Luận văn thạc sĩ về thực hiện quy chế dân chủ ở Thái Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở một giải pháp cơ bản khắc phục điểm nóng thái bình, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Đặng Thị Minh Phương
• Người hướng dẫn: Gs. Ts Lưu Văn Sùng
• Trường học: Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở - một giải pháp cơ bản khắc phục điểm nóng thái bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG YÊU CẦU ĐƯỢC ĐẶT RA TỪ ĐIỂM NÓNG THÁI BÌNH VÀ CHỦ TRƯƠNG CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỀ VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
• 1.1. Điểm nóng Thái Bình, những yêu cầu được đặt ra cần giải quyết từ điểm nóng
• 1.1.1. Đặc điểm tình hình kinh tế xã hội của tỉnh
• 1.1.2. Diễn biến, nguyên nhân phát sinh điểm nóng, và tác động của nó tới đời sống kinh tế xã hội
• 1.1.3. Dân chủ và dân chủ ở cơ sở là mục tiêu của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, là đòi hỏi bức xúc từ thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TẠI TỈNH THÁI BÌNH, NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 2.1. Quá trình triển khai thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở tại tỉnh Thái Bình
• 2.2. Tổ chức Đảng ở cơ sở lãnh đạo thực hiện Quy chế dân chủ
• 2.3. Chính quyền cơ sở với việc thực hiện Quy chế dân chủ
• 2.4. Mặt trận tổ quốc và các tổ chức đoàn thể nhân dân tham gia thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 2.5. Nhận thức của người dân với việc thực hiện Quy chế dân chủ
• 2.6. Những bài học kinh nghiệm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện quy chế dân chủ tại Thái Bình

Thái Bình, một tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng, đã có những bước tiến quan trọng trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở. Việc này không chỉ giúp ổn định tình hình chính trị mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Quy chế dân chủ được xem là một trong những giải pháp cơ bản nhằm khắc phục những điểm nóng trong xã hội, đặc biệt là sau những biến động trong giai đoạn 1996-1997. Việc thực hiện quy chế này đã góp phần bảo đảm quyền lợi của công dân và nâng cao nhận thức của người dân về quyền tham gia vào các hoạt động chính trị.

1.1. Đặc điểm tình hình kinh tế xã hội của Thái Bình

Thái Bình có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với đất đai màu mỡ và truyền thống sản xuất lương thực thực phẩm. Tỉnh có dân số đông, với tỷ lệ dân số sống ở nông thôn chiếm 92,63%. Điều này tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc thực hiện quy chế dân chủ, khi mà người dân có thể tham gia vào các quyết định liên quan đến cuộc sống của họ.

1.2. Lịch sử và bối cảnh thực hiện quy chế dân chủ

Quy chế dân chủ ở Thái Bình được ban hành trong bối cảnh tỉnh này đã trải qua nhiều biến động xã hội. Sau phong trào khiếu kiện và biểu tình của người dân vào cuối thập niên 90, việc thực hiện quy chế dân chủ trở thành một yêu cầu cấp thiết. Điều này không chỉ nhằm khôi phục lòng tin của người dân vào chính quyền mà còn để đảm bảo quyền lợi của họ trong việc tham gia vào các quyết định chính trị.

II. Những thách thức trong việc thực hiện quy chế dân chủ tại Thái Bình

Mặc dù đã có những tiến bộ trong việc thực hiện quy chế dân chủ, nhưng Thái Bình vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như tham nhũng, quan liêu và thiếu minh bạch trong quản lý vẫn tồn tại. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến lòng tin của người dân mà còn cản trở sự phát triển bền vững của tỉnh.

2.1. Tham nhũng và quan liêu trong chính quyền

Tham nhũng và quan liêu là những vấn đề nghiêm trọng trong việc thực hiện quy chế dân chủ. Nhiều cán bộ địa phương vẫn chưa thực sự coi trọng quyền lợi của người dân, dẫn đến tình trạng mất lòng tin và sự bất mãn trong cộng đồng.

2.2. Thiếu minh bạch trong quản lý

Thiếu minh bạch trong các quyết định của chính quyền cũng là một trong những nguyên nhân gây ra điểm nóng. Người dân không được thông tin đầy đủ về các chính sách và quyết định quan trọng, dẫn đến sự hoài nghi và phản ứng tiêu cực.

