Thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh vĩnh phúc hiện nay, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Vũ Quỳnh Lê
• Người hướng dẫn: TS. Mẫn Văn Mai
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
• Đề tài: Thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN DÂN CHỦ Ở NÔNG THÔN TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY
• 1.1. Quan niệm về thực hiện dân chủ
• 1.1.1. Quan niệm về thực hiện dân chủ ở nông thôn nước ta hiện nay
• 1.1.2. Vai trò của thực hiện dân chủ ở nông thôn nước ta hiện nay
• 1.2. Thực trạng thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc
• 1.2.1. Đặc điểm nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc
• 1.2.2. Một số vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NHẰM THỰC HIỆN TỐT DÂN CHỦ Ở NÔNG THÔN TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY
• 2.1. Những yêu cầu đặt ra đối với việc thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay
• 2.1.1. Thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc phải nhằm góp phần xây dựng nông thôn mới văn minh giàu đẹp, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn
• 2.1.2. Thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc hiện nay phải tiến hành toàn diện, đồng bộ, tổng hợp các nội dung, phương thức, sử dụng nhiều biện pháp
• 2.1.3. Phát huy trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng, của cả hệ thống chính trị, trong đó trọng tâm là vai trò của các tổ chức Đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở
• 2.1.4. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay
• 2.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm thực hiện tốt dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay
• 2.2.1. Nâng cao trình độ nhận thức, năng lực thực hành dân chủ cho cán bộ đảng viên và nhân dân ở nông thôn
• 2.2.2. Xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn thật sự trong sạch vững mạnh và có mối quan hệ mật thiết với nhân dân, tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân
• 2.2.3. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở nông thôn (18/2/1998) và Pháp lệnh dân chủ ở nông thôn (20/4/2007)
• 2.2.4. Đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, của nhân dân nông thôn trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.2.5. Coi trọng công tác tổng kết rút kinh nghiệm việc thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.3. Kết luận chương 2
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc hiện nay

Thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Tỉnh Vĩnh Phúc, với đặc điểm là một trong những vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân. Việc thực hiện dân chủ không chỉ giúp nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân mà còn góp phần vào sự ổn định chính trị và phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm nông thôn Vĩnh Phúc và vai trò của dân chủ

Nông thôn Vĩnh Phúc có đặc điểm dân cư chủ yếu là nông dân, với nhiều phong tục tập quán còn ảnh hưởng đến việc thực hiện dân chủ. Vai trò của dân chủ ở đây không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân trong cộng đồng.

1.2. Lịch sử và tiến trình thực hiện dân chủ ở Vĩnh Phúc

Quá trình thực hiện dân chủ ở Vĩnh Phúc đã trải qua nhiều giai đoạn, từ khi tái thành lập tỉnh đến nay. Những chính sách và quy định của Nhà nước đã tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động chính trị, xã hội.

II. Thực trạng thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc Những thách thức hiện tại

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc thực hiện dân chủ, nhưng thực trạng hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Quyền lợi của người dân đôi khi chưa được đảm bảo, và nhiều người vẫn chưa nhận thức đầy đủ về quyền và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia vào các hoạt động cộng đồng.

2.1. Những vấn đề tồn tại trong thực hiện dân chủ

Nhiều người dân vẫn chưa có cơ hội tham gia vào các quyết định quan trọng của địa phương. Hệ thống chính trị ở cơ sở còn nhiều bất cập, dẫn đến việc thực hiện dân chủ chưa đạt hiệu quả cao.

2.2. Nguyên nhân của những thách thức trong thực hiện dân chủ

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thiếu thông tin, sự tham gia của người dân còn hạn chế, và sự chậm trễ trong việc thực hiện các chính sách dân chủ của Nhà nước.

III. Giải pháp nâng cao thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc

Để nâng cao thực hiện dân chủ, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức cho người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường giáo dục và tuyên truyền về dân chủ

Cần có các chương trình giáo dục về quyền và nghĩa vụ của công dân, giúp người dân hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong việc thực hiện dân chủ.

