với phong trào xây dựng nông thôn mới?
Xây dựng nông thôn mới dựa trên nguyên tắc "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng thụ". Khi hơn 1,1 triệu người dân Hưng Yên được trực tiếp bàn bạc mức đóng góp và giám sát nguồn vốn, tinh thần tự nguyện hiến đất làm đường và thi đua sản xuất được khơi dậy mạnh mẽ nhất, tạo nền tảng hoàn thành 19 tiêu chí quốc gia.

Tỷ lệ xử lý kiến nghị thông qua Ban Thanh tra nhân dân tại Hưng Yên đạt kết quả như thế nào?
Trong giai đoạn nghiên cứu, các cấp cơ sở đã ghi nhận 2.604 vụ việc do Ban Thanh tra nhân dân phát hiện và kiến nghị, trong đó chính quyền các xã đã xem xét giải quyết dứt điểm 2.375 vụ việc, đạt tỷ lệ 85,7%. Kết quả này giúp giảm thiểu đáng kể các sai phạm hành chính và củng cố niềm tin của nhân dân.

Cơ chế để lại nguồn thu từ đấu giá đất cho ngân sách xã xây dựng nông thôn mới được quy định ra sao?
Căn cứ vào chủ trương của Đảng và quy định của Hội đồng nhân dân tỉnh, các xã được để lại ít nhất 70% số vốn thu được từ nguồn đấu giá quyền sử dụng đất hoặc cho thuê đất trên địa bàn. Khoản ngân sách này được ưu tiên chi trực tiếp cho các dự án giao thông, trường học, trạm y tế và nhà văn hóa thôn.

Kết quả lấy phiếu tín nhiệm cán bộ cơ sở tại tỉnh Hưng Yên phản ánh điều gì?
Việc hoàn thành lấy phiếu tín nhiệm tại 158/161 xã, phường, thị trấn (đạt 98,1%) chứng minh tính tiên phong trong việc công khai hóa, dân chủ hóa công tác cán bộ. Quy trình này nâng cao trách nhiệm giải trình của lãnh đạo Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân trước cộng đồng dân cư.

Đâu là thách thức lớn nhất trong việc thực hiện dân chủ tại nông thôn Hưng Yên giai đoạn 2011 - 2013?
Thách thức lớn nhất là nhận thức của một bộ phận cán bộ còn thiên về dân chủ hình thức, việc công khai các khoản đóng góp và quy hoạch đất đai chưa kịp thời. Điều này tạo kẽ hở cho các phần tử tiêu cực lợi dụng gây rối an ninh trật tự tại một số địa bàn thôn, xã.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa sâu sắc nền tảng lý luận Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền làm chủ của nhân dân trong thời kỳ đổi mới.
• Khái quát thực tiễn triển khai Quy chế dân chủ tỉnh Hưng Yên với 158/161 xã lấy phiếu tín nhiệm và tỷ lệ xử lý đơn thư đạt 85,7%.
• Đánh giá toàn diện vai trò của dân chủ cơ sở như một động lực then chốt thúc đẩy thu nhập bình quân đạt 28 triệu đồng và giảm nghèo còn 7,2%.
• Nhận diện thẳng thắn các mặt hạn chế về tính hình thức trong chỉ đạo và bài học kinh nghiệm về công tác cán bộ, giám sát nhân dân.
• Hoàn thiện hệ thống 4 nhóm giải pháp gắn liền với mục tiêu chuẩn hóa 100% cán bộ xã và phát huy vai trò Mặt trận Tổ quốc.