III. Phương pháp thực hiện quy chế dân chủ hiệu quả tại Thái Bình

Để khắc phục những thách thức trong việc thực hiện quy chế dân chủ, Thái Bình cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc tăng cường sự tham gia của người dân vào các quyết định chính trị là rất quan trọng. Các cơ chế giám sát và phản biện xã hội cũng cần được củng cố để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của chính quyền.

3.1. Tăng cường sự tham gia của người dân

Việc khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động chính trị, từ việc bầu cử đến các cuộc họp cộng đồng, sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của họ đối với các vấn đề xã hội. Điều này cũng giúp chính quyền lắng nghe và đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của người dân.

3.2. Củng cố các cơ chế giám sát

Các cơ chế giám sát và phản biện xã hội cần được thiết lập và củng cố. Điều này không chỉ giúp phát hiện và ngăn chặn tham nhũng mà còn tạo ra một môi trường minh bạch hơn cho việc thực hiện quy chế dân chủ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Thái Bình

Việc thực hiện quy chế dân chủ tại Thái Bình đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tình hình chính trị ổn định hơn, người dân có cơ hội tham gia vào các quyết định quan trọng. Nhiều mô hình thực hiện quy chế dân chủ đã được áp dụng thành công, tạo ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho các địa phương khác.

4.1. Mô hình thực hiện quy chế dân chủ thành công

Một số mô hình thực hiện quy chế dân chủ tại Thái Bình đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Các cuộc họp cộng đồng, nơi người dân có thể trực tiếp bày tỏ ý kiến và tham gia vào quyết định, đã giúp nâng cao sự gắn kết giữa chính quyền và người dân.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ những kết quả đạt được, Thái Bình đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong việc thực hiện quy chế dân chủ. Sự tham gia của người dân, tính minh bạch và trách nhiệm của chính quyền là những yếu tố then chốt để đảm bảo thành công.

V. Kết luận và tương lai của quy chế dân chủ tại Thái Bình

Việc thực hiện quy chế dân chủ tại Thái Bình đã chứng minh được tầm quan trọng của nó trong việc ổn định tình hình chính trị và phát triển kinh tế xã hội. Tương lai của quy chế dân chủ tại Thái Bình phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả chính quyền và người dân trong việc xây dựng một môi trường chính trị minh bạch và trách nhiệm.

5.1. Tầm quan trọng của quy chế dân chủ

Quy chế dân chủ không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một nhu cầu thực tiễn của người dân. Nó giúp bảo vệ quyền lợi của công dân và tạo ra một môi trường chính trị ổn định.

5.2. Hướng đi tương lai cho quy chế dân chủ

Tương lai của quy chế dân chủ tại Thái Bình cần được xây dựng trên nền tảng của sự tham gia tích cực của người dân và sự minh bạch trong quản lý. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1996–1997, tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại tỉnh Thái Bình diễn biến hết sức phức tạp khi khiếu kiện tập thể bùng phát tại 241 trên tổng số 285 xã, phường, thị trấn (chiếm 84,5% số đơn vị hành chính cơ sở) thuộc toàn bộ 8 trên 8 huyện, thị xã. Sự kiện này hình thành một điểm nóng chính trị - xã hội gay gắt nhất vùng đồng bằng sông Hồng thời kỳ đổi mới.

Vấn đề cốt lõi bắt nguồn từ sự suy thoái, quan liêu, thiếu dân chủ của bộ máy cán bộ cơ sở và gánh nặng đóng góp quá sức dân, với mức lạm thu vượt quy định lên tới 176,3 tỷ đồng trong giai đoạn 1994–1997. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là luận giải một cách toàn diện, sâu sắc nguyên nhân bùng phát xung đột xã hội, từ đó phân tích việc triển khai thực hiện Quy chế dân chủ ở xã như một giải pháp nền tảng, căn cơ nhằm ổn định tình hình chính trị, củng cố lòng tin của nhân dân và thiết lập trật tự quản trị nông thôn mới.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian địa bàn tỉnh Thái Bình với quy mô dân số hơn 1,8 triệu người (trong đó cư dân nông thôn chiếm 92,63%), theo dõi tiến trình lịch sử từ giai đoạn tiền biến cố đến giai đoạn phục hồi sau khi Chỉ thị số 30-CT/TW năm 1998 và Nghị định số 29/1998/NĐ-CP được áp dụng. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả giải quyết xung đột chính trị: giúp 100% các địa bàn phức tạp hạ nhiệt, giảm thiểu tối đa đơn thư vượt cấp, đồng thời tạo tiền đề thực tiễn để Đảng và Nhà nước hoàn thiện thể chế dân chủ cơ sở trên phạm vi toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền làm chủ của quần chúng nhân dân và bản chất của Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Lý luận Mác - Lênin khẳng định dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ của đa số nhân dân lao động, trong đó người dân trực tiếp tham gia vào công tác quản lý xã hội. Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh quan điểm dân là chủ, địa vị cao nhất thuộc về nhân dân, và thực hành dân chủ chính là chiếc chìa khóa vạn năng để tháo gỡ mọi điểm nghẽn thực tiễn.