3.2. Cải cách hệ thống chính trị ở cơ sở

Cần cải cách hệ thống chính trị để tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các quyết định quan trọng, từ đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan chức năng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dân chủ ở Vĩnh Phúc

Nghiên cứu về thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng cần phải có những đánh giá và điều chỉnh kịp thời để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

4.1. Kết quả đạt được từ việc thực hiện dân chủ

Việc thực hiện dân chủ đã giúp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Cần rút ra những bài học từ thực tiễn để cải thiện hơn nữa việc thực hiện dân chủ, từ đó tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho thực hiện dân chủ ở Vĩnh Phúc

Thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc cần được tiếp tục đẩy mạnh trong thời gian tới. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi cá nhân trong cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của việc thực hiện dân chủ trong phát triển bền vững

Việc thực hiện dân chủ không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

5.2. Định hướng phát triển dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc trong tương lai

Cần có những chính sách cụ thể để phát huy quyền làm chủ của nhân dân, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh Vĩnh Phúc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn Việt Nam bước vào giai đoạn đổi mới với hơn 70,4% dân số cả nước tập trung tại địa bàn này, tạo nên vị trí chiến lược đặc biệt về phát triển kinh tế và ổn định chính trị. Tại tỉnh Vĩnh Phúc, địa phương sau khi tái lập năm 1997 sở hữu 137 xã, phường, thị trấn, khu vực nông thôn chiếm đến 80% dân số và 70% lực lượng lao động toàn tỉnh. Tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ đã làm thay đổi căn bản cơ cấu kinh tế - xã hội, nhưng đồng thời làm phát sinh nhiều mâu thuẫn phức tạp về quyền lợi đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng và quản lý ngân sách công. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là giải quyết sự bất cập giữa yêu cầu phát huy quyền làm chủ của người dân với tình trạng vi phạm dân chủ và quan liêu ở cấp cơ sở.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về dân chủ xã hội chủ nghĩa, khảo sát toàn diện thực trạng thực hiện dân chủ ở nông thôn Vĩnh Phúc từ năm 1998 đến năm 2010, và xác lập hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả dân chủ hóa đời sống cơ sở. Phạm vi khảo sát tập trung tại các xã thuần nông và bán nông nghiệp thuộc tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn 10 năm triển khai Chỉ thị 30-CT/TW và Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 17,5%/năm, thu hút hơn 600 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký gần 4 tỷ USD, bảo đảm sự đồng thuận xã hội và giữ vững trật tự nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước, chuyên chính vô sản và bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, khẳng định dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp giải phóng con người. Công trình kết hợp sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân với quan điểm cốt lõi là dân là chủ và dân làm chủ. Cơ chế vận hành tổng quát được phân tích dựa trên mô hình Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ, gắn liền với phương châm hành động dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm: Dân chủ xã hội chủ nghĩa (chế độ chính trị bảo đảm quyền lực thực sự thuộc về quần chúng lao động); Dân chủ cơ sở (phương thức hiện thực hóa quyền làm chủ của người dân tại cộng đồng làng, xã); Dân chủ đại diện (hình thức nhân dân ủy quyền thông qua Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các đoàn thể chính trị); Dân chủ trực tiếp (sự tham gia quyết định trực tiếp của công dân vào các công việc công cộng); và Dân chủ tự quản (hình thức cộng đồng tự ban hành và thực thi hương ước, quy ước nội bộ theo quy định pháp luật).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài tích hợp giữa tài liệu thứ cấp từ các văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc khóa XIV, báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Quy chế dân chủ (1998–2008), số liệu Niên giám thống kê tỉnh, và dữ liệu sơ cấp thu thập từ thực địa. Cỡ mẫu khảo sát gồm 450 phiếu hỏi được thu thập tại 15 xã trọng điểm đại diện cho 9 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Vĩnh Phúc. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo khu vực địa lý đồng bằng, trung du và miền núi được áp dụng để bảo đảm tính đại diện cao cho các nhóm cư dân nông thôn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định tính kết hợp thống kê mô tả định lượng là nhằm bóc tách chính xác mối quan hệ biện chứng giữa văn bản thể chế pháp lý và thực tiễn thực thi tại cơ sở. Phương pháp phân tích lịch sử - logic và điều tra xã hội học giúp làm rõ những chuyển biến về nhận thức chính trị của người dân qua từng mốc thời gian từ năm 1998 đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực hiện dân chủ đã củng cố đáng kể năng lực hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Tỷ lệ tổ chức cơ sở Đảng đạt tiêu chuẩn trong sạch vững mạnh tăng từ 74,9% năm 2001 lên 78,6% năm 2004, trong khi tỷ lệ tổ chức cơ sở Đảng yếu kém giảm mạnh từ 3,38% xuống còn 0,54%. Tỷ lệ đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ tăng 13,46%, từ mức 47% năm 2002 lên 60,46% năm 2004.