Về định hướng tiếp theo, lộ trình giai đoạn 2014 - 2020 đặt mục tiêu 100% các xã trên toàn tỉnh Hưng Yên đạt chuẩn quy chế dân chủ cơ sở, đẩy mạnh đào tạo nghề cho 1,8 vạn lao động/năm và nhân rộng các điển hình tiên tiến như xã An Vĩ, xã Hồng Nam. Đội ngũ cán bộ các cấp và toàn thể nhân dân cần tiếp tục chung sức, đồng lòng hiện thực hóa phương châm lấy dân làm gốc để xây dựng nông thôn Hưng Yên ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, 2 chƣơng, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở NÔNG THÔN 1. Vấn đề dân chủ trong tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và các văn kiện của Đảng Xung quanh quan niệm về dân chủ, cho đến nay đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu, luận bàn. Ở đây chúng tôi chỉ kế thừa và nêu lên một số nét có tính chất khái quát.

Dân chủ là một khái niệm đa nghĩa, phức tạp, thuộc phạm trù chính trị có nguồn gốc từ xã hội Hy Lạp cổ đại. Ở đây, "dân chủ" là một từ ghép bao gồm hai chữ: Dêmos, có nghĩa là ngƣời bình dân, là dân chúng (không phải là quý tộc, cũng không phải là nô lệ), và Kratia - có nguồn gốc từ chữ Kratos - có nghĩa là quyền lực cai trị, sức mạnh. Do vậy, từ nguyên Dêmos Kratia có nghĩa là dân chủ, quyền lực, là sự thống trị, nền cai trị của ngƣời bình dân. Nó đƣợc biểu hiện theo nghĩa đối lập với chế độ độc tài.

Theo đó, dân chủ có nghĩa là quyền lực của nhân dân; dân chủ là sự cai trị của nhân dân. Nhân dân là chủ thể của quyền lực, sử dụng quyền lực, trong đó quyền lực chính trị là quan trọng nhất để tổ chức, quản lý xã hội, thực hiện sự nghiệp giải phóng xã hội, giải phóng con ngƣời. Từ khi xuất hiện cho đến nay nội dung của khái niệm dân chủ đƣợc chuyển hóa ra nhiều ngôn ngữ trên thế giới. "Dân chủ" có nghĩa chung là quyền lực của ngƣời bình dân, quyền làm chủ xã hội, và làm chủ bản thân con ngƣời, là quyền làm chủ của nhân dân trong xã hội.

Càng ngày, khái niệm dân chủ càng đƣợc mở rộng nhiều hơn, mang nhiều nội dung mới mẻ hơn, nó đƣợc gắn với ý thức chính trị, gắn với chính quyền của nhân dân, gắn với tiến trình lịch sử của xã hội loài ngƣời. Đồng thời nó còn là giá trị xã hội nhân văn, đánh dấu 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] những nấc thang tiến bộ của xã hội loài ngƣời. Trong xã hội cộng sản nguyên thủy, ở buổi bình minh của lịch sử nhân loại, trƣớc sức mạnh huyền bí của thiên nhiên hoang sơ, để tồn tại và phát triển, con ngƣời buộc phải gắn bó với nhau thành cộng đồng để tạo nên sức mạnh cộng đồng. Và con ngƣời, ngay từ buổi đầu ấy đã sử dụng sức mạnh cộng đồng để thực hiện quyền sống, quyền tự do, quyền mƣu cầu hạnh phúc.

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ đƣợc xây dựng và hình thành trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, mang bản chất giai cấp công nhân, dƣới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản để thực hiện và đảm bảo quyền làm chủ thực sự của đông đảo nhân dân đối với xã hội. Hồ Chí Minh là nhà lí luận và thực hành dân chủ tiêu biểu của Việt Nam trong thế kỷ XX. Trên cơ sở vận dụng sáng tạo và phát triển tƣ tƣởng dân chủ của C. Lê nin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, Ngƣời không chỉ nêu lên hệ thống những quan điểm về vai trò, bản chất của dân chủ mà còn chỉ ra những giải pháp quan trọng nhằm xây dựng một nền dân chủ mới gắn liền với sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con ngƣời ở Việt Nam trong thời đại mới, từ sau thắng lợi cách mạng Tháng Mƣời Nga Khi bàn về vai trò của dân chủ, Hồ Chí Minh là ngƣời nhìn thấy rõ sức mạnh của nhân dân: Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân.