Hệ thống khái niệm chính trong đề tài bao gồm: điểm nóng chính trị - xã hội, dân chủ cơ sở, quyền làm chủ trực tiếp và cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước. Nghiên cứu vận dụng mô hình vận hành tổng thể: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ. Cơ chế này được cụ thể hóa thành phương châm hành động mang tính pháp lý: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra. Khung thể chế này được chuẩn hóa thông qua 13 nhóm nội dung chính quyền bắt buộc phải công khai và 6 nhóm công việc do cộng đồng dân cư trực tiếp bàn bạc, quyết định theo Nghị định số 29/1998/NĐ-CP và sau đó là Nghị định số 79/2003/NĐ-CP của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ nguồn tư liệu thực chứng phong phú, bao gồm kết quả thanh tra kinh tế - xã hội tại 169 xã, báo cáo tổng kết của Ban Chỉ đạo Quy chế dân chủ tỉnh Thái Bình qua 48 lượt kiểm tra thực địa, cùng hệ thống văn kiện chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy từ năm 1998 đến năm 2005.

Cỡ mẫu khảo sát được thực hiện thông qua phương pháp chọn mẫu điển hình tại 17 đơn vị cơ sở làm điểm thuộc các địa bàn phức tạp như huyện Quỳnh Phụ (nơi có 36 trên 38 xã phát sinh khiếu kiện), huyện Đông Hưng (41 trên 46 xã khiếu kiện) và huyện Thái Thụy. Tác giả kết hợp phỏng vấn sâu đối với cán bộ chủ chốt, đại diện Mặt trận Tổ quốc và các tầng lớp nhân dân sinh sống tại các xã điểm. Phương pháp phân tích tài liệu văn bản, thống kê mô tả và so sánh đối chiếu được lựa chọn nhằm bóc tách các biến số định lượng về thất thoát tài chính, đất đai, đồng thời đánh giá định tính mức độ chuyển biến trong ý thức chính trị của người dân.

Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt theo trục thời gian từ trước năm 1997, cao điểm khủng hoảng 1996–1997 đến giai đoạn ổn định hóa trật tự nông thôn giai đoạn 1998–2005.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ rõ nguyên nhân trực tiếp làm bùng phát điểm nóng Thái Bình là các vi phạm nghiêm trọng về kinh tế và quyền dân chủ. Qua thanh tra tại 152 xã, hầu hết cán bộ chủ chốt cơ sở đều có sai phạm tài chính. Trong tổng số 176,3 tỷ đồng thu vượt quy định của nông dân giai đoạn 1994–1997, có tới 161 tỷ đồng do cấp xã và hợp tác xã tự ý đặt ra ngoài nghị quyết của Hội đồng nhân dân; tình trạng khai khống công trình xây dựng cơ bản chiếm tỷ lệ 20% đến 25% giá trị quyết toán. Bên cạnh đó, có 244 ha đất bị giao trái thẩm quyền tại các cấp huyện và xã.

Thứ hai, việc ban hành và thực thi Quy chế dân chủ cơ sở đã đảo ngược tình trạng bất minh thông tin. Tại huyện Thái Thụy, 80% số xã đã thực hiện niêm yết công khai đầy đủ 14 nội dung bắt buộc; tại huyện Đông Hưng, chính quyền đã phát thanh 299 văn bản qua hệ thống loa truyền thanh, niêm yết 420 văn bản tại trụ sở và gửi gần 500 văn bản chính sách trực tiếp tới từng hộ gia đình.

Thứ ba, công tác chỉnh đốn Đảng đi liền với dân chủ đã phục hồi sức chiến đấu của hệ thống chính trị. Huyện Quỳnh Phụ đã xử lý nghiêm minh 468 cán bộ đảng viên sai phạm. Đến năm 2005, toàn tỉnh đánh giá 770 trên 772 tổ chức cơ sở Đảng, trong đó tỷ lệ tổ chức đạt tiêu chuẩn trong sạch vững mạnh đạt 68,01%; tỷ lệ đảng viên đủ tư cách hoàn thành tốt nhiệm vụ đạt 63,83%, mỗi năm kết nạp trên 2.500 đảng viên mới.

