Thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở ở Phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở phường tân định quận 1 thành phố hồ chí minh hiện nay, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Lê Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Phan Anh Tuấn
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định, Quận 1, TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
• 1.1. Dân chủ và Quy chế dân chủ cơ sở
• 1.2. Khái niệm về dân chủ
• 1.3. Khái niệm về dân chủ cơ sở, Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 1.4. Đặc điểm của Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 1.5. Quan điểm của Đảng và quy định của Nhà nước trong việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 1.6. Nội dung thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 1.6.1. Những nội dung, hình thức công khai để nhân dân biết
• 1.6.2. Những nội dung, hình thức Nhân dân bàn và quyết định
• 1.6.3. Nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định
• 1.6.4. Những nội dung, hình thức Nhân dân giám sát
• 1.6.5. Nội dung các bước trong tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở Phường
• 1.7. Các yếu tố tác động đến việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 1.8. Chính sách của Đảng, Nhà nước về thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 1.9. Vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức Đảng ở cơ sở
• 1.10. Công tác tổ chức thực hiện của chính quyền và vai trò của Mặt trận tổ quốc, các đoàn thể quần chúng ở cơ sở
• 1.11. Trình độ, năng lực, nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức
• 1.12. Đặc điểm địa bàn dân cư, trình độ dân trí
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở PHƯỜNG TÂN ĐỊNH, QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Thực trạng thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa bàn phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3. Thực trạng thực hiện các bước trong tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Thực trạng thực hiện nội dung Quy chế dân chủ cơ sở ở phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5. Đánh giá chung việc tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5.1. Mặt làm được
• 2.5.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở PHƯỜNG TÂN ĐỊNH, QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Những phương hướng cơ bản nhằm tăng cường thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 3.2. Các giải pháp tăng cường việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 3.2.1. Củng cố, kiện toàn hệ thống chính trị cơ sở
• 3.2.2. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 3.2.3. Nâng cao nhận thức, năng lực của cho cán bộ, công chức, Đảng viên và Nhân dân trong việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 3.2.4. Thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở gắn với phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao trình độ dân trí
• 3.2.5. Nâng cao hiệu quả công tác dân vận, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân
• 3.2.6. Tăng cường công tác tổng kết thực tiễn việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định

Quy chế Dân chủ Cơ sở là một trong những nội dung cốt lõi trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Tại Phường Tân Định, Quận 1, TP.HCM, việc thực hiện quy chế này đã được chú trọng nhằm đảm bảo quyền lợi của người dân. Quy chế này không chỉ là một văn bản pháp lý mà còn là một công cụ quan trọng để người dân tham gia vào các quyết định liên quan đến đời sống xã hội. Việc thực hiện quy chế này còn thể hiện sự cam kết của chính quyền địa phương trong việc xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng và văn minh.

1.1. Khái niệm và vai trò của Quy chế Dân chủ Cơ sở

Quy chế Dân chủ Cơ sở được hiểu là hệ thống các quy định nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của người dân trong việc tham gia vào các hoạt động quản lý xã hội. Quy chế này giúp người dân có tiếng nói trong các quyết định quan trọng, từ đó nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển Quy chế Dân chủ Cơ sở

Quy chế Dân chủ Cơ sở đã được hình thành từ những năm 1998, với mục tiêu phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Qua thời gian, quy chế này đã được điều chỉnh và hoàn thiện để phù hợp với tình hình thực tiễn, đặc biệt là tại các phường, xã trong cả nước.

II. Thực trạng thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định

Thực trạng thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Mặc dù đã có nhiều hoạt động nhằm nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình, nhưng việc thực hiện vẫn còn gặp khó khăn. Một số nội dung chưa được công khai minh bạch, dẫn đến sự thiếu tin tưởng từ phía người dân.

2.1. Những kết quả đạt được trong thực hiện Quy chế Dân chủ

Nhiều hoạt động đã được tổ chức để người dân tham gia ý kiến, như hội nghị dân chủ, các buổi tiếp xúc cử tri. Điều này đã giúp nâng cao nhận thức và sự tham gia của người dân trong các quyết định của chính quyền.