Thứ hai, việc công khai, minh bạch các khoản đóng góp kinh tế đã khơi dậy nguồn lực to lớn từ nhân dân. Trong giai đoạn 1997–2008, toàn tỉnh đã kiên cố hóa được 2.468 km đường giao thông nông thôn với tổng kinh phí 1.798 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn do nhân dân đóng góp đạt 610 tỷ đồng, chiếm 33,9% tổng mức đầu tư. Tỉnh đã hoàn thành kiên cố hóa 881,55 km kênh mương với hơn 18 tỷ đồng đóng góp từ nhân dân; công tác dồn ghép ruộng đất tại huyện Yên Lạc đạt 5.784,83 ha, tương đương 97,6% kế hoạch đề ra.

Thứ ba, các thiết chế tự quản và cơ chế giải quyết mâu thuẫn nội bộ phát huy hiệu quả thực chất. Toàn tỉnh có 1.367 trên tổng số 1.368 thôn, làng hoàn thành xây dựng hương ước (đạt tỷ lệ 98%), trong đó 713 bản hương ước được Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt. Ban công tác Mặt trận và các tổ tự quản hòa giải thành công 85% số vụ việc tranh chấp ngay tại cơ sở; cơ quan hành chính các cấp đã thụ lý và giải quyết 11.829 vụ khiếu nại (đạt 98,6%) cùng 3.061 trên 3.121 vụ tố cáo (đạt 98,1%).

Thứ tư, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đạt kết quả tích cực, với 77% đến 85% hộ gia đình đạt tiêu chuẩn văn hóa và 58% đến 65% thôn làng đạt chuẩn văn hóa. Tỉnh đã xây dựng được 8.681 căn nhà đại đoàn kết với tổng kinh phí 147,577 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp 72 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những thành tựu trên xuất phát từ sự chỉ đạo nhất quán của Tỉnh ủy và việc thể chế hóa thành công Chỉ thị 30-CT/TW cùng Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11. Khi quyền lợi kinh tế sát sườn của người nông dân được tôn trọng, tính tích cực chính trị - xã hội được kích hoạt mạnh mẽ.

So với các công trình nghiên cứu trước đây tại khu vực đồng bằng sông Hồng, nghiên cứu tại Vĩnh Phúc cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa mức độ minh bạch trong thu hồi đất với việc giảm thiểu các điểm nóng khiếu kiện. Sự chuyển dịch cơ cấu đóng góp hạ tầng giữa ngân sách nhà nước (chiếm 66,1%) và vốn huy động từ nhân dân (chiếm 33,9%) có thể được trình bày rõ nét qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn. Đồng thời, biểu đồ cột so sánh theo chuỗi thời gian 2001–2008 sẽ minh họa trực quan sự sụt giảm của tỷ lệ tổ chức Đảng yếu kém tương ứng với mức tăng của số lượng hương ước được phê duyệt.

Đề xuất và khuyến nghị

Chuẩn hóa và số hóa quy trình niêm yết công khai toàn bộ 100% các dự án đầu tư công, đồ án quy hoạch sử dụng đất và phương án bồi thường giải phóng mặt bằng tại 137 xã, phường, thị trấn; thời gian hoàn thành trước quý IV năm 2012; cơ quan chủ trì thực hiện là Ủy ban nhân dân cấp huyện phối hợp cùng Ủy ban nhân dân cấp xã.

Tổ chức các khóa bồi dưỡng định kỳ về kỹ năng dân vận và nghiệp vụ thực thi pháp luật dân chủ cơ sở cho tối thiểu 90% cán bộ lãnh đạo xã, công chức chuyên môn và trưởng thôn; thời gian thực hiện liên tục trong giai đoạn 2011–2015; cơ quan chịu trách nhiệm là Ban Chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ tỉnh phối hợp cùng Trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc.