Thứ tư, quyền làm chủ trực tiếp đã khơi thông nguồn lực to lớn từ nhân dân. Tại xã Lô Giang, khi chính quyền phát phiếu lấy ý kiến về dự án xây dựng trường học trị giá 200 triệu đồng, đã có 96,3% số hộ nhất trí đóng góp; trong vòng 5 năm sau điểm nóng, xã đã huy động gần 1 tỷ đồng sức dân để kiên cố hóa 6 km đường giao thông nông thôn mà không hề xảy ra khiếu nại.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm khẳng định rằng sai phạm về kinh tế luôn đi liền với việc vi phạm dân chủ như hình với bóng. Người nông dân Thái Bình sở hữu truyền thống cách mạng kiên cường, việc họ phản kháng gay gắt không nhằm mục đích chống đối chế độ mà xuất phát từ nhu cầu đòi hỏi công bằng, minh bạch và loại bỏ những phần tử thoái hóa, biến chất.

Để biểu diễn trực quan các chuyển biến này, dữ liệu diễn biến khiếu kiện từ 241 xã năm 1998 giảm hoàn toàn về trạng thái bình thường sau 2 năm có thể được mô tả sinh động qua biểu đồ đường xu hướng. Cơ cấu các khoản thu vượt quy định 176,3 tỷ đồng và kết quả phân loại 770 tổ chức cơ sở Đảng năm 2005 rất phù hợp để trình bày bằng bảng thống kê so sánh đa chiều hoặc biểu đồ cột phân đoạn.

So với các can thiệp hành chính thông thường, việc áp dụng Chỉ thị số 30-CT/TW đã chứng minh tính ưu việt vượt trội bằng cách biến đối thoại thành công cụ quản trị thường xuyên. Qua thanh tra 169 xã năm 1997 phát hiện 95 xã có cán bộ tham ô 8,5 tỷ đồng và 1.400 tấn thóc, việc xử lý công khai kết quả thanh tra trước toàn dân chính là giải pháp giải tỏa áp lực chính trị hiệu quả nhất, tái xác lập trạng thái đồng thuận xã hội bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng cường vai trò hạt nhân lãnh đạo và trách nhiệm nêu gương của tổ chức Đảng cơ sở. Cấp ủy cấp xã và chi bộ thôn cần duy trì sinh hoạt định kỳ, gắn thực hiện dân chủ với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; xử lý nghiêm minh 100% cán bộ, đảng viên có hành vi nhũng nhiễu. Mục tiêu duy trì ổn định tỷ lệ trên 70% tổ chức cơ sở Đảng đạt trong sạch vững mạnh trong giai đoạn tiếp theo, giao trách nhiệm kiểm tra trực tiếp cho Ban Thường vụ Huyện ủy.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình công khai minh bạch tài chính và đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Chính quyền xã bắt buộc niêm yết tại trụ sở và thông báo qua loa truyền thanh tối thiểu 14 nhóm nội dung theo quy định pháp luật; tuyệt đối không tự ý đặt ra các khoản huy động ngoài danh mục. Đối với các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng có huy động sức dân, phải tổ chức lấy ý kiến đạt tỷ lệ đồng thuận trên 90% số hộ gia đình trước khi Hội đồng nhân dân ban hành nghị quyết, hoàn tất áp dụng tại 100% xã, thị trấn.

Thứ three, phát huy tối đa chức năng giám sát của Mặt trận Tổ quốc và Ban Thanh tra nhân dân. Kiện toàn tổ chức thanh tra nhân dân tại 100% thôn, xóm; phân công đại diện đoàn thể tham gia giám sát các công trình đầu tư công. Thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý dứt điểm 100% đơn thư khiếu nại, tố cáo chính đáng của công dân trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ khi tiếp nhận.

Thứ tư, đẩy mạnh cải cách hành chính và pháp điển hóa quy chế dân chủ. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cần tiếp tục thể chế hóa các quy định dân chủ thành văn bản pháp quy địa phương; định kỳ 2 năm một lần tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng dân vận và quản lý nhà nước cho đội ngũ trên 1.000 cán bộ công chức cấp xã, xây dựng phong cách trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở tại các xã, phường, thị trấn: Luận văn cung cấp bài học kinh nghiệm sâu sắc về phương pháp quản lý, điều hành ngân sách, giải phóng mặt bằng và kỹ năng đối thoại trực tiếp nhằm ngăn ngừa khiếu kiện vượt cấp.