2.2. Những thách thức trong việc thực hiện Quy chế Dân chủ

Một số vấn đề như thông tin chưa được công khai đầy đủ, sự tham gia của người dân còn hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng dân chủ hình thức, không phát huy được quyền làm chủ của nhân dân.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở

Để nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc củng cố hệ thống chính trị cơ sở, tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức là rất cần thiết. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân.

3.1. Củng cố hệ thống chính trị cơ sở

Cần tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng và chính quyền địa phương trong việc thực hiện Quy chế Dân chủ. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền về Quy chế Dân chủ

Cần có các chương trình tuyên truyền, phổ biến quy chế đến từng người dân. Việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn khuyến khích sự tham gia của người dân trong các hoạt động cộng đồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Phường Tân Định

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định đã mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng. Người dân đã có cơ hội tham gia vào các quyết định quan trọng, từ đó nâng cao trách nhiệm và sự gắn kết với chính quyền. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện để đảm bảo quyền lợi của người dân được thực thi đầy đủ.

4.1. Những lợi ích từ việc thực hiện Quy chế Dân chủ

Việc thực hiện Quy chế Dân chủ đã giúp người dân cảm thấy được tôn trọng và có tiếng nói trong các quyết định của chính quyền. Điều này góp phần xây dựng lòng tin giữa người dân và chính quyền.

4.2. Kết quả khảo sát về mức độ hài lòng của người dân

Theo khảo sát, tỷ lệ người dân hài lòng với các hoạt động dân chủ tại phường Tân Định đã tăng lên đáng kể. Điều này cho thấy sự cải thiện trong việc thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho Quy chế Dân chủ Cơ sở

Kết luận, việc thực hiện Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng cũng còn nhiều thách thức. Để phát huy hiệu quả hơn nữa, cần có những giải pháp đồng bộ và sự tham gia tích cực của cả chính quyền và người dân. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các bên liên quan.

5.1. Đề xuất giải pháp cho việc thực hiện Quy chế Dân chủ

Cần xây dựng các chương trình hành động cụ thể để thực hiện Quy chế Dân chủ một cách hiệu quả hơn. Việc này sẽ giúp nâng cao trách nhiệm của chính quyền và sự tham gia của người dân.

5.2. Tương lai của Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định

Với những nỗ lực hiện tại, tương lai của Quy chế Dân chủ Cơ sở tại Phường Tân Định hứa hẹn sẽ có nhiều cải tiến, góp phần xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng và văn minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở là một trong những nội dung trọng tâm nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Tại phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, với dân số khoảng 27.319 người và 7.693 hộ dân cư, việc triển khai Quy chế dân chủ cơ sở có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân vào chính quyền địa phương. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2008 đến nay, nhằm đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở tại địa bàn này.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở phường Tân Định, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tăng cường quyền làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, dân cư đa dạng và yêu cầu phát triển bền vững tại trung tâm kinh tế - văn hóa của thành phố. Qua đó, nghiên cứu cung cấp dữ liệu và kiến nghị chính sách hỗ trợ công tác quản lý nhà nước và phát huy dân chủ trực tiếp tại cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình chính trị học về dân chủ và dân chủ cơ sở, bao gồm:

• Lý thuyết dân chủ của chủ nghĩa Mác - Lênin: Nhấn mạnh quyền lực thuộc về nhân dân, dân chủ là công cụ để phát huy sức mạnh của quần chúng trong quản lý xã hội.
• Khái niệm dân chủ cơ sở: Là hình thức dân chủ trực tiếp tại các đơn vị hành chính nhỏ nhất như xã, phường, thị trấn, nơi nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua các quy chế, pháp lệnh.
• Mô hình Quy chế dân chủ cơ sở: Bao gồm các nội dung công khai, bàn bạc, quyết định, tham gia ý kiến và giám sát của nhân dân đối với các hoạt động của chính quyền địa phương.
• Khái niệm về vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc trong việc lãnh đạo, tổ chức và giám sát thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở.
• Các yếu tố tác động đến thực hiện Quy chế dân chủ như chính sách pháp luật, năng lực cán bộ, đặc điểm dân cư và trình độ dân trí.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm số liệu thống kê từ năm 2008 đến 2017 về dân số, kinh tế - xã hội, kết quả giám sát, tiếp dân, khiếu nại tố cáo; các văn bản pháp luật, nghị quyết, chỉ thị của Đảng và Nhà nước; báo cáo của Ủy ban nhân dân phường, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị xã hội.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Được sử dụng để làm rõ các khái niệm lý luận, đánh giá các văn bản pháp luật và chính sách liên quan đến Quy chế dân chủ cơ sở.
• Phương pháp thống kê: Phân tích số liệu về mức độ hài lòng của nhân dân, số lượt tiếp dân, đơn thư khiếu nại, tỷ lệ tham gia các hình thức dân chủ trực tiếp.
• Phương pháp thu thập thông tin: Thu thập dữ liệu từ các cuộc họp, hội nghị, phỏng vấn cán bộ, công chức và người dân địa phương nhằm đánh giá thực trạng và nguyên nhân tồn tại.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ 9 khu phố, 152 tổ dân phố với sự tham gia của cán bộ, công chức, đảng viên và đại diện nhân dân nhằm đảm bảo tính đại diện và khách quan.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ năm 2008 đến 2017, với các hoạt động khảo sát, thu thập và phân tích dữ liệu diễn ra trong năm 2017 và 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả công tác xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở: Tổ chỉ đạo phường đã xây dựng kế hoạch triển khai đồng bộ, quán triệt sâu rộng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Hàng năm, Đảng ủy phường ban hành nghị quyết lãnh đạo, chỉ đạo các cấp thực hiện Quy chế dân chủ với tỷ lệ cán bộ, công chức tham gia đầy đủ đạt trên 90%.

2. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao nhận thức nhân dân: Qua các hình thức tuyên truyền như họp giao ban, truyền thanh, phát phiếu lấy ý kiến, tỷ lệ người dân hiểu và tham gia Quy chế dân chủ cơ sở tăng lên rõ rệt. Từ năm 2014 đến 2017, tỷ lệ hài lòng của nhân dân về việc thực hiện Quy chế đạt trên 99%, với số phiếu hài lòng lần lượt là 715 phiếu (2014) và 2.381 phiếu (2015).

3. Vai trò phối hợp giữa các tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã tích cực giám sát, tổ chức lấy phiếu tín nhiệm, tiếp nhận và giải quyết hơn 1.300 lượt công dân phản ánh, kiến nghị trong giai đoạn 2008-2017. Tỷ lệ giải quyết đơn thư đạt trên 80%, góp phần nâng cao niềm tin của nhân dân.

4. Những tồn tại và hạn chế: Công tác tuyên truyền chưa sâu rộng đến toàn bộ nhân dân do một số hộ dân không cư trú thường xuyên; việc tổ chức hội nghị nhân dân còn hạn chế về số lượng người tham dự; một số cán bộ, công chức còn thiếu kỹ năng tổ chức, điều hành và chưa phát huy hết vai trò giám sát của nhân dân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những kết quả tích cực chủ yếu do sự lãnh đạo quyết liệt của Đảng ủy phường, sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền, cùng với việc áp dụng đồng bộ các văn bản pháp luật về Quy chế dân chủ cơ sở. So với một số địa phương khác, phường Tân Định có điều kiện thuận lợi về cơ sở hạ tầng, dân trí tương đối cao và đội ngũ cán bộ có trình độ, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện.

Tuy nhiên, hạn chế về công tác tuyên truyền và sự tham gia của nhân dân phản ánh những khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và sự đa dạng của dân cư đô thị. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở tại các đô thị lớn, cho thấy cần đổi mới phương thức tuyên truyền và nâng cao năng lực cán bộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ hài lòng của nhân dân theo năm, bảng thống kê số lượt tiếp dân và giải quyết đơn thư, cũng như sơ đồ mô tả quy trình phối hợp giữa các tổ chức trong thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền đa dạng, phù hợp với đặc điểm dân cư: Sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại, tổ chức các buổi tọa đàm, hội nghị linh hoạt về thời gian và địa điểm nhằm thu hút sự tham gia đông đảo của nhân dân. Mục tiêu nâng tỷ lệ người dân hiểu và tham gia Quy chế dân chủ lên trên 95% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân phường phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể.