Nâng cao năng lực giám sát độc lập của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng, bảo đảm 100% công trình xây dựng có vốn đóng góp của dân đều được kiểm toán cộng đồng; phấn đấu giải quyết dứt điểm trên 95% ý kiến kiến nghị của công dân trong thời hạn 30 ngày; chủ thể triển khai là Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Vĩnh Phúc và các đoàn thể chính trị - xã hội.

Rà soát, bổ sung và hoàn thiện 100% các bản hương ước, quy ước thôn làng theo tiêu chí văn minh nông thôn mới; duy trì tỷ lệ gia đình văn hóa trên 85%; tăng trưởng nguồn vốn vay ủy thác qua Hội Nông dân và Hội Phụ nữ đạt trên 300 tỷ đồng mỗi năm; đơn vị chủ quản là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Hội Nông dân tỉnh Vĩnh Phúc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ lãnh đạo cấp ủy và chính quyền cấp cơ sở: Luận văn cung cấp phương pháp tổ chức hội nghị đối thoại, mô hình xử lý khiếu nại tố cáo đạt tỷ lệ trên 98% và kinh nghiệm công khai tài chính phục vụ công tác dân vận trong giải phóng mặt bằng.

Học viên, nghiên cứu sinh và giảng viên ngành Triết học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Xây dựng Đảng: Tài liệu cung cấp khung phân tích lý luận mẫu mực kết hợp hệ thống số liệu thực chứng 10 năm tại địa bàn phát triển công nghiệp nhanh.

Cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng: Công trình đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm kiện toàn ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư cộng đồng và kỹ năng hòa giải cơ sở với tỷ lệ thành công 85%.

Các nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh và Trung ương: Luận văn cung cấp cơ sở thực tiễn sinh động từ việc thực thi Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11 để hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về dân chủ cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Thực hiện dân chủ ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc có vai trò cốt lõi như thế nào đối với phát triển kinh tế? Việc thực hiện dân chủ tạo động lực phát huy quyền làm chủ của hơn 80% dân số nông thôn, chuyển hóa sự đồng thuận xã hội thành nguồn lực kinh tế. Minh chứng là nhân dân đã tự nguyện đóng góp 610 tỷ đồng xây dựng đường giao thông, hỗ trợ nền kinh tế tỉnh tăng trưởng 17,5%/năm và giảm tỷ lệ tổ chức Đảng yếu kém xuống 0,54%.

Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 đã tạo ra bước ngoặt gì tại cơ sở? Pháp lệnh 34/2007 đã luật hóa đồng bộ quyền được biết, bàn, làm, kiểm tra của người dân tại 137 xã, phường, thị trấn. Nhờ đó, tính minh bạch về ngân sách và quy hoạch đất đai được nâng cao, giúp các cơ quan hành chính xử lý thành công 98,6% số vụ khiếu nại và 98,1% số vụ tố cáo của công dân.

Nhân dân nông thôn giám sát các công trình hạ tầng công cộng bằng cơ chế nào? Nhân dân thực hiện quyền giám sát thông qua Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng được bầu trực tiếp tại các thôn. Các thiết chế này trực tiếp kiểm tra tiến độ, chất lượng kỹ thuật của 2.468 km đường giao thông nông thôn và 881,55 km kênh mương, bảo đảm nguồn vốn đóng góp được sử dụng đúng mục đích.

Mối quan hệ giữa hương ước thôn làng và pháp luật nhà nước được điều chỉnh ra sao? Luận văn chứng minh tính hài hòa khi 98% thôn làng tại Vĩnh Phúc xây dựng quy ước mới. Trong đó, 713 bản hương ước được Ủy ban nhân dân cấp huyện phê chuẩn bảo đảm phù hợp với pháp luật, giúp loại bỏ tập tục lạc hậu, giữ vững an ninh trật tự và nâng tỷ lệ gia đình văn hóa lên 85%.

Đâu là rào cản lớn nhất đối với việc thực thi dân chủ cơ sở tại địa phương? Rào cản lớn nhất gồm tâm lý tiểu nông, tư tưởng nể nang dòng họ làng xóm và năng lực chỉ đạo chưa đồng đều của một số cán bộ xã. Điều này từng gây ra các vụ khiếu kiện đất đai kéo dài, đòi hỏi phải đẩy mạnh công tác tiếp công dân và công khai quy hoạch đền bù minh bạch.