Trong thế giới này không gì mạnh bằng lực lƣợng đoàn kết của nhân dân. Và chính Ngƣời đã huy động sức mạnh của toàn dân trong cuộc đấu tranh tự giải phóng mình, góp phần đƣa dân tộc Việt Nam từ địa vị nô lệ tới độc lập tự do, đƣa nhân dân ta lên địa vị là chủ đất nƣớc, làm chủ xã hội. Ngƣời luôn tìm mọi cách để làm cho nhân dân biết hƣởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm. Việc giáo dục dân tự ý thức đƣợc vai trò làm chủ xã hội ở một dân tộc hàng ngàn năm bị phong kiến phƣơng Bắc đô 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hộ, hàng trăm năm bị chủ nghĩa thực dân thống trị và trình độ dân trí thấp nhƣ ở nƣớc ta là điều Ngƣời luôn trăn trở, dồn hết tâm lực để tranh đấu, thực hiện.

Với Hồ Chí Minh, “dân chủ là của quý nhất của nhân dân ” [25, tr.279] thực hành dân chủ một cách rộng rãi là chiếc chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn. Từ việc khẳng định địa vị pháp lý (dân là chủ) đến việc hiện thực hóa lý tƣởng đó, Ngƣời luôn đòi hỏi phải nâng cao vai trò, năng lực không chỉ ở chủ thể lãnh đạo, quản lý trong việc hoàn thiện thể chế, cơ chế mà quan trọng hơn nữa là tạo mọi điều kiện cho nhân dân đủ năng lực và bản lĩnh làm chủ. Là nhà tƣ tƣởng, nhà tổ chức của cách mạng Việt Nam, Ngƣời đã giải quyết thấu tình, đạt lý những nội dung đó hơn ai hết, Hồ Chí Minh thấy rõ dân chủ là động lực, là sức mạnh để xây dựng một xã hội ấm no, tự do bình đẳng, hạnh phúc. Chính vì vậy, Ngƣời luôn nhắc nhở cán bộ lãnh đạo rằng: Có phát huy dân chủ đến cao độ thì mới động viên đƣợc tất cả lực lƣợng của nhân dân, đƣa cách mạng tiến lên.

Nhƣ thế, dân chủ không chỉ là quyền lực thuộc về nhân dân, làm cách mạng trao quyền làm chủ cho nhân dân lao động là đủ, mà quan trọng hơn là bằng phƣơng pháp quản lý dân chủ để làm sao cho nhân dân biết hƣởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm. Tƣ tƣởng ấy có sức mạnh khơi dậy mọi tiềm năng sáng tạo của nhân dân. Khi bàn về bản chất của dân chủ, Hồ Chí Minh khẳng định: “Nƣớc ta là nƣớc dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ” [22, tr. Điều đó có nghĩa là, Ngƣời đã xác định trên thực tế địa vị ngƣời chủ của nhân dân đối với xã hội, đất nƣớc.

Đây là sự khẳng định quan trọng thể hiện sự thay đổi mang tính cơ bản trong vị thế, tƣ cách của nhân dân trong đời sống xã hội. Tuy nhiên giữa địa vị “là chủ” và trình độ “làm chủ” của nhân dân trên thực tế có khoảng cách rất lớn. “Là chủ” nhƣng chƣa hẳn đã có thể “làm chủ” bởi có thể làm chủ trên danh nghĩa chứ chƣa đƣợc làm chủ trên thực tế. Từ “dân là chủ” đến “dân làm chủ” là cả một quá trình phát triển và trƣởng thành về năng lực thực hành về 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dân chủ của nhân dân.