Thứ hai, đội ngũ cán bộ ngành Dân vận, Thanh tra và Ban Nội chính các cấp: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn và mô hình phân tích diễn biến tâm lý đám đông, hỗ trợ đắc lực cho công tác thẩm định, thanh tra và tham mưu xử lý các điểm nóng phát sinh tại địa phương.

Thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng, Quản lý công: Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị cao về mặt lý luận chính trị, phương pháp luận nghiên cứu xung đột xã hội và kinh nghiệm xử lý khủng hoảng truyền thông, chính trị tại Việt Nam.

Thứ tư, cán bộ làm công tác Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội: Luận văn đúc kết quy trình xây dựng hương ước, quy ước làng văn hóa và phương pháp phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của nhân dân trên địa bàn dân cư nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi dẫn tới việc bùng phát điểm nóng Thái Bình giai đoạn 1996–1997 là gì? Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ tình trạng quan liêu, tham nhũng của một bộ phận cán bộ địa phương, tình trạng mất dân chủ kéo dài và gánh nặng đóng góp quá mức của nông dân với 20 đến 30 khoản thu mỗi vụ, dẫn tới số tiền thu vượt quy định lên tới 176,3 tỷ đồng.

Quy chế dân chủ ở cơ sở đã phát huy tác dụng giải quyết khủng hoảng như thế nào? Quy chế dân chủ đóng vai trò như một khung pháp lý minh bạch hóa toàn bộ các hoạt động thu chi, quy hoạch đất đai và nhân sự. Khi chính quyền công khai 14 nội dung và trao quyền quyết định trực tiếp 6 nhóm công việc cho nhân dân, bức xúc xã hội được giải tỏa, đưa tình hình nông thôn ổn định sau 2 năm triển khai.

Phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" được thể chế hóa cụ thể ra sao? Phương châm này được luật hóa thông qua Nghị định số 29/1998/NĐ-CP và Nghị định số 79/2003/NĐ-CP. Nội dung xác định rõ các đề án phát triển kinh tế, mức huy động vốn xây dựng trường học, đường xá đều phải đưa ra họp dân thảo luận và đạt sự nhất trí cao trước khi chính quyền phê duyệt.

Bài học lớn nhất về công tác cán bộ sau biến cố Thái Bình là gì? Bài học quan trọng nhất là phải gắn liền thực hành dân chủ với chỉnh đốn Đảng. Cán bộ phải thực sự gương mẫu, gần dân và đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết; kiên quyết xử lý nghiêm minh các cá nhân sai phạm, như việc kỷ luật 468 cán bộ tại Quỳnh Phụ và khai trừ hàng ngàn đảng viên thoái hóa.

Làm thế nào để huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mà không tạo gánh nặng cho dân? Cần áp dụng bài học từ xã Lô Giang: công khai dự toán, phát phiếu lấy ý kiến từng hộ đạt 96,3% đồng thuận, phân bổ mức đóng góp linh hoạt theo nhân khẩu hoặc diện tích canh tác, và giao Ban Thanh tra nhân dân giám sát 100% tiến độ quyết toán công trình.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện điểm nóng Thái Bình 1996–1997, chỉ rõ xung đột chính trị bắt nguồn từ tình trạng lạm thu 176,3 tỷ đồng và sự suy thoái, độc đoán của cán bộ cơ sở tại 241 xã.
• Công trình chứng minh tính tất yếu lịch sử của Chỉ thị số 30-CT/TW và Nghị định số 29/1998/NĐ-CP, biến phương châm Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra thành công cụ quản trị hữu hiệu.
• Nghiên cứu đúc kết bài học then chốt: việc thực thi dân chủ cơ sở phải song hành với công cuộc chỉnh đốn Đảng, nâng cao tỷ lệ tổ chức Đảng trong sạch vững mạnh đạt trên 68% tại địa phương.
• Tác giả đề xuất hệ giải pháp đồng bộ kết hợp minh bạch tài chính, tăng cường giám sát của Mặt trận Tổ quốc và hoàn thiện thể chế pháp lý để ngăn chặn triệt để nguy cơ tái diễn điểm nóng.
• Đóng góp khoa học của luận văn là luận cứ thực tiễn quan trọng phục vụ hoàn thiện Pháp lệnh và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở; các nhà quản lý và nghiên cứu nên tiếp tục khai thác mô hình quản trị này để ứng dụng vào công cuộc xây dựng nông thôn mới hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho khoảng 100 vị đỗ đại khoa của Thái Bình. Sau chiến thắng quân Minh năm 1428, Thái Bình đóng góp cho đất nƣớc thêm nhiều nhân tài kiệt xuất trong đó có nhà bác học Lê Quý Đôn xứng đáng là ngôi sao sáng trên bầu trời Việt Nam. Trong khởi nghĩa nôngdân thế kỷ XVIII, Thái Bình là nơi ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng, khởi nghĩa của Hoàng Công Chất kéo dài từ năm 1739-1796, khởi nghĩa của Phan Bá Vành chống triều đình nhà Nguyễn. Trong thời kỳ thực dân Pháp xâm lƣợc nƣớc ta, các sĩ phu yêu nƣớc Thái Bình đã cùng toàn dân một lòng đánh giặc.