Kết luận

Luận văn đã tổng kết toàn diện thực tiễn 10 năm thực hiện dân chủ cơ sở (1998–2008) tại 137 đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Vĩnh Phúc, khẳng định những bước tiến vượt bậc về nhận thức chính trị và đời sống văn hóa của cư dân nông thôn.

Công trình chứng minh việc thực thi tốt quy chế dân chủ là động lực quyết định thúc đẩy kinh tế tăng trưởng 17,5%/năm, đồng thời huy động hiệu quả 610 tỷ đồng từ nhân dân để hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông và thủy lợi nội đồng.

Nghiên cứu làm sáng tỏ cơ chế kết hợp giữa dân chủ đại diện, dân chủ trực tiếp và dân chủ tự quản thông qua việc chuẩn hóa 713 bản hương ước thôn làng, nâng tỷ lệ hòa giải tranh chấp nội bộ thành công lên 85%.

Tác giả đã nhận diện thẳng thắn các hạn chế về tình trạng khiếu kiện đất đai và chất lượng cán bộ cơ sở, từ đó xác lập 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao nhằm đổi mới hệ thống chính trị nông thôn.

Luận văn đóng góp hệ thống luận cứ khoa học vững chắc phục vụ chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 491/QĐ-TTg, với định hướng triển khai đồng bộ trong giai đoạn 2011–2015.

Kính mời các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và bạn đọc tiếp tục tham khảo, vận dụng kết quả của luận văn vào thực tiễn quản trị địa phương để thúc đẩy dân chủ hóa cơ sở một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN DÂN CHỦ Ở NÔNG THÔN TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY 1.1 Thực hiện dân chủ ở nông thôn nước ta hiện nay và vai trò của nó 1.1 Quan niệm về thực hiện dân chủ Dân chủ là vấn đề thu hút được sự quan tâm, chủ ý của nhiều học giả, nhiều chính khách ở các quốc gia trên thế giới. Thuật ngữ dân chủ xuất hiện từ thời Hy Lạp cổ đại, Hêrôđốt(484-425 TCN) là người đầu tiên sử dụng thuật ngữ này khi xem xét các thể chế chính trị trong lịch sử. Theo ông, dân chủ là một thể chế mà quyền lực do nhân dân nắm giữ thông qua con đường phổ thông đầu phiếu. Trong ngôn ngữ của người Hy Lạp, Demokratos là dân chủ, trong đó Demos là nhân dân, kratos là quyền lực.

Như vậy, theo nghĩa khởi thuỷ, dân chủ là nghĩa quyền lực thuộc về nhân dân. Cùng với sự phát triển của xã hội, khái niệm dân chủ ngày càng được mở rộng với nhiều nội dung khác nhau. Trong ngôn ngữ hiện đại, dân chủ được hiểu là một hình thức tổ chức quyền lực nhà nước của một giai cấp, một chế độ xã hội; là nguyên tắc tổ chức, quản lý xã hội; là tính chất của các mối quan hệ giữa các cộng đồng người; là một giá trị xã hội, một lý tưởng giải phóng con người hướng tới tự do và thực hiện quyền làm chủ xã hội, làm chủ nhà nước và làm chủ bản thân mình, dân chủ là nhu cầu khách quan của con người, là sản phẩm của nền văn minh, là điều kiện, tiêu chuẩn của sự phát triển và tiến bộ xã hội… Dân chủ là hiện tượng lịch sử xã hội gắn liền với sự tồn tại và phát triển của đời sống con người. Trong mỗi giai đoạn lịch sử, với điều kiện cụ thể chi phối, quan niệm về dân chủ của con người cũng biến đổi theo.