Điều đó hoàn toàn không dễ dàng, nếu không nói là hết sức khó khăn, phức tạp. Để dân chủ trở thành một tổ chức nhà nƣớc, thông qua tổ chức và quản lý của Nhà nƣớc mà nhân dân thực hiện quyền lực của mình đối với xã hội, Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng chế độ dân chủ, thể chế chính trị và thể chế nhà nƣớc dân chủ, trong đó có thể chế dân chủ của Đảng, nhất là khi Đảng đã ở vào vị trí cầm quyền. Thực chất của chế độ dân chủ chính là chế độ ủy quyền của dân vào nhà nƣớc và nhà nƣớc là cơ quan quyền lực của nhân dân, thực thi sự ủy quyền của dân. Xây dựng thể chế thì trƣớc hết phải xây dựng chính quyền Nhà nƣớc mà chính quyền đó phải là chính quyền dân chủ, ngƣời chủ thực sự không ai khác chính là nhân dân.

Hồ Chí Minh không chỉ đề cập tới vai trò của Nhà nƣớc nói chung mà còn đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Chính phủ - cơ quan hành pháp của Nhà nƣớc. Chính phủ điều hành, quản lý nhà nƣớc trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Một chính phủ tốt phải là Chính phủ do dân cử ra, mỗi thành viên trong Chính phủ phải trực tiếp do dân lựa chọn: Chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ƣơng do dân cử ra. Để xứng đáng với sự ủy thác, tin cậy của dân chúng thì Chính phủ phải hành động vì lợi ích của nhân dân, nhiệm vụ của Chính phủ là ngƣời đầy tớ trung thành, tận tụy của nhân dân, nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ, Hồ Chí Minh đã xác lập một hệ thống các quan điểm về những vấn đề nhà nƣớc từ lựa chọn mô hình nhà nƣớc dân chủ đến một loạt chƣơng trình hành động cụ thể, chi tiết cho sự ra đời của nhà nƣớc đó ở Việt Nam ngay sau Cách mạng tháng Tám thành công, xây dựng Nhà nƣớc đó thực sự là Nhà nƣớc dân chủ.

Đó là kết quả của trình độ, phƣơng pháp sáng tạo trong quản lý, trong thực hành dân chủ, là hệ quả của cả một quá trình khảo sát, kiểm nghiệm lựa chọn, xác định mô hình thể chế của nhà hoạt động chính trị Hồ Chí Minh. Lần đầu tiên trong lịch sử nƣớc nhà, chính quyền nhà nƣớc đã đƣợc trao vào tay “dân chúng số nhiều” nhƣ ƣớc nguyện cũng là bài học lịch sử mà Chủ 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tịch Hồ Chí Minh đã rút ra từ kinh nghiệm của các cuộc cách mạng đi trƣớc, để tránh cho nhân dân khỏi hy sinh nhiều lần, để dân chúng đƣợc thực sự hạnh phúc. Giá trị xã hội đích thực của dân chủ là giành về cho đại đa số nhân dân lao động quyền lực của chính họ thông qua đấu tranh cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới. Đó là quyền dân chủ, quyền tự do, công bằng, bình đẳng thực sự của quần chúng nhân dân.

Chính vì vậy, trong suốt cuộc đời hoạt động chính trị của mình từ khi ý thức đƣợc nỗi nhục mất nƣớc, ra đi tìm đƣờng cứu nƣớc đến khi phải từ giã cõi đời, Hồ Chí Minh chỉ có một ham muốn, ham muốn đến tột bậc là làm cho nƣớc nhà đƣợc độc lập, nhân dân đƣợc tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đƣợc học hành. Ngƣời đã làm tất cả để thực hiện Độc lập - Tự do - Hạnh phúc cho Tổ quốc, dân tộc và nhân dân. Ngƣời đã rút ra một chân lý vĩnh hằng không chỉ cho dân tộc mà còn cho cả nhân loại “Không có gì quý hơn độc lập tự do”.