Nhiều ngƣời con Thái Bình cũng đã trở thành các cán bộ chủ chốt thành lập các tổ chức cộng sản ở Việt Nam. Làng Nguyên Xá - Đông Hƣng đƣợc tặng cờ làng kháng chiến kiểu mẫu. Sau ngày hòa bình lập lại (1954) Thái Bình đƣợc cả nƣớc biết tới với thành tích trở thành tỉnh đầu tiên của miền Bắc đạt 5 tấn thóc trên 1 ha. Diễn biến, nguyên nhân phát sinh điểm nóng, và tác động của nó tới đời sống kinh tế xã hội Có thể nói, Thái Bình là một tỉnh có nhiều điều kiện thuận lợi trong phát triển nông nghiệp và cũng là một tỉnh giàu truyền thống văn hóa, truyền thống yêu nƣớc và cách mạng, có nhiều đóng góp trong quá trình dựng nƣớc và giữ nƣớc của dân tộc.

Ngƣời dân Thái Bình cần cù sáng tạo, dũng cảm trong lao động sản xuất, chinh phục, cải tạo thiên nhiên; kiên cƣờng bất khuất trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm và các thế lực cƣờng quyền; hiếu học và học giỏi trong mọi hoàn cảnh lịch sử. Tuy nhiên, trong giai đoạn năm 1996-1997 vừa qua, ở Thái Bình diễn ra một sự kiện không bình thƣờng, nhân dân khiếu kiện gay gắt lên các cấp Đảng, Nhà nƣớc, gây nên tình trạng mất trật tự xã hội nghiêm trọng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ trƣớc năm 1997, trong tỉnh đã xuất hiện những yếu tố mất ổn định cục bộ (mâu thuẫn trong nội bộ tổ chức Đảng, đoàn thể ở một số cơ sở, mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân), xã Thụy Hồng, Thái Thụy, 1989; xã Bình Lăng, Hƣng Hà, 1989; xã Vũ Tây, Kiến Xƣơng; xã Vũ Tiến, Duy Nhất, Vũ Thƣ, 1991; xã Đông Thọ, Đông Hƣng; An Thái, Quỳnh Xá, Quỳnh Phụ, 1994… Các khiếu kiện chủ yếu về yêu cầu đòi dân chủ công khai, về phân chia sử dụng ruộng đất, thu chi vốn quỹ hợp tác xã, ngân sách xã, thanh toán chi phí xây dựng đƣờng giao thông, trƣờng học, trạm xá… Đến năm 1995, 1996, tình hình khiếu kiện của nhân dân nhiều hơn nhƣng không đƣợc cán bộ giải quyết. Do những khiếu kiện của nhân dân không đƣợc xử lý, giải quyết, nên nhân dân hết sức bất bình, tình hình khiếu kiện ở nhiều xã ngày càng phức tạp.