Từ thực tiến lịch sử ra đời và phát triển của dân chủ, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin với phương pháp tư duy biện chứng và lập trường duy vật đã nghiên cứu, khái quát vấn đề dân chủ một cách sâu sắc và toàn diện.Mác là người đầu tiên nêu lên quan niệm dân chủ với tầm khái quát về bản chất nhất của khái niệm này.Mác, nền dân chủ là sản phẩm tự quyết của nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 dân, phản ánh sự tồn tại của con người với tất cả ý chí, tài năng và lợi ích của. Với tư cách là quyền lực của nhân dân, dân chủ là sự phản ánh những giá trị nhân văn, là kết quả của cuộc đấu tranh lâu dài của nhân dân chống lại áp bức, bóc lột, bất công. Chỉ có trong chế độ dân chủ thực sự con người mới vĩnh viễn được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công và thực sự được làm chủ, nhà nước không còn đối lập với nhân dân, mà nó sẽ tồn tại dưới hình thức đặc thù của nhân dân - nhà nước nhân dân. Ông viết: “Dưới chế độ quân chủ, tổng thể, tức nhân dân bị đặt vào trong một phương thức tồn tại của họ, tức là chế độ chính trị của họ.

Còn trong chế độ dân chủ thì bản thân chế độ nhà nước thể hiện ra là một trong những tính quy định cụ thể là sự tự quy định của nhân dân, trong chế độ quân chủ chúng ta có nhân dân của chế độ nhà nước, trong chế độ dân chủ chúng ta có chế độ nhà nước của nhân dân” [19, tr. Tư tưởng về dân chủ của C.Ăngghen đó vượt lên so với tất cả các quan niệm về dân chủ đã từng tồn tại trước đó khi nêu lên con đường, biện pháp để thiết lập những thiết chế bảo đảm và thực hiện quyền dân chủ cho nhân dân. Mác và Ăngghen trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” đã nêu rõ: “bước thứ nhất trong cuộc cách mạng công nhân là giai cấp vô sản biến thành giai cấp thống trị giành lấy dân chủ” [20, tr.626]; bước thứ hai là: “tiêu diệt luôn cả những điều kiện tồn tại của đối kháng giai cấp, nó tiêu diệt các giai cấp nói chung và cũng do đấy, tiêu diệt cả sự thống trị của nó với tư cách là một giai cấp” [20, tr. Có thể thấy, tư tưởng cốt lõi trong học thuyết của C.Mác, xét đến cùng, chính là giải phóng con người, giải phóng toàn xã hội, mà xây dựng dân chủ và thực hiện dân chủ chính là cơ sở, nó vừa là mục tiêu, vừa là động lực để thực hiện giải phóng con người.Ăngghen đã nhận định rõ con đường và xu hướng vận động phát triển tất yếu của chế độ dân chủ XHCN gắn liền với cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Cách mạng xã hội chủ nghĩa là bước tiến cơ bản về dân chủ, vì mục tiêu của cuộc cách đó là giành lấy dân chủ cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa gắn liền với kết quả thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Mỗi thắng lợi của giai cấp công nhân đều gắn liền với kết quả tổ chức thực hiện thắng lợi quyền dân chủ của nhân dân. Trong tiến trình đó, trước hết, giai cấp công nhân phải cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 dùng bạo lực cách mạng đập tan bộ máy nhà nước tư sản, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, thiết lập nhà nước vô sản, đưa nhân dân lao động từ địa vị bị thống trị lên địa vị làm chủ, từ đó làm cơ sở để từng bước thực hiện quyền dân chủ cho nhân dân.

Xây dựng CNXH là tiến tới một xã hội tự do, công bằng, bình đẳng, một xã hội mà “sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện phát triển tự do của tất cả mọi người”. Muốn đạt được điều đó thì nhân dân phải làm chủ và kiểm soát quyền lực nhà nước. Không chỉ trong lý luận, mà trong mọi hoạt động thực tiễn của mình, C.Ăngghen cũng đã kiên quyết đấu tranh ủng hộ các lực lượng dân chủ, cho bình đẳng xã hội và quyền làm chủ của nhân dân lao động trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Tuy nhiên, về cơ bản những hoạt động của C.Ăngghen diễn ra trong giai đoạn CNTB tự do cạnh tranh chế độ XHCN chưa thực hiện, nên vấn đề thực hiện dân chủ mới là những tư tưởng cơ bản, mang tính chất đặt nền móng, định hướng.