2. Nâng cao năng lực cán bộ, công chức và tổ chức Đảng cơ sở: Tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng tổ chức, điều hành cuộc họp, kỹ năng giám sát và xử lý khiếu nại, tố cáo. Đảm bảo 100% cán bộ, công chức được đào tạo trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Nội vụ Quận 1 phối hợp với Đảng ủy phường.

3. Củng cố và kiện toàn hệ thống chính trị cơ sở: Rà soát, bổ sung nhân sự Tổ chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ, tăng cường phân công nhiệm vụ rõ ràng, tránh chồng chéo và đùn đẩy trách nhiệm. Mục tiêu hoàn thành trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Đảng ủy phường.

4. Tăng cường công tác giám sát và phản biện xã hội của nhân dân: Phát huy vai trò Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư cộng đồng, tổ chức các cuộc giám sát định kỳ và công khai kết quả. Mục tiêu nâng số cuộc giám sát lên ít nhất 12 cuộc/năm. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường và các đoàn thể.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức cấp phường, xã: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức, kỹ năng tổ chức và thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở, từ đó cải thiện hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân.

2. Lãnh đạo Đảng ủy, Ủy ban nhân dân các cấp: Tham khảo để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội gắn với phát huy dân chủ trực tiếp tại cơ sở.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và Mặt trận Tổ quốc: Tăng cường vai trò giám sát, phản biện xã hội và vận động nhân dân tham gia các hoạt động dân chủ.

4. Nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành Chính trị học, Quản lý nhà nước: Tài liệu tham khảo bổ ích về lý luận và thực tiễn thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở tại đô thị lớn, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy chế dân chủ cơ sở là gì?
   Quy chế dân chủ cơ sở là văn bản pháp luật quy định trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong việc bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, bao gồm công khai, bàn bạc, quyết định, tham gia ý kiến và giám sát các hoạt động của chính quyền địa phương.

2. Tại sao việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở lại quan trọng?
   Việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở giúp phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường sự minh bạch và trách nhiệm của cán bộ, công chức, từ đó củng cố niềm tin của nhân dân vào chính quyền.

3. Những hình thức dân chủ cơ sở phổ biến hiện nay?
   Bao gồm họp cử tri, phát phiếu lấy ý kiến, tổ chức hội nghị nhân dân, giám sát của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng, cũng như tiếp nhận khiếu nại, tố cáo của nhân dân.

4. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở?
   Chính sách pháp luật, năng lực và nhận thức của cán bộ, đặc điểm dân cư, trình độ dân trí, công tác tuyên truyền và sự phối hợp giữa các tổ chức chính trị - xã hội là những yếu tố quan trọng.

5. Làm thế nào để nâng cao sự tham gia của nhân dân trong Quy chế dân chủ cơ sở?
   Cần đổi mới hình thức tuyên truyền, tổ chức các buổi đối thoại linh hoạt, nâng cao năng lực cán bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân tham gia ý kiến và giám sát, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở tại phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2008-2017.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy sự lãnh đạo của Đảng ủy phường, phối hợp giữa các tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền là nhân tố quyết định thành công.
• Một số tồn tại như công tác tuyên truyền chưa sâu rộng, sự tham gia của nhân dân còn hạn chế cần được khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong thời gian tới.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng và tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục phối hợp chặt chẽ, đổi mới phương thức tổ chức và nâng cao năng lực cán bộ để phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Luận văn hy vọng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, cán bộ cơ sở và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực chính trị học và quản lý nhà nước. Để tiếp tục phát huy hiệu quả, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và mục lục, Luận văn gồm ba chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở Chƣơng 2. Thực trạng thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ 1. Dân chủ và Quy chế dân chủ cơ sở 1. Khái niệm về dân chủ Dân chủ là tài sản vô cùng quý báu của con người, có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. “Dân chủ” có nguồn gốc từ Hy Lạp cổ đại.

Nhà sử học, chính trị học người Hy Lạp Hêrôđốt là người đầu tiên đưa ra khái niệm về dân chủ. “Dân chủ” là một từ ghép bao gồm hai từ: “Demos” có nghĩa là dân và “Kratos” có nghĩa là quyền lực. Do đó, từ “Democratia” - “Dân chủ” - có nghĩa là quyền lực thuộc về nhân dân. Khi bàn về khái niệm dân chủ là gì, các nhà khoa học đã nêu ra khá nhiều ý kiến như: - Ý kiến thứ nhất cho rằng, dân chủ là sản phẩm của quan hệ giai cấp, là tổ chức quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền đối với xã hội.