Từ một xóm Dân Chủ ở xã Quỳnh Xá, nhân dân khiếu kiện về việc điều chỉnh ruộng đất, các khoản huy động đóng góp ở xã và yêu cầu xử lý những cán bộ xã có dấu hiệu tiêu cực, tham nhũng. Tiếp đó là các xã Quỳnh Hội, An Thái, Quỳnh Hồng, Quỳnh Nguyên, Quỳnh Mỹ… của huyện Quỳnh Phụ, sau đó lan ra các huyện khác trong tỉnh. Đến tháng 12-1997, tất cả các huyện thị trong tỉnh đều xảy ra khiếu kiện tập thể đông ngƣời. Cụ thể: Quỳnh Phụ: 36/38 xã Thái Thụy: 46/48 xã Đông Hƣng: 41/46 xã Tiền Hải: 32/35 xã Kiến Xƣơng: 31/40 xã Hƣng Hà: 16/34 xã Vũ Thƣ: 29/31 xã Thị xã Thái Bình: 2/13 xã phƣờng Toàn tỉnh có 233/285 xã phƣờng trong đó có 57 xã thuộc loại nghiêm trọng, 130 xã khiếu kiện phức tạp, 98 xã khiếu kiện bình thƣờng [9, tr.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo báo cáo của Thanh tra tỉnh, đến ngày 25-12-1997, đã có tới 237/285 xã có khiếu kiện (trong đó có 18 xã gay gắt, 65 xã nghiêm trọng, 61 xã phức tạp, 93 xã khiếu kiện bình thƣờng), 48 xã không có khiếu kiện. Đến 20-2-1998: 241/285 xã có khiếu kiện (trong đó 142 xã có nội dung khiêú kiện phức tạp, 94 xã có nội dung khiếu kiện bình thuờng) [1, tr. Quy mô và tính chất phức tạp của việc tố cáo khiếu kiện ngày càng tăng. Từ tổ chức ít đến đông ngƣời lên xã, huyện, tỉnh, trung ƣơng.

Từ vài ngƣời đi khiếu kiện lên tới hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn ngƣời, từ tuân thủ pháp luật đến vi phạm pháp luật… Nhƣ tại xã An Ninh - Huyện Quỳnh Phụ, nhóm những ngƣời khiếu kiện đã đánh chủ tịch, đập phá trụ sở UBND xã, đốt nhà cán bộ. Chín nhà cán bộ bị đốt trong đó có 2 mẹ con vì oán thù cán bộ đã cùng đoàn biểu tình ôm rơm đi đốt 6 nhà cán bộ [9, tr. Ngày 9-5- 1997, nhân dân xã Quỳnh Mỹ kéo lên huyện cùng với nhân dân nơi khác vây Viện Kiểm soát, du đổ tƣờng trụ sở công an huyện, hành hung công an, bắt Viện trƣởng Viện Kiểm soát làm con tin. Ở xã Quỳnh Hoa, ngày 9-11, 90 ngƣời kéo lên Hà Nội gặp Văn phòng Chính phủ.

Ngày 12-11, khoảng 200 ngƣời kéo lên Ủy ban tỉnh, cắt dây, tháo cổng tràn vào đập phá cửa kính [9, tr. Có thể nói, sự kiện Thái Bình là điểm nóng chính trị xã hội, với những biểu hiện cụ thể nhƣ: đời sống xã hội trong trạng thái bất bình thƣờng, rối loạn; diễn ra sự xung đột, chống đối giữa các lực lƣợng với hành vi không kiểm soát đƣợc; hành vi của đám đông quần chúng đã vƣợt ra khỏi khuôn khổ của pháp luật và chuẩn mực của văn hóa đạo đức, nó có khả năng lan tỏa. Điểm nóng Thái Bình là điểm nóng chính trị, xã hội vì đây là điểm nóng diễn ra trong lĩnh vực chính trị xã hội khi mà sự chống đối của đám đông quần chúng nhân dân đã hƣớng trực tiếp vào những ngƣời nắm quyền lực chính trị, cơ quan quyền lực và thể chế chính sách của chính quyền nhà nƣớc. Ở đây cụ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thể là các khiếu kiện biểu tình của ngƣời dân hƣớng tới là hệ thống chính trị (chủ yếu là ở cơ sở), với các cán bộ chủ chốt nhƣ chủ tịch, phó chủ tịch UBND xã, phó ban tài chính xã, bí thƣ và phó bí thƣ Đảng ủy, ban quản lý hợp tác xã.

Ngƣời dân chống đối không phải là vì nhằm để lật đổ chính quyền, chống đối lại thể chế, mà ngƣời dân chỉ mong muốn đòi hỏi sự dân chủ, công bằng, loại bỏ những cán bộ tham nhũng, thoái hóa biến chất, hoàn thiện thể chế chính sách. Điểm nóng Thái Bình đã trở thành vấn đề chính trị nghiêm trọng gây hậu quả về nhiều mặt đối với đời sống kinh tế chính trị, xã hội: Về mặt xã hội: Nó đã làm ảnh hƣởng đến truyền thống đoàn kết trong xã hội và nhân dân địa phƣơng. Đoàn kết là một truyền thống quý báu và cao đẹp của nhân dân ta từ bao đời nay. Hồ Chủ Tịch cũng đã từng nói: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” [17, tr.