Đến giai đoạn V.Lênin, với thực tiễn cách mạng thế giới và đặc biệt là thực tiễn cách mạng nước Nga, giúp cho Lênin có cơ sở đầy đủ để nhận thức và giải quyết vấn đề dân chủ cũng như thực hiện dân chủ trên cả phương diện lý luận và thực tiễn, trong điều kiện giai cấp vô sản đã nắm được chính quyền, thiết lập được nhà nước chuyên chính vô sản của mình. Khi đánh giá về chế độ dân chủ tư sản, Lênin cho rằng “…là một chế độ thuần túy nhất và hoàn hảo nhất trong các chế độ mang tính chất tư sản…”[15, tr.377] “song trước sau nó vẫn là - và dưới chế độ tư bản nó không thể không là - một chế độ dân chủ chật hẹp, bị cắt xén, giả hiệu, giả dối, một thiên đường cho bọn giàu có” [18, tr. Sở dĩ có điều đó, vì “trong chế độ dân chủ tư sản, bọn tư bản dùng trăm phương ngàn kế …để gạt quần chúng ra, không cho họ tham gia quản lý nhà nước…không cho quần chúng lao động tham gia nghị viện tư sản - nghị viện tư sản…một công cụ áp bức của giai cấp tư sản đối với vô sản” [18, tr. Do vậy, những người cộng sản không được ảo tưởng, quá hy vọng vào những cải cách trong chế độ tư bản chủ nghĩa, cũng không được coi “…chế độ cộng hòa dân chủ là chế độ dân chủ thuần túy, là nhà nước nhân dân tự do”.Ăngghen đã khẳng định, còn nhà nước là không có tự do, khi có tự do thì không còn nhà nước.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Với những luận điểm sắc bén trên, V.Lênin đã phê phán quan điểm mơ hồ của những người “tự do” về bản chất giai cấp của dân chủ, V.Lênin chỉ ra cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động không bao giờ được quên bản chất giai cấp của dân chủ, phải luôn đặt câu hỏi: quyền dân chủ đó của ai, cho giai cấp nào và cho cái gì?. Những người “tự do” thuần túy thường chỉ nói đến dân chủ nói chung, còn những người cách mạng bao giờ cũng đòi hỏi quyền thực hiện dân chủ cho giai cấp cụ thể. Bản chất giai cấp của dân chủ là không thể phủ nhận. Dân chủ là nguyên tắc số ít phục tùng số đông, thiểu số phục tùng đa số.

Điều đó có nghĩa là một bộ phận dân cư này dùng quyền lực của mình buộc bộ phận khác phục tùng theo ý chí của họ. Do vậy, giai cấp nào nắm được chính quyền nhà nước họ sẽ tổ chức bộ máy nhà nước, xây dựng thiết chế xã hội nhằm thực hiện và bảo vệ quyền lợi của giai cấp đó. Nhà nước dân chủ tư sản là cơ quan quyền lực của giai cấp tư sản nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp này. Những người cộng sản không được hy vọng thông qua dân chủ tư sản để giành chính quyền về tay giai cấp công nhân, nhân dân lao động.

Lênin đã chỉ ra “Muốn đánh đổ chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa đế quốc thì không thể dùng những cải cách dân chủ, dù là cải cách dân chủ “lý tưởng” đi nữa”.92], mà phải dùng bạo lực cách mạng để đạp tan bộ máy nhà nước của giai cấp tư sản, thiết lập chính quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Chuyên chính vô sản là một hình thức nhà nước và chế độ dân chủ vô sản cũng là một hình thức chính quyền. Chuyên chính và dân chủ là hai mặt không thể tách rời của chuyên chính vô sản, hai mặt đó có quan hệ chặt chẽ tác động lẫn nhau. Dưới CNXH chuyên chính càng thực hiện triệt để bao nhiêu thì dân chủ ngày càng được mở rộng bấy nhiêu.

Ngược lại, quyền lực thực tế của nhân dân lao động càng được tôn trọng và thực hiện, sẽ tạo điều kiện cho chuyên chính thực hiện tốt hơn; và một khi dân chủ đã trở thành thói quen, tập quán thì chuyên chính và nhà nước cũng trở nên không cần thiết.Lênin còn nhấn mạnh “thủ tiêu nhà nước cũng là thủ tiêu chế độ dân chủ, và nhà nước tiêu vong cũng là chế độ dân chủ tiêu vong” [17, tr.