- Ý kiến thứ hai hiểu khái niệm dân chủ bao hàm ba nội dung cơ bản là nội dung chính trị dân chủ chính trị , nội dung văn minh nhân đạo dân chủ xã hội là thành quả quan trọng nhất của văn minh và nhân đạo của loài người và nội dung xã hội của dân chủ dân chủ xã hội là hình thức tồn tại của xã hội hiện đại. - Ý kiến thứ ba cho rằng, dân chủ cần được xem xét theo nhiều khía cạnh, nhưng với nghĩa chung nhất, phổ biến nhất, dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân. - Ý kiến thứ tư của một số nhà khoa học, tôn vinh dân chủ là một công trình bi tráng trong hàng chục vạn năm của loài người. Đó là khát vọng, lý tưởng chung mà hàng triệu con tim và khối óc cùng hướng tới, đấu tranh không mệt mỏi để giành lấy dù phải hy sinh xương máu.

Dân chủ là khát 8 vọng mà chính chúng ta đang vươn tới. - Ý kiến thứ năm cho rằng, dân chủ không chỉ là một vấn đề chính trị hay xã hội, mà xét theo bề sâu chính là một vấn đề văn hóa. Bởi thế, xử lý vấn đề dân chủ không thể tách rời khỏi mối quan hệ truyền thống - hiện đại trong văn hóa. Dân chủ còn là một yếu tố của văn hóa, một thành tựu của văn hóa đã có từ lâu đời trong truyền thống văn hóa của dân tộc.

Theo các nhà kinh điển: dân chủ là sản phẩm tự quyết của nhân dân, phản ánh sự tồn tại của con người với tất cả ý trí, tài năng và lợi ích của họ; dân chủ là sản phẩm của đấu tranh giai cấp; quyền dân chủ bị chế định bởi tương quan giai cấp, trạng thái phát triển của sản xuất và trình độ văn hóa chung, trước hết là văn hóa chính trị của nhân dân; dân chủ là một hình thức Nhà nước mà ở đó thừa nhận quyền ngang nhau của dân cư trong việc xác định cơ cấu nhà nước và quản lý xã hội [28, tr. Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: “Dân chủ là hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do. Dân chủ cũng được vận dụng vào các tổ chức và hoạt động của những tổ chức và thiết chế xã hội nhất định” [19]. Như vậy, dân chủ là vấn đề phức tạp, có nội dung khá rộng lớn.

Để hiểu rõ về dân chủ phải xem xét dân chủ ở nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, dù tiếp cận vấn đề này ở góc độ nào thì nhìn chung các ý kiến đều thống nhất với nhau một luận điểm chung đó là: “Dân chủ” là quyền lực thuộc về nhân dân. Nhân dân là chủ thể của quyền lực, sử dụng quyền lực, trong đó quyền lực chính trị là quan trọng nhất để tổ chức và quản lý xã hội, phát triển con người, phát triển xã hội, do đó dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển xã hội. Ở Việt Nam, dân chủ còn được hiểu như một mục tiêu phấn đấu của 9 dân tộc đã được ghi rõ trong Hiến pháp: “Thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

Những mục tiêu đó có mối quan hệ mật thiết với nhau và không thể tách rời vì dân có giàu thì nước mới mạnh, có dân chủ thì mới có công bằng xã hội, có dân chủ thực sự thì dân mới giàu và nước mới mạnh. Đồng thời, hệ thống chính trị ở nước ta dựa trên thiết chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”. Việc phát huy, thực hiện dân chủ được tiến hành không thể tách rời khỏi thiết chế này. Như vậy, dân chủ là chế độ chính trị, là quyền lực thuộc về nhân dân.