Tuy nhiên, điểm nóng Thái Bình đã gây nên ảnh hƣởng nghiêm trọng tới truyền thống đoàn kết quý báu lâu đời của nhân dân. Tình cảm láng giềng họ tộc cũng bị tổn thƣơng. Ngƣời dân Việt Nam bao đời nay sống ở trong làng xã, dƣới những lũy tre xanh, bên những dòng sông hiền hòa uốn lƣợn, đồng lúa phì nhiêu, tình cảm gắn bó chặt chẽ họ lại với nhau đó là tình làng nghĩa xóm, huyết thống họ tộc. Đa số những ngƣời dân trong một làng thƣờng có mối quan hệ huyết thống và các quan hệ giữa những ngƣời trong làng thƣờng đƣợc quy định bằng những giá trị truyền thống.

Do lịch sử hình thành cùng với đặc điểm trên nên đời sống cộng đồng trong làng vừa mang tính chất pháp lý vừa mang nặng tính chất quan hệ tình nghĩa với nhau. Điểm nóng xảy ra không chỉ làm rạn nứt tình cảm của ngƣời dân với nhau trong thời điểm hiện tại mà hậu quả của nó còn ảnh hƣởng tới thế hệ mai sau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Về mặt kinh tế: Kinh tế trong tỉnh gặp nhiều khó khăn, một số lĩnh vực có xu hƣớng giảm sút, hiệu lực quản lý điều hành kinh tế xã hội của các cấp chính quyền bị suy giảm. Việc một số phần tử quá khích đập phá trụ sở chính quyền, đập phá đốt nhà cán bộ làm ảnh hƣởng không nhỏ tới cơ sở vật chất của nhân dân và nhà nƣớc.

Việc ngƣời dân đi khiếu kiện, biểu tình làm ngƣng trệ công việc lao động sản xuất. Về mặt chính trị: Trƣớc hết, nó vi phạm đến bản chất của Đảng và Nhà nƣớc. Nhà nƣớc ta là nhà nƣớc của dân, do dân và vì dân, mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của ngƣời dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực đảm bảo cho thắng lợi của cách mạng, của công cuộc đổi mới. Mục tiêu của Đảng ta là: mọi lợi ích, mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân, ngoài ra Đảng không còn mục tiêu nào khác.

Những năm qua, Đảng và Nhà nƣớc đã ban hành nhiều chính sách đổi mới về kinh tế, chính trị, xã hội, phát huy một bƣớc quyền làm chủ của nhân dân. Thực tế đã cho thấy, quyền làm chủ của ngƣời dân trong những năm qua đã bị vi phạm; tệ quan liêu mệnh lệnh, cửa quyền, sách nhiễu, tham nhũng của một bộ phận không nhỏ cán bộ đã khiến nhân dân bất bình, làm giảm sút lòng tin của nhân dân với tổ chức Đảng, chính quyền cơ sở, làm tổn hại tình đồng chí trong Đảng. Nhân cơ hội tình hình trật tự xã hội rối loạn, kẻ địch và các phần tử xấu chống đối, lợi dụng để kích động nói xấu chế độ. Mâu thuẫn trong sự kiện điểm nóng Thái Bình là mâu thuẫn không đối kháng, trong nội bộ nhân dân, không có yếu tố của kẻ địch bên ngoài tác động.

Tuy nhiên, nếu tình hình tiếp tục kéo dài và phức tạp sẽ tạo điều kiện cho kẻ địch thực hiện chiến lƣợc “diễn biến hòa bình”, lúc đó hậu quả sẽ phức tạp và khó giải quyết. Nguyên nhân xảy ra điểm nóng Thái Bình có thể thấy do những nguyên nhân chính nhƣ sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cán bộ tham nhũng, vi phạm quyền dân chủ với nhân dân. Thái Bình là một tỉnh còn nghèo, trong quá trình chuyển đổi nên kinh tế, đời sống của ngƣời dân đã có nhiều tiến triển nhƣng là một tỉnh thuần nông, ngƣời dân chủ yếu sống nhờ vào những sản phẩm thuần túy của nông nghiệp nên đời sống vẫn gặp nhiều khó khăn.