Nhân dân sử dụng sức mạnh quyền lực để thực hiện quyền làm chủ của mình, dân chủ cũng là đặc điểm cơ bản của một xã hội công bằng, văn minh. Ở nước ta, chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa là chế độ dân chủ của đa số nhân dân trong xã hội vì chế độ đó là “của dân, do dân, vì dân” 1. Khái niệm về dân chủ cơ sở, Quy chế dân chủ ở cơ sở Theo TS. Trương Hồ Hải: “Ở bất cứ đất nước nào, xã hội nào, tổ chức nào, nếu xét theo cấu trúc thì cũng bao gồm một hệ thống từ nhỏ đến lớn.

Mà những cấu trúc nhỏ này nếu xét trong một hệ thống thì nó có tư cách như một chỉnh thể tương đối hoàn chỉnh, độc lập nhưng lại có sự thống nhất tạo nên một nền tảng cho toàn bộ hệ thống thì đó được gọi là cơ sở” [18, tr. Cơ sở là đơn vị nhỏ nhất trong hệ thống chính trị ở nước ta. Cơ sở (xã, phường, cơ quan, trường học,. là địa bàn nhân dân sinh sống, lao động, sản xuất, công tác, học tập, là nơi trực tiếp triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước trên các mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh., là nơi mà quyền dân chủ của nhân dân cần được thực thi một cách đúng đắn và có hiệu quả.

Cơ sở cũng là nơi thường xuyên diễn ra sự tiếp xúc trực tiếp giữa nhân dân với đảng bộ, chính quyền địa phương trong điều hành xử lý các công việc hàng ngày. Đảng và Nhà nước ta đã nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của 10 việc thực hiện dân chủ và luôn đặt sự phát triển dân chủ gắn liền với Hiến pháp và pháp luật. Đảng và Nhà nước ta đã nhìn nhận đánh giá cao vai trò của dân chủ, dân chủ cơ sở. Nhà nước luôn tạo mọi điều kiện để nhân dân phát huy được sức mạnh làm chủ của nhân dân và thực hiện đúng chủ trương “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” vì chỉ khi dân chủ được thực thi từ cơ sở thực sự thì các công việc của Nhà nước mới đạt được hiệu quả cao, tạo được uy tín, lòng tin của nhân dân đối với Nhà nước.

Điều 6 Hiến pháp năm 2013 quy định “Nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước” [27]. + Dân chủ trực tiếp: là nhân dân trực tiếp thực hiện quyền lực Nhà nước. Tức là nhân dân thể hiện một cách trực tiếp quyết định, phản ảnh đúng ý chí, nguyện vọng của mình trong các lĩnh vực quản lý Nhà nước, quản lý xã hội đến các cơ quan có thẩm quyền. Hình thức biểu hiện của dân chủ trực tiếp như ứng cử, bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân dân, thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở, trưng cầu dân ý.

+ Dân chủ đại diện: là hình thức nhân dân thông qua các cơ quan Nhà nước, các cá nhân được nhân dân ủy quyền để thực hiện ý chí của nhân dân. Dân chủ đại diện có ưu điểm là với hình thức này nhân dân quản lý được mọi mặt đời sống xã hội, nhưng có hạn chế là ý chí, nguyện vọng của nhân dân phải qua trung gian của người đại diện, có thể nội dung đề đạt chưa đúng như mong muốn của nhân dân bởi nhiều lý do như quan điểm nhìn nhận vấn đề, trình độ nhận thức. Thực hiện dân chủ cơ sở là việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân một cách thường xuyên nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nhân 11 dân. Để dân chủ được triển khai một cách sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội thì phải cần có một Quy chế.

Quy chế dân chủ ở cơ sở là văn bản pháp luật về trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong việc bảo đảm người dân được thực hiện đầy đủ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định pháp luật; đảm bảo để nhân dân được biết, được bàn, được thực hiện và được kiểm tra các công việc của chính quyền cơ sở. Ngoài ra, Quy chế dân chủ ở cơ sở nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân theo cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ". Nội dung của Quy chế là phát huy dân chủ ở cơ sở phù hợp với Hiến pháp, pháp luật, dân chủ đi đôi với trật tự, kỷ cương; quyền lợi đi đôi với nghĩa vụ; chống quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng và lợi dụng dân chủ vi phạm pháp luật. Đặc điểm của Quy chế dân chủ ở cơ sở Việc ban hành Quy chế dân chủ cơ sở nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường sự đoàn kết, xây dựng Đảng bộ, chính quyền trong sạch, vững mạnh góp phần thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.